ကျောက်ဆောင် ၂၁၅

တစ်ခါတစ်လေ တကယ်ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ အရာတွေက စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုထက်ကို ဆန်းကြယ်နေ တတ်တယ်။ အံ့အားသင့်ဖို့ကောင်းတယ်။

ချစ်သူနှစ်ယောက်ဟာ ၁၉ ၆၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့ တရားရုံးမှာ လက်မှတ်ထိုး တယ်။ ဧည့်ခံပွဲကိုတော့ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့ သူတို့ နှစ်ယောက်ငှားထားတဲ့ လှည်းတန်းက အိမ်လေးမှာ လုပ်မယ်လို့ စီစဉ်ထားတယ်။ သူက ဗကသ၊တကသ အမှုဆောင်၊ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်ဆိုေ တာ့ ကျောင်းသားသူငယ်ချင်းတွေရဲ့ လက်ဖွဲ့ပစ္စည်း တွေကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဆောက်အဦမှာ ခဏထား တယ်။ ဧည့်ခံပွဲနေ့ရောက်မှ သူတို့အိမ်လေးကို ရွှေ့မယ်ပေါ့။

ဒါပေမယ့် သူတို့လက်မှတ်ထိုးတဲ့အချိန်မှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ထဲမှာ အဆောင်စည်းကမ်းအသစ် တွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျောင်းသားတွေ ဆန္ဒပြမှုစတင်နေပြီ။ ဒါ့ကြောင့် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့သူကလည်း ပူပူနွေးနွေးဇနီးလေးဆီကို မပြန်နိုင်ဘူး။ သမဂ္ဂအဆောက်အအုံ မှာ ပဲ နေရတယ်။

ဇူလိုင် ၇ ရက်နေ့ နေ့လယ် နှစ်နာရီလောက်ကျတော့ သမဂ္ဂအဆောက်အဦ မှာ အစည်း အဝေးလုပ်နေတဲ့ သမဂ္ဂခေါင်းဆောင်တွေကို ဖမ်းတယ်။ တစ်ချို့အဖမ်းခံရတယ်။ သူနဲ့ ခေါင်းဆောင် တစ်ချို့က ဆရာတွေ အိမ်ဘက်ကို ခြံစည်းရိုးကျော်ထွက်ပြီး တိမ်းရှောင် လိုက်ကြတယ်။

အဲဒီညက မင်္ဂလာဦးအိမ်ခန်းလေးဆီကို သူမပြန်နိုင်ဘူး။ သူနဲ့နောက်ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် တံတားဖြူနားက စိတ်ချရတဲ့ မိတ်ဆွေတစ်ယောက် အိမ်မှာ ခိုနေရတယ်။ မနက်လင်း အားကြီးမှာ သမဂ္ဂအဆောက်အအုံကို မိုင်းခွဲဖျက်ဆီး လိုက်တဲ့ ပေါက်ကွဲသံကြီးကြားလိုက် ရတယ်။ အဲဒီနေ့မနက်က ခံစားချက်ကို ဘယ်တော့မှ မမေ့နိုင်ဘူး။ ( နှစ်ပေါင်းငါးဆယ်ကျော် ကြာမှ ပြန် ပြောချိန်မှတောင် စကားကိုရပ်ထားပြီး မျက်ရည်တွေကျနေခဲ့တယ်။ )

ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့ လုပ်မယ့် ဧည့်ခံပွဲလည်း မလုပ်နိုင်တော့ဘူး။ သူလည်း အိမ်မပြန်နိုင်တော့ ဘူး။ နှစ်ပတ်လောက်နေမှ အဆင့်ဆင့်ချိန်းဆိုပြီး ဇနီးဖြစ်သူနဲ့ တွေ့ခွင့်ရတယ်။ သမဂ္ဂ လှုပ်ရှားမှုမှာ ပါဝင်နေတဲ့ ဇနီးဖြစ်သူကလည်း သူ့ကို နောက်ဆံမတင်းဖို့ အားပေးခဲ့တယ်။
အဲဒီနောက်တော့ မြေပေါ် တစ် လှည့်၊ မြေအောက်တစ်လှည့်နဲ့ ပါတီ ( ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ) ကပေးတဲ့တာဝန်တွေကို ထမ်း ဆောင်ခဲ့တယ်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဘက်မှာ လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲလည်း ဝင်ခဲ့တယ်။

တော်လှန်ရေးကောင်စီခေတ်၊ လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်၊ နဝတ/ နယက ခေတ် အဆက်ဆက်မှာ ထောင်အကြိမ်ကြိမ်ကျခဲ့တယ်။ တစ်ကြိမ်မှာ သူ၊ သူ့ဇနီး နဲ့ သားဖြစ်သူ သုံးယောက်လုံး အဖမ်းခံရတော့ ရှစ်တန်းကျောင်းသူ သမီးလေးတစ်ယောက်ပဲ အပြင် မှာ ကျန်ခဲ့တယ်။ဒါပေမယ့် ဘယ်အရာကမှ သူ့ယိုင်လဲသွားအောင်မလုပ်နိုင်ခဲ့ဘူး။ သူ့ယုံကြည်ချက် ကို ပြောင်းလဲသွားအောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်ဘူး။ သူဟာဘာမှ မရှိဘူး၊ ယုံကြည်ချက်တစ်ခုပဲ ချမ်းသာ တယ်ဆိုတဲ့သူမျိုး။

နိုင်ငံရေးအယူအဆမတူပေမယ့် သူ့သမိုင်းကို လေးစားလို့ ၂၀၁၈ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နဲ့ ၁၉ ရက်မှာ နှုတ်ပြောသမိုင်း မှတ်တမ်းရယူပြီး စင်္ကာပူနိုင်ငံအခြေစိုက် အရှေ့တောင်အာရှ လေ့လာရေးဌာန ( ISEAS) စာကြည့် တိုက် မှာ ထား ပေးခဲ့တယ်။ သူ့အင်တာဗျူးက ၇ နာရီနီးပါးကြာပြီး လုံးကောက်စာမျက်နှာ ၁၉ ၀ ရှိတယ်။

ဒီနေ့တော့ ကျန်းမာရေးအားနည်းလာလို့ ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသခံနေရတဲ့ သူ့ကို သွားရောက် ဂါရ၀ ပြုခဲ့ရတယ်။ အသက်အရွယ်ကြောင့် အချို့အချက်တွေကို မေ့လာတတ်တာကလွဲရင် စိတ် ရော၊ရုပ်ပါ ခိုင်ခိုင်မာမာရှိနေဆဲပဲ။

အချို့အချက်တွေကို မေ့တတ်တယ်ဆိုတာကလည်း မကြာသေးမီက အဖြစ်အပျက်တွေကိုပဲ မေ့ တာ။ သူ့နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုကာလက အဖြစ်အပျက်တွေကို တော့ မမေ့ဘူး။ အထူး သဖြင့် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ဘဝ၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီလက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲ ဝင် ကာလ၊ နဝတလက်ထက် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုဘ၀ က အဖြစ်အပျက်တွေကို တိတိကျကျ ပြန်ပြောနိုင်သေးတယ်။ အဲဒါကလည်း ယုံကြည်မှုဘယ်လောက်ခိုင်မာ ခဲ့ တယ်ဆိုတာရဲ့ သာဓကပဲ။

တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ဒီနေ့မနက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ထဲကို ကိစ္စတစ်ခုနဲ့ရောက်သွားတော့ သမဂ္ဂ အဆောက်အဦရှိခဲ့တဲ့နေရာမှာ ဗကသ အလံတွေထူထားတာတွေ့ခဲ့ရတယ်။ ပြီးတော့ ဒီနေ့က သူတို့ဇနီးမောင်နှံ လက်ထပ်တဲ့နေ့။ ဒီနေ့ကို မှတ်မိလားဆိုတော့ မှတ်မိတယ်။ ပြီးတော့ သဘက် ခါ ဆိုရင် ၇ ဇူလိုင် လို့ပြောပြီး စိတ်မကောင်းဖြစ်နေတယ်။ ၇ ဇူလိုင်ဟာ တစ်ချို့မမေ့နိုင်တဲ့ နေ့၊ တစ်ချို့က အတင်းမေ့ပစ်နေတဲ့နေ့၊ တစ်ချို့က မသိချင်ယောင်ဆောင်နေတဲ့နေ့။

မုန်တိုင်းဘယ်လောက်ထန်ထန်၊ လှိုင်းဘယ်လောက်ကြီးကြီး ကျောက်ဆောင်တွေက ပြိုလဲ မသွား ဘူး။ အခန်း အမှတ် ၂၁၅ က အဘ ဦးလှရွှေဟာလည်း ကျောက်ဆောင်လို ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးပဲ။ ဘယ် နေရာ ဖြစ်ဖြစ်ရှင်သန်နိုင်တဲ့ မြက်ပင် တွေပေါတဲ့ခေတ်မှာ ရှားပါးလူသားပေါ့။ ဒါပေမယ့် ခေတ် ကိုက မြက်ခင်းကို ရေလောင်းပြီး ကျောက်ဆောင်တွေကို မိုင်းခွဲလမ်းခင်းတဲ့အချိန် ဖြစ်နေတာ ဝမ်း နည်းစရာပဲ။

ကျောက်ဆောင် ၂၁၅ က တော့ မြက်ပင်တွေအကြောင်းစိတ်ဝင်စားပုံမရဘူး။ ကျောက်ဆောင် အဖြစ်ကို ပဲ ဂုဏ်ယူနေတယ်။ တကယ်တော့လည်း မြက်ပင်ဆိုတာ ကျောက်ဆောင်အခြေမှာ ပဲ ပေါက်ရတာပါ။

၂၀၁၀ နဲ့ ၂၀၂၀ ၊ အန်ကယ်နဲ့ အန်တီ

၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲအကြိုကာလ သမ္မတဦးသိန်းစိန်ရဲ့ ပြည်တွင်းခရီးစဉ်တွေမှာ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီ ဝင်တွေက သမ္မတကို ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့တဲ့ဖြစ်စဉ်တွေကို အခြေခံဥပဒေကို ဆန့်ကျင်ပြီး ပါတီလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်နေတယ်လို့ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီက တိုင်ကြားခဲ့တယ်။ ( ပုံ ၁)

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအကြိုကာလမှာတော့ ရွေးကောက်ပွဲ ကော် မရှင်က ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပါတီစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းနဲ့ နယ်မြေစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းတွေ ဆောင် ရွက်ခွင့်ပြုတဲ့အတွက် သမ္မတ နဲ့အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်တို့ဟာ ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့က စပြီး ပါတီ စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းနဲ့နယ်မြေ စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းတွေ လုပ်မယ်လို့ ကြေညာခဲ့တယ်။ ( ပုံ ၂)

အဲဒီအခြေအနေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော့်သဘောထား မေးလာသူကို ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲဟာ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲအခြေအနေနဲ့ တူဖို့ အလားအလာများတယ်။ ၂၀၁၅ အခြေအအနေ နဲ့ တော့ လုံးဝမတူဘူးလို့ဖြေခဲ့တယ်။

ဘာ့ကြောင့်လဲ

၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲ

၁။ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲဟာ တပ်မတော်အစိုးရက လိုချင်တဲ့ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲပုံစံကို အကောင် အထည်ဖော်နိုင်ဖို့အတွက် လုပ်တဲ့ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်တယ်။ ဒ့ါကြောင့် ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီ အများစုနိုင်မှဖြစ်မယ်ဆိုတဲ့ ရည်မှန်းချက်ရှိတယ်။

၂။ အဲဒီရည်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့အတွက် တပ်မတော်အစိုးရက ရွေးချယ် ခန့်အပ်ထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေကို အပြည့်အ၀ အသုံးချခဲ့တယ်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုတော့ နိုင်ငံ တကာအမြင်တို့၊ ပြည်သူတွေရဲ့ အမြင်တို့ကို အလေးမထားခဲ့ဘူး။

၃။ အာဏာရ အစိုးရရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်နဲ့အခွင့်အရေးတွေကိုလည်း အပြည့်အဝသုံးခဲ့တယ်။ တနည်း အားဖြင့် အိမ်ကွင်းအားသာချက်ကို အပြည့်အဝသုံးခဲ့တယ်။ ဒိုင်ကလည်း အိမ်ရှင်အသင်းဘက် ခပ်ပါပါဖြစ်ခဲ့တယ်။

၄။ စာပေစိစစ် စနစ်ရှိနေသေးတဲ့အတွက် သတင်းမီဒီယာတွေရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ သတင်း ရေးသားချက်ကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ထိန်းချုပ်ထားခဲ့တယ်။ အစိုးရနဲ့ ကော်မရှင် လုပ်ဆောင်ချက်တွေ ကို ဘယ်သူမှ ဝေဖန်လို့မရဘူး။

၅။ အသစ်ဖွဲ့စည်းစ ပါတီတွေကလည်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထိန်းထားတဲ့အတွက် အသံမထွက်နိုင်ဘူး။ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီက ရွေး ကောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်ထားတဲ့အတွက် ကွင်းအပြင်ကိုရောက်နေတယ်။

၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ

၁။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှာ သမ္မတဦးသိန်းစိန်ရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်က “ တရားဝင်မှု (legitimacy)” ရရှိရေးဖြစ်တယ်။ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီအနိုင်ရခဲ့ပေ မယ့် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာလုပ်ဆောင်ချက်တွေမှာ ဝေဖန်ထောက်ပြစရာတွေရှိခဲ့တဲ့အတွက် “ တရားဝင်မှု” အားနည်းခဲ့တယ်။ အဲဒီအချက်ဟာ သူ့သက်တမ်းအစ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ် ငန်းတွေအတွက် ပြည်တွင်း၊ပြည်ပ ထောက်ခံမှုရအောင်လုပ်တဲ့အချိန်မှာ အခက်အခဲအများ ကြီး တွေ့ခဲ့တဲ့ သင်ခန်းစာကို သူမမေ့ဘူး။

၂။ ဒါ့ကြောင့် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းစဉ် “တရားဝင်မှု” ရရှိရေး အတွက် ရွေးကောက်ပွဲ လွတ်လပ်ပြီး တရားမ ျှတရှိရေးက ဦးစားပေးလုပ်ငန်းဖြစ်လာ တယ်။ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီအနိုင်ရရေးက ဒုတိယဦးစားပေးဖြစ်သွားတယ်။ အဲဒီအချက်ကို ဦးသိန်းစိန် ရဲ့ ပြည် ထောင်စုလွှတ်တော်နှုတ်ဆက်မိန့်ခွန်းမှာ ထည့်ပြောခဲ့တာကိုတွေ့နိုင်တယ်။

၃။ ဦးသိန်းစိန်ရဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေကြောင့် လွတ်လပ်စွာလှုပ်ရှားလာနိုင်တဲ့သတင်း မီဒီယာ တွေ၊ အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေကလည်း အစိုးရ နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို သံသယအပြည့်နဲ့စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြ တယ်။ နည်းနည်းအစွန်းထွက်တာနဲ့ ဝိုင်းဝန်းကန့်ကွက်ခဲ့ကြတယ်။ ( ဥပမာ။ မိတ္ထီလာ လွင်ပြင် စိမ်း လန်း စိုပြေရေးသတင်းခေါင်းစဉ်မှာ သမ္မတ မိန့်ခွန်းမှာပါတဲ့အတိုင်း အစီမ်းရောင် လွှမ်း ရမယ်ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ဖော်ပြခဲ့တဲ့ဖြစ်စဉ်၊ ဦးသိန်းစိန်ပြည်တွင်းခရီးစဉ်မှာ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ ဝင်တွေကြိုဆိုမှု နဲ့ စမ်းသပ်ကောက်ယူတဲ့ မဲစာရင်းတွေ မပြည့်စုံမှု၊ )

၄။ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီနဲ့ ကျန်တဲ့နိုင်ငံရေးပါတီတွေအားလုံးက လွှတ်တော်တွင်း၊ လွှတ်တော် ပြင်ပမှာ အစိုးရနဲ့ကော်မရှင်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဝေဖန် နိုင်တယ်။ မေးခွန်းထုတ်နိုင်တယ်။ အထူးသဖြင့် အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီရဲ့ ဝေဖန်ထောက်ပြချက် တွေဟာ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ မှာ ရိုက်ခတ်မှုပြင်းတယ်။ မီဒီယာတွေမှာ ခေါင်းကြီးသတင်းဖြစ် တယ်။

၅။ အပေါ်က အခြေအနေလေးခု ပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အခါ ဦးသိန်းစိန်နဲ့ သူ့ဝန်ကြီးအဖွဲ့ဟာ ပြည်ခို င် ဖြိုးပါတီအတွက် ဥပဒေ နဲ့ အညီ ပေါင်းစပ်ဆောင်ရွက်ပေးလို့ရတာတောင် မလုပ်နိုင်၊ မလုပ်ရဲ ၊မလုပ်ဝံ့ခဲ့ဘူး။ ကိုယ့်အရိပ်တောင် ကိုယ်ပြန်ကြောက်နေရတဲ့ အခြေအနေဖြစ်ခဲ့တယ်။

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ

၁။ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီဟာ ၁၉ ၉ ၀ ရွေးကောက်ပွဲနိုင်ခဲ့ပေမယ့် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးခြင်း မခံ ရဘူး။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲနိုင်ပြီးမှ အာဏာရခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် သမ္မတဖြစ်ရေး နဲ့ တပ်မတော်ကို နိုင်ငံရေးကနေ ဖယ်ရှား ရေး ဆိုတဲ့ ပါတီရဲ့ ရည်မှန်းချက် ကြီး နှစ်ခုကို အကောင်အထည်မဖော်နိုင်သေးဘူး။ ဒီရည်မှန်းချက်ကို ဆက်ပြီး အကောင်အထည်ဖော် နိုင်ဖို့အတွက် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီ အများစုနိုင်မှဖြစ်မယ်လို့ ခံယူ ထား တယ်။

၂။ အဲဒီရည်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့အတွက် အင်န်အယ်လ်ဒီသမ္မတက ရွေးချယ် ခန့်အပ်ထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေကို အပြည့်အ၀ အသုံးချခဲ့တယ်။ ဒေါ် အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ အရှိန်အဝါအရ နိုင်ငံတကာနဲ့ ပြည်တွင်းက အမြင်တွေကို သိတ်အလေး ထားဖို့မလိုဘူး။

၃။ ၂၀၂၀ နှစ်ဆန်းပိုင်းကစတင်ခဲ့တဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို သုံးသပ် ရင် အာဏာရ အစိုးရရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်နဲ့၊အခွင့်အရေးတွေကိုလည်း အပြည့်အဝသုံးနေတယ်။ တနည်း အားဖြင့် အိမ်ကွင်းအားသာချက်ကို အပြည့်အဝသုံးနေတယ်။ အနာဂတ်မှာလည်း သုံး မှာပဲ။

၄။ သတင်းမီဒီယာတွေ၊ အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေ လွတ် လပ်စွာလှုပ်ရှားနိုင်သေးတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို “နတ်နေကိုင်း” လို့ သဘော ထားနေတဲ့ အခြေအနေမှာ အစိုးရနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကို ဘယ်လောက်ဝေဖန်ထောက်ပြ နိုင်မလဲ၊ သူတို့ဝေဖန်ရင်ရော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က အလေးထားမှာလားဆိုတာကို စောင့် ကြည့်ရမှာပဲ။

၅။ အဓိက အတိုက်အခံပါတီဖြစ်တဲ့ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီရဲ့ ဝေဖန်ထောက်ပြချက်တွေအပေါ် ပြည် တွင်း၊ ပြည်ပ က အလေးထားမှုအခြေအနေဟာ အင်န်အယ်လ်ဒီအတိုက်အခံဘဝအခြေအနေ နဲ့ ပြောင်းပြန်ပဲ။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ယှဉ်လိုက်ရင် နိုင်ငံရေးပါတီတွေ ရဲ့ ဝေဖန်ထောက်ပြ မှုတွေအပေါ် အစိုးရနဲ့ ကော် မရှင်ရဲ့ အလေးထားမှုက အတော်လေးနည်းတယ်။ ဘေးဖယ်ထား တဲ့ အဆင့်မရောက်သေးတာတစ်ခုပဲ။

၆။ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့မတူဘဲထူးခြားတဲ့အချက်ကတော့ ကိုဗစ် ၁၉ ပဲ။ ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါ ကာကွယ် ထိန်းချုပ်ရေးအစီအစဉ်တွေက မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုတွေအပေါ် ဘယ်လောက်အထိ အကန့် သတ်ဖြစ်လာမလဲဆိုတာမသိနိုင်သေးဘူး။

ဒါ့ကြောင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအခြေအနေက ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲ အခြေအနေနဲ့ တူဖို့ အလား အလာများတယ်လို့ ပြောတာဖြစ်ပါတယ်။

အန်တီဟာ အန်ကယ် မတူရင်တော့ အကောင်းဆုံးပေါ့။ ဒါပေမယ့် တူမယ်ဆိုရင်လည်း အံ့သြစရာမဟုတ်ပါဘူး။

နေမဝင်မီ

တောင်ပေါ်မြို့လေးရဲ့ မနက်ခင်းက အေးချမ်းလှသည်။ ညက တစ်စိမ့်စိမ့်ရွာနေသော မိုး တိတ်သွား ပြီ။ လူသံ ကားသံမကြားရ။ ဟိုတယ်ခြံစည်းရိုးတစ်နေရာမှာ ငှက်လေးတွေ တွတ်ထိုး နေသံကြားရသည်။

ပန်းခြံထဲက ပန်းပွင့်တွေမှာ မိုးရေစက်တွေ တွဲလွဲခိုနေသည်။ စင်္ကာပူမှာနေစဉ်ကတော့ မိုး ရွာပြီးစ ပန်းတွေ၊ သစ်ရွက်တွေ မှာ မိုးရေစက်လေးတွေတွဲလွဲခိုနေတာကို ဓာတ်ပုံရိုက်ပြီး “မိုး မနက်ခင်း” ဆိုပြီး ဓာတ်ပုံတွေတင်ခဲ့ဖူးသည်။ အခုတော့ မိုးမနက်ခင်းကို ဓာတ်ပုံရိုက်ချင်စိတ်မရှိ။ ရွာလိုက်၊ တိတ်သွားလိုက်၊ မရွာဘူးထင်ပေမယ့် ရွာလိုက်လုပ်နေသော တောင်ပေါ်မိုးကို ခံစားချင်စိတ် ကင်း မဲ့နေသည်။

ဟိုတယ်တစ်ခုလုံးတိတ်ဆိတ်နေသည်။ ဧည့်သည်တွေကလည်း အိပ်တုန်း၊ နောက်ဘက် မီးဖို ဆောင်ဘက်မှာတော့ နံနက်စာအတွက်ပြင်ဆင်နေသံတွေကြားရသည်။ နံနက်စာ စားဖို့ က စောနေသေးတော့ ဟိုတယ် ခြံဝင်း ရှေ့ က တောင်ပေါ်ကို တက်သွားတဲ့လမ်းကျဉ်း လေးအတိုင်း ထွက်လာခဲ့သည်။

လမ်းကျဉ်းလေးရဲ့ ညာဘက်မှာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း နဲ့ စေတီငယ်တစ်ဆူရှိသည်။ ဘယ်ဘက် မှာ ချောက်ကမ်းပါးကို မေးတင်ဆောက်ထားသော အိမ်လေး ဆယ်လုံးလောက်ရှိသည်။ သူတို့ ရဲ့နောက်ဘက် ချောက်တစ်ဖက်ကမ်းမှာ ခေတ်မီအိမ်ရာစီမံကိန်းတစ်ခုရှိသည်။ လူနေ အိမ်တစ်ချို့ရှိသည်။ ဟိုတယ်တစ်လုံးရှိသည်။ ချောက်ကမ်းပါးကို မေးတင်ထားသော အိမ်တစ်ချို့ က လမ်းပေါ်က ကြ ည့်ရင်တ စ်ထပ်၊ ဒါပေမယ့် နောက်မှာ နှစ်ထပ် ၊ သုံးထပ်ဆောက်ထားကြ သည်။ တစ်ချိန်ကတော့ ဒီနေရာတွေက ညောင်ပင်သာ၊ သာယာကုန်းဆိုတဲ့ စိုက်ပျိုးရေး ရွာလေး တွေ၊ အခုတော့ မြို့ပေါ် ရပ်ကွက် (၆) ၊ ရပ်ကွက် (၇) ဖြစ်နေပြီ။

ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင် အိမ်လေးရှေ့မှာ တံမြက်စည်းလှဲနေသော အမျိုးသမီး ကြီးက လမ်းလေ ျှာက်မလို့လားဟု နှုတ်ဆက်သည်။ သူတို့ ဇနီးမောင်နှံနဲ့ မနေ့ ညနေက စကားပြောဖူးသည်။ သူတို့က ကလောဇာတိမဟုတ်။ လွန်ခဲ့သော သုံးနှစ်က ဖေ့စ်ဘွတ်မိတ်ဆွေ တစ်ယောက် ဖိတ်ခေါ်လို့ ကလောကို အလည်တစ်ခေါက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဒီတစ်ခေါက်နဲ့ပဲ တောင်ပေါ်မြို့လေးမှာ အခြေချဖို့ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ မင်္ဂလာဒုံစက်မှုဇုန်ဘက်မှာ ရှိတဲ့ အိမ်နဲ့ ခြံ ကို ရောင်းပြီးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ဆုံးဖြတ်ချက်ဘယ်လောက်မြန်လဲဆိုရင် သူတို့ ပြောင်း လာ တော့ မြေမဝယ်ရသေး။ အိမ်ငှားနေပြီးမှ မြေရှာ၊ အိမ်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အခုတော့ ဇနီး ဖြစ်သူက စက်ချုပ်၊ ခင်ပွန်းဖြစ်သူက ဗင်ကားလေးတစ်စီးနဲ့ ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးလုပ်နေ သည်။ ကိုဗစ် ကာလမှာတော့ အလုပ်မဖြစ်၊ထိုင်စားပေါ့။

တောင်ပေါ်လမ်းလေးအတိုင်း တစ်ရွေ့ရွေ့လှမ်းတက်ခဲ့သည်။ လူသူကင်းမဲ့သော လမ်းပေါ်မှာ ၊ မိုး တိမ်တွေအောက်မှာ တစ်ယောက်တည်း၊ လွမ်းဖို့ကောင်းသည်။ ဇော်ဝင်းထွဋ်ကတော့ “ မင်း မရှိချိန် ဒီလမ်းများပေါ် ၊ သစ်ရွက်ကြွေလို စိတ်တွေလွင့်မျော၊ xx အမြဲတမ်း မင်းစကားလေး တွေ၊ မင်းအပြုံးလေးတွေ ၊ ခုတော့ ကောင်းကင်မိုးသားလေးအဖြစ်နဲ့ပျောက် ကွယ်” လို့ ဆွေးဆွေးမြေ့မြေ့ ဆိုခဲ့ဖူးသည်။

တောင်ကုန်းထိပ်ရောက်တော့ မမေ ျှာ်လင့်ဘဲ သုသာန်တစ်ခုကို မြင်လိုက်ရသည်။ အဲဒီနေရာ မှာ လမ်းသုံးသွယ်ခွဲသွားသည်။ ဘယ်ဘက်လမ်းက လမ်းပေါ်က လှမ်းမြင်နေရသည့် အိမ်ရာစီမံကိန်း တွေဘက်ကို ခွဲသွားသည်။ အလယ်လမ်းက သုသာန်ကို ဦးတည်နေသည်။ ညာဘက်လမ်း က သုသာန်ကို ဖြတ်ပြီး ထွက်သွားသည်။ သုသာန်အဆုံး လမ်းညာဘက်မှာ အိမ်အသစ် နှစ်လုံး။ သုသာန်နဲ့တစ်ဆက်တည်းလို့တောင်ပြောလို့ရသည်။ ပြီး တော့ ဘောလုံးကွင်းလို့ထင်ရတဲ့ ကွင်းပြင်တစ်ခု၊ ကွင်းပြင်အလွန်မှာတော့ လူနေ ရပ်ကွက်။ လမ်းဘယ်ဘက်အခြမ်းမှာ တော့ လူနေအိမ်တွေမတွေ့ရ။ သုသာန်မြေတွေပဲဖြစ်မည်ထင်သည်။

ဘယ်ကိုလည်း မသွားချင်၊ ညာဘက်လည်း မလိုက်ချင်၊ အလယ်လမ်းအတိုင်းပဲ ဆက်လေ ျှာက် ခဲ့သည်။ သုသာန်မြေရယ်လို့ စည်းရိုးတွေဘာတွေနဲ့သတ်သတ်မှတ်မှတ် လုပ်မထား။ အုတ်ဂူတွေစတွေ့တဲ့နေရာက သုသာန်မြေအစပဲဖြစ်မည်။ တစ်ချိန်ကတော့ မြို့စွန် ၊ ရွာစွန် သုသာန်မြေပဲလေ။ ဘယ်သူမှလဲ လာမနေပါဘူး။ အခုတော့ သုသာန်မြေအစပ်မှာတောင် အိမ် တွေ ရောက်နေပြီ။

အုတ်ဂူတွေက ညီညီ ညာညာ အကွက်ကျကျ မဟုတ်။ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု ကင်းမဲ့နေသော အုတ်ဂူများ၊ ချုံ နွယ်ပိတ်ပေါင်းများနဲ့ဖရိုဖရဲရှိနေသော အုတ်ဂူတွေရဲ့ အနေအထားက အနိစ္စတရား ကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့အတွက် သုသာန်သည် မမြဲခြင်းတရားများကို နှလုံး သွင်းနိုင်ဖို့ ဖြစ်သည်။ သံသရာရှည်စေမယ့် အကြောင်းတရားတွေကို ပွားများဖို့နေရာမဟုတ်။

တောင်ကုန်းထိပ်တည့်တည့်တွင် အုတ်ခင်း၊ သွပ်မိုးဇရပ်ကြီးတစ်ဆောင်ရှိသည်။ ဇရပ်ရှေ့မှာ “ မိတ်ဆွေ၊ ငါ့အနားက ဖြတ်သွားတဲ့အခါ သတိပြုလိုက်စမ်းပါ၊ ငါလည်းတစ်ခါတုန်းက မင်းလိုပဲ အသက်ရှင်ခဲ့ဖူးတာပဲ။ မင်းလည်း တစ်နေ့ကျရင် အခုငါ့လည်းပဲ ဖြစ်မှာပါ။ ပြင်ဆင်စရာ ရှိသမ ျှ ပြင်ဆင်ပြီးရင် ငါ့နောက်လိုက်ခဲ့ပါ။ နေမဝင်ခင် ရိက္ခာပြင်ပါ။ ( အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ)” ဆိုသည့် စာသားကို မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ်နှစ်ဘာသာနှင့်ရေးထိုးထားသည်။ အလှုရှင်က နှီးဘုရားဆရာတော်၊
ရေးထိုးသည့်နေ့က ၂၅-၄-၂၀၀၄

ဇရပ်ကနောက်မှာ တရားထိုင်ဖို့ တစ်ယောက်စာ လုံးချင်း ကမ္မဌာန်းကျောင်းငယ်တစ်ခုရှိသည်။ “ အဖြူရောင် ပရဟိတအဖွဲ့” ဟုစာတမ်းထိုးထားသည်။ အသုံးပြုမှုနည်းသည်ထင်သည်။ အဆောင်တံခါးရှေ့မှာ အမှိုက်တွေ၊ သစ်ရွက်တွေ။ ဇရပ်ကနေ ညာဘက်လမ်း အတိုင်း သွားတော့ ညောင်ပင်ကြီးတစ်ပင်၊ ညောင်ပင်ကြီးအလွန်မှာ မီးသဂြိုဟ်စက်၊ တံခါးတွေပိတ်ထား သည်။ ဧည့်သည်မရှိသေးဘူးပေါ့။ မီးသဂြိုဟ်စက်ဘေးမှာ နောက်ထပ် ကမ္မဌာန်းဆောင်တစ်ခု။ “ မဟာအောင်မြေကမ္မဌာန်းဆောင်”။ အဆောင်ကို အုတ်စည်းရိုးကာထားသည်။ ခြံအဝင်သစ်သား တံခါးကိုလည်း သော့ခတ်ထားသည်။ အဆောင်ပတ်ဝန်းကျင် မှာ လည်း သန့်ရှင်းရေး လုပ်ထားသည့် လက္ခဏာတွေတွေ့ရသည်။ တစ်စုံတစ်ယောက်ကတော့ ဒီနေရာမှာ အသုဘ ကမ္မဌာန်းထိုင်ဖို့ ပုံမှန်လာနေပုံရသည်။

နံနက်စောစော၊လူသူလေးပါးကင်းမဲ့နေချိန်၊ သုသာန်ထဲမှာတစ်ယောက်တည်းရှိနေပေမယ့် ကြောက်ရွံ့ရမယ့်အစား ငြိမ်သက်ခြင်းကိုသာခံစားရသည်။ ဂူတွေကြားမှာ လမ်းလေ ျှာက်ရင်း နာမည်တွေကို ဖတ်ခဲ့သည်။ အသက်တစ်ရာမှာကွယ်လွန်သူတစ်ယောက်ကို တွေ့ခဲ့သည်။ ဒေါ် xxx ၃-၁၂- ၂၀၁၄ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ ကွယ်လွန်သည်ဟု ရေးထားသည်။

ကမ္မဌာန်းဆောင်လေးရှေ့မှ မကြာခင်ကမှ ကွယ်လွန်သူတစ် ယောက်ရဲ့ အုတ်ဂူရှိသည်။ အုတ်ဂူပြီးတာတောင် မကြားသေး။ ဝါးတိုင်လေးတိုင်စိုက်ထား သည်။ အစားအသောက် ထည့်ခဲ့သည့် ဖော့ဘူးခွံတွေရှိသည်။ စားမြိန်ထုတ်လား ၊ အလုပ်သမားတွေ စား သွားတာလား။ “ ဦး xxx ၊ အသက် (၉ ၇) နှစ်၊ ၄-၆-၂၀၂၀ ဟုစာတမ်းထိုးထားသည်။ ကျွန်တော် ရောက်တာ ဇွန် ၁၀ ဆိုတော့ ရက်လည်တဲ့နေ့ပေါ့။ အုတ်ဂူကို ဓာတ်ပုံရိုက်ပြီး ပြန်ကြည့် လိုက် တော့ အုတ်ဂူ ပေါ်မှာ အနီရောင်အလင်းတန်းတစ်ခုမြင်ရသည်။ နေရာင်ကနေ ရောင်ပြန်တာ လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ကိုယ့်လက်လှမ်းမမီသည့်အကြောင်းကြောင့်လည်းဖြစ်နိုင်သည်။

နောက်အုတ်ဂူတစ်ခုပေါ်မှာတော့ အဖြူရောင် အင်္ကျ ီတစ်ထည်နဲ့ အနက်ခံတွင် အဖြူစင်း ပုဆိုးတစ်ထည်ကို ကျွတ်ကျွတ်အိတ်နဲ့ ထုတ် ပြီးတင်ထားသည်။ ညက ရွာခဲ့သောမိုးကြောင့် အင်္ကျ ီရော၊ ပုဆိုးပါ မိုးရေရွှဲနေသည်။ ပံ့သကူပစ်ထားတာလား၊ အခြားအကြောင်းတစ်ခုခု ကြောင့် လား၊ ထူးဆန်းတာတော့ အမှန်ပဲ။

ရုတ်တရက်မိုးရွာချလာသည်။ ဟိုတယ်ကို ပြန်ဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ ဇရပ်ထဲမှာ မိုးခိုရသည်။ အုတ်ဂူ တွေကတော့ မိုးစက်တွေအောက်မှာ ငြိမ်သက်စွာလှဲလျောင်းနေကြသည်။ ညောင်ကိုင်း တွေကလေထဲမှာ ယိမ်းထိုးနေသည်။ ဒီတောင်ကုန်းပေါ်က ကြည့်ရင် အရှေ့အရပ်က မြို့လေးကို အပေါ်စီးက မြင် ရသည်။ အိမ်သစ်တွေ၊ မြေကွက်တွေက သုသာန်လေးကို ပတ်ဝိုင်းထားပြီး တစ်ဖြေးဖြေး နဲ့ ရှေ့တိုးလာသလိုခံစားရသည်။ အနောက်အရပ်ကို လှမ်းကြည့်လိုက်တော့ ယာကွက်တွေ၊ တောင်တန်းတွေ။ မကြာခင်မှာတော့ အဲဒီနေရာတွေကလည်း လူနေရပ်ကွက် တွေ ဖြစ်လာမှာပဲ။

တစ်ဖြေးဖြေးနဲ့ ရှေ့တိုးသိမ်းပိုက်လာနေတဲ့ အိမ်တွေကို ဒီသုသာန်လေးက ကြာကြာခုခံနိုင်မည့် အခြေအနေမရှိ။ တိုးချဲ့လာနေတဲ့ မြို့လေးက ဝါးမျိုလိုက်တဲ့အခါ ဒီနေရာမှာ လှဲလောင်း အနားယူသွားခဲ့သူ တွေ ရဲ့ အမှတ်အသားတွေပျောက်ကွယ်သွားကြတော့မည်။ ရှင်သူတွေရဲ့ လိုအပ်ချက်ကို သေသူတွေက ဖြည့်ဆည်းပေးရတာ ထုံးစံဖြစ်နေပြီပဲ။

ရှင်သူတွေက သေသူတွေဆီ လာရမှာကြောက်ကြသည်။ သုသာန်ကို မစည်ကားအပ်သော အရပ် ဟု ယူဆကြသည်။ ကြာကြာမနေအပ်သောအရပ်ဟုထင်ကြသည်။ ဒါပေမယ့် ရှင်သူတွေအတွက် လိုအပ်လာတဲ့အခါမှာတော့ သေသူတွေရဲ့ နေရာ ကို ဖယ်ရှားပစ်ဖို့လည်း ဝန်မလေး။ သေသူကို အသုံးချ ဖို့ လည်း လက်မတွန့်။ ရှင်သူတွေရဲ့ လောဘသည် အဆုံးမရှိ။

မိုးတိတ်သွားပြီ။ အနောက်ဘက်မှာ သက်တန့်တစ်စင်း။ အုတ်ဂူ၊ ကမ္မဌာန်းကျောင်း ငယ် နဲ့ သက်တန့်တစ်စင်း။ သေဆုံးခြင်း၊ တရားဓမ္မနဲ့မေ ျှာ်လင့်ခြင်း။ လမ်းလေးအတိုင်း ပြန်လာ ခဲ့ သည်။ နောက်ပြန်လှည့်ကြည့်လိုက်တော့ မှိုင်းမှိုင်းညို့ညို့ သင်္ချိုင်းဇရပ်ကြီးက “ နေမဝင်ခင် ရိက္ခာပြင်ပါ” ဟု လှမ်းပြောနေသည်။

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအလားအလာ

စင်္ကာပူအခြေစိုက် ISEAS Yusof Ishak Institute က ထုတ်ဝေတဲ့ အရှေ့တောင် အာရှ ရေးရာ ၂၀၂၀ (Southeast Asian Affairs 2020 ) စာအုပ် မှာ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကျွန်တော့် ရဲ့ ဆောင်းပါးကို ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ဒီစာအုပ်အတွက် ဆောင်းပါးကို ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၃၀ နောက်ဆုံးထားပြီးပို့ရတယ်။ ဒီတော့ ဆောင်းပါးပါအချက်အလက်တွေက ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့အထိ စုဆောင်းရရှိ တဲ့အချက်အလက်တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ နောက်တစ်ချက်က ဒီဆောင်းပါးမှာ တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည် နယ်လွှတ်တော်တွေအတွက် ထည့်သွင်းသုံးသပ်မထားဘူး။ သမ္မတရွေးချယ်ရေးအတွက် အရေး ပါတဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက်ပဲ သုံးသပ်ထားပါတယ်။

ဆောင်းပါးအတွက် တိုင်းရင်းသားပါတီလေးပါတီအပါအဝင် နိုင်ငံရေးပါတီ ကိုးခုက တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ တွေ့ ဆုံမေးမြန်းဖို့အဆင်မပြေတဲ့ ပါတီတွေနဲ့ပတ်သက်တဲ့အချက်အလက်များကိုတော့ သတင်းမီဒီယာ များရဲ့ ဖော်ပြချက် များကနေရယူခဲ့ပါတယ်။

ဆောင်းပါးမှာပါဝင်တဲ့အရေးကြီးတဲ့အချက်တွေကတော့ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါတယ်။ (အချို့ အချက်တွေကို ပိုရှင်းအောင် ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားပါတယ်။ )

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲဟာ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီ အစိုးရရဲ့ စွမ်းဆောင်မှုအပေါ် ပြည်သူတွေရဲ့ အကဲ ဖြတ်မှုခံယူရမယ့် ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်တယ်။

အတိုက်အခံပါတီတွေက စီးပွားရေး နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စတွေမှာ မဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ စိတ်ပျက်မှုတွေကို အခွင့်အရေးအဖြစ်အသုံးချနိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်။ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု ပါတီတွေကလည်း မဲမကွဲဖို့အတွက် သက်ဆိုင်ရာလူမျိုး စု ကိုယ်စားပြုပါတီအချင်းချင်း ပူးပေါင်းနိုင်ဖို့ ကြိုးစား နေကြတယ်။

အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်

၂၀၁၇ ၊ ၂၀၁၈ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ အရင် ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာလို အင်န် အယ်လ်ဒီပါတီက အပြတ်အသတ်မနိုင်ခဲ့ဘူး။ အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီက ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုတွေလုပ်လာခဲ့တယ်။

အဲဒီလှုပ်ရှားမှုမှာအဓိက ဦးဆောင်တာကတော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပဲ။ ၂၀၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ လ ကနေ သြဂုတ်လအတွင်းမှာ တိုင်းဒေသကြီးနဲ့ပြည်နယ် ၁၂ ခုကို ၁၄ ကြိမ်ခရီးသွားခဲ့တယ်။ လူထု တွေ့ဆုံပွဲတွေ၊ စကားဝိုင်းတွေလုပ်တယ်။ အခြေခံအဆောက်အအုံစီမံကိန်းဖွင့်ပွဲ တွေမှာ မိန့်ခွန်းပြောတယ်။ အဲဒီပွဲတွေမှာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး နဲ့ ဒီမိုကရေစီဖော်ဆောင်ရေး လုပ် ငန်းတွေဆက်လုပ်နိုင်ဖို့အတွက် နောက်ထပ် ငါးနှစ်ဆက်ပြီး တာဝန်ယူဖို့လိုတယ်ဆိုတဲ့အချက် ကို ပရိသတ်နားထဲစွဲသွားအောင် နည်းမျိုးစုံနဲ့ ပြောသွားခဲ့တယ်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ၂၀၁၉ ဖေဖော်ဝါရီလထဲမှာ အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွေ စတင် လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်။ အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေးမှာ တပ်မတော်က ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမရှိရင် မအောင်မြင်နိုင်တဲ့အတွက် ဒီလှုပ်ရှားမှုဟာ ပါတီထောက်ခံသူတွေကို စည်းရုံးလှုံ့ဆော် နိုင်ဖို့အတွက် အဓိကထားလုပ်တဲ့ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုသက်သက်ထက်မပိုဘူး။ အင်န်အယ်လ်ဒီ ဟာ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီကလည်း ပုဒ်မ ၄၃၆ ပြုပြင်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို ကြိုတင်မဲဆွယ်ရေး လှုပ်ရှားမှုအဖြစ်လုပ်ခဲ့ဖူးတယ်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပေါ်လူကြိုက်များမှုနဲ့ တပ်မတော်အစိုးရရဲ့အတိတ်ကလုပ်ဆောင် ချက် တွေအပေါ် အမြင်မကြည်လင်မှုကြောင့် တိုင်းဒေသကြီးတွေမှာတော့ အင်န်အယ်လ်ဒီ ပါတီက အခြေအနေကောင်းနိုင်တယ်။ တိုင်းရင်းသားဒေသတွေမှာတော့ ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန် မယ်။

ဒါ့အပြင် ၂၀၁၅ ခုနှစ်က တိုင်းဒေသကြီးနဲ့ပြည်နယ်တွေမှာ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီက နှာတစ်ဖျားနဲ့ ပဲ နိုင်ခဲ့တဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နေရာ ၇၁ နေရာနဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၂၃ နေရာဟာလည်း ၂၀၂၀ မှာ စိန်ခေါ်မှုဖြစ်လာနိုင်တယ်။

ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ

ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီဟာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ပါတီညီလာခံ ပြီးချိန်က စပြီး ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ အရေးနိမ့်မှုနဲ့ ဦးသိန်းစိန်- ဦးရွှေမန်း အာဏာလွန်ဆွဲမှု ကြောင့် ဖရိုဖရဲဖြစ်သွားတဲ့ ပါတီကို ပြန် လည် တည်ဆောက်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်။

ဒါပေမယ့်ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီဟာ တပ်မတော်အစိုးရ တည်ထောင်ပေးခဲ့တဲ့ပါတီဆိုတဲ့ ပုံရိပ်ကို ပယ် ဖျက်နိုင်ဖို့ အတော်ကြိုးစားရဦးမယ်။ ဒါ့အပြင် ပါတီဟာ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ အစိုးရ ( ၂၀၁၁-၂၀၁၆) နဲ့ အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုးရ ( ၂၀၁၆-၂၀၂၀) သက်တမ်း နှစ်ခုပဲ နှိုင်းယှဉ် သုံးသပ်ခံရတာမဟုတ် ဘူး။ တပ်မတော်အစိုးရ ( ၁၉ ၈၈-၂၀၁၀) အတွက်ပါ ထည့်ပြီး ဝေဖန်ခံနေရတာကလည်း ပြဿ နာပဲ။

၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီက ထောက်ခံမဲ ၂၅% နဲ့အထက်ရခဲ့တဲ့ ပြည်သူ့လွှတ် တော် ၁၅၈ နေရာ နဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၈၅ နေရာရှိတယ်။ တစ်ချို့နေရာတွေမှာ အတိုက် အခံပါတီအားလုံးပေါင်းလိုက်ရင် အင်န်အယ်လ်ဒီ ကိုယ်စားလှယ်ရတဲ့ မဲထက်များတယ်။

နောက်တစ်ခါ မဲ ၂% ကနေ ၁၀% ကြားကွာခြားပြီး အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီကို ရှုံးခဲ့တဲ့နေရာက ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၂၈ နေရာနဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၁၂ နေရာရှိတယ်။

တကယ်လို့ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီအနေနဲ့ ပါတီပုံရိပ်ကို အပြောင်းအလဲလုပ်နိုင်ရင်၊ အင်န်အယ်လ်ဒီ ပါတီ နဲ့ နှစ်ပါတီချင်းပဲ ပြိုင်ရမယ်ဆိုရင် အထက်မှာဖော်ပြခဲ့တဲ့ မဲဆန္ဒနယ်တွေထဲက တစ်ချို့နေရာ တွေကို ၂၀၂၀ မှာ ပြန်ရနိုင်တယ်။

ဒါပေမယ့် တစ်ဖက်မှာလည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ အနိုင်ရခဲ့တဲ့အမတ်နေရာတွေထဲမှာ ပြည်သူ့ လွှတ် တော် ၁၈ နေရာ နဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၉ နေရာက ပြည်နယ်တွေမှာဖြစ်နေ တယ်။ ၂၀၂၀ မှာ အဲဒီနေရာတွေ ပြန်ရနိုင်မလား ၊ မရနိုင်ရင် လျော့သွားတဲ့ အမတ်နေရာတွေကို တိုင်း ဒေသကြီးတွေမှာ ပြန်အစားထိုးနိုင်မလားဆိုတာလည်း စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုပဲ။

အခြားပါတီများ

အခြားပါတီတွေထဲမှာ ၂၀၁၀ မှာ အမတ်နေရာအချို့နိုင်ခဲ့တဲ့ တစည၊ အင်န်ဒီအက်ဖ် ၊ အင်န်အင်န်ဒီပီ ( ဦးသိန်းညွန့်) ၊ သုံးပါတီ နဲ့ အသစ်ဖွဲ့တဲ့ ပြည်သူ့ပါတီ နဲ့ ယူဘီပီ (ဦးရွှေမန်း) ပါတီနှစ်ခုက လှုပ်ရှားမှုအားကောင်းတဲ့ပါတီတွေဖြစ်တယ်။ ( ဆောင်းပါးရေးချိန်မှာ ပီပီပီ ( ဒေါ်သက်သက်ခိုင်) မဖွဲ့ရ သေးပါ။)

ဒီပါတီတွေမှာလည်း ပုံရိပ်ပြဿနာ၊ ဘဏ္ဍာရေးပြဿနာတွေရှိတယ်။ တစည ဆိုရင် လမ်းစဉ် ပါတီရဲ့ အရိပ်ထိုးနေတုန်းပဲ။ ပြည်သူ့ပါတီဆိုရင်အင်န်အယ်လ်ဒီထောက်ခံသူတွေက အင်န် အယ်လ်ဒီပါတီမဲကို ခွဲမယ့် အဖျက်ပါတီအဖြစ် တိုက်ခိုက်ခံနေရတယ်။( အခုဆိုရင် ဦးဝင်းထိန် ကိုယ်တိုင်ရှေ့ထွက်ပြီး ၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တွေကို ဝေဖန်လာပြီ။) အင်န်ဒီ အက်ဖ် နဲ့ ဦး သိန်းညွန့်ပါတီတွေက ဘဏ္ဍာရေးအခက်အခဲကြောင့် နေရာများများပြိုင် နိုင်မှာမဟုတ်ဘူး။ ယူဘီပီ ပါတီကတော့ ဘဏ္ဍာရေးတောင့်တင်းတယ်။ ဒါပေမယ့် ဦးရွှေမန်းရဲ့ သမိုင်းကြောင်းဟာ ပါတီကို ထိုးနှက်စရာဖြစ်နေတယ်။

တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုပါတီများ

၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်ကလွဲရင် ကျန်ပြည်နယ်တွေမှာ တိုင်းရင်းသားမဲဆန္ဒရှင်တွေက အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုးရ ဖြစ်ရင် တိုင်းရင်း သားအခွင့်အရေးကို ပိုလုပ်ပေးနိုင်မယ်လို့ထင်လို့ ကိုယ့်လူမျိုးအခြေခံပါတီတွေကို ကျော်ပြီး အင်န် အယ်လ်ဒီကို မဲပေးခဲ့ကြတယ်။ အခုတော့ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီရဲ့ တိုင်းရင်းသားတွေ အပေါ် သဘောထား ကို ကောင်းကောင်းနားလည်သွားပြီ ဖြစ် တဲ့အတွက် ၂၀၂၀ မှာ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု ပါတီတွေက သက်ဆိုင်ရာပြည်နယ်တွေမှာ အား ကောင်းကောင်းနဲ့ အနိုင်ရဖို့အခွင့်အရေး များတယ်။

အဲဒီအခွင့်အရေးကို အသုံးချနိုင်ဖို့အတွက် ၂၀၁၅ မှာလို တိုင်းရင်းသားပါတီ အချင်းချင်း မဲမကွဲ ရအောင် ပါတီတွေပေါင်းစည်း နေကြတယ်။ လက်ရှိအခြေအနေမှာ ရခိုင်နဲ့ရှမ်းပြည်နယ်က လွဲရင် ကျန်တဲ့ ပြည်နယ်အခြေစိုက် တိုင်းရင်းသားပါတီအများစုက တစ်ပါတီတည်းအဖြစ် ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့ပြီ။ မပေါင်းစည်းနိုင်သေး ရင် တောင် ရွေးကောက်ပွဲမဟာမိတ်အဖြစ် ညှိနှိုင်းနိုင်ဖို့ပြင်ဆင်နေကြတယ်။ ရခိုင်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်မှာကတော့ ပေါင်းစည်းနိုင်ဖို့ နေ သာသာ ရွေးကောက်ပွဲမဟာမိတ်အဖြစ် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းလျာထားချက်ညှိဖို့ တောင် အတော်ကြိုးစားရဦးမယ်။

တိုင်းရင်းသားပါတီတွေ ရင်ဆိုင်ရမယ့် စိန်ခေါ်မှု နှစ်ခုရှိတယ်။ တစ်ခုက တစ်ချို့မဲဆန္ဒနယ် တွေ မှာ တိုင်းရင်းသားမျိုးစုံ စုစည်းနေထိုင်နေတဲ့အတွက် တိုင်းရင်းသားပါတီအချင်းချင်း ထိပ်တိုက်တွေ့ နိုင် မယ့်အခြေအနေဖြစ်ပါတယ်။ ( ဥပမာ။ ရှမ်းပြည်က တစ်ချို့မဲဆန္ဒနယ်တွေမှာ ရှမ်း၊ ဓနု၊ ပအို့ဝ် )

ဒုတိယအချက်ကတော့ ရခိုင်ပြည်နယ်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်က မဲဆန္ဒနယ်အချို့မှာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပ နိုင်မယ့်အခြေအနေမရှိဘူးလို့ကြေညာနိုင်တဲ့အခြေအနေဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါဆိုရင် တိုင်းရင်း သားပါတီတွေ အနိုင်ရနိုင်တဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်နဲ့ ပြည်နယ်လွှတ်တော် နေရာအချို့ လက်လွတ်ဆုံးရှုံးသွားနိုင်တယ်။

တပ်မတော်

လွှတ်တော်နှစ်ရပ်မှာ တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၂၅% စီပါဝင်နေတာရယ်၊ တပ်မတော် သား ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတတစ်ဦး အမည်စာရင်း တင်သွင်း နိုင်တာရယ် ကြောင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ နိုင်ငံရေး အနာဂတ်ကို လည်း စောင့်ကြည့်နေသူတွေများတယ်။

ဒါပေမယ့် တပ်မတော်က ပြည်သူ့လွှတ်တော်နဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော် နှစ်ရပ်ပေါင်းမှာ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၁၆၆ နေရာ အပိုင်ရရှိထားပြီးဖြစ်တဲ့အတွက် ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီမှာ ဘာမှလုပ်စရာမလိုဘူး။ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ပေါ်မူတည်ပြီးမှပဲ တပ်မတော်ရဲ့ ဆုံးဖြတ် ချက်ကို သိရမှာပဲ။

သုံးသပ်ချက်

၁။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ သမ္မတ အရွေးခံရတဲ့ ပါတီက အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ဖွဲ့ စည်း မှာဖြစ်တယ်။

၂။ သမ္မတကို ဒုသမ္မတသုံးယောက်ထဲကနေ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ( ပြည်သူ နဲ့ အမျိုးသား လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း) ကနေ မဲပေးပြီးရွေးမယ်။

၃။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှာ ကိုယ်စားလှယ် ၆၆၄ ( ပြည်သူ ၄၄၀ + အမျိုးသား၂၂၄) ယောက်ရှိတယ်။ အဲဒီမှာ ပါတီတွေက ရွေးချယ်ခံရသူ ၄၉ ၈ ၊ တပ်မတော်သား ၁၆၆ ပါ တယ်။

၄။ ပါတီတစ်ခုက လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း ၃၃၃ ယောက် ရွေးချယ်ခံရရင် အခြားပါတီတွေရဲ့ ထောက်ခံမဲ ရဖို့မလိုဘဲနဲ့ ကိုယ့်ပါတီကသမ္မတကို ရွေးလို့ရတယ်။ ၂၀၁၅၊ ၂၀၂၀ မှာ အဲဒီပုံစံအတိုင်းဖြစ်ခဲ့တယ်။

၅။ ရွေးချယ်ခံကိုယ်စားလှယ်တွေအတွက် ၄၉ ၈ နေရာမှာ တိုင်းဒေသကြီး က ၂၉ ၁ နေရာ နဲ့ ပြည်နယ်မဲဆန္ဒနယ်တွေက ၂၀၇ နေရာပါတယ်။

၄။ တကယ်လို့ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုပါတီတွေက ပြည်နယ်တွေမှာ ၁၅၀ နဲ့အထက် နိုင်မယ် ဆိုရင် ပါတီတစ်ခုတည်းက ၃၃၃ နေရာ နိုင်ဖို့အတော်ခက်သွားမယ်။

၅။ တိုင်းရင်းသားပါတီတွေသာ စုစုပေါင်း ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၁၅၀ နဲ့ အထက်နိုင်မယ်၊ တိုင်းဒေသ ကြီး တွေမှာလည်း ကျန်တဲ့ပါတီတွေက အသင့်အတင့်ရမယ်ဆိုရင် သမ္မတ ရွေးချယ်တဲ့အခါ ပါတီတွေကြားမှာ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒတွေညှိနှိုင်းရ တော့မယ်။ ဝန်ကြီးနေရာအပေးအယူတွေ လုပ်ရ တော့မယ်။ တစ်ပါတီတည်း ထင်ရာစိုင်း လို့မရတော့ဘူး။

၆။ အဲဒီလို စစ်မှန်တဲ့အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ ပုံစံကသာလ ျှင် အမျိုးသားပြန်လည် သင့်မြတ် ရေးနဲ့ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရေးကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့အကောင်းဆုံးဖြစ် တယ်။

၇။ ဒါပေမယ့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ လူထုကို ဆွဲဆောင်နိုင်အားကိုလည်း လေ ျှာ့မတွက် သင့်ဘူး။ အိုင်စီဂျေ ကိစ္စမှာ ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်သွားခဲ့တာဟာ (ဥပဒေကြောင်းအရဘာမှ မထူးခြားပေမယ့်) နိုင်ငံရေးအရ လူကြိုက်များ စေ ခဲ့တယ်။ အထူးသဖြင့် တိုင်းဒေသကြီးတွေမှာ သူ့အရှိန်အဝါ ကြီးမားလွန်းတယ်။ ( ဆောင်းပါး ရေးချိန်မှာ ကိုဗစ် ၁၉ မဖြစ်သေးဘူး။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖေ့စ်ဘွတ် မသုံးသေးဘူး။ )

၈။ ဘယ်ပါတီခေါင်းဆောင်မှ တစ်နိုင်ငံလုံးအဆင့် လူထု ထောက်ခံ မှုမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်း စုကြည်နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်လို့မရဘူး။ ဒါ့ကြောင့် မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုချင်းမှာပဲ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေရဲ့ အရည် အချင်း နှိုင်းယှဉ်လို့ရမယ်။ ပြိုင်လို့ရမယ်။

၉ ။ အတိုက်အခံပါတီတွေ အလုပ်သင့်ဆုံး နည်းလမ်းကတော့ မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုချင်းမှာ အင်န်အယ်လ်ဒီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းနဲ့ အတိုက်အခံဘက်က ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ယောက်ချင်းပြိုင်နိုင်တဲ့အခြေအနေကို ဖန်တီးဖို့ပဲ။

၁၀။ အဲဒီလိုဖန်တီးနိုင်ဖို့အတွက် မဲဆန္ဒနယ်အလိုက် အတိုက်အခံဘက်က အလားအလာ အကောင်းဆုံးကိုယ်စားလှယ်လောင်းကို အချင်းချင်း ညှိနှိုင်းရွေးချယ်ဖို့လိုတယ်။ ( ၂၀၁၅ မှာ အတိုက်အခံပါတီတွေရတဲ့မဲ ပေါင်းလိုက်ရင် အင်န်အယ်လ်ဒီ ရတဲ့မဲထက်များတဲ့ မဲဆန္ဒနယ်တွေ ကို သင်ခန်းစာယူနိုင်တယ်။ )

ဒါကတော့ ကျွန်တော့်ဆောင်းပါးအနှစ်ချုပ်ပါ။ ဆောင်းပါးသုံးသပ်ချက်မှာ အတိုက်အခံပါတီတွေ ကို်ယ်စားလှယ်လောင်းရွေးချယ်ရာမှာ ညှိနှိုင်းသင့်တယ်လို့ အကြံပြုထားပေမယ့် မြန်မာ့ နိုင်ငံရေးသမိုင်းကြောင်းအရ အဲဒီလို လက်တွေ့လုပ်နိုင်ဖို့တော့ အတော်ခက်မယ်။ အဲဒါကပဲ အင်န်အယ်လ်ဒီအတွက် အခွင့်အရေးတစ်ခုဖြစ်သွားနိုင်တယ်။

ဒီဆောင်းပါးမှာ ထည့်သွင်းသုံးသပ်ထားခြင်းမရှိတဲ့ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ရဲ့ လွတ်လပ်တရားမ ျှတမှုအနေအထားနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲပေးသူ အနည်းအများဟာလည်း တွေကလည်း ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ်မှာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများနိုင်ပါတယ်။

ထင်းရှူးမြိုင် (၉)

ကလောကို ပထမဆုံးအကြိမ်ရောက်ဖူးတာက ၁၉ ၆၄၊ ၁၉ ၆၅ ခုနှစ်တွေ။ အဖေသင်တန်းတက် တော့ ကျွန်တော်တို့မိသားစုတွေ လိုက်လာကြတာပေါ့။ နေတော့ ကြီးတော်ကြီးရဲ့ အိမ်မှာ နေရတယ်။ အိမ်ရှင်တွေကတော့ ရန်ကုန်မှာ ၊ ကလောမှာ နွေရာသီ အပူရှောင်ဖို့ဝယ်ထားတာပါ။ အိမ်က အရှေ့မြို့ပတ်လမ်း၊ အရှေ့ဘိုကုန်းလို့ခေါ်တဲ့နေရာမှာရှိတယ်။ ကိုလိုနီခေတ်က အင်္ဂလိပ် အရာရှိတွေ၊ ကုန် သည်တွေရဲ့ အိမ်တွေရှိလို့ ဘိုကုန်းခေါ်တယ်ထင်တာပဲ။ အခုတော့ ရပ်ကွက် (၃) လို့သတ်မှတ်ထားတယ်ထင်ပါရဲ့။

အဲဒီအချိန်က မြို့ပတ်လမ်းမှာရှိတဲ့အိမ်တွေက ခြံကျယ်ကြီးတွေ၊ အိမ်ပုလေးတွေရှိသလို နှစ်ထပ် အိမ်မည်းကြီးတွေလည်းရှိတယ်။ ကျောက်တိုက်လို့ခေါ်တဲ့ ကျောက်ဆောင်တွေကြားမှာ ဆောက် ထားတဲ့အိမ်လည်းရှိတယ်။ အိမ်နံရံတွေမှာ သဘာဝကျောက်သားတွေထိုးထွက်နေတဲ့ အဲဒီအိမ် ကို အထူးအဆန်းအဖြစ်လာကြည့်သူတွေလည်းရှိတယ်။

ကျွန်တော်တို့နေရတဲ့ အိမ်က အိမ်ပုလေး။ တောင်စောင်းမှာ။ အိမ်အဝင်လမ်းက ကားလမ်းပေါ်က အိမ်ကို ကွေ့ပတ်တက်လာရတယ်။ အိမ် နဲ့ ကားလမ်းကြားမှာ ကျောက်တုံးတွေနဲ့ လှေကားထစ် ဖော်ပြီး ပန်းတွေစိုက်ထားတယ်။ ပန်းရုံနဲ့ ထိုင်ခုံတွေရှိတယ်။ ဧည့်ခန်းမှာ မီးလင်းဖိုရှိတယ်။ အိမ် ကြမ်းခင်းက မြေကြီးနဲ့ သုံးပေ၊ လေးပေလောက်ကွာတယ် အိမ်အောက်ကို အုတ်စီပြီး ကာထား တော့ အဲဒီနေရာမြေတိုက်ခန်းလို့ ဖြစ်နေတယ်။ ပတ်လည်မှာ သံဆန်ကာ ကာထားတဲ့ လေဝင်ပေါက်တွေလည်းရှိတော့ နေ့ဘက်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ ဆော့တဲ့နေရာ၊ ညဘက် ရောက် တော့ သူရဲခြောက်မှာကြောက်ပြီး အနားမကပ်ရဲတဲ့နေရာပေါ့။

ငယ်သေးတော့ မြို့အနေအထားကိုတော့ သေသေချာချာ မမှတ်မိဘူး။ ဒါပေမယ့် အိမ်တွေ၊ လူတွေ ထက် ထင်းရှူးပင်တွေ ပိုများတာသိတယ်။ ဘိုကုန်းကနေ ချိုင့်ထဲကို ဆင်း၊ ရထားလမ်းကို ဖြတ်၊ ပြန်တက်ပြီးကျောင်းသွားရတဲ့အခါ စမ်းချောင်းလေးကို ဖြတ်ရတာ၊ ဂေါ်ရခါး တဲတွေနဲ့ စိုက်ခင်းတွေကို ဖြတ်သွားရတာ သိတယ်။ မောင်နှမ နှစ်ယောက် ကားလမ်းဘေးက အသီးဝါဝါလေးတွေ လိုက်ခူးစားရတာမှတ်မိတယ်။ စနေ၊ တနင်္ဂနွေဆိုရင်အဖေက ဂျစ်ကားလေး မောင်းပြီး အောင်ပန်းဘက်အထွက်က ထင်ရှူးတောတွေထဲမှာ ပျော်ပွဲစားတယ်။ အဖေက ကျွန် တော့်ကို ခေါ်ပြီး ရထားလမ်းအတိုင်း လမ်းလေ ျှာက်တယ်။ ရထားဥသြသံကြားရင် မောင် နှမ နှစ်ယောက် အပြင်ထွက်ပြီး ရထားကြီးဝင်လာတာကို စောင့်ကြည့်တယ်။

၂၀၀၁ ခုနှစ်ကျတော့ ကိုယ်တိုင်သင်တန်းတက်ဖို့ရောက်ခဲ့တယ်။ ဒီအချိန်မှာတော့ ကလော ဟာ ပြောင်းလဲစပြုနေပြီ။ ဟိုတယ်တွေ၊ အိမ်အသစ်တွေဖြစ်လာပြီ။ မြို့စွန်ရွာလေးတွေက မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ဖြစ်လာပြီ။ ထင်း ရှူးတောတွေ နည်းလာတယ်။ ခြံကျယ်ကြီးတွေကို ခွဲစိတ်ပိုင်းပြီးရောင်းနေကြတယ်။ သစ်တောမြေ ဆိုတာ အတားအဆီးမဟုတ်တော့ဘူး။ ကလောကို တီကောင်လိုလူတွေရောက်လာကြပြီ။ မြေ အစားမှားလို့ အထက်လှန် အောက်လေ ျှာဖြစ်သွားတဲ့သူတွေလည်းရှိတယ်။

၂၀၂၀ မှာတော့ ကလောဟာ အပြောင်းအလဲကြီးပြောင်းလဲခဲ့ပြီ။ မြို့အဝင် လမ်း၊ ဘယ်ညာ မှာ ဟိုတယ်ကြော်ငြာ၊ အိမ်ယာစီမံကိန်းကြော်ငြာဆိုင်းဘုတ်ကြီးတွေနေရာယူနေကြပြီ။ အရင်က ကားလမ်းမပေါက်တဲ့ တောင်ပေါ်နေရာတွေကို လမ်းတွေဖောက်ထားတယ်။ လမ်းတွေရဲ့နောက် မှာ လူတွေ၊ အိမ်တွေလိုက်လာကြတယ်။ မက်မန်းပင်တွေ၊ သီးနှံစိုက်ခင်းတွေပဲရှိတဲ့တောင်စောင်းတွေ မှာ နွယ်ပင်တွေလို တွယ်ကပ်ပြီး အိမ်တွေဆောက်ထားကြတယ်။ အင်းပြင်၊ မြင်းက ဆိုတဲ့ ကျေးလက်ဒေသလေးတွေမှာ အိမ်ယာစီမံကိန်းတွေ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားတဲ့ မြေကွက် လွတ် တွေကို မြင်လာရပြီ။

လမ်းမကြီးတွေပေါ်မှာ၊ လမ်းကြားတွေမှာ ရေမြေတောတောင်အခြေအနေနဲ့ကိုက်ညီအောင် ဆောက်ထားတဲ့အဆောက်အဦတွေရှိသလို မိန်းမလှလေးပါးမှာ ဝက်ခြံပေါက်နေသလို အလှပျက်စေတဲ့ အဆောက်အဦတွေလည်း တွေ့တယ်။

ကလောမြို့ကို လှည့်ပတ်ကြည့်ရှုရင်း ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလထဲမှာ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံက Nuwara Eliya ဆိုတဲ့ တောင်ပေါ်အပန်းဖြေစခန်းမြို့လေးကို သတိရတယ်။ ဒီမြို့ကလည်း ကလောလိုပဲ အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ်မှာ တည်ခဲ့တဲ့တောင်ပေါ်မြို့လေးဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီမြို့ လေး အကြောင်းရေးတဲ့ဆောင်းပါးမှာ အခုလိုဖော်ပြခဲ့တယ် –

“ဒီမြို့ကို ပြည်တွင်း၊ပြည်ပ ခရီးသွားတွေအလာများတာနဲ့ အတူ မြို့လေးရဲ့ အလှကလည်း ပျက်စီး လာနေပြီ။xxx အခုလို ထင်ရာစိုင်း မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်နေတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး စိတ်ဆင်းရဲ နေတဲ့ မြို့ခံ တွေလည်းရှိတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း ဒါဟာ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် တာပဲဆိုပြီး ကျေနပ် နေသူတွေလည်းရှိတယ်။ မြေဈေးကောင်းလို့ ပျော်နေတဲ့သူတွေ လည်းရှိတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီမြို့လေးရဲ့ အဓိက ဆွဲဆောင်မှုဖြစ်တဲ့ ကိုလိုနီခေတ်လက်ရာအဆောက်အဦတွေ ပျောက်ကွယ်သွားတဲ့အခါ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တွေက ဒီမြို့လေးကို လာကြပါဦးမလား။ ဒီမြို့ကို လာမယ့်အစား လက်ဖက်ခင်းတွေကြားက ဟိုတယ်တွေမှာပဲနေတော့မယ်၊ Hotton အမျိုးသား ဥယျဉ်ကို တိုက်ရိုက်သွားကြမယ်ဆိုရင် မြို့လေးဟာ ခြောက်ကပ်သွားမှာသေချာတယ်။

အလှပျက်လာတဲ့ မြို့လေးရဲ့ လမ်းတွေပေါ်မှာ လေ ျှာက်သွားရင်း ကလော၊ ပြင်ဦးလွင် နဲ့ မိုးကုတ် တို့ကို သတိရနေမိတယ်။”

မြန်မာနိုင်ငံမှာ၁၉ ၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကို ပြောင်းလဲကျင့်သုံးတာနဲ့အတူ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းတွေ ၊ အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်းတွေဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် မူဝါဒချမှတ်သူ တွေဟာ ဥရောပနိုင်ငံက မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းတွေ၊ ရှေးဟောင်းမြို့လေးတွေကို ထိန်းသိမ်း ထားမှုတွေကို လေ့လာခွင့်မရခဲ့ဘူး။ လေ့လာထားသူတွေရဲ့ အကြံပြုချက်ကိုလည်း နားထောင် ခဲ့ပုံ မရဘူး။ ဒါ့ကြောင့် ကျွန်တော်တို့ဟာ ၁၉ ၇၀၊ ၈၀ နှစ်များမှာ ထိုင်းတို့၊ မလေးရှားတို့ မှားခဲ့တဲ့ အမှားကို နောက်ကလိုက်မှားခဲ့ကြတယ်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းမှု၊ အမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းမှု နဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကြားမှာ ဟန်ချက်ညီတဲ့အဖြေတစ်ခု ရှာနိုင်ဖို့ပျက်ကွက်ခဲ့တယ်။

ရန်ကုန်မြို့ဆိုရင် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံသတ်မှတ်ဖို့၊ အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ရာမှာ လိုက်နာရမယ့် ဇုန် သတ်မှတ် ချက်တွေ သတ်မှတ်ဖို့ သတိရတဲ့အချိန်မှာ အတော်နောက်ကျနေတဲ့အပြင် အဲဒီသတ်မှတ်ချက် တွေကို တိတိကျကျ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့မှာလည်း ပိုင်ရာ၊ ဆိုင်ရာ ဆိုတဲ့ အတားအဆီး ကို ကျော်ဖို့ခက်နေတာ အခုအချိန်ထိပါပဲ။

ကလော မြို့မှာ ၂၀၁၂-၁၃ လောက်က နိုင်ငံတကာအဖွဲ့ အစည်းတွေအကူ အညီနဲ့ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစီမံကိန်းရေးဆွဲထားတာရှိတယ်လို့ မှတ်သားဖူးတယ်။ ဒေသခံ ခရီး သွား လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ဂျာမန်ဖောင်ဒေးရှင်း GIZ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေတဲ့ သတင်းတွေ လည်း ဖတ်ရတယ်။

ဒါ ပေမယ့် အဲဒီကြိုးပမ်းမှုတွေရဲ့ အသီးအပွင့်တွေမမြင်ရသေးဘူးလို့ပဲခံစားရတယ်။ အဓိက ပြဿနာက မြေအသုံးချမှုနဲ့ အဆောက်အဦဆောက်လုပ်တဲ့အခါ လိုက်နာရမယ့် စံချိန်စံညွှန်းတွေကိစ္စပဲ။ မြို့ရဲ့ အမှတ်လက္ခဏာက ဘာလဲ ၊ အဲဒါကို ဘယ်လိုထိန်းသိမ်း မလဲဆိုတာကို မေ့နေသလိုတွေ့ရတယ်။ တိုးတက်လာတဲ့ မြို့ပြ အတွက် ရေပေးရေးစနစ် အပါအဝင် အခြေခံအဆောက်အအုံတည်ဆောက်ရေးတွေက နောက် ကျန်နေသလိုခံစားရတယ်။

ကိုဗစ်၁၉ ရောဂါ ကာကွယ် ထိန်းချုပ်ရေးတွေဆောင်ရွက်ချိန်က ထီးလေးတွေနဲ့ အကွက်ချရောင်းတဲ့ ကလောဈေး ဓာတ်ပုံ ဟာ လူတွေ အသည်းနှလုံးကို ဖမ်းစားခဲ့တယ်။ အဲဒီလို တီထွင်ဆန်းသစ်တဲ့အတွေးအခေါ် နဲ့ ပူး ပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမျိုး ကို သာတိုးချဲ့နိုင်ခဲ့ရင် ကလောမြို့ဟာ ပြင်ဆင်ဖို့အတွက် နောက်မကျသေးဘူး။

အခုအချိန်မှာတော့ ကလောဟာ လှပေမယ့် လိုက်ဖက်အောင် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု မလုပ်တတ်လို့ အလှပျက်နေတဲ့ မိန်းမပျို လေး နဲ့ တူနေတုန်းပဲ။

ထင်းရှူးမြိုင် (၈)

ပင်လောင်းရောက်တာစောနေသေးတော့ နေ့လယ်စာမစားတော့ဘူး။ ကလောကို ဆက်ထွက် တယ်။ လမ်းမှာ နောင်တရား၊ တီကျစ် ကို ဖြတ်ရတယ်။ နောင်တရားကတော့ မြို့နယ်ခွဲအဆင့် တောင်ဖြစ်နေပြီ။ နှစ်နေရာလုံးက သမိုင်းကြောင်းနဲ့နာမည်ကြီးတဲ့နေရာတွေပဲ။ လွိုင်ကော်၊ ပင်လောင်းလမ်းက သာစည်-တောင်ကြီးကားလမ်း ကလော နဲ့ အောင်ပန်းကြားကို သွားပေါက် တယ်။ လမ်းခွဲက ကလောနဲ့ ပိုနီးတယ်။ အောင်ပန်းဘက်နဲ့ဆို ခြောက်မိုင်လောက်ဝေးသေးတယ်။

ဒီလမ်းခွဲတရားဝင်အမည်က ပင်လောင်းလမ်းခွဲပေါ့။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ ကလောမှာသင်တန်း တက်တဲ့အချိန်က တစ်ချို့က ဒီနေရာကို မာတင် ချော်လဲ လမ်းခွဲလို့ ခေါ်ကြတယ်။ နာမည်က ထူး ဆန်းနေလို့ သမိုင်းကို ပြန်ခြေရာကောက်ကြည့်တယ်။ မာတင်ဆိုတဲ့ လူကြီး ချော်လဲ လို့ ခေါ် တာမဟုတ်ဘူးတဲ့။ “ မာတင်” ဆိုတဲ့ အိန္ဒိယ နွယ်ဖွား အမျိုးသားကြီး ထမင်းဆိုင်ဖွင့်ခဲ့ဖူးတဲ့နေရာ၊ ချော်လဲ ဆိုတာက သူ့ဖခင် နာမည်။ ကြည့်ရတာတော့ သူတို့လူမျိုးအရခေါ်တဲ့ နာမည်ကို မြန်မာ မှု ပြုအသံထွက်ထားပုံရတယ်။ ဦးမာတင်တို့က ယင်းမာပင်လမ်းခွဲမှာလည်း ထမင်းဆိုင်ဖွင့်ဖူး တယ်။ နောက်မှ ပင်လောင်းလမ်းခွဲကို ရွှေ့လာတာလို့ပြောတယ်။ ဦးမာတင်ကတော့ ကွယ်လွန် သွားပြီ။ သူ့ညီမတွေကတော့ ကလောမြို့ထဲမှာ ရှိသေးတယ်၊ စားသောက်ဆိုင်ဖွင့် ထားတယ်လို့ လည်း ပြောတယ်။ ဒီတစ်ခေါက်တော့ အချိန်မရလို့ မရှာနိုင်ခဲ့ ဘူး။ နောက်တစ်ခါ ကလော ရောက် ရင်တော့ ရှာဖွေကြည့်ရဦးမယ်။

သာစည်-တောင်ကြီးလမ်းကို BOT ရထားတဲ့ ကုမ္ပဏီ က အကြီးအကျယ်ပြင်ထားတယ်။ လမ်း အကျယ်ရော၊ လမ်းသားရော နိုင်ငံတကာ စံချိန်မီပဲ။ အင်န်အယ်လ်ဒီ အစိုးရတာဝန်ယူချိန်ကာလ မှာ အဝေးပြေးလမ်းမကြီးတွေ အရည်အသွေးကောင်းလာတော့ တစ်ချို့ကလည်း အရင်က BOT ပေးခဲ့လို့ အခု ကောင်းလာတာလို့ ပြောတယ်။

ဒါပေမယ့် လက်ရှိ အစိုးရရဲ့ ကြီးကြပ်မှုနဲ့ တွန်း အားပေးမှုကြောင့်ဆိုတာကိုတော့ အသိ အမှတ်ပြုရမှာပဲ။ အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုးရနဲ့ အင်န် အယ်လ်ဒီ ထောက်ခံသူတွေက ဒါကို ဂုဏ်ယူပြီးပြောတာကိုလည်း မင်းတို့ကြောင့်မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောလို့မရဘူး။ ဒီမိုကရေစီ စနစ်မှာတော့ ရွေးကောက်ပွဲကြောင့် အစိုးရတွေပြောင်းသွားတဲ့အခါ နောက်လူက အရင်လူ ထက် ကောင်းအောင်လုပ်ဖို့ ကြိုးစားမယ်။ လူထု အသိအမှတ် ပြုခံရအောင်ပြောမယ်၊ဒါဓမ္မတာပဲ။ တစ်ခုတော့ရှိတယ်။ ကောင်း သွားရင် ငါ လုပ်တာ၊ မကောင်းရင် သူလုပ်တာလို့မပြောဖို့ တော့လိုတာပေါ့။

နေ့လည်စာကို ကလောဈေးနားက အောင်ချမ်းသာလမ်းမှာရှိတဲ့ ဧဝရတ် နီပါလီ စားသောက်ဆိုင် မှာစားတယ်။ ချစ်တီး ထမင်းလည်း ရတယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ ပူရီ နဲ့ဆိတ်သား စားတယ်။ အတော်ကောင်းတယ် ။ ဆိုင်အနေအထားကလည်း သန့်ရှင်းတယ်။ Tripadvisor ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ဒီဆိုင်ကို ကလောမြို့က စားသောက်ဆိုင် ၃၀ အနက် အဆင့် ငါး ပေးထား တယ်။ နိုင်ငံခြားသား ခရီးသွားတွေလာတဲ့အချိန်ဆိုရင် လူ အတော်စည်မယ်။ အခုတော့ ကျွန်တော်တို့အပါအဝင် စားပွဲ ဝိုင်းနှစ်ဝိုင်းပဲလူရှိတယ်။

ကလောမှာ ဟိုတယ်တွေအများကြီးပဲ။ ကျွန်တော်တို့အတွက်ကတော့ ကြယ်သုံးပွင့်တွေ၊ လေးပွင့် တွေ၊ တောင်ထိပ်ကနေ ရှုခင်းကြည့်ဖို့တွေမလိုပါဘူး။ သင့်တော်တဲ့ ဈေးနှုန်းနဲ့ အေးအေး ဆေးဆေး နားလို့ရမယ့်နေရာ ဆိုရင် လုံလောက်ပြီ။

ဒီလိုနဲ့ မိတ်ဆွေတစ်ယောက်ရွေးချယ်ပေးတဲ့ Nature Land (1) ဆိုတဲ့ ဟိုတယ်လေး မှာတည်း ဖြစ်တယ်။ ဟိုတယ်က သာစည်ဘက်အထွက် ရပ်ကွက်ခြောက်ထဲမှာ။ သာစည်ဘက် ကလာရင် သုမောင်ထမင်းဆိုင်( အသစ်) နဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင်လောက်မှာ ညာဘက် တောင်ကုန်းပေါ် တက်သွားတဲ့လမ်းလေးအတိုင်းသွားရ တယ်။ လမ်းညွှန်ဆိုင်းဘုတ်တွေ ရှိ ပါတယ်။ ပါးစပ် GPS နဲ့လည်းသွားလို့ရတယ်။

ဟိုတယ်က အခန်းနှစ်ဆယ်ပဲရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် လေးငါးထပ်ဆောက်ထားတာမျိုးမဟုတ်ဘူး။ ပန်းခြံလေးထဲမှာ ဘန်ဂလိုလေးတွေ ဆောက်ထားတာ။ တောင်ထိပ်ပေါ်က မြင်ရတဲ့ ရှုခင်းမျိုး ကြည့်ချင်လို့တော့မရဘူး။ ဒါပေမယ့် တစ်နေကုန် လေ ျှာက်သွား၊ ပြန်လာရင် အေးအေး ဆေး ဆေး သက်တောင့်သက်သာနားချင်တယ်ဆိုရင်တော့ ဒီဟိုတယ်လေးက သင့်တော် ပါတယ်။

ဒီဟိုတယ်က ဘတ်ဂျက်ခရီးသွားတွေအတွက်၊ မိသားစုလိုက်လာသူတွေအတွက်လည်း တွက်ခြေ ကိုက်တယ်။ ရှစ်ယောက်အထိ တည်းလို့ရတဲ့ လုံးချင်းနှစ်ထပ်ခွဲ ဘန်ဂလိုကနေ ၊ ခုနှစ်ယောက် တည်းလို့ရတဲ့ နှစ်ထပ် ဘန်ဂလို၊ နှစ်ယောက် / သုံး ယောက်နေလို့ရတဲ့လုံးချင်း ဘန်ဂလို၊ နှစ်ခန်းတွဲ ဘန်ဂလို၊ ငါးခန်းတွဲ အဆောင် ဆိုပြီး အမျိုးမျိုးခွဲထားတယ်။ လေအေးစက် ပါ နဲ့၊ လေအေးစက်မပါတဲ့အခန်းဆိုပြီးလည်း ခွဲထားတယ်။ လေအေးစက်ပါရင် တစ်ယောက်ကို သုံးသောင်းကနေ လေးသောင်း၊ မပါရင် နှစ်သောင်းကျော်လောက်ပဲကျတယ်။ သုံးယောက်တည်း ရင်၊ ခုနှစ်ယောက်တည်းရင် ပိုသက်သာတယ်လို့ပြောတယ်။ တကယ်တော့ ကလောမှာ လေအေး စက်မပါလည်း တည်းလို့ရပါတယ်။ ရေပူ၊ ရေအေးရဖို့ပဲလိုပါတယ်။

ကျွန်တော်က ဟိုတယ်အကြီးကြီးတွေမှာ တည်းရတာထက် ဟိုတယ်သေးသေးလေးတွေမှာတည်း ရတာကိုပိုကြိုက်တယ်။ နွေးထွေးတယ်။ မိသားစုဆန်တယ်။ အခု Nature Land ဟိုတယ်လေး မှာ ကျွန်တော် အလွန်သဘောကျတဲ့အချက်နှစ်ချက်ရှိတယ်။

ပထမတစ်ချက်က မနက်အစောကြီးရောက်လာတဲ့ ဧည့်သည်တွေ check in ဝင်လို့မရသေးရင် အိပ်ဖို့ ၊ နားဖို့ စီစဉ်ပေးတဲ့အပြင် နံနက်စာကိုပါ အခမဲ့ကျွေးတာပါပဲ။ ဟိုတယ်ဝင်း အဝင် ဘယ်ဘက်မှာ Morning Glory လို့အမည်ပေးထားတဲ့ အဆောင်လေးရှိတယ်။ အဲဒီအဆောင် ထဲမှာ ကုတင်ရှစ်လုံး၊ စောင်၊ ခေါင်းအုံးတွေရှိတယ်။ ရေချိုးခန်း၊အိမ်သာစီစဉ်ထားတယ်။ ဒီအစီ အစဉ်က အဝေးပြေးခရီးသည်တင်ယာဉ်နဲ့လိုက်လာပြီး မနက်အစောကြီးရောက်လာတဲ့ ခရီးသွား တွေအတွက် အတော်အဆင်ပြေတယ်။

နောက်တစ်ချက်ကတော့ စားသောက်ခန်းပဲ။ နံနက်စာက ဘူဖေးမဟုတ်ဘူး။ ရှမ်းအစား အစာ တွေကို ညထဲက ကြိုပြောထားတဲ့အတိုင်းလုပ်ပေးတယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ တို့ဟူး နွေး စားခဲ့တယ်။ ညစာလည်း စားချင်တာကြိုပြောထားရင် ချက်ပေးတယ်။ သီးခြားစားသောက်ဆိုင် လို လုပ်မထားဘူး။

ဟိုတယ် နဲ့ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဟာ ကလောမြို့ရဲ့ အဓိက စီးပွားရေးပဲ။ အခုတော့ ကိုဗစ်ကြောင့် ကလော ဟာ အတော်ဖျားနာနေပုံရတယ်။ ဒီခရီးမှာ ပင်းဒယဘက်က ပြန်လာတဲ့ နယ်သာလန် နိုင်ငံသား တစ် ယောက်နဲ့တွေ့တယ်။ သူက မြန်မာနိုင်ငံမှာ ခရီးသွားလုပ်ငန်းလာလုပ်နေတာ ဆယ်နှစ် နီးပါး ရှိနေပြီ။ နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားတွေ မလာနိုင်တဲ့အချိန်မှာ ပြည်တွင်း ခရီးသွားတွေအတွက် ဘာတွေစီစဉ်လို့ရမလဲဆိုတာ လာကြည့်တာတဲ့။ ကလောမြို့လေး ဟာလည်း ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားတွေ ပြန်မလာခင်တော့ ပြည်တွင်းခရီးသွားတွေ နဲ့ပဲ ရုန်းကန်နေရဦးမှာပဲ။

ထင်ရှူးမြိုင် (၇)

မိုင်တိုင် ၆၀ ကျော်တာနဲ့ မြင်ကွင်းကပြောင်းသွားတယ်။ လမ်းဝဲ၊ ယာမှာ တောင်ကုန်းတွေ၊ လ ျှိုမြောင်တွေအစား ယာခင်းတွေ၊ ရွာလေးတွေမြင်ရတယ်။ မြေအနေအထားက မတ်စောက် တောင်တန်းတွေမဟုတ်တော့ဘူး။ လှိုင်းအိလေးတွေလို နိမ့်လိုက်၊ မြင့်လိုက် တောင်ကုန်းတွေ၊ အနီ ရောင် ထွန်ယက်ပြီးစ ယာခင်းတွေ၊ အဝါရောင်၊ အစိမ်းရောင် စိုက်ပျိုးပြီးယာခင်းတွေ၊ ရောင်စုံအကွက်တွေကြားက ထိုးထွက်နေတဲ့ ကျောက်တောင်တွေ၊ တောင်တန်းတွေ။ ဒီရှုခင်းတွေကို ဓာတ်ပုံဆရာ၊ ပန်းချီဆရာတွေက ရှုထောင့် အမျိုးမျိုး ကနေ မှတ်တမ်းတင် ခဲ့ကြပြီးပြီ။

မိုင်တိုင် ၆၁ ကျော်တော့ ဘယ်ဘက်မှာ စားကျက်ကွင်း ရှိတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ ကျောက်တောင်ကြီးတစ်ခုရှိတယ်။ ကျောက်တောင်ရဲ့ အပေါ်ကို ချွန်ထွက်နေတဲ့ ထိပ်ပိုင်းတွေ မှာ စေတီငယ်လေးတွေတည်ထားတယ်။ စားကျက်ထဲမှာ ကျွဲအုပ်တွေရှိတယ်။ လမ်းဘေး သစ်ပင် ရိပ် မှာ လူတစ်ယောက် ကျွဲကျောင်းရင်း နှီးဖြာနေတယ်။ ကျွန်တော်တို့အတွက် ရင်သပ်ရှုမောစရာ ရှုခင်းဟာ မြင်နေကျ သူ့အတွက် စားကျက်ထဲက သူ့ကျွဲတွေလောက်တောင် စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းပုံမရဘူး။

သဘာဝအလှ ဆိုတာ နေရာဒေသ၊ အခြေအနေနဲ့ ခံစားသူ အပေါ်မူတည်ပြီး မတူနိုင်ဘူးလေ။ ၁၉ ၉ ၂ – ၁၉ ၉ ၆ ခုနှစ် မြန်မာပြည်မြောက်ဖျားက နောင်မွန်းမြို့လေး ကို ရောက်သွားတော့ အဝေးမှာ လှမ်းမြင်နေရတဲ့ နှင်းတောင်တန်းကြီးတွေကို ကြည့်ပြီး ကြည်နူး မိ တယ်။ နှုတ်ကလည်း လှလိုက်တာ၊ ကြည်နူးစရာကောင်းလိုက်တာ၊ နောင်မွန်းမှာ နေချင်လိုက်တာ လို့ ချီးမွမ်းစကားဆိုမိတယ်။ အဲဒီတော့ နောင်မွန်းမှာ တာဝန်ကျနေတဲ့ ကျောင်းဆင်းဘက် သူငယ် ချင်းက ပျစ်ပျစ်နှစ်နှစ်ဆဲပြီး “ မင်းက ရဟတ်ယာဉ်နဲ့ တစ်ရက်၊ နှစ်ရက် လာနေပြီး လှလိုက်တာ လုပ်နေတာကိုး။ ငါတို့နဲ့ ကျန်တဲ့ဝန်ထမ်းတွေလို လေးငါးရက် ခြေလျင်ခရီးလာရပြီး ခြောက် လလောက်နေလိုက် ရရင် မင်းဒီစကားပြောမှာမဟုတ်ဘူး” လို့ ဆိုတယ်။

ကျွန်တော်တို့ မြင်ရတဲ့ ကျောက်တောင်က ထီးဘွားတောင်လို့ခေါ်တယ်။ တောင်တစ်ဝက် လောက်အထိ တက်လို့ရတယ်၊ လှေကားရှိတယ်လို့ ကျွဲကျောင်းသူက ရှင်းပြတယ်။ သူက တော့ အပေါ်ကို မတက်ဖူးတာကြာပြီတဲ့။ ရှေ့ကို နည်းနည်းဆက်သွားတော့ စာဂရွာ၊ Saga Village လို့ အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာနဲ့ရေးထားတဲ့ ရွာကိုတွေ့တယ်။ အဲဒီရွာမှာ ထီးဘွား တောင်ပေါ်တက်တဲ့လမ်းရှိတယ်။

ပင်လောင်း ဒေသ ရွာတွေ က အိမ်အများစုက ဗြုံးအုပ်တွေနဲ့ဆောက်ထားကြတယ်။ နှစ်ထပ် အိမ် များတယ်။ အိမ်တွေက အနံတိုတို၊ အလျားရှည်ရှည်၊ တန်းလျားပုံ၊ ခြံစည်းရိုးခတ်ထားတယ်ဆိုတာ လည်း မရှိသလောက်ပဲ။ ရွာကြီးကြီး၊ ငယ်ငယ်၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေကတော့ ခမ်းနား တယ်။ တစ်မူးရလို့ တစ်ပဲလှု ဆိုတာလက်တွေ့ပဲ။

၂၀၀၁ ခုနှစ် ခရီးသွားချိန်ကထက်စာရင် လမ်း ပိုကောင်းလာတယ်။ ပိုကျယ်လာတယ်။ လမ်းဝဲယာမှာလည်း စားသောက်ဆိုင်တွေ ပိုများလာ တယ်။ နေရာအနှံ့မှာ ရှိနေတဲ့ စက်သုံးဆီဆိုင်တွေကို မြင်တော့ ၂၀၀၁ ခုနှစ်က ဓာတ်ဆီပုံး တင်ပြီး ခရီးသွားခဲ့ရတဲ့အခြေအနေကို ပြန်သတိရမိတယ်။ပြုပြင်ချင်ရင် ပြုပြင်လို့ရတယ်၊ ပြင်နိုင်စွမ်းလည်း ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် မလုပ်ခဲ့တဲ့အတွက် မလုပ် မဖြစ် လုပ်ရတဲ့အချိန်ရောက်တော့ အများကြီး ပေးဆပ်ခဲ့ရတာကလည်း သင်ခန်းစာပဲ။

ပင်လောင်းကို ရောက်တော့ ၁၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်။ ပင်လောင်းမြို့အဝင်မှာ လွိုင်ကော်သွားတဲ့ လမ်းခွဲ ရှိတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းတော့ လွိုင်ကော်ကနေ နေပြည်တော်- ရန်ကုန်သွားတဲ့သူတွေက ပင် လောင်း – နေပြည်တော်လမ်းကိုပဲ သုံးကြတယ်။

ပင်လောင်းဈေးရှေ့မှာ ခဏရပ်တယ်။ ခရီးသွားကားတွေ နည်းတော့ ဈေးက ခြောက်ကပ်နေတယ်။ မျက်နှာစာတန်းက ဒေသထွက်အထည်တွေ၊ အစားအသောက်တွေရောင်းတဲ့ဆိုင်က အမကြီးတစ် ယောက်ကတော့ ရောင်းမကောင်းတာ နှစ်လလောက်ရှိပြီလို့ပြောတယ်။ ဇွန် ၁၅ ရက်နေ့ နောက်ပိုင်းတော့ အသွား အလာ ပြန်များလာမယ်လို့ မေ ျှာ်လင့်နေတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ်ရောင်းကောင်း တာက ရုံးပိတ်ရက်များတဲ့ “ဘာလေးဘာ” စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာ၊ နိုဝင်ဘာ၊ ဒီဇင်ဘာ ဆို တာ့ ကိုဗစ် ကန့်သတ်ချက်တွေ ရုပ်သိမ်းလိုက်ရင်တောင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွေ နလံပြန်ထူဖို့ အချိန်ယူရဦးမှာပဲ။

ပင်လောင်းက ဆက်ထွက်လာတော့ လမ်းဘေးဝဲယာမှာ ဂေါ်ဖီထုပ်အခင်းတွေတွေ့တယ်။ သတင်း တွေမှာ တွေ့ရသလိုပဲ ဈေးမကိုက်လို့ ပစ်ထားတဲ့အခင်းတွေ တွေ့တယ်။ နွားအုပ် တစ်အုပ် အေးအေးလူလူ နားနားနေနေ စားသောက်နေတဲ့အခင်းလည်းမြင်ခဲ့ရတယ်။ အလှု ရှင်လား၊ ဝယ်သူလား မသိဘူး၊ ဆယ်ဘီးကားထိုးပြီးတင်နေတဲ့ အခင်းကိုလည်း ဖြတ်ခဲ့ရ တယ်။

မကြာခင်ကာလတွေအတွင်း ဖရဲသီး၊ ပြောင်းဖူး၊ ဂေါ်ဖီ စတဲ့သီးနှံတွေဈေးကွက်ပျက်တဲ့ သတင်း တွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ တောင်သူလယ်သမားတွေအတွက် ဈေးကွက်နဲ့ သင့်တင်တဲ့ ဈေးနှုန်း ရအောင် ၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့်ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကြောင့် နစ်နာမှုမရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးမယ့် စနစ်ကောင်းတစ်ခုရှိဖို့လိုနေပြီဆိုတာကို ထပ်ပြီး မီးမောင်းထိုးပြလိုက် တာပဲ။ ဒီအခက်အခဲတွေကို အလှုရှင်တွေ၊ ပရဟိတအဖွဲ့အစည်းတွေ ဝင်ကူတယ်ဆိုတာ ရေတို လုပ်ငန်းပဲ၊ ရေရှည်အတွက်ကတော့ အစိုးရက ခိုင်မာတဲ့ စနစ်တစ်ခု ချမှတ်ပေးမှရမှာဖြစ် ပါတယ်။

၂၀၁၁ ခုနှစ် မေ လ နေပြည်တော် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနဲ့ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျော့ကျရေး အမျိုး သားအဆင့်အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲမှာ တောင်သူလယ်သမားတွေဘက်က အဲဒီအခက်အခဲ ကို အတော်ပြောခဲ့ကြတယ်။ အကျိုးဆက်ကတော့ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ တောင်သူလယ်သမား အခွင့် အရေး ကာကွယ်ရေး နှင့် အကျိုးစီးပွားမြှင့်တင်ရေး ဥပဒေ ကို ပြဋ္ဌာန်းနိုင်တာပါပဲ။ အဲဒီ ဥပဒေ မှာ တောင်သူလယ်သမားတွေ ဈေးကွက်ရအောင်၊ သင့်တင့်တဲ့ဈေးနှုန်းရအောင် နဲ့ သဘာ၀ ဘေး ဒဏ်ကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုရှိရင် နစ်နာမှုမရှိအောင် ဆောင်ရွက်ဖို့ ဆိုတဲ့အချက်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် လက် တွေ့အကောင်အထည်ဖော်တဲ့အခါမှာတော့ အစိုးရနှစ်ဆက်လုံးမှာ သီးနှံအာမခံစနစ် က လည်း အခုထိ အကောင် အထည်မဖော်နိုင်သေးဘူး။ ဧရာဝတီ တိုင်းဘက်က မြို့နယ်လေးခုမှာ ဧက ၂၀၀ လောက် စမ်းသပ် လုပ်ကိုင်နေတယ်၊ ဆန်စပါးအသင်းချုပ်နဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံက ကုမ္ပဏီ နားလည်မှုစာချွန်လွှာလက်မှတ် ထိုးတယ်၊ နေပြည်တော်မှာ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲလုပ်တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေလောက်ပဲ တွေ့ရတယ်။ သီးနှံဈေးနှုန်းနဲ့ပတ်သက်ရင်လည်း အဓိက ပို့ကုန်ဖြစ်တဲ့ ဆန် ကလွဲပြီး အခြားသီးနှံ တွေ အတွက် လုပ်ပေးနိုင်တာမရှိသေးဘူး။ ဒီဥပဒေကိုသာ ထိထိရောက်ရောက် အကောင်အထည်ဖော် နိုင်ရင် ဖရဲသီးကြောင့်၊ ဂေါ်ဖီကြောင့် ကျရတဲ့ တောင်သူမျက်ရည်ဆိုတာလည်း ရှိမှာမဟုတ်ဘူး။

ဈေးကွက်ဘယ်လောက်ပဲ ပျက်ပျက် တစ်ချို့နေရာတွေမှာတော့ နောက်ထပ်သီးနှံစိုက်ပျိုးဖို့ အတွက် မြေပြင်ထားတာလည်း တွေ့ တယ်။ ပိုးဖျက်ဖျက်၊မိုးဖျက်ဖျက် တောင်သူတွေအတွက် က တော့ရွေးချယ်စရာမရှိပါဘူး။ တစ်ခါက အာဖရိကမှာ ကျိုင်းကောင်အုပ်ကြီးတွေအန္တရာယ်နဲ့ ရင်ဆိုင်ရတဲ့ လယ်သမားမိသားစုအကြောင်း ဆရာထင်လင်းရဲ့ ဘာသာပြန်ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ် ဖတ် ဖူး တယ်။ ချွေးမလုပ်သူက မြို့သူ၊ ခင်ပွန်းနဲ့ ယောက္ခမကြီးက တစ်သက်လုံး ဓါးမဦးချလုပ်လာတဲ့ လယ်သမားတွေ။

ကျိုင်းကောင်အုပ်ကြီး မြောက်ဘက်ကို ပျံသန်းလာပြီလို့ ရေဒီယိုကသတိပေးတော့ ချွေးမဖြစ်သူက စိုးရိမ်တယ်။ ကြောက်တယ်။ ခင်ပွန်းနဲ့ ယောက္ခမကြီးကတော့ တွေးကြောက်မနေဘူး။ ပြင်ဆင် သင့်တာတွေပြင်ဆင်တယ်။ ကျိုင်းကောင်အုပ်ကြီး ပျံလာတော့ စာရင်းငှားတွေနဲ့ အတူ မီးတွေ ဖို၊ သံပုံးတွေတီးပြီးခြောက်တယ်။ ဒါပေမယ့် ကျိုင်းကောင်တွေက သီးနှံခင်းတွေပေါ် အတင်း ဆင်း တာပါ ပဲ။

ကျိုင်းကောင်တွေများလွန်းတော့ နေရောင်မမြင်ရဘူး။ သစ်ကိုင်းတွေပေါ်မှာ အုပ်ဖွဲ့ပြီးနားတော့ သစ်ကိုင်းတွေကျိုးကျကုန်တယ်။ သွပ်ခေါင်မိုးပေါ်က ကျိုင်းကောင်တွေကျတဲ့အသံက နားမခံနိုင် ဘူး။ ပြောင်းခင်းတွေက ကျိုင်းကောင်တွေဖုံးပြီး အညိုရောင်ဖြစ်သွားတယ်။ အမျိုးသားတွေက တစ်နေကုန်မီးဖို၊ သံပုံးတွေတီး၊ မရပ်မနားလုပ်ကြတယ်။ အမျိုးသမီးတွေက တဲတွေထဲကနေ လက်ဖက်ရည်တွေဖျော်ပေးရတယ်။ ကျိုင်းကောင်တွေကို တားလို့မရမှန်းသိပေမယ့် မြန်မြန် ထပျံသွားရင် သက်သာမှာပဲဆိုတဲ့ မေ ျှာ်လင့်ချက်နဲ့ တစ်နေ့၊ တစ်ည တိုက်ပွဲဝင်ကြတယ်။

မနက်အရုဏ်တက်တော့ ကျိုင်းကောင်တွေထပျံသွားကြတယ်။ အပင်ကြီးတွေက ရိုးတံပဲကျန် တယ်။ ပြောင်းခင်းက ငုတ်စိပဲရှိတော့တယ်။ ချွေးမဖြစ်သူက ငါတို့တော့ ငတ်ပါပြီ ဆိုပြီး ချုံးပွဲ ချ ငိုတယ်။ ယောက္ခမကြီးကတော့ စာရင်းငှားတွေကို စုပြီး “ အခြေအနေက ထင်သလောက် မဆိုး ဘူးဟေ့၊ ပြန်ထွန်ကြတာပေါ့” လို့ ပြောသတဲ့။

တောင်သူလယ်သမားဆိုတာ မြေရှိနေသရွေ့ မေ ျှာ်လင့်ချက်ရှိနေတာပါပဲ။ မြေမရှိ တော့ ဘူး ဆိုရင်သာ သူတို့မှာ။

သမ္မတလယ်တော

ဒေါ်ခင်ကြည်ဖောင်ဒေးရှင်းက နေပြည်တော်ကောင်စီကနေ ဧက ကိုးဆယ်ကျော်နဲ့ ဧက နှစ်ဆယ်ကျော် ဝယ်ယူခွင့်ရတဲ့ အကြောင်း ပြောတဲ့အခါတိုင်း သမ္မတဦးသိန်းစိန်ရဲ့ လယ်တော ဧက ငါးရာ ဆိုတာကို ကွန်မင့်ရေးကြတယ်။

တကယ်တော့ ဦးသိန်းစိန် ပိုင်တာ ဧက ငါးရာမဟုတ်ဘူး။ ၃၈ ဧက ပဲရှိတယ် ၊ အဲဒီမြေ ကလည်း ၂၀၀၆/၇ မှာ လယ်သမားဆီက တိုက်ရိုက် ဝယ်ထားတယ်ဆို တာကို လွန်ခဲ့တဲ့လေးနှစ်ကလည်း ရှင်းပြဖူးတယ်။ အခုထပ်ပြီး တကယ်မသိတာလား၊ ဒေါ်ခင်ကြည်ဖောင်ဒေးရှင်းနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ကာကွယ်ချင်လို့ မသိချင်ယောင် ဆောင်တာလားမသိဘူး။ ဧရာ ငါးရာ ဆိုတာ ပြန်ပြောလာကြတယ်။ ဆောင်းပါးရှင်တစ်ယောက်က ဆို သမ္မတ လယ်တော်ဆိုတာ အမေရိကန်သမ္မတတွေ အပန်းဖြေတဲ့ Capm David လောက်နီးနီး ဆောင်းပါးရေးခဲ့သေးတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ကျွန်တော့်အဖြေကို ကိုးကားပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့ ဆဲဗင်းဒေး မှာဖော်ပြခဲ့တဲ့ သတင်းကို ပြန်မ ျှဝေလိုက်ပါတယ်။

==========================================
ရွှေလယ်တောကော်ဖီဆိုင် ဦးသိန်းစိန် မပိုင်ဟုဆို
By နန္ဒ၊ ပိုင်စိုးသူ on Thursday, June 2, 2016 – 21:53

သမ္မတဟောင်း ဦးသိန်းစိန် ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု နာ မည်ကြီးနေသော နေပြည်တော် သမ္မတလယ်တောရှိ ရွှေလယ် တောကော်ဖီဆိုင်ကို ဦးသိန်းစိန်က ငှားရမ်းထားခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း သမ္မတဟောင်းနှင့်နီးစပ်သူ ဦးရဲထွဋ်က 7Day Daily အားပြောသည်။

‘‘အခု ရွှေလယ်တောဆိုင်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သမ္မတကြီးကိုမေး ပြီးပါပြီ။ သူပိုင်တာမဟုတ်ဘူး။ သူ့မြေကို ငှားထားတာပါ။ ရတဲ့ ငွေနဲ့ သူအနားယူချိန်မှာ သူနဲ့အတူပါလာတဲ့ တပည့်များကို ထောက်ပံ့ဖို့၊ သူခရီးသွားဖို့အပါ အဝင်တခြားအသုံးစရိတ်တွေ သုံးနိုင်ဖို့ ငှားထားတာလို့ ရှင်းပြတယ်’’ဟုဦးရဲထွဋ်က ပြောသည်။

သမ္မတလယ်တောဟု နာ မည်ကြီးသောနေရာမှာ ဦးသိန်း စိန်က ၎င်း၏နေအိမ်ရှေ့ရှိ ညောင်ပင်ကြီးစုကွင်းဟုခေါ်သော လယ် မြေများထဲမှ ဧက ၂၀ ကို ပိုင်ရှင် များထံမှ စာချုပ်စာတမ်းနှင့် ဝယ် ယူခဲ့ကြောင်း၊ တော်ဝင်ရတနာ လမ်းမှ ၁၅ ဧကကျော်ရှိသော ကိုင်းတောနေရာကို လုပ်ကိုင်ခွင့် လျှောက်ထားခဲ့သောနေရာဖြစ် ကြောင်း ဦးရဲထွဋ်က ပြောသည်။

‘‘သမ္မတလယ်တောအိမ်လို့ ပြောနေတာက ခန်းမလေးပါ။ ပေ ၂၀ × ပေ ၆၀ လောက်ရှိမယ်ထင် ပါတယ်။ စံအိမ်မဟုတ်ပါဘူး။ သူ သမ္မတ တာဝန်ထမ်းဆောင်တဲ့အ ချိန်မှာ အဲဒီနေရာမှာ အလွတ်သဘောတွေ့တာတွေ လုပ်ပါတယ်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့လည်း တွေ့ဖူးတယ်’’ဟု ၎င်းကပြောသည်။

အဆိုပါ ဧက ၅၀၀ ခန့်ရှိသော ညောင်ပင်ကြီးစုကွင်းထဲတွင် ရွာသူ၊ ရွာသားများပိုင်ဆိုသည့် မြေများ၊ လယ်ဆည်ဝန်ကြီးဌာနက စံပြလယ်ယာလုပ်ထားသည့် အကွက်အချို့နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် စက်ရုံအချို့တို့ရှိကြောင်း ဦးရဲထွဋ်က ပြောသည်။

ရွှေလယ်တောကော်ဖီဆိုင် မြေနေရာကို ငှားရမ်းသည့် စာချုပ်တန်ဖိုးနှင့် အချိန်ကာလကို မေးမြန်းရာ ဖြေကြားခြင်းမပြုခဲ့ပေ။

‘‘ဘယ်သူ့ကို ငှားသလဲဆို တာတောင် မမေးခဲ့ဘူး။ ဒါက သူ့ ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေးလေ။ သူပိုင်၊ မပိုင်ဘဲ မေးခဲ့တာ။ ပြီးတော့ ကျွန် တော်ရှင်းပြချင်တယ်ဆိုတော့သူ ခွင့်ပြုတယ်’’ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ရွှေလယ်တောဟု အမည် ပေးထားသော ကော်ဖီဆိုင်မှာ ရွှေ ပုဇွန်ကိတ်နှင့် မုန့်မျိုးစုံလုပ်ငန်းက ငှားရမ်းလုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြောင်း အဆိုပါဆိုင်ရှိ ဝန်ထမ်းများထံမှ သိရသည်။

သမ္မတလယ်တောတွင် ငှား ရမ်းလုပ်ကိုင်နေသည့် ရွှေလယ် တောကော်ဖီဆိုင်သည် ဇွန်လ ၂၁ ရက် (ကဆုန်လပြည့်နေ့)က စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

‘‘အခုရက်ပိုင်းအတွင်းမှာဆို ရင် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားတဲ့ နိုင်ငံတော် သမ္မတဟောင်း ဦးသိန်းစိန်အပေါ် မှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ရည်ရွယ်ထိုး နှက်တဲ့ကိစ္စတွေ အများကြီးတွေ့ နေရတယ်။ ၁၉၈၈ ကနေ အခုအချိန်ထိအတွင်းမှာ သားသမီးတွေရဲ့ နာမည်တွေနဲ့ ကုမ္ပဏီတွေထောင်ပြီးတော့မှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ အကြီးအကျယ်လုပ်ခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ထိပ်ဆုံးသူဌေးထဲမှာပါဝင်တဲ့ လူတွေအများကြီးရှိနေတဲ့ နိုင်ငံမှာသမ္မတကြီးရဲ့ ကော်ဖီဆိုင်ဆိုပြီးတော့ သတင်းလုပ်တာကတော့ ကျွန်တော်ထင်တယ်။ ဆင်တွေကြားထဲမှာ ယုန်ဝင်ဖမ်းတာနဲ့တူတယ်လို့ ကျွန်တော်မြင်တယ်။ ခင်ဗျားတို့ကို ကျွန်တော် တကယ်အာမခံနိုင်ပါတယ်။ ခင်ဗျားတို့ ပြန်ကြည့်ကြည့်ပါ။ သူ တာဝန်ထမ်းဆောင်တဲ့အချိန်တွေ မှာ သမ္မတကြီးမှာ သမီးသုံး ယောက်ရှိတယ်။ သမ္မတကြီးသမီး သုံးယောက်အနေနဲ့ ကုမ္ပဏီထောင်ပြီးတော့ ဘာစီးပွားရေးတွေများ လုပ်ခဲ့တာရှိလဲ။ ဘာနိုင်ငံတော်ရဲ့ ကန်ထရိုက်တွေ၊ လုပ်ငန်းတွေကို ပေါချောင်ကောင်းနဲ့ယူခဲ့တာတွေရှိသလဲ။ နိုင်ငံတော်ရဲ့မြေတွေကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့တာရှိသလား။ မရှိပါဘူး။ အဲဒီလိုအခြေအနေမှာ သူ့အနေနဲ့ ဖွင့်ဖြစ်တယ်ဆိုရင်တောင် မှကြီးမားတဲ့ပြဿနာမဟုတ်ဘူး။ ဒါတွေက အများကြီးစဉ်းစားစရာ ကောင်းတယ်လို့ မြင်ပါတယ်။

သမ္မတဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် သမ္မတအဆောင်အယောင် ဥပဒေအရ အငြိမ်းစားယူတဲ့အခါမှာ သူ့ရဲ့ရပိုင်ခွင့်တွေရှိတယ်။ အဲဒါတွေနဲ့ သူနေတယ်။ အဲဒါကြောင့် သူထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့တာဝန်နဲ့ သူ့ရဲ့လစာနဲ့ သူ့မှာ ကော်ဖီဆိုင်တစ်ဆိုင်ဖွင့်တာဟာ သားသမီးတွေက ကုမ္ပဏီတွေ ထောင်ပြီးတော့ နှစ်ပေါင်းများစွာ အုပ်လာတဲ့ လူတွေနဲ့စာရင်တော့ ဘာမှမေးခွန်းထုတ်စရာမလိုဘူးလို့ ထင်တယ်’’ဟု ဇွန်လ ၂ ရက်က နေပြည်တော်တွင် မြန်မာ့ကျောက်မျက်ရတနာပြပွဲ ဗဟိုကော်မတီရန်ပုံငွေများနှင့်ပတ်သက်သော သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲအပြီး၌ ရွှေလယ်တောကော်ဖီဆိုင်နှင့်ပတ်သက်၍ ဦးသိန်းစိန်ဖွင့်လှစ်ထားသည်ဟု ကောလာဟလထွက်နေသည့်အပေါ် ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

   

သတင်းလင့်ခ်က
https://7day.news/ရှလေယျတောကောျဖီဆိုငျ-ဦးသိနျးစိနျ-မပိုငျဟုဆို—–66588?fbclid=IwAR0amYQ5xox0h894FI-o-vk4_DW-pJOo421LnxchZDnpJl5xJlugwqDart4
ဖြစ်ပါတယ်။

ထင်းရှူးမြိုင် (၆)

လိန်းလီ တံတားပေါ်က လှမ်းကြည့်လိုက်ရင် ပင်လောင်းဘက်အခြမ်း ကမ်းနဖူးမှာ လုံခြုံရေးစခန်း တစ်ခု ကို လှမ်းမြင်နေရတယ်။ ပတ်လည် ဝါးခြံစည်းရိုး၊ စခန်းရုံးလို့ ယူဆရတဲ့အဆောက်အဦ၊ လူနေတဲလေးတွေ၊ ပစ်ကျဉ်းတွေ၊ ခေါင်ကတုတ်တွေ။ နိုင်ငံတော်အလံက တလူလူ လွင့် လို့။ ဒီလို စခန်းလေးတွေမှာ အကြိမ်ကြိမ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ဘူးတယ်။ နေရာဒေသ အခြေအနေ အရ တည်ဆောက်ပုံ၊ လှုပ်ရှားသွားလာရပုံသာ ကွာခြားကောင်း၊ကွာခြားမယ်။ ဒါပေမယ့် ရဲဘော် ရဲ ဘက်စိတ်နဲ့ အတူတကွနေထိုင်ရတဲ့ဘဝတွေကတော့ အတူတူပါပဲ။

စခန်းရှေ့ရောက်တော့ ကားရပ်ပြီး ဘယ်တပ်ကလဲလို့မေးမိတယ်။ ပင်လောင်းမှာ အခြေစိုက်ထား တဲ့ လေ့ကျင့်ရေးတပ်က အဖွဲ့တွေ။ ကျွန်တော်တို့ လွှဲကြီးမှာ ရှိစဉ်ကလည်း အဲဒီတပ်ဖွဲ့ပဲ။ စခန်း ကနေ ဆက်ထွက်လာတော့ တစ်မိုင်ကျော်လောက်သွားလိုက်တဲ့အခါ အိမ်စုလေးတစ်ခုရှိတယ်။ အဲဒီနေရာမှာ အမျိုးသမီးတစ်ယောက် ကားကို ထွက်တားတယ်။ ကားစက်ဖုံးကို လက်နဲ့ ပုတ်ပြီး လက်နှစ်ချောင်းထောင်ပြတယ်။ ကြည့်ရတာ စိတ်ဝေဒနာတစ်ခုခုခံစားနေရပုံပဲ။ ခပ်လှမ်းလှမ်း တဲ တစ်လုံးမှာ လူနှစ်ယောက်၊ သုံးယောက်ထိုင်နေပေမယ့် ဒီအမျိုးသမီးကို တားဆီးတာ၊ ဟန့်တာ လည်းမတွေ့ရဘူး။ အမျိုးသမီးကလည်း ကားရှေ့ကမဖယ်ဘူး။ ရီပြီး လက်နှစ်ချောင်းပဲထောင်ပြ နေတယ်။

နောက်ဆုံး သူ့ပြတဲ့လက်နှစ်ချောင်းကို ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ဘာသာပြန်ပြီး ငွေနှစ်ထောင် ထုတ်ပေးလိုက်တော့မှ လမ်းဖယ်ပေးတယ်၊ ဘိုင့်ဘိုင် လို့အော်ပြီးကျန်ခဲ့တယ်။ သူဘာဖြစ် လို့ ဒီလိုတောင်းတာလဲ၊ ဝေဒနာကြောင့် ကားတစ်စီးကို တားမိရာကနေ ငွေပေးသွားလို့ နောင် ဒီလိုပဲ ဆက်တောင်းနေတာလား။ ကိုယ်အပါအဝင် ပေးလိုက်သူတွေက သူ့ဝေဒနာကို ပိုဆိုးအောင် လုပ် ရာရောက်နေလား၊ အန္တရာယ်ဖြစ်အောင်တွန်းပို့ရာများရောက်နေလား။ အရှိန်ပြင်းတဲ့ ကားတစ်စီး ရှေ့မှာပြေးရပ်မိရင် ဒုက္ခမဖြစ်ပေဘူးလား။ ကားမောင်းထွက်လာပေမယ့် ကိုယ့်ကိုကိုယ် အပြစ် မကင်းဘူးလို့ ခံစားမိတယ်။ ပေးသူရှိလို့ တောင်းတတ်သွားတာလား။ ရှေ့က နမူနာပြ သွားလို့ ငါ လည်းတောင်းမယ်ဆိုပြီး တောင်းတတ်သွားတာလား။ တောင်းတတ်သွားတဲ့ အမျိုးသမီးအကြောင်း အတွေး က ရပ်လို့မရဘူး။

တဲစုကို လွန်တဲ့အချိန်ကစပြီး အတက်ခရီးပြန်စတယ်။ ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်ကို အတက်ခရီးစပြီပေါ့။ မိုင်တိုင် ၄၆/၃ နေရာရောက်တော့ ဈေးဆိုင်လေးတစ်ခုတွေ့တယ်။ အဲဒီနေရာကနေ ပြန်ကြည့် ရင် လိန်းလီတံတားကို ပြန်မြင်ရတယ်။ ရှုခင်းကောင်းတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ကားခဏရပ်လိုက်တယ်။ ဆိုင် ထဲက စစ်အကျီ ၤ အဟောင်းနဲ့ လူတစ်ယောက်ထွက်လာတယ်။ မြင်ဖူးသလိုလိုပဲ။ အဲဒီ လူက စနှုတ်ဆက်တယ်။ လွှဲကြီးတပ်ရင်းက ဗိုလ်မှူးရဲထွဋ်လားတဲ့။ ဟုတ်ပါတယ်ဆိုတော့ ကျွန်တော် တို့ လိန်းလီမှာ ဆုံဖူးတယ်၊ မှတ်မိလားလို့မေးတယ်။ အဲဒီတော့မှမှတ်မိတယ်။ ဆရာကြီး ဆွမ်ဒိုးနန်း။ ပင်လောင်းလေ့ကျင့်ရေးတပ်က။

ကျွန်တော်လွှဲကြီးမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ချိန်က ပေါင်း လောင်းချောင်းဘေးမှာ သီတင်းသုံး နေတဲ့ ကျောက်ဂူတောရဆရာတော်ဂုဏ် သတင်း တွေကို ကြားပြီးဖူးမေ ျှာ်ချင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် တပ်မတော်ထုံးစံအရ အထက်ဌာနခွင့်ပြုချက်မရဘဲ နယ်မြေကျော်လွန်သွားလို့မရဘူး။ တစ်နေ့ တော့ သင်တန်းသားတစ်ဖွဲ့ကို ပျဉ်းမနားကနေ လိန်းလီတံတားအထိ လိုက်ပို့ဖို့ တာဝန် ပေးခံရတယ်။ လိန်းလီတံတားမှာ ပင်လောင်းက လာကြိုတဲ့အဖွဲ့ကိုယာဉ်တန်း လွှဲပေးပြီးတဲ့အချိန်မှာ လိန်းလီတံတားလုံခြုံရေးတာဝန်ကျနေတဲ့ ပင်လောင်းလေ့ကျင့်ရေးတပ်က ဆရာကြီး တစ်ယောက် ကို ဆရာ တော်ဆီကို သွားနိုင်ဖို့အကူအညီတောင်းခဲ့တယ်။ ဆရာကြီးက စက်လှေစီစဉ်ပြီး လိုက်ပို့ ပေးခဲ့တယ်။ အဲဒီဆရာကြီးက အခုတွေ့တဲ့ ဆရာကြီး ဆွမ်ဒိုးနန်းပဲ။

ဆရာကြီးက ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာ အငြိမ်းစားယူပြီး ဒီနေရာမှာ အခြေချနေတာ။ ဆိတ်မွေးတယ်။ နှစ်ရှည်သီးနှံစိုက်တယ်။ ဒီကားလမ်းဘေးမှာအခြေစိုက်နေထိုင်သူတွေရဲ့ ထုံးစံအတိုင်း အိမ် ဆိုင်ဖွင့်ထားတယ်။ ဆရာကြီးရဲ့ဆိုင်မှာ လက်ဖက်ခြောက်နဲ့ ဒေသထွက်ပစ္စည်း တွေရောင်း တယ်။ ကော်ဖီမစ်နဲ့ စားစရာသောက်စရာတွေလည်းရတယ်။ ဆရာကြီးကတော့ တောထဲ တောင်ထဲရောက်နေပေမယ့် မြန်မာ့အရေးနဲ့တော့ အဆက်ပြတ်ပုံမရဘူး။ ခဏလေးတွေ့ တဲ့ အချိန်မှာတောင် အတော်ဆွေးနွေးလိုက်တယ်။ နောက်ဆုံး ကျွန်တော်နဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဦးရွှေမန်းအကြောင်းတောင် ပါလိုက်သေးတယ်။

ဒီလမ်းက ပင်လောင်းပြန့်ရောက်တဲ့အထိ အတက်ဖြစ်သလို ပင်လောင်းဘက်က လာရင်လည်း အဆင်းတွေများတယ်။ ဒါ့ကြောင့် မိုင်တိုင် ၅၀ မှာ ကားတွေ ခဏနားဖို့လုပ်ထားတယ်။ ရေဆေး လို့လည်းရတယ်။ မိုင်တိုင် ၅၄ တစ်ဝိုက်ရောက်တော့ လမ်းဘယ်ညာမှာ နှစ်ရှည်စိုက်ခင်းတွေ တွေ့တယ်။ YKT ဘက်စုံစိုက်ပျိုးရေးဥယျဉ်လို့ရေးထားတဲ့စိုက်ခင်းကတော့ အတော်ကြီး တယ်။ ထင်းရှူးစိုက်ခင်းတွေပါသလို နှစ်ရှည်ပင်တွေစိုက်ထားတာလည်းတွေ့တယ်။ ဖိုးဒိုးခွား စိန်တလုံး၊ ဒူးရင်း၊ လိမ္မော်ခြံ ဆိုတဲ့ဆိုင်းဘုတ်လည်း တွေ့တယ်။

လမ်းဘေးမှာလည်း ပေါင်းလောင်းကြိုးဝိုင်း ၊ ၉ -၁- ၂၀၀၁ တည်ထောင်သည်ဆိုတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်၊ သစ်တောကြိုးဝိုင်းအတွင်း သစ်ပင်ခုတ်လှဲခြင်း၊ ကျူးကျော်အခြေချနေထိုင်ခြင်း မပြုရ စတဲ့ စည်း ကမ်းချက်တွေရေးထားတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်တွေလည်း ရှိတယ်။ သစ်တောကြိုးဝိုင်းဆိုင်းဘုတ်နဲ့ စိုက် ပျိုးရေးခြံ ဆိုင်းဘုတ်တွေ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ခြင်းပေါ့။ ကားလမ်းပေါ်က မြင်ရ သလောက်တော့ တောင်ယာခုတ်တာရယ်၊ ပုဂ္ဂလိက စိုက်ပျိုးရေးခြံတွေရယ်ကြောင့် ကြိုးဝိုင်း ဟာ ဆိုင်းဘုတ်ပဲကျန်တော့တယ်လို့ခံစားမိတယ်။

ပင်လောင်းမြို့နယ်က ကျယ်တယ်။ ပျဉ်းမနား၊ ကလော၊ ဖယ်ခုံ၊ ညောင်ရွှေ မြို့နယ်တွေနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်။ ပြောရရင် မန္တလေး၊ ရှမ်း ၊ ကယား နယ်မြေသုံးခုလုံးနဲ့ဆက်စပ်နေတာ ပေါ့။ လောပိတရေအားလ ျှပ်စစ်အတွက်အရေးပါတဲ့ ဘီလူးချောင်းနဲ့ ပေါင်းလောင်းရေအားလ ျှပ်စစ် စီမံကိန်းသုံးခုအတွက် အရေးပါတဲ့ ပေါင်းလောင်းချောင်းတို့ကလည်း ပင်လောင်းမြို့နယ်က အစပြု တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပင်လောင်းမြို့နယ်မှာ မြို့နယ် သစ်တောဦးစီးဌာန မရှိဘူး။ ကလော မြို့နယ်က တွဲကိုင်ရတယ်။ တစ်ခါက ကျွန်တော်တို့နဲ့ ဆက် စပ်နေတဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်ဘက်အပိုင်းမှာ သစ်ထုတ်တဲ့အဖွဲ့တွေရောက်လာလို့ မှန်၊ မမှန်စိစစ် ဖို့ ဆက်သွယ်တဲ့အခါ ပင်လောင်းမြို့နယ်သစ်တောရုံးမရှိတဲ့အတွက် အခက်အခဲဖြစ်ခဲ့ရတယ်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ အဲဒီအခြေအနေအတိုင်းပဲ၊ အခုတော့ မသိတော့ဘူး။

သစ်တောကြိုးဝိုင်းဆိုင်းဘုတ်တွေ၊ သစ်တောမရှိတော့တဲ့တောင်ကုန်းတွေ၊ စိုက်ပျိုးရေးခြံ ဆိုင်းဘုတ်တွေ၊ တောင်ယာခင်းဟောင်းတွေကို ဖြတ်ပြီးတဲ့နောက် မိုင်တိုင် ၅၉ အရောက်မှာ အတက် ခရီးဆုံးတယ်။ ပင်လောင်းပြန့်ကို ရောက်ပြီလို့ပြောလို့ရတယ်။ ပင်လောင်းသစ်တောကြိုးဝိုင်းလည်း ဆုံးပြီ။ အဲဒီနေရာမှာ ညောင်ပင်ကြီးတစ်ပင်နဲ့ နတ်ကွန်းရှိ တယ်။ နတ်ကွန်းအလွန်မှာ စားသောက်ဆိုင်ရှိတယ်။ ဆိုင်က အုတ်တိုက်၊ သွတ်မိုး အခိုင်အမာ ပဲ။ ကားရပ်ဖို့နေရာ၊ ရှုခင်းကြည့်ဖို့ထိုင်ခုံအသေအချာလုပ်ထားတယ်။

ဆိုင်ရှေ့မှာ ကားလေးငါးစီးရပ်ထားတယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ ကားခဏရပ်ပြီး နားပေမယ့် ဆိုင်ထဲမဝင်ဖြစ်ဘူး။ ဆိုင်ရှေ့မှာ ကလေးလေးတစ်ယောက်ရပ်နေတယ်။ လက်ထဲမှာ လေးခွ ကိုင် ပြီး မှုန်တေတေနဲ့ကြည့်နေတယ်။ ကားရပ်ပေမယ့် ဆိုင်ကို အားမပေးလို့ စိတ်တိုနေတဲ့ ပုံပဲ။

ခဏနေတော့ ကားလမ်းအတိုင်းကျွဲအုပ်တစ်အုပ်တက်လာတယ်။ ဒီလမ်းပေါ်မှာတော့ သူတို့က ဗိုလ်ပဲ။ နောက်ကလာတဲ့ ကားတစ်စီးက ကျွဲအုပ်ကို စိတ်ရှည်လက်ရှည်နဲ့ လမ်းတောင်းနေရ တယ်။ ပင်လောင်းဘက်က ဆိုင်ကယ်နှစ်စီးနဲ့ ဝန်ထမ်းနှစ်ယောက်ရောက်လာတယ်။ တောင်ကျဘက်က ဝန်ထမ်းတွေ၊ ပင်လောင်းမှာ ရုံးကိစ္စသွားလုပ်တာ တဲ့။ သူတို့ကို ပေးလိုက် တဲ့ခရီးစရိတ်က ဆီဖိုးတောင်မရှိဘူး။ နားတော့လည်း ဆိုင်ထဲတောင်ဝင်မနားနိင်ဘူး။ ညောင်ပင်နားက ဇရပ်မှာထိုင်ပြီး ပါလာတဲ့မုန့်လေးထိုင်စားနေကြတယ်။

နယ်မှာတာဝန်ကျတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေ ဘဝက မလွယ်ဘူး။ မြို့နယ်ရုံးနဲ့ဝေးလေ၊ ရုံးကိစ္စ အတွက် သွားရလာရတာ ဒုက္ခရောက်လေပဲ။ ရွာတိုင်းလိုလိုမှာ ရှိနေတတ်တဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေက ဒုက္ခအရောက်ဆုံးပဲ။ ရွာဆိုတော့ မြို့နဲ့ဝေး။ မြို့နယ် ပညာ ရေးမှူးရုံးကလည်း လစာထုတ်၊ အစည်းအဝေး စသည်ဖြင့် ခေါင်းစဉ်မျိုးစုံနဲ့ခေါ်။ မသွား လို့ကလည်းမရ၊ အမြဲတမ်း အိတ်စိုက်ဖို့ ကလည်းမလွယ်၊ အလှုခံတော့လည်း ကျောင်းသားမိဘက ကြည်ဖြူရင်ကောင်းရဲ့။ အတိုင်ခံရရင် ဒုက္ခ။ လွှဲကြီးမှာတာဝန်ကျတုန်းကတော့ တပ်က တတ်နိုင်သမ ျှ ကူပေးသလို မိဘတွေကိုလည်း “ ဆရာ၊ ဆရာမ ဆိုတာ မြို့နယ်ရုံးကို ဈန်နဲ့ သွားလို့ရတာမဟုတ်ဘူး။ ခရီးစရိတ်၊ စားရေးသောက် ရေးပံ့ပိုးပေးဖို့လိုတယ်ဆိုပြီးနားချရတယ်။

ကားစီးနိုင်တဲ့ဝန်ထမ်းကို လူမြင်ပေမယ့် ကိုယ့်ထမင်းကိုယ်စားပြီး ဖိနပ်ပါးအောင် ခရီးသွားရတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေတော့ မမြင်နိုင် ကြဘူး။

သံချပ်ကာ

စာကို စူးစိုက်ဖတ်နေသည့်အတွက် မျက်ခုံးနှစ်ခုကြားမှာ အရေးအကြောင်းတွေ ပေါ်နေ သည်။ နဖူး ကြောတွေတွန့်နေ၏။ ညာဘက်လက်ထဲက ဘောပင်လေးနဲ့ စာကြောင်းတစ်ကြောင်းချင်းကို ထောက်ပြီးဖတ်နေသည်။ ထုံးစံအတိုင်း စေ့စပ်သေချာလှတဲ့ဆရာသမား။ ဆရာသမားနဲ့ ကျွန်တော်က ဌာန မတူ၊ ဒါပေမယ့် နှစ်ဘက် ပေါင်းစပ်လုပ်ရသောအလုပ်တစ်ခုအတွက် ညနေ ရုံး အဆင်း ဆရာသမားကို ဝင်တင်ပြနေခြင်းဖြစ်သည်။ တိကျသေချာသော၊ စေ့စပ်သော ဆရာ သမား၊ ဘယ်နေရာရောက်ရောက်၊ ဘယ်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်၊ ထမ်းဆောင် ပြောင်းလဲမှုမရှိ။ အင်မတန် လူဝင်၊လူထွက်များသော ဒီဌာနမှာတောင် တွေ့ဖို့ခက်တယ်၊ မျက်နှာမလိုက်ဘူး၊ တိကျတယ် လို့ ဂုဏ်သတင်းကျော်စောသည်။ စီးပွားရေးသမားတွေကို မျက်နှာသာမပေးသောကြောင့် လူရှိန် သည်။

“ ဒီ ညွှန်ကြားချက်က နောက်ဆုံးညွှန်ကြားချက်မှန်တယ်နော်။ ”
“ ဟုတ်ပါတယ်၊ နောက်ထပ် ပြင်ဆင် ညွှန်ကြားတာမရှိသေးဘူး၊ နည်းဥပဒေနဲ့လည်း ကိုက်ပါ တယ်။”
“ xx ရုံးကို ထပ်မေးကြည့်ဦး။ တော်ကြာ ငါတို့ မျက်နှာလိုက်တယ် အပြောမခံနိုင်ဘူး။ လုပ်ထုံး လုပ် နည်းအားလုံးနဲ့ ညီဖို့လိုတယ်။”
“ ဟုတ်ကဲ့ ”

နောက်တစ်ခါ အစ၊အဆုံး ပြန်စစ်ရဦးမယ့် သဘောပေါ့။ တိကျသေချာချင်သော၊ မျက်နှာမလိုက် တတ်သော ဆရာ့သဘောကို ငယ်စဉ်ထဲက သိပြီးဖြစ်လို့ မထူးဆန်းလှ။ ဖိုင်တွေ ပြန်သိမ်းပြီး နှုတ် ဆက်ဖို့ပြင်သည်။

“ ဖိုးဖိုး၊ ကားစီးမယ် ”

စကားသံနှင့်အတူ သုံးလေးနှစ်အရွယ် ကလေးငယ်လေး ပြေးဝင်လာသည်။ ဆရာ သမား မျက်နှာ အကြောတွေလျော့သွားသည်။ မြေး အနှစ်ပေကိုး။ မြေးဦးဆိုတော့ ပိုဆိုးပြီပေါ့။ ကလေးငယ်လေး က လက်ထဲက ခလုတ်ကို နှိပ်လိုက်သည်။ အိမ်ဘေးက အသံထွက်လာသည်။ လှမ်းကြည့်လိုက် တော့ နောက်ဆုံးပေါ် ဇိမ်ခံကားတစ်စီး။ ကျွန်တော့် အကြည့်ကို ဆရာသမား သတိပြုမိသွား သည်။

“ ဟိုနေ့က ကို xx အလှုလာဖိတ်တယ်ကွ။ သူစီးလာတဲ့ကားကို မြင်ပြီး ဖိုးသားက ကားစီး မယ်၊ ကားစီးမယ်ဆိုပြီး ဂျီကျရော။ ကိုxx ကလည်း မြေးမရှိသေးဘူးလေ။ ဖိုးသားကို မြေးလိုချစ်နေတာ။ ငါ့ထက်တောင်အလိုလိုက်သေးတယ်။ဒါနဲ့ဖိုးသားစီးဖို့ဆိုပြီး နောက်နေ့လာပေးထားတာ။ဒီ ကောင် ရောဂါငြိမ်သွားရင်တော့ ပြန်ပေးရမှာပေါ့”

ဆရာသမားက အရှည်ကြီးရှင်းပြနေသည်။ ဘာမှပြန်မပြောဖြစ်။ ကို xx အကြောင်း ကြားဖူးနေ တော့ ဘာဆက်ဖြစ်မည်ဆိုတာကို မှန်းကြည့်လို့ရသည်။ ဖိုင်တွေသိမ်းပြီး ပြန်ထွက်လာတော့ မြေး အဖိုး နှစ်ယောက် ကားစီးဖို့တိုင်ပင်ရင်ကျန်ခဲ့သည်။

အရာရှိငယ်ဘ၀ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော တပ်ရင်းက ဆရာကြီးတစ်ယောက်အကြောင်း “ကြိုက် သွားမှာပါ” အမည်ဖြင့် အက်ဆေးတစ်ပုဒ်ရေးဖူးသည်။ ဗိုလ်ကြီးတပ်ခွဲမှူးဖြစ်ရင်လည်း ကျွန်တော့် ကို ကြိုက်သွားမှာပါလို့ ပြောခဲ့တဲ့ ဆရာကြီး။ ဘယ်တပ်ခွဲမှူး ရောက်ရောက် တပ်ခွဲမှူးက ပုတီး သမားဆို ရင် ဆရာကြီးက ဥပသကာ၊ တပ်ခွဲမှူးက ညနေစောင်းလို့ ရီဝေဝေဆိုရင် ဆရာကြီးက အမြည်း အသင့် နဲ့ အဆင်ပြေအောင် နေတတ်သော ဆရာကြီး။ ဟောဒီလောကီမှာ “ ကြိုက်သွား မှာပါ” ဆိုတဲ့ သူတွေအများကြီးမြင်ရတိုင်း ဆရာကြီးကို သတိရမိသည်။

“ နောက်ဆုံးတော့ ဇာတ်လမ်းက ဒါပဲ။ ငါကတော့ မှန်တယ်ထင်တဲ့ အတိုင်း ရပ်တည်ခဲ့တာပဲ ကွာ ”
နောင်တော်ကြီးက အသံမာမာနဲ့ စကားကို အဆုံးသတ်လိုက်သည်။ စားပွဲပေါ်က ဘီယာဘူးခွံ တွေ ကြောင့် အသံကို ပိုမာနေတာလည်းဖြစ်နိုင်သည်။ မှန်တယ်ထင်ရင် ဘယ်သူ့မျက်နှာမှ မထောက် ထောက်သော နောင်တော်ကြီးရဲ့ စိတ်ကမပြောင်းသေး။ အခုလည်း အထက်က ဖိအားနဲ့ ဘောင် မဝင်သောအလုပ်တစ်ခုကို လုပ်ပေးဖို့ ကြိုးစားတာကို ခုခံတွန်းလှန်ခဲ့ပုံအကြောင်း အားပါးတရ ပြန် ပြောပြနေသည်။ အခွင့်အလမ်းတွေ၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေများလှတဲ့ ဌာနအကြီးအကဲတစ်ယောက် အနေနဲ့ သူရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ဖိအားတွေကို စာနာမိသည်။

“ အေး၊ လာလာ၊ မင်းတို့အမေ နောက်ထဲမှာ ရှိတယ် ”

ကျွန်တော့်ကို ကျော်ကြည့်ပြီး နောင်တော်ကြီးက လှမ်းပြောလိုက်သည်။ လှည့်ကြည့်လိုက်တော့ ဧည့်ခန်းအဝမှာ လူငယ်ဇနီးမောင်နှံ၊ လက်ထဲမှာလည်း အထုပ်တွေနဲ့။ လူငယ်လေးမျက်နှာကို တော့မြင်ဖူးသလိုလို။ ခေါင်းလေးငုံ့ပြီး ထမင်းစားခန်းဘက်ဝင်သွားကြသည်။

ခဏကြာတော့ နောက်ထဲက စကားသံတွေ အပြင်ကို လ ျှံထွက်လာသည်။ “ဒီအစလေးက xx” “ ဟိုနေ့က ပွဲမှာ အမေဝတ်ထားတာ Smart ဖြစ်တော့ သမီးတို့တောင် အားကျနေတာ” “ ဟယ် အားနာစရာ” “ မဟုတ်ပါဘူး အမေရယ်၊ အမေတို့အဆင့်နဲ့ ညီအောင်တော့ပွဲတက်ရမှာပေါ့” “ ဒီ အရောင်နဲ့လိုက်တဲ့ ဘယက် သမီးတွေ့ထားတယ်”

“ မင်းသိတယ်မဟုတ်လား၊ ဦး xx သားလေ”
“ မသိဘူး၊ ဒါကြောင့် မြင်ဖူးတယ်ထင်နေတာ”

“ မင်း အမကို သူတို့အမေလိုချစ်နေတာ။ မင်းအမကလည်း သားတွေ အနားမှာ မရှိတော့ သူတို့ ကိုပဲ သား၊သမီးလုပ်နေရတာ။ အခုလည်း မင်းအမ ပွဲတက်တာ ကျန်တဲ့ကတော်တွေနဲ့ယှဉ်ရင် ကျန်မနေအောင်ဆိုပြီး ဆင်နေတာပဲ။ ငါ့ဧည့်ခန်းကိုတောင် တောသူဌေးအိမ်က ဧည့်ခန်းနဲ့တူ တယ် ဆိုပြီး ပြန်ပြင်ပေးထားတာ။”

နောင်တော်ကြီးစကားကို ကြားမှာ အရင်ကနဲ့မတူ ပန်းချီကားတွေ၊ အရောင်နုနု အခန်းဆီးတွေ၊ ဆို ဖာတွေနဲ့ပြောင်းလဲနေသော အခန်း၊ အခမ်းအနားတွေမှာ အဆင်မထပ်၊ အထည်မထပ်ရအောင် ဝတ်နေသော အမကြီးတို့ကို သတိထားမိသည်။ နောက်တော့ သူတို့ မိသားစု လုပ်ပိုင်ခွင့်ရလိုက် လုပ်ငန်းတွေကို သတိထားမိသွားသည်။ ရုတ်တရက် ရင်ပူသွားပြီး အေးမြမြ ဘီယာကို ကောက် မော့လိုက်ရသည်။

ဂေါ့ဖားသား ဒွန်ကော်လီယွန်က ဘာကြိုက်သလဲ၊ ဘာကိုကြောက်သလဲဆိုတာ သိရင် အဲဒီလူ မငြင်းနိုင်တဲ့ ကမ်းလှမ်းချက်ကို လုပ်လို့ရတဲ့ သဘောပြောခဲ့သည်။ ဆရာသမားနဲ့ နောင်တော်ကြီး တို့၏ အကျင့်စာရိတ္ထအပေါ် ကျွန်တော်သံသယမရှိ။ ငွေသိန်းထောင်ချီ ပုံပေးရင်တောင် စည်းကမ်း နဲ့ မညီသော၊ အကျင့်ပျက်ခြစားသောအလုပ်ကို မလုပ်ဟု ယုံကြည်သည်။ ဒါပေမယ့် ဘယ်လောက် ခိုင်မာထူထဲတဲ့ သံချပ်ကာ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ပင်ဖြစ်ပါစေ၊ အားနည်းသော ဆက်ကြောင်းရာ လေး တော့ ရှိ သည်မဟုတ်ပါလား။ စီးချင်းထိုးတဲ့အခါ အဲဒီအားနည်းချက်နေရာကို ရှာဖွေနိုင်သော သူရဲ ကောင်းက အနိုင်ရတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေ သမိုင်းမှာ အထင်အရှားရှိသည်။ ဆရာသမားနဲ့ နောင်တော် ကြီးတို့ သူတို့ ချပ်ဝတ်တန်ဆာပေါ်က ဆက်ကြောင်းလေးတွေကို သတိမထားမိတာကို ဝမ်းနည်း မိသည်။

တစ်ရုံးလုံးမှာ ကျွန်တော်နဲ့ ကျွန်တော့်ရုံးအဖွဲ့ပဲကျန်သည်။ ရှေ့ကစားပွဲပေါ်မှာ အမှုတွဲတစ်ခု။ ဒီ ကိစ္စကို ရှင်းဖို့ စဉ်းစားနေတာ အတော်ကြာနေပြီ။ ခိုးလိုး ခုလုဖြစ်နေသောအချက်လေးတစ်ခု ၊ နှစ် ခုရှိသည်။ စည်းကမ်းနဲ့ အညီလို့ ပြောလို့ရသလို၊ မညီဘူးလို့လည်း ယူဆလို့ရသည်။ ပြန်စိစစ် ရင်လည်း အလုပ်က အချိန်ဖင့်မည်။ ခွင့်ပြုလိုက်ရင်လည်း စိတ်ထဲမှာ မတင်မကျနဲ့ ကျန်ခဲ့မည်။

တံခါးခေါက်သံကြားသည်။ စိတ်ထဲမှာတင်းသွားသည်။ ဒီလို အချိန်မှာ ဘယ်သူမှ အခန်းထဲ လာ တာ မကြိုက်မှန်း ရုံးအဖွဲ့တွေ သိသင့်သည်။

“ အဘ ဧည့်သည် ” ။ မတွေ့ဘူးလို့ ပြောရန် ပါးစပ်ပြင်နေဆဲ၊ ဝန်ထမ်းလေးက ထပ်ပြောသည်။
“ ဦး xx ခင်ဗျ၊ အဘမှာထားတဲ့ အင်္ဂလိပ်စာအုပ်လာပေးတာလို့ပြောပါတယ်။”

စာဖတ်လွန်း၊ စကားပြောလွန်းလို့ “ ဆရာလေး” လို့ အမည်ပေးထားသော မိတ်ဆွေပဲ။ စာအုပ် ဆိုတာနဲ့ လွှတ်လိုက်ကွာ လို့ပြန်ပြောလိုက်သည်။ ဆရာလေး အခန်းထဲ ဝင်လာသည်။ လက်ထဲ မှာ စာအုပ်တစ်အုပ်၊ အဖြူရောင်ဘူးပြားလေးတစ်ခု။

စာအုပ်က ကျွန်တော်အနှစ်သက်ဆုံး စာရေးဆရာရဲ့ နောက်ဆုံးထုတ်စာအုပ်။ ဘာသာရေးနောက်ခံ လ ျှို့ဝှက်သည်းဖိုဇာတ်လမ်း၊ ဝါရှင်တန်မြို့တော်ကြီးမှာ လ ျှို့ဝှက်သင်္ကေတတွေကို ရှာဖွေတဲ့ အကြောင်း၊ ဖတ်ချင်နေတာကြာပြီ။

ဆရာလေးက အနှောင့်အယှက်ပေးမိတာကို ခွင့်လွှတ်ဖို့ စကားဆိုသည်။ စာအုပ်ဖတ်ချင်နေမှန်း သိလို့ နိုင်ငံခြားက ပြန်ရောက်ရောက်ခြင်း လာပေးတာဟု ရှင်းပြသည်။ နောက်တော့ ဘူးပြား လေးထဲကတက်ဘလက်လေးအကြောင်းပြောသည်၊အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းတွေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာကို ရင်ခုန်သော ကျွန်တော်နဲ့ ဘယ်လို ဘယ်ပုံ အသုံးတည့်နိုင်ကြောင်း ရှင်းသည်။ တကယ်တော့ သူပြောနေသော အကြောင်းတွေ ကျွန်တော့်လေ့လာပြီးသား၊ ဒီပစ္စည်းလေးကို ကိုင်ချင်နေတာ အတော်ကြာပြီ။ ကျွန်တော်အလုပ်များနေမှန်းသိတော့ ဆရာလေး တောင်းပန်ပြီး ပြန်သွားသည်။

ဒီ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ခင်တယ်ဆိုတာ လူမှုရေး နားလည်တာ၊ စာဖတ်နာတာတွေ ကြောင့်ပဲဖြစ်သည်။ စီး ပွားရေးလုပ်နေသူဖြစ်ပေမယ့် လူချင်းဆုံရင် ဘယ်တော့မှ သူ့လုပ်ငန်းအကြောင်းတွေမပြော၊ တစ်ခါမှ အကူအညီမတောင်းခဲ့။ ဒီလိုလူမျိုးနဲ့ ဆက်ဆံရတာ လိပ်ပြာသန့်သည်။

ဖွင့်ထားသော ဖိုင်ကို ပြန်ဖတ်သည်။ ဆုံးဖြတ်ချက်ချသည်။ “ခွင့်ပြုသည် ”ဟု မှတ်ချက်ရေးသည်။ ဖိုင် ကို ပိတ်ပြီး ထွက်စာ အကန့်ထဲကို ထည့်လိုက်သည်။ ဆရာလေးကိုတော့ မပြောတော့။ သူနဲ့ ကျွန်တော်ဆက်ဆံရေးက လူမှုရေးသက်သက်၊ စာပေသက်သက်၊ ဒီလို လုပ်ငန်းကိစ္စတွေမပါဘူး လေ။

တရုတ် သူရဲကောင်း ကာမဏိ နဲ့ မြန်မာသူရဲကောင်း သမိန်ဗရမ်းတို့ စီချင်းထိုးခန်းကို ရာဇ ဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်းတွင် အခုလို ဖွဲ့ဆိုထားသည်-

“သို့စဉ် ကာမဏိလက် အထက်သို့ မြှောက်ထားသည့် အခွင့်ကောင်းရသည်နှင့် သမိန်ဗရမ်းသည် ကာမဏိ၏ ချိုင်းကြားကို ဗြုန်းဒိုင်း လှံဖြင့်ထိုးလိုက်သည်။ တဖက်သို့ စောင်းကျစဉ် ကာမဏိ၏ လည်ကို ဓါးရှည်ဖြင့် ခုတ်ဖြတ်လိုက်သည်။ ကာမဏိ၏ ဦးခေါင်းလည်း ထက်ပိုင်းပြုတ်ကျလေ၏။ ”

ချပ်ဝတ်တန်ဆာ အပြည့်အစုံဝတ်ဆင်ထားသော ကာမဏိသည် ချိုင်းကြားတွင် ချပ်ကြိုး အဆက် ပြတ်နေသည်ကို မြင်သွားသည့် သမိန်ဗရမ်းလက်ချက်ဖြင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ဘယ်လောက်ထူထဲ တဲ့ သံချပ်ကာ ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ဖြစ်ပါစေ အားနည်းတဲ့ ဆက်ကြောင်းတစ်ခုတော့ ရှိသည်သာ။

မှတ်ချက်။

ခေါင်းဆောင်တွေဟာ ကိုယ်ကျိုးစီးပွား ကင်းအောင်ကြိုးစားကြတယ်ဆိုပေမယ့် တစ်ခါတစ်လေ ဆန္ဒာဂတိ= ချစ်ခင်သဖြင့် မလိုက်သင့်သည့်ဘက်သို့ လိုက်ခြင်း၊ မပြုသင့်ကို ပြုခြင်း တို့ဖြစ်တတ်တဲ့ အကြောင်း
ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ အားနည်းချက်ကို ရှာဖွေချဉ်းကပ် ၊ တံခါးတွေ ပွင့်အောင် လုပ်တတ်သူတို့ အကြောင်း
ကိုယ့်အတွေ့အကြုံကို အခြေခံပြီး ၂၀၁၈ နိုဝင်ဘာလအတွင်းက ရေးခဲ့ဖူးတဲ့ အက်ဆေးလေးပါ။
မဖတ်ရသေးသူတို့ ဖတ်နိုင်ဖို့၊ ဖတ်ပြီးသူတို့ ပြန်ဖတ်ပြီးတွေးဆနိုင်ဖို့ မ ျှဝေပါတယ်။