ဂမ်ဘီယာ – မြန်မာ (၄)

မနေ့ ( ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ) ရက်နေ့က ဂမ်ဘီယာ နိုင်ငံနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ နှစ်ဘက်လုံးက အပြီးသတ် လေ ျှာက်လဲချက်ပေးခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့ က ဂမ်ဘီယာအတွက် အရေးကြီး တဲ့ နေ့ဖြစ်ပါတယ်။ ပထမအကြိမ်လေ ျှာက်လဲချက်ပေးတဲ့အချိန်မှာ မြန်မာက ဒုတိယပေးရတဲ့ အတွက် ရှေ့က ဂမ်ဘီယာလေ ျှာက်ထားချက်အပေါ်မူတည်ပြီး ပြင်ဆင်ချေပနိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့မှာ ဂမ်ဘီယာအနေနဲ့ ဒီဇင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့ မြန်မာ လေ ျှာက် ထားချက်အပေါ် ထိထိရောက်ရောက်ချေပနိုင်ဖို့ လိုအပ်လာပါတယ်။ လက်တွေ့မှာလည်း ဂမ်ဘီယာဘက်က ဒီအခွင့်အရေးကိုကောင်းကောင်းအသုံးချခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။

ဂမ်ဘီယာ

ဂမ်ဘီယာရဲ့လေ ျှာက်လဲချက်ကို MR.Reichler က ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

ဂမ်ဘီယာရဲ့ လေ ျှာက်လဲချက်မှာ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းပါပါတယ်။ ပထမတစ်ပိုင်းက မြန်မာဘက်က ပြော ဆိုခဲ့တဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကျူးလွန်ဖို့အတွက် ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘူူးဆိုတာ မဟုတ်တဲ့ အကြောင်း ချေပတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယတစ်ပို်င်းကတော့ မြန်မာဘက်က ပြောဆိုခဲ့တဲ့ ပြည်တွင်း မှာပဲ ဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ရှိတဲ့အတွက် ကြားဖြတ်တားဆီးမိန့်ထုတ်ပြန်ဖို့မလိုဘူးဆိုတဲ့အချက် ကို ချေပတာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအထဲမှာ Mr. Reicheler ရဲ့ လေ ျှာက်ထားချက်က အဓိကပဲ။ ဂမ်ဘီယာအနေနဲ့ ဒီဇင် ဘာ ၁၁ ရက်နေ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ အဖွင့်ပြောဆိုချက်ဟာ တရား သူကြီးတွေအပေါ်မှာ အကျိုးသက်ရောက်မှုအများကြီးရှိနိုင်တာကို သိပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့်လည်း Mr.Reichler က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပြောကြားချက်တွေကို ပြန်ကောက်နှုတ်ပြီးအောက်ပါ အတိုင်း ချေပ ပြော ဆိုခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။

၁။ တပ်မတော်က ရိုဟင်ဂျာတွေကို ရက်ရက်စက်စက်ပြုမူခဲ့တယ် ဆိုတဲ့အချက်ကို မြန်မာ ဘက်က မငြင်းဘူး။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင်က “ အင်အားမမျှမတ သုံးစွဲခဲ့မှုတွေ မရှိခဲ့ဘူးလို့ တပ်အပ်မပြောနိုင်ပါဘူး။” လို့ ဝန်ခံခဲ့တယ်။

၂။ တပ်မတော်အနေနဲ့ ဒီပြစ်မှုတွေကို စနစ်တကျ စုဖွဲ့ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရိုဟင်ဂျာ ရွာပေါင်း ၃၉ ၂ ရွာကို လုံးဝဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ် စေ ဖျက်ဆီးခဲ့တဲ့ဆိုတာကို မြန်မာဘက်က ငြင်းပယ်တာမျိုးမလုပ်ခဲ့ဘူး။

၃။ နယ်မြေရှင်းလင်းမှုစစ်ဆင်ရေးတွေအတွင်း အမျိုးသမီးများအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင် အထက်ပြုကျင့်မှုတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရော၊ ရှေ့နေတွေကပါ တစ်ခွန်း တစ်ပါဒမှမပြောခဲ့ဘူး။ ဒီကိစ္စတွေက ငြင်းလို့မရသလို နှုတ် ကပြောဖို့တောင် မလွယ်တဲ့ ကိစ္စ တွေဖြစ်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် မြန်မာဘက်က လုံးဝလျစ်လျူရှုထားလိုက်တယ်။

၄။ မြန်မာအရာရှိတွေနဲ့ အခြားသူတွေက ( ရိုဟင်ဂျာ) တွေအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံရာ ရောက် တဲ့၊ လူမျိုးရေးအရ နှိမ့်ချစော်ကားတဲ့စကားတွေပြောခဲ့တာနဲ့ပတ်သက်ပြီး မြန်မာဘက်က မငြင်းပါ ဘူး။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင်က “ အမုန်းတရားအခြေခံတဲ့ ပြောဆိုချက်များသာလျင် အမုန်းစကားအဆင့်သာ မဟုတ်တော့ဘဲ အသိုက်အဝန်းများအကြား အလွန်အကျွံ ကွဲပြားမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်တဲ့ အသုံးအနှုန်း ပြောဆိုချက်တွေဟာလည်း အမုန်းစကားတွေလို သဘောမျိုးပင် သက်ရောက်စေပါတယ်။” လို့ ဝန်ခံထားတယ်။ ( ဒီအချက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး တပ်ချုပ်ရဲ့ဖေ့ဘွတ်စာမျက်နှာမှာ အစိုးရအဆက်ဆက် မဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ ဘင်္ဂလီ ပြဿနာ ကို ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်။ ဒီနိုင်ငံမှာ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးဆိုတာမရှိဘူး လို့ရေးထားချက်ကို သက် သေအဖြစ်ပြသခဲ့တယ်။ )

၅။ ခွဲခြားဆက်ဆံတဲ့ အစီအစဉ်တွေ၊ မူဝါဒတွေ (နိုင်ငံသားဥပဒေ၊ နိုင်ငံသားစိစစ်မှု )နဲ့ အစိုးရ က မြေသိမ်း၊ မြေညှိပြီး လူနည်းစုတွေပြန့်နှံ့နေထိုင်မှုပုံစံပြောင်းသွားအောင် လုပ်ဆောင်နေတာ တွေ နဲ့ပတ်သက်လို့လည်း မြန်မာဘက်က မငြင်းနိုင်ခဲ့ဘူး။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က လူမျိုး ၊ ဘာသာမခွဲခြားဘဲ မွေးစာရင်းထုတ်ပေးနေပါတယ်လို့ပြောခဲ့တယ်။ မွေးစာရင်းဟာ နိုင်ငံသား ဖြစ် မှုမဟုတ်ဘူး။ မြေတွေသိမ်းတာနဲ့ပတ်သက်လို့ တစ်ခွန်းမှ ပြောမသွားဘူး။

၆။ အစိုးရအနေနဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမုန်းစကားပြောကြားမှုတွေ၊ ရှုံ့ချပြောဆိုမှု တွေကို တားဆီးမှုမရှိဘူး။ ဒါတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီးလည်း မငြင်းနိုင်ခဲ့ဘူး။

၇။ အစိုးရအနေနဲ့ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး ဥပဒေတွေ၊ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ဆိုင်ရာဥပဒေတွေကို ချိုးဖောက်နေမှုအပေါ် ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူဆောင်ရွက်မှု မရှိ ဘူး။ ဒီအချက်ကတော့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ဖို့အတွက် ရည်ရွယ်ချက်ရှိတယ်ဆိုတာကို ပြသတဲ့ ကိစ္စ ဖြစ်လို့ မြန်မာဘက်က အလေးထားပြီး ငြင်းချက်ထုတ်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ပြစ်မှုကျူးလွန်တယ် လို့ စွပ်စွဲခံထားရတဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေက ကိုယ့်စစ်သားတွေကိုဘယ်လို ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူမှာလဲ။ အင်းဒင်လူသတ်မှုအကြောင်းရေးတဲ့သတင်းထောက်တွေထောင်ကျခံရပြီး ပြစ်မှု ကျူးလွန်တဲ့စစ်သားတွေက လွတ်ငြိမ်းခွင့်ရသွားတယ်။ ဒီအချက်ကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ကိုယ် တိုင်ဝန်ခံခဲ့တယ်။ မန်စီ စစ်တရားရုံးအကြောင်းပြောသွားခဲ့တယ်။ ဒါဟာ ရခိုင်မှာဖြစ်တာမဟုတ် ဘူး။ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် ပြစ်မှုကျူးလွန်တာမဟုတ်ဘူး။ ဂူတာပြင် ခုံရုံးက ဂမ်ဘီယာက တရားရုံး ကို လေ ျှာက်ထားပြီး နှစ်ပတ်အကြာ၊ အခုကြားနာမှုမစခင် နှစ်ပတ်အလိုမှာမှ ဖွဲ့စည်းတာပါ။ တိုက် ဆိုင်မှုလား။

ဒါ့အပြင် မြန်မာဘက်က ဒုက္ခသည်တွေပြန်လက်ခံဖို့အစီအစဉ်ရှိတယ်ဆိုတာဟာ လက်တွေ့မှာ အကောင်အထည်မဖော်နိုင်ဘူး။ နည်းနည်းပဲပြန်လာတယ်ဆိုတာ ပါမောက္ခက Okowa ကိုယ် တိုင်က ဝန်ခံသွားတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ရိုဟင်ဂျာတွေ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ၊ လုံလုံခြုံခြုံပြန်လာနိုင်ဖို့ အခြေ အနေမရှိသေးဘူးဆိုတာသေချာတယ်လို့ လေ ျှာက်ထားသွားတယ်။ Mr.Reichler က ဒေါ်အောင် ဆန်းစုကြည်အနေနဲ့ အာဆာနာမည်ကို အပြည့်အစုံရွတ်ပြတဲ့ တစ်ကြိမ်ပဲ ရိုဟင်ဂျာ ဆိုတာကို သုံး သွားတယ်။ ကျန်တဲ့အချိန်မှာ တစ်ခွန်းတောင်မပြောခဲ့ဘူးလို့ အပြစ်တင်သွားတယ်။

မြန်မာ

မြန်မာဘက်ကတော့ Mr. Staker က ဦးဆောင်ပြီး လေ ျှာက်ထားပါတယ်။ မြန်မာဘက် ကတော့ အချက်နှစ်ချက်ကို အဓိက ထားပြီးပြောတယ်။ ပထမအချက်ကတော့ ဂမ်ဘီယာဟာ အိုအိုင်စီ အဖွဲ့ရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်နဲ့လုပ်နေတာဖြစ်တယ်၊ ကွန်ဗင်းရှင်းဝင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အနေနဲ့ လေ ျှာက်ထားတာမဟုတ်ဘူး။ ဒါ့ကြောင့် တရားရုံးအနေနဲ့ လက်ခံစဉ်းစားဖို့မသင့်ဘူးဆိုတဲ့ အချက်ကို သက်သေပြတာဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာဘက်က ဂမ်ဘီယာဟာ ဒီအမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး လိုအပ်တဲ့ငွေကြေးတွေကို ဘယ်က ရသလဲဆိုတာ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းမပြောသေးဘူးဆိုတဲ့ အချက် ကို အထောက်အထားတွေနဲ့ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။

ဒုတိယအချက်ကတော့ မနက်ပိုင်းမှာ ဂမ်ဘီယာဘက်က လေ ျှာက်လဲထားတဲ့အချက်တွေကို ပြန် လည်ချေပပြီး လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက်မရှိကြောင်း ထပ်လောင်းသက်သေပြတာဖြစ် ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဂမ်ဘီယာရဲ့ အချက်အလက်အမှားတွေကိုလည်းထောက်ပြခဲ့တယ်။ ဥပမာ တပ်ချုပ်ရဲ့ ဖေ့စ်ဘွတ်မှတ်ချက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဂမ်ဘီယာက ဒီမှတ်ချက်ကို နယ်မြေရှင်းလင်းရေး တွေအရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်နေချိန် ( ၂၀၁၇) မှာတင်ထားတာလို့ဆိုတယ်။ တကယ်တော့ ၂၀၁၇ မဟုတ်ဘူး ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈ မှာရေးတာဖြစ်တယ်လို့ရှင်းခဲ့တယ်။

ဒီလိုပဲ ပါမောက္ခ Schabas က အယ်လ်ဂျာဇီးယားနဲ့ သူ့အင်တာဗျူးအကြောင်းပြောသွားတာ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂမ်ဘီယာဘက်က လိုတာကိုပဲ ဆွဲပြောသွားတယ်၊ အင်တာဗျူး အစအဆုံးကြည့်ရင် ဂမ်ဘီယာဘက်က ပြောသလိုမဟုတ်ဘူးဆိုတာကိုရှင်းပြခဲ့တယ်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကတော့ အဆုံးသတ်တင်ပြချက်ကို ခပ်တိုတိုပဲပြောခဲ့တယ်။ အဓိက ကတော့
၁။ အမေရိကန်နဲ့ ဗြိတိန်မှာ စစ်ဘက်တရားစီရင်ရေးရှိသလို မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း အခြေခံ ဥပဒေအရ စစ်ဘက်တရားစီရင်ရေးစနစ်ရှိတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အခြေခံဥပဒေကို အခြေပြုတဲ့ ဒီမိုကရေစီ စနစ် နဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို တည်ဆောက်မယ်ဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ အခြေခံ ဥပဒေကို လျစ်လျူရှုထားလို့မရဘူး။

၂။ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ မျိုးနွယ်စုတွေကြား သဟဇာတဖြစ်ရေးနဲ့ပေါင်းစည်းရေးအတွက် ဆောင် ရွက်နေတဲ့ In Transformation Initiative” (ITI) ရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေရနေပြီ။ ( ချစ်ကြည် ရေး ဘောလုံးပွဲဓာတ်ပုံတွေကို သက်သေပြတယ်။ )

၃။ တရားရုံးရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ မတူကွဲပြားမှုတွေကြားမှာ ညီညွတ်မှုကို တည်ဆောက်နိုင် ဖို့၊ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ စွမ်းအားတွေကို အပြည့်အဝအသုံးချခွင့်ရဖို့၊ ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေး နဲ့ ရေရှည် တည်တံ့မယ့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို တည်ဆောက်နိုင်ဖို့အတွက်ပဲဖြစ်သင့်ပါတယ်။

ပြန်ချုပ်လိုက်ရင်

ဂမ်ဘီယာဘက်က လက်ရှိအခြေအနေအရ အလွန်အရေးကြီးနေပြီဖြစ်တဲ့အတွက် ကြားဖြတ် တား ဆီးမိန့်ထုတ်ပေးဖို့ လေ ျှာက်ထားတယ်။

မြန်မာဘက်က
၁။ ဂမ်ဘီယာရဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာကွန်ဗင်းရှင်းအရ အငြင်းပွားနေကြောင်း လေ ျှာက် ထားချက်ကို လုံးဝပယ်ချဖို့၊

၂။ အဲဒီလို ပယ်မချဘူးဆိုရင်တောင် ကြားဖြတ်တားဆီးမိန့်ထုတ်ပြန်ဖို့တောင်းဆိုချက်ကို ပယ်ချ ဖို့။

လေ ျှာက်ထားတယ်။

တရားရုံးဥက္ကဌ ကတော့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမယ့်ရက်ကို ပြန်ကြေညာမယ်၊ ဒီကြားထဲမှာ တရားရုံးအနေနဲ့ နောက်ထပ်သိလိုတဲ့အချက်တွေရှိရင် ကိုယ်စားလှယ်တွေ ( မြန်မာဘက်ဆိုရင် ဒေါ်အောင်ဆန်း စုကြည်) ကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းမယ်လို့ ပြောခဲ့ ပါတယ်။

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: