စင်္ကာပူကို ကျော်မယ်ဆို

အစိုးရရဲ့ စီးပွားရေးမူဝါဒ၊ ပြည်တွင်းက အသေးစား၊ အလတ်စား လုပ်ငန်းရှင်တွေကို အကူအညီပေးရန်လိုအပ်ချက်တွေကို သုံးသပ်ထားတဲ့ တူမောရိုး ဂျာနယ်က “ လက်စောင်းထက်” ရဲ့ဆောင်းပါး

ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်က “ ဖြစ်ချင်နေတာက စင်္ကာပူ၊ ဖြစ်နေတာက ကသောင်း ကနင်း၊ ဖြစ်ခဲ့တာက ဗရုတ်ဗရက်” တဲ့

စိတ်ဝင်စားရင် အောက်ပါလင့်ခ်မှာ ဖတ်နိုင်ပါတယ်။

http://www.tomorrow.com.mm/node/4478?fbclid=IwAR0JPe2e2L0bgLl13hVTO1N3_7jlINq45CjykwUCOAlXCMYVsU247SzevIU

မဲခေါင် ခရီးသည် (၁၃)

Xieng Thong ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းက လွန်ပရာဘန်မြို့ စွန်မှာရှိတယ်။ Xieng Thong ဆိုတာ “ ရွှေမြို့တော် ဘုန်းကြီးကျောင်း” လို့လာအိုလို ခေါ်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဘုန်းကြီးကျောင်း ကို ၁၅၅၉ ခုနှစ်မှာ လာအိုဘုရင် Setthathirath က လှုဒါန်းခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဘုန်းကြီးကျောင်းဟာ လာအို နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ တော်ဝင်ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းသုံး ခု အနက်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့တဲ့အတွက် အနုပညာလက် ရာတွေအတော်ကောင်းတယ်။ ပန်းပုလက်ရာအပြင် ယွန်းပန်းချီတွေ၊ မှန်စီပန်းချီတွေလည်းရှိတယ်။ ကျောင်းတိုက်က မဲခေါင်မြစ် ဘေးမှာ ရှိတယ်။ ရှေးခေတ်ကတော့ ဘုရင်က နန်းတော်ကနေ လှေတော်နဲ့ ဘုန်း တော်ကြီးကျောင်းကိုလာတယ်လို့ ဆိုတယ်။ အခုတော့ အဲဒီဘက် ဝင်ပေါက်က ပိတ်ထားတယ်။ ခရီးသွားဧည့်သည်တွေက ကားလမ်းဘက် ဝင်ပေါက်နေပဲ ဝင်ရတယ်။ ဝင်ကြေးပေးရတယ်။ လာအိုငွေ ကစ် နှစ်သောင်းဆိုတော့ မြန်မာကျပ် သုံးထောင်ကျော်ပေါ့။

၁၈၈၇ ခုနှစ်မှာ တရုတ်စစ်သွေးကြွ အုပ်စု ဖြစ် တဲ့ အလံနက်တပ်ဖွဲ့ (Black Flag ) တွေ လွန်ပရာဘန်မြို့ကို ဝင်တိုက်တဲ့ပြီး နန်းတော်အပါအဝင် မြို့တော်ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးတဲ့အချိန် မှာ ဒီဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ဖျက်ဆီးမခံခဲ့ရဘူး။ အဲဒီလို မခံခဲ့ရတာက အလံနက်တပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင် Đèo Văn Trị ငယ်စဉ်က ဒီဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမှာ ကိုရင်ဝတ်ခဲ့ဖူးတဲ့အတွက်ကြောင့်လို့ ဆို တယ်။ လွန်ပရာဘန်မြို့ကို သိမ်းထားချိန်မှာ Đèo Văn Trị က ဒီဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ကို သူ့ဌာနချုပ်အဖြစ်သတ်မှတ်ပြီးအခြေပြုခဲ့ သလို မြို့ကို ဖျက်ဆီးပြီး ပြန်ထွက်ချိန်မှာလည်း ကျောင်း တိုက် နဲ့ သံဃာတွေကို လက်ဖျားနဲ့တောင်မတို့ဘဲထားခဲ့တယ်။

ဒီကျောင်းတိုက်ဝင်းထဲမှာ ၁၉ ၅၉ ခုနှစ်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့တဲ့ လာအိုဘုရင် Sisavang Vong ရဲ့ အရိုး ပြာကို သယ်ဆောင်ခဲ့တဲ့ ရထားကိုလည်း ပြထားတယ်။ ရထားက နဂါး ဦးခေါင်း ငါးခု နဲ့ တန်ဆာဆင်ထားတယ်။

ကျောင်းတိုက်ထဲက အဆောက်အဦတွေရဲ့ အပြင်နံရံတွေမှာ မှန်စီပန်းချီတွေရှိတယ်။ ဒါတွေက သာသနာ ၂၅၀၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အနေနဲ့ ရေးဆွဲထားတာလို့ ဆိုတယ်။ ပန်းချီကား တွေရဲ့ အပေါ်ပိုင်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ရုပ်ပုံတွေ ရှိပြီး အောက်ပိုင်းမှာတော့ လာအိုပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ် လူနေမှုဘဝကို ဖော်ပြထားတဲ့ပုံတွေရှိတယ်။ တောရိုင်းတိရိစ္ဆာန်တွေပုံတွေရှိတယ်။

တစ်နေရာမှာ ထူးထူးခြားခြား လူတစ်ယောက်က သစ်ပင်ကြီး တစ်ပင်ကို ခုတ် လှဲနေတဲ့ပုံ၊ အဲဒီလူကို ရဲမက်တစ်ယောက်က ဖမ်းသွားတဲ့ပုံ၊ ရဲမက်ကို သံဃာတော်တစ်ပါးက မေတ္တာရပ်ခံနေပုံ၊ ရဲမက်က အဲဒီလူကို ခေါင်းဖြတ်လိုက်ပုံ နဲ့ သံဃာတော်က ဝမ်းနည်းစွာနဲ့ ထွက်သွားတဲ့ပုံတွေကို ရေးဆွဲထားတယ်။ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် အနက်ဖော်ကြည့်တာတော့ သစ်ခိုး ထုတ်လို့အပြစ်ပေးတာကို ရေးထားတယ်လို့ ထင်တာပဲ။

အဲဒီဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းက ရှေးဟောင်းလက်ရာတွေကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ Korea International Cooperation Agency အကူအညီနဲ့ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းထားကြောင်းဖော်ပြ တဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခုကိုလည်းတွေ့ခဲ့ရသလို လာအိုနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံရုံးရဲ့ လှုဒါန်းငွေ နဲ့ ပြုပြင်ထားကြောင်းဖော်ပြတဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခုလည်းမြင်ခဲ့ရတယ်။

ကျောင်းတိုက်က Sakkaline လမ်းမကြီးပေါ်ကနေ လမ်းကြားလေးအတိုင်း ဝင်သွားရတယ်။ အဲဒီ လမ်းကြားနဲ့မျက်နှာချင်းဆိုင်မှာ ဝါးနဲ့လုပ်ထားတဲ့ အသုံးအဆောင်တွေရောင်းတဲ့ဆိုင်ရှိတယ်။ ဝါး အပြင် အခြားလက်မှုပစ္စည်းတွေလည်းရောင်းတယ်။ ဝါးနဲ့လုပ်ထားတဲ့ခြင်းတွေ၊ ပုံးလေးတွေ က မြန်မာငွေ ငါးထောင်လောက်နေ သုံးလေးသောင်းအထိ ဈေးရှိတယ်။ လက်ရာတွေက အတော် ကောင်းတယ်။ အနောက်နိုင်ငံသားဧည့်သည်တွေ နှစ်သက်မယ့် လက်ရာနဲ့ အရည်အသွေးရှိ တယ်။ လာအို အစိုးရ က ဒီလုပ်ငန်းနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုသင်တန်းကျောင်းတွေဖွင့်ပေးထားတယ်လို့ သိ ရတယ်။ ပုဂံမှာ ယွန်းသင်တန်းကျောင်းဖွင့်တဲ့ပုံစံမျိုးဖြစ်မယ်ထင်ပါတယ်။ ထိုင်းမှာလည်း ကျေးရွာ တစ်ခု ထုတ်ကုန်တစ်ခု စီမံကိန်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး အဲဒီလို သင်တန်းတွေဖွင့်ပေးနေတယ်လို့သိရ တယ်။

ဒီဆိုင်မှာ ကျေးရွာတွေမှာသုံးတဲ့ ပလိုင်း အဟောင်းတွေလည်းရောင်းတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ ဈေးမြောက်တယ်။ ပလိုင်းတွေမှာ သက်တမ်းနဲ့ အမေရိကန်ဒေါ်လာနဲ့ ကျသင့်ငွေကို ဖော်ပြထား တယ်။ ဈေးအကြီးဆုံးက ကစ် ငါးသိန်း ၆၃ ဒေါ်လာ။

ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံနဲ့ မတူတာကတော့ လာအိုမှာ ဘတ်နဲ့ရော၊ ဒေါ်လာနဲ့ပါ ဝယ်လို့ရတယ်။ လက်မှု ပစ္စည်းရောင်းတဲ့ ညဈေးတန်းမှာဆိုရင် တစ်ဒေါ်လာတန် ပစ္စည်းလေးတွေ သီးခြားရောင်းတယ်။ ဘာကန့် သတ် ချက်မှမရှိဘူး။ လမ်းဘေး ခေါက်ဆွဲ ဆိုင်၊ အအေးဆိုင်ဆိုရင်တော့ ဒေါ်လာနဲ့ပေးရတာခက်တယ်။ ဘတ်ကတော့ နေရာတိုင်းရတယ်။ ဒါပေမယ့် ငွေပြန်အမ်းရင်တော့ လာအိုငွေနဲ့ပဲ အမ်းတယ်။ ဒီတော့ ဘတ်နဲ့၊ ဒေါ်လာနဲ့ ဝယ်ရင် မိအေးနှစ်ခါနာဖြစ်တယ်။ ဖြစ်နိုင်ရင်တော့ လာအိုငွေလဲသုံးတာ အကောင်းဆုံးပဲ။ ငွေလဲ တဲ့နေရာတွေ ကလည ်း ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ ကွမ်းယာဆိုင်ပေါသလိုပေါပါတယ်။

လာအိုနိုင်ငံတောင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားတွေ အိတ်ကပ်ထဲက ငွေတွေ ထွက်လာ အောင် ဘယ်လို ဆွဲဆောင်ရမလဲ၊ ဘယ်လိုဝန်ဆောင်မှု ပေးရမလဲ၊ ဒေသထုတ်ကုန်တွေကို ဘယ်လို တန်ဖိုးမြှင့်တင်ရမလဲ၊ ဒေသခံတွေ ဝင်ငွေကောင်းအောင် ဘယ်လို ပျိုးထောင်ပေး ရမလဲ ဆိုတာ ကောင်းကောင်းသိနေပြီ။

မဲခေါင်ခရီးသည် (၁၂)


လွန်ပရာဘန်မြို့လယ် အခု ပြတိုက်လုပ်ထားတဲ့ ဘုရင့်နန်းတော်ဟောင်း ရဲ့ အရှေ့တည့်တည့်မှာ တောင်ကုန်းငယ်တစ်ခုရှိတယ်။ ပေ ၃၀၀ ကျော်လောက်ပဲမြင့်တယ်။ ဒါပေမယ့် လွန်ပရာ ဘန် မြို့ ဟောင်းအလယ်တည့်တည့်မှာရှိတဲ့အတွက် မြို့ကို အပေါ်စီးက မြင်နိုင်တယ်၊ နေဝင် ချိန်ကို ကြည့်ဖို့အတွက် အလွန်ကောင်းတဲ့နေရာဖြစ်တဲ့အတွက် ညနေဘက်ဆိုရင် ခရီးသွား ဧည့်သည်တွေအပြည့်ပဲ။
ဒီတောင်ကုန်းကို လာအိုဘာသာနဲ့ “Phou Si” မြင့်မြတ်သောတောင်တော် လို့ ခေါ်တယ်။ ဒဏ္ဍာရီ အဆိုအရတော့ ဟိုးတုန်းက ဒီတောင်ပေါ်မှာ ကမ္ဘာ့ဗဟိုချက်အထိ သွားလို့ရတဲ့ တွင်း နက်ကြီးရှိတယ်တဲ့။ တောင်ထိပ်မှာ ၁၈၀၄ ခုနှစ်မှာ လာအိုဘုရင် Anourat တည်ထား ကိုးကွယ် ခဲ့ တဲ့ စေတီတစ်ဆူနဲ့ ဘုရားကျောင်းဆောင်တစ်ခုရှိတယ်။
ဒီတောင်ပေါ်ကို တက်တဲ့လမ်းနှစ်သွယ်ရှိတယ်။ ပထမတစ်ခုက ဘုရင့်နန်းတောင်ဟောင်းရှေ့ က တက်တဲ့လမ်းဖြစ်ပါတယ်။ နောက်တစ်လမ်းကတော့ တောင်တစ်ဘက် Thanon Phousi လမ်း ဘက်ကတက်တာ။ အဲဒီဘက်ကတက်ရင်တော့ မဲခေါင် မြစ်ဘက်က ရှုခင်းကိုကြည့်ပြီးတက်လို့ ရတယ်၊ လမ်းတစ်လေ ျှာက်မှာ စေတီငယ်တွေ၊ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တွေရှိတယ်။ တကယ်တော့ တစ်ဘက်က တက်ပြီး တစ်ဘက်က ပြန်ဆင်းတာအကောင်းဆုံးပဲ။ ကျွန်တော်တို့ကတော့ ခရီးသွားအေဂျင်စီက စီစဉ်တဲ့အတိုင်း နန်းတော်ဟောင်းဘက်က တက်၊ နန်းတောင်ဟောင်း ဘက်ကိုပဲ ပြန်ဆင်းခဲ့ရတော့ တောင်တစ်ဘက်က မြင်ကွင်းကို လေ့လာခွင့်မရခဲ့ဘူး။
တောင်စတက်တဲ့နေရာက နန်းတောင်ဟောင်းရှေ့၊ လွန်ပရာဘန်မြို့ရဲ့ အဓိကလမ်းမကြီး ဖြစ် တဲ့ Sisavangvong လမ်းမကြီးတစ်ဘက်က စတယ်။ လမ်းဘေးကနေ လှေကားငါးထစ်လောက် တက်လိုက်ရင် ရင်ပြည်ကျယ်တစ်ခုရှိတယ်။ အဲဒီနေရာမှာ လက်မှုပစ္စည်း၊ ရိုးရာမုန့်၊အအေး တွေ ရောင်းတယ်။ ဘေးမဲ့ငှက်တွေလွှတ်ဖို့ ရောင်းတာလည်း တွေ့တယ်။
ကျွန် တော်တို့ဆီမှာလို ငှက်အားလုံးကို လှောင်အိမ်ကြီးထဲမှာစုထည့်ထားတာမျိုးမဟုတ်ဘူး။ ဝါးခြင်းလေးတွေထဲမှာ တစ်ကောင်၊ နှစ်ကောင် ဆိုပြီးထည့်ရောင်းတာ။ ဘယ်လိုပဲထားထား ဝယ် မယ့်သူမရှိမခြင်း လှောင်အိမ်ထဲမှာ အကျဉ်းချခံနေရတဲ့ ငှက်လေးတွေဘဝက မလွယ်ဘူး။ သူတို့ ကို သနားလို့ ဝယ်လွှတ်ရင်လည်း နောက်ထပ် ငှက်လေးတွေဖမ်းပြီးရောင်းဖို့ အားပေးသလို ဖြစ် နေပြန်ရော။ ဒါဟာ ဘေးမဲ့လွှတ်ဖို့ ငှက်ရောင်းတာကိုတွေ့တိုင်း ဖြစ်ရတဲ့ ခံစားချက်ပဲ။
ရင်ပြင်ထဲက သစ်ပင်ကြီးတွေအောက်မှာ နန်းတော်ဟောင်း ဘက် ကို ကြည့်နိုင်ဖို့ ခုံတွေလုပ်ပေးထားတယ်။ ခရီးသွားတွေအတွက် အိမ်သာရှိတယ်။ အဲဒီ ရင်ပြင် မှာ ပဲ နိုင်ငံခြားသားဧည့်သည်တွေအတွက် တိတ်တိတ်ဆိတ်ဆိတ်ဘုရားဖူးဖို့၊ သံဃာတော်များကို လေးစားမှုပြဖို့၊ သင့်တော်တဲ့ဝတ်စားဆင်ယင်မှုရှိဖို့ တိုက်တွန်းတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်ရှိတယ်။
ကျွန်တော်ရောက်ခဲ့တဲ့ ထိုင်း လာအို နဲ့သီရိလင်္ကာက ဘာသာရေးဆိုင်ရာအဆောက်အဦတွေမှာ တိတ်ဆိတ် မှုကို အလေးထားဖို့ တိုက်တွန်းတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်တွေတွေ့ရတယ်။ အဲဒီနေရာတွေမှာ အသံချဲ့စက် နဲ့ တရားခွေတွေဖွင့်တာ၊ အလှုခံတာမတွေ့ရဘူး။ ကျွန်တော်တို့ဆီက ဂေါပက အဖွဲ့များ နမူနာ ယူသင့်တဲ့ အပြုအမူပါပဲ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာတော့ ဘုရားဖူးတဲ့အခါ ရင်ပြင်တော်မှာ ဆည်းလည်းသံ တွေပဲ ကြားရတဲ့ တိတ်ဆိတ်ငြိမ် သက်မှုကို ခံစားရဖို့ အတော်ခက်သွားပြီ။ အသံချဲ့စက်သံ ကျယ်မှ တန်ခိုးကြီးတဲ့ဘုရားလို့ ဂေါပကတွေက ထင်နေပုံရတယ်။
ကျွန်တော်တို့တက်တဲ့ဘက် အခြမ်းက တောင်ထိပ်အထိ လှေကားထစ် ၃၂၈ ထစ်ရှိတယ်။ တစ်ဘက်ခြမ်းကတက်တဲ့လမ်းက ၃၅၅ ထစ် ရှိတယ်လို့ဆိုတယ်။ ဒီလှေကားထစ်တွေက ၁၉ ၃၆ ခုနှစ် နဲ့ ၁၉ ၃၇ နှစ်မှာ တည်ဆောက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ တောင်တက်လှေကားတွေကို နောက်ထပ် ပြုပြင်ထားတာမရှိဘူး။ လှေကားတစ်လေ ျှာက်မှာ အော်ဟစ်ပြီး ဈေးရောင်းမယ့်သူ၊ လက်ဆွဲတော့မလို အလှုခံတဲ့သူမရှိဘူး။ ဘုရားဒကာအသစ်တွေရဲ့ ရှေးဟောင်းဖျက်ပြီး အသစ်ပြင် တာကို ဂုဏ်ဖော်ထားတဲ့ မှတ်တမ်းတွေမရှိဘူး။
လှေကားထစ်တွေ ဘယ်ညာမှာ အရွက်တွေကြွေပြီး အရိုးပြိုင်းပြိုင်းဖြစ်နေတဲ့ သစ်ပင်ကြီးတွေရှိတယ်။ လှေကားထစ်တွေကို နင်းရင်း၊ သစ်ပင် အိုကြီးတွေကို ကြည့်ရင်း စေတီ တော်ဆီကို တစ်လှမ်းချင်းလှမ်းတက်တဲ့အခါ လာအိုဘုရင်အဆက်ဆက် မင်းခမ်းမင်းနားနဲ့ ဒီလှေကားထစ်တွေကို နင်းတက်ပြီး ဘုရားဖူးခဲ့မှာပဲလို့ တွေးမိတယ်။ အဲဒီအချိန် ကတော့ တော်ဝင်စေတီဖြစ်တဲ့အတွက် လူတိုင်း ဖူးခွင့်ရချင်မှ ရမှာ။ အခုတော့ ဘုရင်စနစ်လည်းပျက်သုဉ်း၊ နန်းတော်လည်း ပြတိုက်ဖြစ်၊ ဘုရင်တွေရဲ့ နန်းဦးစေတီလို့ပြောလို့ရတဲ့ ဒီစေတီဟာလည်း ခရီးသွားတွေ နေဝင်ဆည်းဆာကို ခံစားဖို့၊ မြို့ရှုခင်းကို ကြည့်ဖို့ နေရာဖြစ်နေပြီ။ အာဏာတွေ၊ ကြီးကျယ်ခမ်းနားမှုတွေဟာ ရေပွက် ပမာ ဆိုတဲ့ သက်သေပဲ။
တောင်တက်လမ်းတစ်ဝက်မှာ ဗောဓိညောင်ပင်ကြီးရှိတယ်။ ၁၉ ၅၇ ခုနှစ်မှာ အိန္ဒိယ အစိုးရ က လှုဒါန်းတဲ့ ညောင်ပင်ကို စိုက်ပျိုးထားတဲ့အကြောင်း မှတ်တမ်းရေးထားတယ်။ တောင်ပေါ် စေတီက ကျောက်တုံးကြီးတစ်ခုပေါ်မှတည်ထားတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံက စေတီတွေ နဲ့ တော့ ပုံစံမတူဘူး။ စေတီရဲ့ထီးတော်က ဘုံအဆင့်ခုနှစ်ဆင့်ရှိတယ်။ စေတီကို ရွှေချထား တယ်။ စေတီတည်ထားတဲ့ကျောက်ဆောင်ကြီးဘေးမှာ ဘုရားကျောင်းဆောင်တစ်ခုရှိတယ်။ ကျောင်း ဆောင်ထဲမှာ ထိုင်တော်မူ ရုပ်ပွားတော်ကြီးတစ်ဆူနဲ့ အခြားရုပ်ပွားတော်တွေရှိတယ်။ ထူးထူး ခြားခြားပြုပြင်မွမ်းမံထားတာမရှိဘူး။ စေတီတည်ထားတဲ့ကျောက်တုံးကြီးတစ်ဖက် ကျောက်ကြားနေရာတစ်ခုကို မုခ်ဦးနဲ့ မွမ်းမံထားတာတွေ့တယ်။ ဖယောင်းတိုင်နဲ့ မီးပူဇော် ထား လို့ကျန်ခဲ့တဲ့ဖယောင်းတွေလည်းတွေ့တယ်။ ဘာအတွက် ပူဇော်ထားတာလဲဆိုတာမသိရ ဘူး။
စေတီအခြေ Thanon Phousi ဘက်ကို ဆင်းတဲ့လမ်းမှာ အဆောက်အဦးတစ်ခုရှိတယ်။ ရှေး ယခင်က စည်တော်ထားတဲ့နေရာလို့ပြောတယ်။ အဲဒီအချိန်က ဒီစည်တော်က မြို့တော်အတွက် ဗဟိုရ်စည်ဖြစ်သလို ရန်သူလာရင်၊ ရေကြီးရင်၊မီးလောင်ရင် အချက်ပေးတဲ့ စည်တော်လည်း ဖြစ် တယ်။ ဒီဘုရားတောင်ကုန်းက လွန်ပရာဘန်မြို့ဟောင်းရဲ့ အမြင့်ဆုံးနေရာဖြစ်သလို ကို ပတ်ဝိုင်း ထားတဲ့ မဲခေါင်မြစ် ဘက်ကိုရော၊ ခန်မြစ်ဘက် ကို ပါ အပေါ်စီးကနေ မြင်ရတဲ့နေရာဖြစ်တဲ့အတွက် အချက်အခြာ ကင်းတောင်ကုန်းဖြစ်နေတာပေါ့။ ဒီတောင်ကုန်း ပေါ် က စည်တော်ကြီးအကြောင်းကြားရတော့ ဗိဿနိုးမြို့ ၊ ပန်ထွာဘုရင်မ၊ ရန်ပယ်ချောင်း နဲ့ သိကြား မင်းဆက်တဲ့ စည်တော်ကြီး ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေကို သတိရမိတယ်။
ဘုရားရင်ပြင်တော်က နေရာကျဉ်းတယ်။ ဓာတ်ပုံရိုက်ဖို့ ရှုခင်းကောင်းတဲ့နေရာဆိုပေမယ့် ပတ် ဝန်း ကျင်အလှအပ ကို ခံစားဖို့ထက် ကိုယ့်ပုံကိုယ်ရိုက်တဲ့သူက ပိုများနေတာလည်းတွေ့ခဲ့ ရ တယ်။ အနောက်နိုင်ငံသားခရီးသည်တစ်ယောက်ကတော့ မဲခေါင်မြစ်ဘက်အခြမ်းကို လှမ်း မြင်ရ တဲ့ ထိုင်ခုံလေးမှာထိုင်ငေးနေတယ်။ ဒါပေမယ့် မကြာခင်မှာပဲ ဘယ်နေရာရောက်ရောက် “ကိုယ့် ပုံ ကိုယ်ရိုက် ၊ ငါဇာတ်လိုက် ကွ” ဆိုတဲ့သူတွေရောက်လာတော့ ထပြေးသွားရတယ်။ သဘာ၀ ရှုခင်း ကို ငေး၊ တွေး ၊ ဆွေး လိုသူနဲ့ ရှုခင်းနောက်ခံထား ဓာတ်ပုံရိုက်ဖို့ပဲ စိတ်ဝင်စားသူတို့ တိုက်ပွဲ က တော့ ဘယ်တော့မှ ပြီးမှာမဟုတ်ဘူး။
တောင်ပေါ်က ပြန်ဆင်းတော့ ဘုရင့် နန်းတော်ဟောင်း အခု အမျိုးသားပြတိုက်ဝင်းထဲ ကို သွား တယ်။ ပြတိုက်ဝင်း အဝင်ညာဘက်မှာ ဘုရားကျောင်းဆောင်တစ်ခုရှိတယ်။ အဲဒီထဲမှာ လာအို ဘုရင်အဆက်ဆက် ကိုးကွယ်ခဲ့တဲ့ Phra Bang ဆင်းတုတော်ရှိတယ်။ လာအိုနိုင်ငံမှာ တန်ခိုး အကြီးဆုံးဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်လို့ဆိုတယ်။ လွန်ပရာဘန်မြို့တော်က ဒီရုပ်ပွားတော်ကို အစွဲပြုပြီး ခေါ် တာလို့ သိရတယ်။ အဲဒီကျောင်းဆောင်ထဲမှာ ဓာတ်ပုံရိုက်ခွင့်မပြုဘူး။
ဒဏ္ဍာရီအလိုကတော့ ဒီရုပ်ပွားတော်ကို လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်က သီရိလင်္ကာမှာ သွန်း လုပ် တယ်လို့ဆိုတယ်။ ပညာရှင်တွေကတော့ ဒါဟာ ၁၄ ရာစုနှစ် လက်ရာလို့ သတ်မှတ်တယ်။ မှတ်တမ်းများအရတော့ ၁၃၅၃ ခုနှစ်မှာ ခမာ ဘုရင်က လာအို ဘုရင် ကို လက်ဆောင်ပေးတယ် လို့ဆိုတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ၁၄ ရာစုနှစ်လက်ရာဆိုတာက ပိုမှန်ဖို့များပါတယ်။ ဒီရုပ်ပွားတော်ကို ထိုင်း တွေက နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တိုက်ခိုက်ပင့်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး ၁၈၆၇ ခုနှစ်ကျတော့ လာအို ဘုရင်ကို ပြန်ပြီးပေးအပ်ခဲ့တယ်။
ရုပ်ပွားတော် ကိန်းဝပ်နေတဲ့ ဘုရားကျောင်းဆောင်က ရှေးလက်ရာမဟုတ်ဘူး။ ၁၉ ၆၃ မှာ တည် ဆောက်တယ်။ မပြီးခင်မှာ ပသက်လောတွေ အာဏာရလာတော့ ရပ်ထားလိုက်ရ တယ်။ ၁၉ ၉ ၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေကျမှ ပြန်ဆောက်ခွင့်ပေးပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှာ အပြီးသတ်ခဲ့တာဖြစ်ပါ တယ်။ ဒါပေမယ့် ပန်းပုလက်ရာတွေက လာအိုရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုလက်ရာတွေ အတိုင်း ဖြစ် တဲ့အတွက် အတော်ကောင်းပါတယ်။ ကျောင်းဆောင်မျက်နှာစာမှာ ဗုဒ္ဓဖြစ်စဉ်တော်တွေထဲက ဖွား၊ ပွင့်၊ ဟော ၊ စံ ဖြစ်စဉ်တွေကို ထုလုပ်ထားပါတယ်။ အတွင်းက လက်ရာတွေကိုတော့ ဓာတ်ပုံရိုက် လို့မရဘူး။
ဘုရင့်နန်းတော်ကလည်း ၁၉ ၀၄ ခုနှစ်ကနေ ၁၉ ၀၉ ခုနှစ်အထိကာလမှာ အသစ်ပြန်တည် ဆောက်ခဲ့တာပါ။ မူလ ကျွန်းသားနန်းတော်က ၁၈၈၇ ခုနှစ်မှာ တရုတ်စစ်သွေးကြွ အုပ်စု ဖြစ် တဲ့ အလံနက်တပ်ဖွဲ့ (Black Flag ) တွေ လွန်ပရာဘန်မြို့ကို ဝင်တိုက်တဲ့အချိန်မှာ မီးရှို့ဖျက်ဆီး ခံ လိုက်ရတယ်။ အဲဒီတိုက်ခိုက်မှုနောက်ပိုင်းမှာ လာအိုနိုင်ငံက ပြင်သစ်အစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံ ဖြစ် ခဲ့တယ်။ ပြင်သစ်လွှမ်းမိုးမှုအောက်မှာ တည်ဆောက်ခဲ့တာဖြစ်တဲ့အတွက် နန်းတော်က လာအို နဲ့ ပြင်သစ်လက်ရာနှစ်ခု ပေါင်းစပ်ထားတဲ့လက်ရာဖြစ်နေတယ်။ ပြတိုက်ထဲမှာ ဓာတ်ပုံရိုက်လို့မရ ဘူး။ ကျွန်တော်ကတော့ အချိန်ကန့်သတ်ချက်ရှိတဲ့အတွက် အထဲကို ဝင်မကြည့်ခဲ့ရဘူး။ ဒီပြ တိုက်မျိုးဆိုတာ အနည်းဆုံးတစ်ရက်လောက်အချိန်ယူပြီ လေ့လာသင့်တဲ့နေရာပါ။

ဒီနေ့ မှာ MIPS (Myanmar Institute for Peace and Security ) က ထုတ်ဝေတဲ့ စာအုပ် မိတ်ဆက်ပွဲအခမ်းအနားကို တက်ရောက်ခွင့်ရခဲ့တယ်။

စာအုပ်အမည်က အတော်ရှည်လျားပါတယ်။ “ ဖက်ဒရယ် (၅) နိုင်ငံ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ များ ဆိုင်ရာ အခြေခံဥပဒေနှင့် ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေများတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် အာဏာများကို နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ခြင်းနှင့် ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာများ” လို့ အမည်ပေးထားတယ်။

ဒီစာအုပ်က ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်ကို ကျင့်သုံးတဲ့ အမေရိကန်၊ အိန္ဒိယ ၊ဆွစ်ဇာလန်၊ နီပေါ၊ တောင်အာဖရိက နိုင်ငံတွေမှာ ကျင့်သုံးနေတဲ့ ပြည်ထောင်စုတပ်မတော် ဖွဲ့စည်းမှု ပုံစံ၊ အရပ်ဘက် – စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေး၊ အရပ်သားအစိုးရရဲ့ ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာ နဲ့တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့် စတာတွေကို အခြေခံဥပဒေ၊ (လွှတ် တော်) ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေတွေကို လေ့လာပြီး မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ သင့်တော်မည့် အချက်တွေ ကို ရွေးနုတ်ဖော်ပြထားတာဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်မှာ တပ်မတော်ရဲ့ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးမှာ ပါဝင်နေမှု အခန်း ကဏ္ဍ နဲ့ တစ်ခုတည်းသော ပြည်ထောင်စုတပ်မတော်တည်ဆောက်ရေး ဟာ အဓိက ကျတဲ့သော့ချက် တွေဖြစ်နေပါတယ်။ အခု MIPS ရဲ့ စာအုပ်ကလည်း ဒီသော့ချက်နှစ်ခုကို အဖြေရှာမှာ ထည့်သွင်း စဉ်းစားနိုင်မယ့်အချက်တွေကို ဖော်ပြထားတာဖြစ်တဲ့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လုံခြုံရေးကဏ္ဍပြုပြင် ပြောင်းလဲရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး စိတ်ပါဝင်စားသူများဖတ်ရှုလေ့လာသင့်တဲ့စာအုပ်ဖြစ်ပါတယ်။

မဲခေါင် ခရီးသည် (၁၁)

လွန်ပရာဘန် ည ရဲ့ ဆွဲဆောင်မှုတစ်ခုကတော့ ညဈေးတန်းပါပဲ။ ဒီညဈေးတန်းက မြို့ရဲ့ အဓိက လမ်းမကြိးတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Sisavangvong လမ်းမှာ ခင်းကျင်းရောင်းချတာဖြစ်ပြီး ညနေ ငါးနာရီက နေ ည ဆယ်တစ်နာရီအထိ ဖွင့်ပါတယ်။

ဈေးတန်းအရှည်က တစ်ကီလိုမီတာနီးပါးရှိတယ်။ ဆိုင်တန်း လေးတန်းရှိတယ်။ ရိုးရာလက်မှု ပစ္စည်းတွေရောင်းတာများတယ်။ အစားအသောက်တွေက မူလ ရှိပြီးဆိုင်ခန်းတွေနဲ့လမ်း ကြား လေးတစ်ခုထဲမှာပဲရောင်းတယ်။ လမ်းဘေးက ရင်ပြင်တစ်ခုမှာလည်း စားသောက်ဆိုင် တန်းတစ်ခုရှိတယ်။ ဈေးတန်းတစ်လေ ျှာက်မှာ နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်တဲ့ဆိုင်လေးတွေ အများ ကြီးပဲ ။ ကွမ်းယာဆိုင်အရွယ်လေးတွေ ၊ ငွေဈေးကလည်း ကျောက်သင်ပုန်းမှာ၊ ဝှိုက်ဘုတ်ပေါ် မှာ ရေးထားတယ်။ လွယ်ချက်ကတော့ပြောမနေနဲ့။

လက်မှုပစ္စည်းတွေက ဈေးအမျိုးမျိုးပဲ။ တစ်ချို့ အထည်စတွေက ပုံပြီးရောင်းနေပေမယ့် မေးလိုက် တဲ့အခါ မြန်မာငွေ တစ်သိန်းကျော်၊ နှစ်သိန်းလောက်တန်ဖိုးရှိတာတွေလည်းတွေ့တယ်။ တစ်နေ ရာမှာတော့ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအတွင်းက လာအိုနိုင်ငံပေါ်မှာ ကြဲချခဲ့တဲ့ ဗုံးသီးတွေကနေ ပြုလုပ်ထား တယ်ဆိုတဲ့ သတ္တုထည်ပစ္စည်းတွေလည်းတွေ့ရတယ်။

အဲဒီဆိုင်တွေမှာ ဒီပစ္စည်းတွေဟာ ဗီယက် နမ်စစ်ပွဲအတွင်းက ကြဲချခဲ့တဲ့ ဗုံးတွေက ပြုလုပ်ထားတာပါ၊ ဗုံးတွေကြောင့် ဘဝတွေပျက်ခဲ့ရ တယ်။ အခုတော့ ဒီဗုံးတွေကနေ ဘဝတွေကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့၊ ဆင်းရဲတွင်းက လွတ်မြောက်ဖို့ လက်မှုပစ္စည်းလေးတွေလုပ်ပြီးရောင်းချနေတယ်။ “ ဗုံးတွေကို ပြန်ဝယ်သွား ကြပါ” လို့ ရေးထားတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်လေးတွေထောင်ထားတယ်။

လာအိုနိုင်ငံက ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲမှာ ကြားကခံရတဲ့နိုင်ငံ။ မြောက်ဗီယက်နမ်တပ်ဖွဲ့တွေက တောင်ဗီ ယက်နမ်နိုင်ငံထဲမှာ တိုက်ပွဲဝင်နိုင်ဖို့အတွက် လူ၊ လက်နက်ခဲယမ်းတွေကို ပို့နိုင်ဖို့ လာအို နိုင်ငံနယ်မြေကို သုံးခဲ့တယ်။ လာအိုကွန်မြူနစ် ပသက်လောတပ်ဖွဲ့တွေကို အကူအညီပေးခဲ့တယ်။

အမေရိကန်ဘက်ကလည်း ကွန်မြူနစ်တွေကိုတိုက်ဖို့အတွက် လာအိုအစိုးရကို စစ်ရေးအကူအညီ ပေးတယ်။ စီအိုင်အေက မုန်းလူမျိုးတွေကို ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့ဖွဲ့ပေးပြိး ပသက်လောတွေကို တိုက်ခိုင်းတယ်။ အမေရိကန်လေတပ်က မြောက်ဗီယက်နမ်တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ ထောက်ပံ့ရေးလမ်း ကြောင်း ( ဟိုချီမင်းလမ်း) ကို ဗုံးကြဲခဲ့တယ်။

၁၉ ၆၄ ခုနှစ်ကနေ ၁၉ ၇၃ ခုနှစ်အတွင်းမှာ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွေက လာအိုနိုင်ငံပေါ်ကို ဗုံး တန်ချိန် နှစ်သန်းနီးပါး ကြဲချခဲ့တယ်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အမေရိကန်လေတပ်က ဥရော ပ နဲ့အာရှမှာ ကြဲချခဲ့တဲ့ဗုံးတန်ချိန်က ၂.၁ သန်းပဲရှိတာဆိုတော့ လာအိုနိုင်ငံအရွယ်အစား ၊ ၁၉ ၇၀ ပြည့်နှစ် လူဦးရေ နှစ်သန်းနဲ့တွက်ရင် လာအိုနိုင်ငံဟာ စစ်ဒဏ်ကိုဘယ်လောက်ခံရသလဲဆိုတာ မှန်းဆကြည့်နိုင်ပါတယ်။ နယူးယောက်တိုင်းမ်သတင်းစာကတော့ လာအိုပြည်သူတစ်ယောက် အတွက် ဗုံးတစ်တန်နှုန်းကြဲခဲ့တဲ့အတွက် ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှာ လူဦးရေအချိုးအစားနဲ့တွက်ရင် ဗုံးဒဏ် အများဆုံးခံရတဲ့နိုင်ငံပဲလို့ ရေးခဲ့ဖူးတယ်။

အခုအချိန်မှာတော့ လာအိုနိုင်ငံကို လေယာဉ်နဲ့ ဗုံးမကြဲတော့ဘူး။ လေယာဉ်နဲ့ ကမ္ဘာလှည့်ခရီး သည်တွေ အလုံးအရင်းနဲ့ ရောက်လာနေပြီ။ လာအိုနိုင်ငံကို တံခါးဖွင့်လိုက်တဲ့ ၁၉ ၉ ၁ ခုနှစ်မှာ ခရီးသွား ငါးထောင် ပဲ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့တယ်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှာ ၁. ၂ သန်း၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ် မှာ ၃.၃ သန်းနဲ့ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ၄.၅၈ သန်း လာရောက်ခဲ့တယ်။ ၂၀၂၀ မှာ ၄.၉ သန်းလာမယ် လို့ ခန့်မှန်းထားတယ်။

ဆင်ဝှာသတင်းအရတော့၂၀၁၉ ခုနှစ်လာရောက်တဲ့ဧည့်သည်တွေထဲမှာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ် လိုက်ရင် အာရှဒေသက တရုတ်ခရီးသွားက ၂၇% တိုးလာပြီး ၁.၀၂ သန်းရှိတယ်၊ ထိုင်းဧည့်သည် ၆% တိုးပြီး ဗီယက်နမ်က ၁၁% တိုးတယ်။ ဥရောပဘက်ကဆိုရင် အမေရိကန် နဲ့ဗြိတိန်က ၂၂ % တိုးပြီး ပြင်သစ် ၁၁% နဲ့ ဂျာမန် ၁၃% တိုးတယ် လို့ သိရတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ရောက်နေတဲ့ လွန်ပရာဘန်မြို့က Architectural Digest ရဲ့ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း လည်ပတ်ဖို့အကောင်းဆုံး ပိသုကာလက်ရာကောင်းနေရာ နှစ်ဆယ်မှာ နံပါတ် ၁၁ သတ်မှတ်ခံရတယ်။

လာအို နိုင်ငံ အရွယ်အစား၊ လူဦးရေ နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ အရွယ်အစား လူဦးရေ ကို နှိုင်းယှဉ်လိုက်ရင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတိုးတက်မှုမှာ ဘယ်သူက ရှေ့ရောက်နေတယ်ဆိုတယ်ဆိုတာ မြင်နိုင်ပါတယ်။ လာအိုနိုင်ငံထဲမှာ တစ်ရက်ခရီးသွားပြီးတဲ့နောက် လွန်ပရဘန် ညဈေးကို ရောက်သွားတော့ ဘာ့ကြောင့်ရှေ့ရောက်နေသလဲဆိုတာ နားလည် လာမိတယ်။

လော် ဒုက္ခ

ဘားအံ က အပြန် တွေ့ခဲ့ရတဲ့ လော် ကားကြီး။ ကျွန်တော်တို့ ခဏနားနေတဲ့ ဆိုင်ရှေ့မှာ ရပ်ပြီး ဖွင့်လိုက်တာ ပန်းကန်တွေတောင် တုန်တယ်။

မင်္ဂလာဆောင်ဆိုရင် နှစ်သိန်းခွဲ၊ အကြိုတစ်ရက်၊ မင်္ဂလာနေ့တစ်ရက် နှစ်ရက်ဖွင့်ပေးတယ်။ အခု ဖွင့်ထားတာ အသံအတိုးဆုံးပဲ၊ စက်တစ်လုံးပဲသုံးထားသေးတယ်တဲ့။

သူများတွေ စက်အသစ်တပ်ရင် ကိုယ်လည်းလိုက်တပ်ရတယ်။ မဟုတ်ရင် ငှားတဲ့သူမရှိဘူး။ ပွဲလိုက်တဲ့လော်ဆိုတာ အသံကျယ်ရတယ်၊ သီချင်းစုံရတယ်တဲ့။

အပြင်လောကမှာလည်း လော်၊ ဖေ့စ်ဘွတ်စာမျက်နှာတွေပေါ်မှာလည်း လော် ၊ လော် နိုင်ငံ ကြီးမှာ နေရတာ မလွယ်လှဘူး။

ဝါး တားဘတ်စ်


အထင်ကြီးစရာ ရည်မှန်းချက်တွေနဲ့ တာထွက်ခဲ့ပြီး ဆိုင်းမပါ ဗုံမဆင့် ရပ်နားသွားတဲ့ ဝါး တား ဘတ်စ် ( Water Bus ) နဲ့ပတ်သက်တဲ့ အမှတ်တရများ
၁။ ဝါး တားဘတ်စ် ဟာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရရဲ့ အများပြည်သူ ပို့ဆောင်ရေးစနစ် အဆင့်မြှင့်တင်မှုအစီအစဉ်ဖြစ်တယ်။ ဝါး တားဘတ်စ်ဟာ ရန်ကုန်ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုပြဿနာကို ဖြေရှင်းရာမှာ အထောက်အကူဖြစ်မယ်လို့ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်း ကပြောတယ်။ ( ဧရာဝတီသတင်း) ပုံ ၁ နဲ့ ၂
၂။ ဝါး တားဘတ်စ်ကို ရန်ကုန်မြစ်ထဲမှာတင်မဟုတ်ဘဲ ငမိုးရိပ်ချောင်းထဲမှာလည်း ပြေးဆွဲဖို့ စီစဉ် နေတယ်။ ငမိုးရိပ်ဘက်ကိုပြေးဆွဲနိုင်ရင် ရန်ကုန်ကို တစ်ပတ်ပတ်နိုင်မယ်။ ကုန်စည် စီးဆင်းမှုကို ရေကြောင်းကလုပ်နိုင်မယ် ( ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်း) ပုံ ၃
၃။ ဝါး တားဘတ်စ် ရပ်နားတာဟာ အရှုံးပေါ်လို့မဟုတ်ဘူး။ သဘောၤနဲ့ဆိပ်ကမ်း အဆင့်မြှင့်တင်နေလို့ ပြေးဆွဲမှုရပ်နားထားတာ ( YRTA တွဲဘက်အတွင်းရေးမှူး ဦးလှအောင်) ပုံ ၄
၄။ ဆီဖိုး သိန်း ၇၀၀ ကျော်မပေးတဲ့အတွက် ဝါး တားဘတ်စ် ပြေးတဲ့ ကုမ္ဗဏီကို တရားစွဲမယ်။ ( အလဲဗင်းသတင်း) ပုံ ၅ နဲ့ ၆
ဂရိဒဏ္ဍာရီ ထဲမှာ မီဒတ်စ် ဆိုတဲ့ ဘုရင်ကြီးဟာ သူ့လက်နဲ့ ထိလိုက်တိုင်း ရွှေဖြစ်သွားတယ်လို့ ဆိုတယ်။

မဲခေါင်ခရီးသည် (၁၀)


လွန်ပရာဘန်မြို့က အရင် လာအိုမြောက်ပိုင်းကို အုပ်ချုပ်တဲ့ ဘုရင်တွေ နန်းစိုက်တဲ့နေရာပါ။ ၁၅၂၀ ပြည့်နှစ်မှာ မြို့တော်ကို ဗီယန်ကျန်းကို ရွှေ့သွားတယ်။ ၁၈ ၉ ၃ ခုနှစ်မှာ ပြင်သစ် တွေက လာအိုကို သိမ်းပိုက်လိုက်တဲ့အချိန်မှာတော့ ဘုရင်ကို လွန်ပရာဘန်မှာ နန်းစိုက်ခိုင်း တယ်။ ဒါပေမယ့် ဘာလုပ်ပိုင်ခွင့်မှ မရှိဘူး။ ရုပ်ပြသက်သက်ပဲ။ ၁၉ ၄၆ ခုနှစ် လာအိုနိုင်ငံ လွတ် လပ်ရေးရတော့လည်း လွန်ပရာဘန်မြို့က ဘုရင်နန်းစိုက်ရာမြို့၊ ဗီယန်ကျန်းက အုပ်ချုပ်ရေး မြို့ ဖြစ်နေခဲ့တယ်။ ၁၉ ၇၅ ခုနှစ်မှာ ကွန်မြူနစ် ပသက်လောတပ်ဖွဲ့တွေ အာဏာရလာချိန်မှာတော့ ဘုရင်စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်တဲ့အတွက် လွန်ပရာဘန်ဟာလည်း ရှေးဟောင်းမြို့တော်အဖြစ် ကို ရောက်သွားတယ်။ ဘုရင့် နန်းတော်ကတော့ ပြတိုက်ဖြစ်သွားတယ်။
လွန်ပရာဘန်မြို့ဟာ လောနိုင်ငံကို ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ စတင်ရောက်ရှိတဲ့မြို့လို့ဆိုတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေ၊ ဘုရားတွေအများကြီးရှိတယ်။ ယူနက်စကိုက ၁၉ ၉ ၅ ခုနှစ်မှာ လွန်ပရာဘန်မြို့ကို ကမ္ဘာ့ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်နေရာအဖြစ်သတ်မှတ် ခဲ့တယ်။ ဒါ့အပြင် မြို့မှာ ရှိတဲ့ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ၃၄ ကျောင်းကိုလည်း ယူနက်စကိုက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ပေးထားခဲ့တယ်။
လွန်ပရာဘန်မြို့မှာ သီတင်းသုံးနေတဲ့ သံဃာတော်တွေက မနက်တိုင်း ဆွမ်းခံကြတယ်။ အဲဒီလို သံဃာတော်တွေဆွမ်းခံကြွတာကို ခရီးသွားဧည့်သည်တွေကလည်း ဆွမ်းလောင်းကြတယ်၊ ဓာတ် ပုံရိုက်ကြတယ်။ ဟိုတယ်တွေ၊ ခရီးသွားအေဂျင်စီတွေက အခကြေးငွေယူပြီး လိုအပ်တာတွေစီစဉ်ပေးတယ်။ ဒီလိုနဲ့ မနက် ဆွမ်းလောင်းတာဟာ လွန်ပရာဘန်မြို့ရဲ့ ဆွဲဆောင်မှုတစ်ခုဖြစ်လာတယ်။ Tripadvisor ဝက်ဘ် ဆိုက်ရဲ့ လွန်ပရာဘန်မြို့ အကောင်းဆုံးဆွဲဆောင်မှု ၁၅ ခုမှာ ဆွမ်းလောင်းတဲ့အစီအစဉ်က နံပါတ် ၇ မှာရှိတယ်။
ခရီးသွားဧည့်သည်တွေ ဆွမ်းလောင်းမယ်ဆိုရင် လာအိုရိုးရာအတိုင်း ကောက်ညှင်းပေါင်းထည့် ထားတဲ့ ဝါးခြင်းလေးရယ်၊တဘက်လေးရယ် စီစဉ်ပေးတယ်။ လာအိုမှာ ဆွမ်းလောင်းတာက မြန် မာနိုင်ငံနဲ့မတူဘူး။ ဆွမ်းလောင်းတဲ့ ဒကာ၊ ဒကာမတွေက ခွေးခြေလေးနဲ့ထိုင်နေပြီး ထိုင်ရာက နေ လောင်းတယ်။ လောင်းတဲ့အခါမှာလည်း ဆွမ်းဟင်းမပါဘူး။ ကောက်ညှင်းပေါင်းကိုပဲ လက်နဲ့ ဆုပ်ပြီး သပိတ်ထဲကိုထည့်ရတယ်။ ဆွမ်းလောင်းတဲ့နေရာမှာ တိတ်တိတ်ဆိတ်ဆိတ်ပဲ။ အသံချဲ့ စက်မပါဘူး။
ဆွမ်းလောင်းတဲ့ခရီးသွားဧည့်သည်တွေထဲမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေပါသလို ဥရောပတိုက်သား အခြားဘာသာဝင်တွေလည်းပါတယ်။ ဆွမ်းလောင်းမယ်ဆိုရင် မနက် ငါးနာရီအရောက် ဆွမ်း လောင်းမယ့်နေရာကို သွားရတယ်။ ခရီးသွားတွေအတွက် စီစဉ်ပေးတဲ့နေရာက မဲခေါင်မြစ် ကမ်းနားလမ်း ရဲ့ အတွင်းဘက် နောက်တစ်လမ်းမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဆွမ်းလောင်းတာက သဒ္ဒါ စိတ် နဲ့ လောင်းတာဖြစ်ပေမယ့် ဒီလိုဆွမ်းလောင်းခဲ့တယ်ဆိုတာကို အမှတ်တရဖြစ်စေဖို့အတွက် ဓာတ် ပုံတွေ ရိုက်နေကြတာလည်းတွေ့ရတယ်။တစ်ချို့ကတော့ ဆွမ်းမလောင်းဘူး။ ဆွမ်းလောင်းတာကို ပဲ ဓာတ်ပုံရိုက်မှတ်တမ်းတင်တာတွေ့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် ဘာသာရေးအစဉ်အလာတစ်ခုကို အခကြေးငွေယူပြီး ခရီးသွားလုပ်ငန်းဆွဲဆောင် မှု အဖြစ်လုပ်နေတဲ့အပေါ်မှာ အမြင်အမျိုးမျိုးရှိတာလည်းတွေ့ရတယ်။ အထူးသဖြင့် သံဃာတွေ ကို အနီးကပ်ဓာတ်ပုံရိုက်တာ၊ ဆူဆူညံညံစကားပြောတာ၊ မသင့်တော်တဲ့ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတွေ ဝတ် ဆင်တာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဝေဖန်မှုတွေရှိတယ်။
ခရီးသွားဧည့်သည့်တွေ အများဆုံးဆွမ်းလောင်းလေ့ရှိတဲ့ လမ်းမမှာ သတိပေးဆိုင်းဘုတ် နှစ်ခု တွေ့တယ်။ နှစ်ခုလုံးက သင့်တော်တဲ့ဝတ်စားဆင်ယင်မှုရှိဖို့၊ တိတ်ဆိတ်စွာဆွမ်းလောင်းဖို့၊ အနည်းဆုံးသုံးမီတာအကွာကပဲဓာတ်ပုံရိုက်ဖို့၊ ဖလက်ရှ် သုံးပြီး ဓာတ်ပုံမရိုက်ဖို့ သတိပေး ထား တယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်မြင်ခဲ့ရတဲ့ ခရီးသွားဧည့်သည်အများစုကတော့ အဲဒီသတိပေးဆိုင်း ဘုတ်တွေကို ဖတ်ပုံမရပါဘူး။
ဒီလိုဆွမ်းလောင်းတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံခြားသားတစ်ယောက်ရေးထားတဲ့ ဘလော့ဂ်တစ်ခုမှာ တော့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ အေးချမ်းဆိတ်ငြိမ်စွာ ဆွမ်းလောင်းနေတာကို ဓာတ်ပုံရိုက်မယ်၊ ဒါမှ မဟုတ်ကိုယ်တိုင်ပါဝင်လှုဒါန်းမယ်ဆိုရင် အောက်ပါအချက်ငါးချက်ကို အရင်စဉ်းစားပါလို့ ရေး ထားတာတွေ့ရတယ် –
၁။ နံနက်ဆွမ်းလောင်းတာဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် လာအိုလူမျိုးတွေ မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာ အလေး အနက်ထားဆောင်ရွက်နေတဲ့ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာတစ်ခုဖြစ်တယ်။ ဒီအချက်ကို အလေး အနက်နှလုံးသွင်းပြီးမှ လုပ်သင့် မလုပ်သင့်ဆုံးဖြတ်ပါ။
၂။ ဒေသခံများရဲ့ ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများကို မှတ်တမ်းတင်ချင်တာဆိုရင် ဒေသခံ တွေလိုက်နာကျင့်သုံးတဲ့ အချက်အလက်များကို သိအောင်လေ့လာပြီးမှ ဆောင်ရွက်ပါ။
၃။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်လို့ ကုသိုလ်ပါဝင်ချင်တယ်ဆိုရင် အဲဒီနေရာမှာ အသင့်ချက်ပြီး ရောင်း တဲ့ ဆွမ်းကို ဝယ်ပြီးလှုမယ့်အစား ကိုယ်တိုင်ကြိုတင်ပြင်ဆင်ပြီး လှုဒါန်းပါ။
၄။ ဘာသာရေးအစဉ်အလာတစ်ခုကို ခရီးသွားလုပ်ငန်းဆွဲဆောင်မှုအဖြစ်လုပ်ဆောင်နေတာ ကို လက်ခံနိုင်၊ မနိုင် စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ပြီးမှ လုပ်ဆောင်ပါ။
၅။ နံနက်စောစောဆွမ်းလောင်းတာကို မလုပ်ပဲနဲ့လည်း လာအိုနိုင်ငံနဲ့ လူမျိုးတွေရဲ့ ဘာသာ၊ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးစံများကိုလေ့လာနိုင်တယ်ဆိုတာ သတိပြုပါ။
ကျွန်တော်မြင်ခဲ့ရတဲ့အနေအထားအရလည်း ခရီးသွားဧည့်သည်အများစု အထူးသဖြင့် အနောက် နိုင်ငံသားတွေဟာ ဒီအခမ်းအနားကို ဓာတ်ပုံရိုက်ဖို့ အခွင့်အရေးတစ်ခုထက် ပိုပြီး တန်ဖိုးမထား တာကို တွေ့ရတယ်။ ဆွမ်းလောင်းတဲ့သူအများစုကလည်း ဆွမ်းလောင်းနေတဲ့ ဓာတ်ပုံရဖို့ က ပို အရေးကြီးနေသလိုပဲ။ သံဃာတော်တွေကလည်း သူတို့ထုံးစံပဲလား၊ ဒါမှမဟုတ် ဒေသခံတွေ ဆွမ်းလောင်းမယ့်နေရာကို မြန်မြန်ရောက်ချင်လို့လားမသိဘူး။ လမ်းလေ ျှာက်တာအတော် မြန် တယ်။
နောက်တစ်နေ့ မနက်စောစောမှာတော့ ဟိုတယ် နဲ့ မလှမ်းမကမ်းမှာ ရှိတဲ့ ရပ်ကွက်လေး ဘက် ကို ထွက်ခဲ့တယ်။ ကံကောင်းထောက်မစွာပဲ ကိုရင်လေးတွေ ဆွမ်းခံထွက်လာတာကို တွေ့ရ တယ်။ ဒကာမကြီးတွေက ထိုင်ခုံလေးတွေနဲ့ထိုင်ပြီး ကောက်ညှင်းဆွမ်းလောင်းတယ်။ ကိုရင် လေးတွေကလည်း တစ်ပါးချင်းရပ်ပြီး သပိတ်ကို အောက်နှိမ့်ပြီး အလှုခံတယ်။ အားလုံး ဆွမ်း ခံပြီးတော့ အလှုရှင်တွေရှေ့မှာ ရပ်ပြီး ဆုပေးတယ်။ ဒကာမတွေက ထိုင်လျက်နဲ့ ပဲ လက် အုပ်ချီပြီး နာယူတယ်။ အားလုံးပြီးတော့ ကိုရင်လေးတွေ နောက်တစ်နေရာကို ဆွမ်းခံကြွ သွား တယ်။
ဒီမြင်ကွင်းဟာ ပထမနေ့က ခရီးသွားဧည့်သည်တွေအတွက် စီစဉ်ပေးတဲ့ ဆွမ်းလောင်းပွဲ ထက် ပိုပြီး ကြည်ညိုသဒ္ဒါပွားဖို့ကောင်းတယ်။ လွန်ပရာဘန် နံနက်ခင်းဟာ အခုမှပဲ ပြည့်စုံသွားတော့ တယ်။

ပေးရတဲ့တန်ဖိုးလည်းနည်း၊ ကင်လို့လည်း လွယ်၊ စားရတာလည်း လွယ်တော့ ငါးသေးသေးလေးတွေက အရင်ကုန်တယ်။

ငါးကြီးတွေကတော့ တန်ဖိုးလည်းကြီး၊ အကိုင်အတွယ်မတတ်ရင် ပျက်စီးနိုင်၊ စားရတာလည်း လက်ဝင်၊ တော်ရုံလူ မကိုင်ရဲတော့ ကျန်နေတာပေါ့။

လာအို နိုင်ငံ ဗီယန်ကျင်းမြို့ အကင်ဆိုင်ကပေးတဲ့ သင်ခန်းစာပါ။

ဘာပြောဦးမလဲ


ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်ပြည်ထောင်စုလွှတ် တော်အစည်အဝေးမှာ ပြည် ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံးရဲ့ ၂၀၁၈ ဧပြီမှ စက်တင်ဘာအထိ ခြောက်လအတွက် စစ်ဆေးတွေ့ ရှိချက် အစီရင်ခံစာအပေါ် ပြည် သူ့ငွေစာရင်း ပူးပေါင်းကော်မတီ ၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်အစီရင်ခံ စာနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး ဆွေးနွေးတဲ့အခါ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေက
၁။ ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့မှ အရာရှိများကို ပြည်သူ့ရေးရာ စီမံခန့်ခွဲမှု မဟာ သင်တန်း (MPA) များပေးရာ တွင် လမ်းဘေးကျောင်းသာသာ ရှိသည့် တက္ကသိုလ်တွင် တက်စေ ပြီး မာစတာဘွဲ့များချီးမြှင့်ခြင်း သည် ရှက်စရာအလွန်ကောင်း သည့် ကိစ္စဖြစ်တယ်။
၂။ နိုင်ငံကတော့ သန်း ၂၀၀ နီးပါး ရေစုန်မျောသွားပြီးဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ဒါမျိုး မလုပ်တော့ပါဘူးဆို ပြီး ဝန်ချတောင်းပန်ရုံနဲ့ ပိုက်ဆံ ပြန်မရသလို ဂုဏ်သိက္ခာလည်း ပြန်ရလာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီ ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုတွေကို ကျွန်တော်အ ပါအဝင် ပြည်သူများက စောင့် ကြပ်နေမှာဖြစ်တယ်
လို့ ဝေဖန်ထောက်ပြခဲ့ကြတယ်။ ပုံ ၁ နှင့် ၂
တကယ်တော့ ၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာလ နဲ့ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွေအတွင်းမှာ ကိုနေယံဦး #NayYanOo က
ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ Union Civil Service Board Myanmar အကြောင်း ဆောင်းပါး သုံးပုဒ်ရေးခဲ့တယ် ။ ပုံ (၃)
အဲဒီဆောင်းပါးသုံးစောင်မှာ

  • အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်က Akamai University၊ မလေးရှားက EDS Business School တို့ က အစိုးရဝန်ထမ်းတွေကို သင်တန်းနဲ့မာစတာဘွဲ့တွေပေးနေကြောင်း၊
  • ထိုတက္ကသိုလ်နှစ်ခုသည် စစ်မှန်တဲ့ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းတွေမဟုတ်ဘဲ၊ စီးပွားရှာသက်သက် သင်တန်းကျောင်းတွေသာ ဖြစ်ကြောင်း၊
  • ထိုတက္ကသိုလ်အမည်ခံကျောင်းများနဲ့ ရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဝင်းသိမ်း၊ သူ၏တူဖြစ်သူ ဒေါက်တာဝင်းမင်းသိမ်းတို့ ဆက်နွှယ်မှုရှိခဲ့ကြောင်း၊
  • ဥက္ကဋ္ဌဦးဝင်းသိမ်းသည် မိမိကိုယ်ကို ဒေါက်တာဟု အမည်တပ်ခေါ်သော်လည်း သူ့တွင် PhD ဘွဲ့ အမှန်တကယ်ရှိ၊ မရှိ မသိရပါကြောင်း ဖော်ပြခဲ့တယ်။
    အဲဒီကိစ္စရဲ့နောက်ကွယ်မှာ မရိုးသားမှုတွေ၊ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားပါဝင်ပတ်သက်မှုတွေရှိနိုင်တယ်လို့ ယူဆတဲ့အတွက် ကိုနေယံဦးက သမ္မတရုံးကို တိုင်ကြားခဲ့တယ်။ ( အဲဒီတိုင်စာမှာ ကျွန်တော် လည်း ပါဝင်လက်မှတ်ထိုးခဲ့တယ်။ ) သမ္မတရုံးက စုံစမ်းစစ်ဆေးနေတယ်လို့ပြောတာက လွဲပြီး အရေးယူတာမရှိတဲ့အတွက် ကိုနေယံဦးက အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ကို တိုင်တယ်။ ကော် မရှင်က အဲဒီတိုင်စာနဲ့ပတ်သက်ပြီး
    ၁။ ပထမအကြိမ်သင်တန်းဖွင့်တာက ၂၀၁၇ – ၂၀၁၈ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်ဖြစ်ပြီး ရန်ပုံငွေသုံးစွဲမှုကို စာရင်း စစ်ဆေးပြီးပြီ။
    ၂။ ၂၀၁၈- ၂၀၁၉ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် ဖွင့်တဲ့သင်တန်းကို ရပ်ဆိုင်းပြီး ပေးချေထားတဲ့ငွေ တွေ ကို နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာပြန်သွင်းပြီးပြီ။
    ၃။ ဒါ့ကြောင့်တိုင်စာအပေါ်အရေးယူနိုင်ခြင်းမရှိဘူး လို့ပြန်ကြားခဲ့တယ်။ ပုံ ၄ နှင့် ၅
    အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဌ ဦးအောင်ကြည် ကလည်း Frontier မဂ္ဂဇင်း နဲ့ တွေ့ဆုံဖြေကြားမှုမှာ ပေးပြီးသားငွေတွေပြန်ရပြီဖြစ်တဲ့အတွက် အရေးယူလို့မရဘူးလို့ ပြောခဲ့တယ်။ ပုံ ၆
    ရာထူးဝန်အဖွဲ့နဲ့ပတ်သက်ပြီး ကိုနေယံဦးရဲ့ ရေးသားချက်၊ တိုင်ကြားချက်တွေအပေါ် သမ္မတရုံးက လည်း အရေးမယူ၊ ရာထူးဝန်အဖွဲ့ကလည်း အရေးမယူတဲ့အခါ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီကိုထောက်ခံ သူတွေက တမင်သက်သက်ဖွတယ်လို့ ဝေဖန်ခဲ့ကြတယ်။ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြတယ်။
    အခုတော့ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အစီရင်ခံစာမှာ ဒီငွေသုံးစွဲမှုကိုထောက်ပြထားခဲ့ ပြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေကလည်း အခုလို ငွေ သန်း ၁၉ ၀ လောက် ဖြုန်းတီးလိုက်တဲ့ ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး တာဝန်ခံမှုရှိဖို့ပြောနေပါပြီ။
    တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုအကြောင်း ပါးစပ်ဖျားကမချတဲ့သူတွေ၊ ငါးကြီးကြီးကြော်မယ်ဆိုတဲ့ သူတွေ ၊ ရာထူးဝန်အဖွဲ့ကိစ္စကို တမင်သက်သက်ဖွတာပါလို့ ပြောခဲ့သူတွေ အခု ဘာဆက်ပြောဦးမလဲ