၀ယ်ကြမလား ရုရှားရေနံ

ရုရှားရဲ့ ယူကရိန်းကျူးကျော်စစ်မှာ မြေပြင်စစ်ပွဲနဲ့ စီးပွားရေးစစ်ပွဲဆိုပြီး စစ်မျက်နှာ နှစ်ခု ရှိတယ်။ စီးပွားရေးစစ်ပွဲမှာ အဓိက စစ်မျက်နှာကတော့ စွမ်းအင်ကဏ္ဍပေါ့။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စာရင်းအရ စွမ်းအင်ကဏ္ဍက ဝင်ငွေဟာ ရုရှားအစိုးရ ဘတ်ဂျက်ရဲ့ ၄၅ % ရှိပါတယ်။ ဒ့ါကြောင့် ရုရှားကို စီးပွားရေးအရ ထိုးနှက်ဖို့ဆိုရင် စွမ်းအင်ကဏ္ဍက အကောင်းဆုံးပဲ။ ဒါပေမယ့် အမေရိကန်နဲ့ ဗြိတိန်တို့က အဲဒီလို လုပ်ဖို့လွယ်ပေမယ့် အီးယူနိုင်ငံတွေအတွက်က မလွယ် ဘူး။ ဥရောပသမဂ္ဂ( အီးယူ) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေ လိုအပ်တဲ့ ရေနံ ၃၆% နဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ၄၁% က ရုရှားကနေတင်သွင်းနေရတာဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နိုင်ငံချင်းအနေနဲ့တော့ ရုရှားရေနံကို မှီခို ရတဲ့ ရာခိုင်နှုန်းအနည်းအများကွာပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အီးယူနိုင်ငံတွေကြားမှာ အပေးအယူ အမျိုးမျိုးလုပ်ပြီးမှ ပြီးခဲ့တဲ့ မေလ ၃၁ ရက်နေ့မှာ ရုရှားနိုင်ငံက တင်ပို့တဲ့ရေနံအပေါ် အရေးယူ ပိတ်ဆို့မှုလုပ်နိုင်မယ့် အစီအစဉ်ကို ကြေညာနိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါတောင် သဘာဝဓာတ်ငွေ့နဲ့ ပတ်သက်ပြီး တော့ အရေးယူမှုမလုပ်နိုင်သေးဘူး။

အီးယူဆုံးဖြတ်ချက်အရ အီးယူအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေဟာ ၂၀၂၂ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့က စပြီး ရုရှားနိုင်ငံက ပိုက်လိုင်း/ သဘောၤနဲ့ ရေနံ တင်သွင်းခွင့်မရှိတော့ဘူး။ ဒါ့အပြင် အီးယူ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေက ကုမ္ဗဏီတွေ အနေ နဲ့ ရုရှားရေနံကို သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးတာ၊ ရုရှားရေနံကို သယ်ယူမယ့်သဘောၤတွေအတွက် အာမ ခံပေးတာအပါအဝင် ရုရှားစွမ်းအင်ကဏ္ဍကို အထောက် အကူဖြစ်စေမယ့် လုပ်ငန်းတွေ မလုပ်ဖို့ လည်း တားမြစ်ခဲ့တယ်။

ဒါပေမယ့် အီးယူက ကုန်းပိတ်နိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ ဟန်ဂေရီ၊ ချက် နဲ့ ဆလိုဗက် သုံးနိုင်ငံကိုတော့ ပိုက်လိုင်းကတဆင့် ရုရှားရေနံကို တင်သွင်းခွင့်ပြုထားသေးတယ်။ အဲဒီသုံးနိုင်ငံရဲ့ ရုရှားရေနံ အပေါ်မှီခိုနေရမှုက ဟန်ဂေရီ ( ၈၆%)၊ ချက်နိုင်ငံ(၉ ၇%) နဲ့ ဆလိုဗက်နိုင်ငံ (၁၀၀%) ဖြစ်တယ်။ အဲဒီနိုင်ငံတွေက ရုရှားရေနံကို ဝယ်လို့ရပေမယ့် ထပ်ဆင့်တင်ပို့ခွင့်မရှိဘူး။ အနာဂတ်မှာ အဲဒီ သုံးနိုင်ငံလည်း ရုရှားရေနံတင်သွင်းမှုကို ရပ်ရမယ်လို့ဆိုပေမယ့် အချိန်ဇယားသတ်မှတ်ထားတာ တော့မရှိသေးဘူး။

တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အီးယူက ရုရှားရေနံနေရာကို အစားထိုးဖို့အတွက် အိုပက်နိုင်ငံတွေကို ရေနံ ထုတ်လုပ်မှုတိုးမြှင့်ပေးဖို့ ညှိနှိုင်းနေရတာတွေရှိသလို အမေရိကန်က ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ အပေါ် ချမှတ်ထားတဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကို ဖယ်ရှားပြီး ဗင်နီဇွဲလားရေနံကို ဝယ်နိုင်ဖို့ လုပ်နေ ရတာလည်း ရှိတယ်။

ရုရှားကတော့ အီးယူကမဝယ်ရင်လည်း ဝယ်မယ့်နိုင်ငံတွေရှိတယ်၊မှုစရာမလိုဘူးလို့ ပြော တယ်။ လက်တွေ့မှာလည်း ယူကရိန်းစစ်ပွဲစချိန်ထဲက တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယက ရုရှားရေနံတွေကို ပိုပြီး ဝယ် နေခဲ့တယ်။ တရုတ်က မနှစ်က ရုရှားရေနံကို တစ်နေ့ စည် ရှစ်သိန်းတင်သွင်းရာကနေ အခု တစ်နေ့ကို ၁.၁ သန်းတင်သွင်းနေတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံကလည်း မနှစ်က တစ်နေ့ကို စည် တစ်သိန်းခုနှစ်သိန်းကျော်တင်သွင်းရာကနေ အခု စည် ကိုးသိန်းနီးပါး တိုးချဲ့တင်သွင်းလာ နေတယ်။

ဒါပေမယ့် ရုရှားနိုင်ငံက အီးယူနိုင်ငံတွေကို တင်ပို့နေတဲ့ တစ်နေ့ ရေနံစည် နှစ်သန်းကျော် ကို တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွေက အကုန် ဖြုန်းပေးနိုင်မှာမဟုတ်ဘူး။ ဒ့ါကြောင့် ရုရှားနိုင်ငံက ရေနံတစ်စည် ကို ပေါက်ဈေးထက် ဒေါ်လာ ၃၀ ၊ ၃၅ ဒေါ်လာ လေ ျှာ့ရောင်းပြီး ဈေးကွက် ချဲ့ထွင်နေတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်းမြင့်တက်နေမှုရယ်၊ ရုရှားရေနံ နဲ့ သဘာ၀ ဓာတ်ငွေ့ကို ရူဘယ်သုံးပြီး ဝယ်ရမယ်ဆိုတဲ့မူဝါဒကြောင့် အခုအချိန်မှာ တစ်လကို ရေနံကနေ ဝင်ငွေ ၂၀ ဘီလျံလောက်ရနေတယ်။ ဇွန် ၂၃ ရက်နေ့ CNBC သတင်းအရ ရူဘယ်ငွေတန်ဖိုး ကလည်း ဒေါ်လာနဲ့ ယှဉ်လိုက်ရင် ၂၀၁၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာ အမြင့်ဆုံးဖြစ်လာတယ်။ ဒါ့ကြောင့် လည်း ပူတင်က အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုက အလုပ်မဖြစ်ဘူးလို့ ပြောနေနိုင် တာပေါ့။ ဒါပေမယ့် ဒီအခြေအနေက အီးယူရဲ့ ရေနံပိတ်ဆို့မှုအသက်မဝင်ခင်ထိပဲ ဖြစ်မှာပါ။

အီးယူရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုထဲမှာ ရေနံဝယ်ရောင်းတာ ပိတ်ပင်မှုကိုပဲ လူပြောများ နေပြီး ရေကြောင်း အာမခံကိစ္စကို ပြောတဲ့သူနည်းတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ရေကြောင်းအာမခံလုပ်ငန်း ၉ ဝ% ကို အနောက်အုပ်စု အာမခံကုမ္ဗဏီတွေက ဆောင်ရွက်ပေးနေ တာဖြစ်ပါတယ်။ အခု အီးယူရဲ့ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုအသက်ဝင်လာမယ့် ၂၀၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်နေ့ နောက်ပိုင်းမှာ ရုရှားရေနံကို သယ် ဆောင်လာတဲ့သင်္ဘောတွေအတွက် ရေကြောင်း အာမခံရဖို့အခက်အခဲဖြစ်လာမယ်။ အဲဒီလို ခိုင်လုံ တဲ့အာမခံမရှိရင် စူးအက်တူးမြောင်းကို ဖြတ်လို့မရဘူး။ ဆိပ်ကမ်းတွေမှာ ကပ်လို့မရဘူး။ အဲဒါဆိုရင် ရုရှားရေနံကို ဝယ်တဲ့ နိုင်ငံတွေအတွက် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးက ခေါင်းခဲစရာဖြစ်လာ မယ်။

ရုရှားဘက်ကတော့ ရုရှားအာမခံကုမ္ဗဏီတွေက အာမခံပေးမယ်လို့ပြောနေပေမယ့် အဲဒီ အာမခံ အပေါ် နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုမှုဘယ်လောက်ရှိမလဲဆိုတာမသိနိုင်သေးဘူး။ အနောက်အုပ်စု နိုင်ငံမဟုတ်တဲ့ နိုင်ငံတစ်ချို့မှာ ရေကြောင်းအာမခံလုပ်ငန်းတွေရှိပေမယ့် ရုရှားရေနံနဲ့ပတ်သက် မိရင် အနောက်အုပ်စုဘက်က လာမယ့် အရေးယူမှုကို စိုးရိမ်ပြီး လက်ရှောင်နေဖို့ များတယ်။

နောက်တစ်ချက်က အမေရိကန်နဲ့ အနောက်အုပ်စု လက်ထဲမှာ ဖဲတစ်ချပ်ကျန်နေသေးတယ်။ အဲဒါကတော့ အီရန်နိုင်ငံရဲ့ ရေနံရောင်းချမှုကို ပိတ်ဆို့အရေးယူတဲ့အခါ အီရန်နိုင်ငံတင် မဟုတ်ဘူး၊ အီရန်ရေနံကို ဝယ်တဲ့ ကုမ္ဗဏီတွေကို ပါ အရေးယူတဲ့ နည်းလမ်းအတိုင်း ရုရှား ရေနံကို ဝယ်တဲ့ ကုမ္ဗဏီတွေကိုပါ အရေးယူတဲ့နည်းလမ်းပဲ။ အခုအချိန်ထိတော့ အီးယူနိုင်ငံ တွေက ရုရှားရေနံကို တင်သွင်းနေရတဲ့အတွက် အဲဒီနည်းလမ်းကို မကျင့်သုံးသေးဘူး။

အီရန်၊ အီရတ်တို့ရဲ့ ရေနံထုတ်လုပ်မှုကို ပိတ်ဆို့အရေးယူခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေအရ ရုရှား နိုင်ငံ ရဲ့ ရေနံတင်ပို့မှုကို ၁၀၀% အောင်အောင်မြင်မြင် ပိတ်ဆို့အရေးယူနိုင်ဖို့မလွယ်ဘူး။ အထူး သဖြင့် လုံခြုံရေးကောင်စီကနေ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအားလုံး မဖြစ်မနေ လိုက်နာအောင် အရေး ယူဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ဘူး။

ဒါပေမယ့် ဒီနှစ်ကုန်ရင် ရုရှားရေနံကို အချို ၊ အချောင် လွယ်လွယ်နဲ့ဝယ်နိုင်ဖို့တော့ မလွယ် တော့ဘူးဆိုတာတော့သေချာတယ်။

ယုံကြည် ရဲရင့် (၃)

ယုံကြည် ရဲရင့် (၃)

အမေရိကန်အောက်လွှတ်တော် ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်နေ့အရေးအခင်း စုံစမ်းရေးကော်မတီရဲ့ တတိယ အကြိမ် စစ်ဆေးကြားနာမှုကို ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့ မှာ ကျင်းပခဲ့တယ်။ ဒီတစ်ကြိမ် ကြားနားမှု မှာ တော့ ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့ နဲ့ ၆ ရက်နေ့မတိုင်မီ အချိန်တွေမှာ သမ္မတ ထရမ့်က ဒုသမ္မတ မိုက်ပင့်စ် ကိုဘယ်လို ဖိအားပေးခဲ့သလဲဆိုတာတွေကို အဓိက ထား ဖော်ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒုတိယသမ္မတ မိုက်ပင့်စ် အကြောင်းမပြောခင် အမေရိကန်ဒုတိယသမ္မတရဲ့ အခန်းကဏ္ဍနဲ့ တာဝန်တွေကို သိထားဖို့လိုပါတယ်။ အမေရိကန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဒုတိယ သမ္မတ ဟာ သမ္မတရဲ့ အစိုးရအဖွဲ့မှာ ပါဝင်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာတာဝန်တွေကို ထမ်းဆောင်ရသလို အထက် လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တာဝန်ယူပြီး အထက်လွှတ်တော်(ဆီးနိတ်) ရဲ့ ဥပဒေပြုရေး ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းတွေ ကို လည်း ဆောင်ရွက်ရတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒုသမ္မတက အမတ် ၁၀၀ ရှိတဲ့ အထက်လွှတ်တော်မှာ ထောက်ခံမဲနဲ့ ကန့်ကွက်မဲ အရေအတွက်ချင်းတူနေမှသာ အဆုံးအဖြတ်မဲအဖြစ်မဲပေးခွင့်ရှိတယ်၊ ကျန်တဲ့ ကိစ္စတွေမှာ မဲ ပေးလို့မရဘူး။ ဒီလိုပဲ အထက်လွှတ်တော်ရဲ့ ပုံမှန်အစည်းအဝေးတွေ နဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို အများစုရထားတဲ့ ပါတီ ရဲ့ အထက်လွှတ်တော်ခေါင်းဆောင်က သဘာပတိ အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်တယ်။

ဒုသမ္မတရဲ့ ဥပဒေပြုလုပ်ငန်းတွေထဲက အရေးကြီးတဲ့ လုပ်ငန်းတစ်ခုကတော့ အမေရိကန် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်တွေကို အတည်ပြုပေးရတဲ့လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း အစည်းအဝေးကို ဦးစီး ကျင်းပပြီး သမ္မတ နဲ့ ဒုတိယသမ္မတ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရသူကို တရားဝင်ကြေညာပေးတဲ့ တဲ့ လုပ်ငန်းဖြစ်ပါတယ်။

ဒုသမ္မတ မိုက်ပင့်စ် ဆိုတာကလည်း ထရမ့်ရဲ့ ရှေ့နေချုပ်ဘားရ် လိုပါပဲ။ ဒေါင်ဒေါင်မြည် ကွန်ဆာ ဗေးတစ် ရီပတ်ဘလီကင် တစ်ယောက်ပါ။ သူက “ ကျွန်တော်က ခရစ်ယန် ဘာသာဝင်ကောင်း၊ ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒီ၊ ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီဝင် တစ်ယောက်” ပါလို့ ပြောလေ့ရှိ တယ်။

မိုက်ပင့်စ်က ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှာ ရီပတ်ဘလီကင်အောက်လွှတ်တာ်အမတ်ဖြစ်တယ်။ သက်တမ်း ခြောက်ကြိမ်ပြန်အရွေးခံရတယ်။ လွှတ်တော်မှာမဲပေးတဲ့အခါ ကွန်ဆာဗေးတစ်ရီပတ်ဘလီကင် တွေရဲ့ ရပ်တည်ချက်အတိုင်း မဲပေးခဲ့တယ်။ အောက်လွှတ်တော် ကွန်ဆာဗေးတစ် ရီပတ်လီကင် အမတ်များရဲ့ “ House Republican Study Committee” နဲ့ “House Republican Conference” တွေရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရတယ်။

၂၀၁၂ ခုနှစ်မှာ မိုက်ပင့်စ်က အောက်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်က အနားယူပြီး အင်ဒီယား နားပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး နေရာအတွက် ဝင်အရွေးခံတယ်။ အနိုင်ရပြီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေး မှူး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်တယ်။ ၂၀၁၆ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ မှာ ထရမ့်က မိုက်ပင့်စ် ကို သူရဲ့ ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့တယ်။ထရမ့် သမ္မတ ဖြစ်လာ တော့ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ ဥပဒေ ပြုရေးအတွေ့အကြုံမရှိတဲ့ ထရမ့်အတွက် မိုက်ပင့်စ်က အများကြီး အထောက် အကူပေးခဲ့တယ်။

၂၀၂၀ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်ကာလမှလည်း ထရမ့်နဲ့ မိုက်ပင့်စ် လက်တွဲပြီး မဲဆွယ်ခဲ့တယ်။ မိုက်ပင့်စ်က ဒီမိုကရက်ပါတီ ဒုတိယသမ္မလောင်း ကင်မလာဟဲရစ်နဲ့ စကား စစ်ထိုးပွဲ လုပ်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာတော့ ထရမ့်နဲ့ မိုက်ပင့်စ်ကြားမှာ သဘော ထားကွဲပြားမှုတွေရှိလာတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ ထရမ့်ဘက်က မဲမသမာမှု ပြုလုပ်တယ်ဆိုပြီး တိုင်ကြားခဲ့တဲ့ အမှု ပေါင်း ၆၃ မှုရှိတယ်။ အမှုအားလုံးမှာ ထရမ့်ရှုံးတယ်။ ပြည်ထောင်စုအဆင့်အယူခံတရားရုံးက လည်း ပယ်ချခဲ့တယ်။ ဥပဒေကြောင်းအရ ဆောင်ရွက်မှုတွေလမ်းဆုံးသွားချိန်မှာ ထရမ့် ရွေးကောက်ပွဲအောင်နိုင်ရေးအဖွဲ့ဝင် ရှေ့နေ John Eastman က ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ကို တရားဝင်ကြေညာနိုင်ဖို့အတွက် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်းအစည်းအဝေးကျင်းပချိန် မှာ  ဒုသမ္မတ က ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်ပြီး ထရမ့်ကို အနိုင်ပေးလို့ရတယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆကို တင်ပြလာတယ်။ 

သူ့အယူအဆက အမေရိကန်သမ္မရွေးချယ်ရေးစနစ်ကို အခြေခံပြီး ပြောတာဖြစ်တယ်။ အမေရိကန်သမ္မတရွေးချယ်တဲ့စနစ်က တိုက်ရိုက်ရွေးတာမဟုတ်ဘူး။ ပြည်နယ်အလိုက် သမ္မတရွေးချယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ မဲအများဆုံးရရှိတဲ့သူက သမ္မတ ဖြစ်တာ ပါ။  သမ္မတရွေးချယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်ပေါင်းက ၅၃၈ ဦးရှိတယ်။ ဒီတော့  ကိုယ်စားလှယ်မဲ ၂၇၀ နဲ့အထက် ရတဲ့သူက သမ္မတအဖြစ်အရွေးခံရတယ်။  ပြည်နယ်တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု ကိုယ်စား လှယ်မဲ ရရှိမှုမတူဘူး။ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်က ကိုယ်စားလှယ်မဲ ၅၄ မဲ နဲ့ အများဆုံး ရတယ်။ ကိုယ်စားလှယ်မဲ သုံးမဲ ပဲရတဲ့ ပြည်နယ် ၇ ခုရှိတယ်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရရုံးစိုက်တဲ့ ဝါရှင်တန်ဒီစီ ကလည်း သုံးမဲရတယ်။ 

အမေရိကန်အခြေခံဥပဒေက ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ရင် ပြည်နယ်တွေကို လုပ်ပိုင် ခွင့်ပေးထားတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ပြည်နယ်တစ်ခုနဲ့တစ်ခု သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမဲပေးတဲ့စနစ် မတူဘူး။ သမ္မတရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းရွေးတဲ့စနစ်မတူဘူး။ အများစုကတော့ အဲဒီ ပြည်နယ်မှာ လူထုထောက်ခံမဲ အများဆုံးရတဲ့ သမ္မတလောင်းက ကိုယ်စားလှယ်မဲအားလုံး ရ ဖို့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ သမ္မတရွေးချယ်တဲ့ စနစ်ကို  အသေးစိတ်လေ့လာချင်ရင်တော့ https://www.usa.gov/election မှာ လေ့လာလို့ရပါတယ် 

ရွေးကောက်ပွဲ ပြီး တဲ့နေ့မှာအနိုင်အရှုံး အဖြေထွက်ပြီးသားဖြစ်ပေမယ့်အခြေခံဥပဒေအရ   ရွေးကောက်ပွဲ အပြီး ဒီဇင်ဘာလထဲမှာ ပြည်နယ်အလိုက် သမ္မတရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ကိုယ်စားလှယ် အမည်စာ ရင်း ကို အတည်ပြုပြီး အမေရိကန်ကွန်ဂရက်ကို ပို့ရတယ်။ ဒုသမ္မတ ဦးစီးကျင်းပတဲ့ လွှတ်တော် နှစ်ရပ်ပေါင်း အစည်းအဝေးမှာ ပြည်နယ်အလိုက်ပေးပို့တဲ့ စာရင်းကို ဖွင့်ဖောက် ရေတွက်ပြီးတဲ့နောက် သမ္မတအဖြစ်အရွေးခံရသူကို တရားဝင်ကြေညာတယ်။ ဥပဒေအရပြောရင် အဲဒီအစည်းအဝေး မှာ ကြေညာမှ တရားဝင်ရွေးကောက်ပွဲနိုင်သူဖြစ်ပါတယ်။ 

ထရမ့် ဘက်တော်သားရှေ့နေ John Eastman က အခြေခံဥပဒေက ပေးထားတဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်အရ ဒုသမ္မတ မိုက်ပင့်စ်အနေနဲ့ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့မဲရေတွက်ချိန်မှာ မဲသမာမှုတွေရှိတယ်လို့ ထရမ့်စွပ်စွဲနေတဲ့ပြည်နယ်တွေက မဲတွေကို ပယ်ဖျက်ပြီး ထရမ့် ကို သမ္မတ အဖြစ်ကြေညာလို့ရတယ်။ ဒါမှမဟုတ် အစည်းအဝေးကို ဆယ်ရက်ဆိုင်းငံ့ထားပြီး အငြင်းပွားနေတဲ့ ပြည်နယ်တွေကို မဲပြန်စစ်ဖို့ ညွှန်ကြားနိုင်တယ်လို့ ထရမ့်ကို တင်ပြတယ်။

မိုက်ပင့်စ် က အောက်လွှတ်တော်အမတ်ဘဝမှာ ၂၀၀၀၊ ၂၀၀၄ နဲ့ ၂၀၀၈ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲမဲရေတွက်မှုအစည်းအဝေးတွေတက်ခဲ့တဲ့အတွေ့အကြုံအရ ဒုသမ္မတ မှာ အဲဒီလိုလုပ်ပိုင်ခွင့်မရှိဘူးဆိုတာသိတယ်။ သူ့ရဲ့ ဥပဒေအကြံပေးအရာရှိတွေ၊ အငြိမ်းစား တရားသူ ကြီးတွေနဲ့တိုင်ပင်တဲ့အခါမှာလည်း အားလုံးက ဒုသမ္မတမှာ လုပ်ပိုင်ခွင့်မရှိဘူးဆိုတာ သဘော တူ တယ် 

ဒါ့ကြောင့်ဒုသမ္မတ မိုက်ပင့်စ် ၊ ရှေ့နေချုပ်ဘားရ် နဲ့ အိမ်ဖြူတော် ဥပဒေအကြံပေးအချို့က အဲဒီ တင်ပြချက်က မှားနေတယ်။ အခြေခံဥပဒေမှာရော၊ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေမှာ ရော ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ရင် ပြည်နယ်တွေကိုပဲ လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးထားတယ်။ ပြည်နယ်က အတည် ပြုပြီး ပေးပို့လာတဲ့ မဲရလဒ်ကို ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်မှာ ပြင်ဆင်လို့မရဘူး။ ဒုသမ္မတ က အထက်  လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ အနေနဲ့ မဲရလဒ်တွေကို ရေတွက်ပြီး တရားဝင်ကြေညာပေးဖို့ပဲ တာဝန်ရှိတယ်။ မဲတွေကို ပယ်ဖျက်ကို မရဘူးလို့ အကြိမ်ကြိမ်ပြောခဲ့ပေမယ့် ထရမ့်က လက်မခံဘူး။ 

ဇန်နဝါရီလဆန်းရောက်တော့ ထရမ့်က အဲဒီအယူအဆကို လူမှုကွန်ယက်ပေါ်မှာ တရားဝင် ပြောလာတယ်။  ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့မနက်မှာ ထရမ့် နဲ့ မိုက်ပင့်စ်တို့ အိမ်ဖြူတော်သမ္မတ ရုံးခန်းမှာ အချေတင် ပြောဆိုခဲ့ကြပြီး ထရမ့်က သူပြောတဲ့အတိုင်းမလုပ်တဲ့အတွက် မိုက်ပင့်စ် ကို သူရဲဘောကြောင် တယ်လို့ စွပ်စွဲခဲ့တယ်လို့ ထရမ့်ရဲ့ သမီးဖြစ်သူက ကော်မတီမှာထွက်ဆိုချက် ပေးခဲ့တယ်။ 

ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်နေ့ လူထုအစည်းအဝေးမှာ ထရမ့်က “ မိုက်ပင့်စ်၊ ခင်ဗျား ကျွန်တော်တို့ ဘက်က ရပ်တည်ပေးရလိမ့်မယ်၊ အဲဒီလိုမရပ်တည်ဘူးဆိုရင် နိုင်ငံအတွက် ဝမ်းနည်းစရာနေ့ ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်” ပြောခဲ့တယ်။  လူထု အစည်းအဝေးပြီးတော့ ထရမ့်ထောက်ခံသူတွေ လွှတ် တော်ကို ချီတက်သွားနေချိန်မှာ မိုက်ပင့်စ်က အစည်းအဝေးကို အစီအစဉ်အတိုင်းဆက်လုပ်နေ တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းပျံ့သွားတယ်။ ဒေါသထွက်နေတဲ့ ထရမ့်ထောက်ခံသူတွေက မိုက်ပင့်စ်ကို ဖမ်း ပြီး ကြိုးစင်တင်မယ်ဆိုပြီး ကြိုးစင်တစ်ခုဆောက်တယ်။ လွှတ်တော်ထဲကို အတင်းဝင်တယ်။  

အဲဒီလိုဖြစ်နေချိန်မှာ ထရမ့်မိသားစုအပါအဝင် အိမ်ဖြူတော်အရာရှိတွေက ထရမ့်အနေ နဲ့ အဲဒီလို အကြမ်းဖက်ဆူပူနေတာကို ရပ်ဆိုင်းဖို့အတွက် ရုပ်မြင်သံကြားကနေ ပြောဖို့ တောင်းဆို ခဲ့ပေမယ် ထရမ့်က မလုပ်ဘူး။ အဲဒီအပြင် မွန်းလွဲ နှစ်နာရီကျော်မှာ “ မိုက်ပင့်စ်ဟာ နိုင်ငံနဲ့ အခြေခံ ဥပဒေအတွက် သူလုပ်ရမယ့်အလုပ်ကို လုပ်ဖို့ သတ္တိမရှိဘူး။ မဲတွေ ပြန်ရေတွက်ဖို့ အတွက် ပြည် နယ်တွေကို ပြန်ပို့ရမယ့်အလုပ်ကို မလုပ်ဘူး။” စသည်ဖြင့်စွပ်စွဲရေးသားခဲ့တယ်။ 

ထရမ့်ထောက်ခံသူတွေ လွှတ်တော်ထဲဝင်လာတော့ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေက မိုက်ပင့်စ် ကို လွှတ်တော်ပြင်ပကို ခေါ်ထုတ်သွားဖို့ စီစဉ်ပေမယ့် မိုက်ပင့်စ်က လွှတ်တော်အတွင်းက လုံခြုံတဲ့ နေရာတစ်ခုမှာပဲ နေပြီး လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေက ဆန္ဒပြသူတွေကို ဖယ်ရှားဖို့အတွက် ဆောင်ရွက် ခဲ့တယ်။ အဲဒီညမှာပဲ မဲရေတွက်တဲ့အစည်းအဝေးကို ပြန်ကျင်းပပြီး ဂျိုးဘိုင်ဒင်ကို ရွေးချယ်ခံ သမ္မတအဖြစ် တရားဝင်ကြေညာခဲ့တယ်။ 

မိုက်ပင့်စ်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံရေးလေ့လာသူ တွေ၊ အခြေခံဥပဒေပညာရှင်တွေက “ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်နေ့ကသာ ဒုသမ္မတ မိုက်ပင့်စ် က အခြေခံဥပဒေကို မျက်ကွယ်ပြုပြီး ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ရင် အမေရိကန် သမိုင်းမှာ အကြီးဆုံးနိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနဲ့ ကြုံတွေ့ရမှာ သေချာတယ်၊ အခြေခံဥပဒေပေါ်မှာ သတ္တိ ရှိရှိ ရပ်တည်ခဲ့တဲ့အတွက် မိုက်ပင့်စ် ကို လေးစားဂုဏ်ပြုရမယ်လို့ သုံးသပ်ခဲ့ကြတယ်။ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်အရေးအခင်းစုံစမ်းရေး ကော် မတီကလည်း အဲဒီလိုပဲ သုံးသပ်ခဲ့တယ်။

ဒါပေမယ့် ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီထဲမှာတော့ မိုက်ပင့်စ်ကို လက်ခံ သူ၊ လက်မခံသူဆိုပြီး နှစ်ပိုင်းကွဲသွားတယ်။ ထရမ့်ကတော့ အခုအချိန်ထိ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အကြောင်းပြောတိုင်း မိုက်ပင့်စ်ကို ဝေဖန်ပုတ်ခတ်နေတုန်းပဲ။

မိုက်ပင့်စ်ကတော့ သူ့ရပ်တည်ချက်ကို ခိုင်ခိုင်မာမာကိုင်ဆွဲထားဆဲပါ။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့က ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒီ ရှေ့နေများရဲ့ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ Federal Society မှာ မိန့်ခွန်း ပြောတော့ မိုက်ပင့်စ်က “ ထရမ့်က သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ကျွန်တော် ပယ်ဖျက်လို့ ရတယ်လို့ ပြောနေတာ လုံးဝမှားတယ်။ သမ္မတရာထူးက အမေရိကန်ပြည်သူတွေနဲ့ပဲ ဆိုင် တယ်။ သူတို့ပဲ ဆုံးဖြတ်လို့ရတယ်။ လူတစ်ယောက်တည်းက ဆုံးဖြတ်လို့မရဘူး” လို့ ပြောခဲ့တယ်။


တံဆိပ်ကပ် နိုင်ငံရေး

ဒီဆောင်းပါးက ၂၀၁၈ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့မှာ ရေးတင်ခဲ့တဲ့ဆောင်းပါးဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ၂၀၁၈ သြဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့ကနေ ၂၂ ရက်နေ့ စင်္ကာပူ ကို အလုပ်သဘောခရီးစဉ် (Working Visit ) လာတယ်။ သြဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ ကျွန်တော် ပညာဆည်းပူးနေတဲ့ ISEAS Yusof Ishak Institute ကစီစဉ်တဲ့ အခမ်းအနားမှာ “Myanmar’s Democratic Transition: Challenges and Way Forward” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဟောပြော ပို့ချတော့ ကျွန်တော်လည်း တက်ရောက်နားထောင်ခွင့် ရတယ်။

အဲဒီဟောပြောပွဲမှာ စင်္ကာပူရောက်မြန်မာနိုင်ငံသား များနဲ့ စကားပြောရင်းနဲ့ရခဲ့တဲ့အတွေးကို “ တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေး” ဆိုပြီး ရေး ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ မဖတ်ရသေးသူများဖတ်နိုင်ဖို့မ ျှဝေပါတယ်။

xxxx အဲဒီမှာ “တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေး” စတော့တာပဲ။ အခြားနိုင်ငံတွေကို မကြည့်နဲ့။ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှာ တောင် “လက်ဝဲ၊ လက်ယာ၊ ကွန်မြူနစ်၊ တန်ပြန်တော်လှန်ရေးသမား၊ ဖောက်ပြန်ရေးသမား၊ ဝိ သမ လောဘသား၊ အရင်းရှင်၊ xx အုပ်စု၊ xx ပါတီ၊ ခွဲထွက်ရေး၊ စီအိုင်အေ၊ အာဏာရှင်၊ xx အဖွဲ့၊ xx ဘာသာ” စသည် စသည်ဖြင့် တံဆိပ်တွေ ကပ်နေကြတာ၊ စွတ်စွဲနေတာတွေ ကြားခဲ့ရ၊ ကြား နေဆဲ ပဲ။xxx

xxxxx “တံဆိပ်ကပ် နိုင်ငံရေး” အားကောင်းလာရင် အဓိက နစ်နာဆုံးရှုံးတာကတော့ အဲဒီပါတီ/ အဖွဲ့ အစည်းရဲ့ခေါင်းဆောင်ပဲ။သူ့အနားကလူတွေ၊သူတာဝန်ပေးထားတဲ့သူတွေက သူတို့လုပ်ဆောင် ချက် အမှားတွေ၊ မူဝါဒတွေအမှားတွေ ကို ဝေဖန်ထောက်ပြမှုတွေနဲ့ ကြုံတဲ့ အခါ “ အဲဒါတွေက xx အဖွဲ့က သက်သက် ဝါဒဖြန့်တာပါ။” “ ဒီလူတွေကို xx ကဝယ်ထားလိုက် ပြီ။” “ ဒီအဖွဲ့က xx နဲ့ ပေါင်းသွားပြီ။” ဆိုတဲ့ ဆင်ခြေတွေနဲ့ ဖုံးကွယ်ဖို့ကြိုးစားလာကြတယ်။ အဲဒီလို စကားတွေကို ခေါင်းဆောင်လုပ်သူက ယုံကြည်သွားမယ်ဆိုရင် ဒုက္ခရောက်မယ့် လမ်းပေါ် ကိုရောက်သွားမှာ သေ ချာတယ်။

( ဆောင်းပါးကောက်နှုတ်ချက်)


တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေး

မနေ့က ( သြ ၂၁ ) ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ ဟောပြောပို့ချချက်ပွဲမှာ စင်္ကာပူရောက် မြန်မာနိုင်ငံ သားလေးငါးယောက်နဲ့ စကားပြောခွင့်ရခဲ့တယ်။ အဲဒီအထဲက နှစ်ယောက်ကတော့ ကျွန်တော့်ကို အကြံပေးသွားတယ်။ ပြီးတော့ မေးခွန်းတစ်ခုမေးသွားတယ်။

အကြံပေးတာကတော့ ကျွန်တော့်စာတွေကို သူတို့စောင့်ဖတ်တယ်။ ဗဟုသုတရတာလည်းရှိ တယ်။ ဒါပေမယ့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆန်ဆန် ထိကပါး ရိကပါးရေးတာကိုတော့ မကြိုက်ဘူးလို့ အစချီပြီး သူတို့ အမြင်ကိုရှင်းပြတယ်။ ပြောတာက နှစ်ယောက်ပါ။ တစ်ယောက်ချင်းလာပြောတာဖြစ်ပေ မယ့် သဘောတရားကတော့ အတူတူပါပဲ။ သူတို့ပြောတဲ့အချက်တွေထဲမှာ စဉ်းစားသင့်တဲ့ ဆင် ခြင်သင့်တဲ့အချက်တွေပါတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်တဲ့အကြောင်းနဲ့ ဟာသတွေ၊ ထေ့လုံးတွေ နည်း အောင်ဆင်ခြင်ပါ့မယ်လို့ပြောခဲ့တယ်။

နောက်မေးခွန်းတစ်ခုကတော့ “ကျွန်တော်ပို့စ်တွေရေးနေတာ ပိုက်ဆံရလို့လား”တဲ့။ အဲဒီ သဘော မျိုးကို ကျွန်တော့ ဖဘ မိတ်ဆွေ ပညာရှင်တစ်ယောက်ကလည်း သူ့ဝေါ်လ်မှာရေးဖူးတယ်။ သူက တိုက်ရိုက်မေးတာမဟုတ်၊ စောင်းပါးရိပ်ခြေရေးထားတာဆိုတော့ ပြန်ရှင်းမပြခဲ့ပါဘူး။ အခု ပုဂ္ဂိုလ်က တော့ သူသိချင်တာကို တိုက်ရိုက်လာမေးတဲ့အတွက် သူ့စိတ်ဓာတ်ကိုလည်းလေးစားတယ်။ ဒါ့ ကြောင့် အခုလို ပြန်ရှင်းပြခဲ့တယ်-

“သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရမှာ ၂၀၁၂ – ၂၀၁၆ အထိ ဒုဝန်ကြီး၊ ဝန်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်ရခဲ့ တယ်။ သမ္မတရဲ့ မူဝါဒတွေ၊ လုပ်ဆောင်ချက်တွေရဲ့ ၈၀% ကို အဲဒီကာလ၊ အဲဒီအခြေအနေအရ လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်လို့လုပ်ခဲ့ရတယ်လို့ယုံကြည် လက်ခံတယ်။ ၂၀% နဲ့ပတ်သက်ရင်တော့ အခြား နည်း လမ်းနဲ့ လုပ်ရင်ပိုကောင်းမလားလို့ စဉ်းစားမိ၊ ဆွေးနွေးမိပေမယ့် သမ္မတနဲ့ အစိုးရ အဖွဲ့ရဲ့ အဆုံးအဖြတ် ဖြစ်တဲ့အတွက် လက်ခံခဲ့တယ်။ ဒ့ါကြောင့် ကိုယ်တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ကာလမှာ ဒီမူဝါဒတွေ အကောင် အထည်ဖော်နိုင်ဖို့အတွက် စိတ်ရော ကိုယ်ပါ အားထုတ်လုပ် ခဲ့တယ်။”

“အစိုးရအဖွဲ့တာဝန်ကနေ အနားယူပြီးတဲ့ အချိန်မှာ ကိုယ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ အစိုးရ အဖွဲ့ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး လူတွေသိအောင်မ ျှဝေတယ်။ မှားယွင်း ပြောနေတာရှိရင် ပြင်ဆင်ထောက်ပြတယ်၊ ကိုယ်မှားခဲ့တဲ့ အမှားမျိုးကို နောက်လူက လိုက်လုပ် နေတယ်၊ လိုက်လုပ်တော့မယ့် အရိပ်အခြေ မြင် နေတယ်ဆိုရင် ကိုယ့်အတွေ့ အကြုံနဲ့ယှဉ်ပြီး ထောက်ပြမယ်။ ဒီ့အတွက် စာတွေရေးနေတာပါ။ငွေရလို့ရေး တာမဟုတ်ဘူး။ငွေလည်းမရဘူး”

အဲဒီပုဂ္ဂိုလ်နဲ့ လမ်းခွဲခဲ့ပြီးတဲ့နောက် သူ့မေးခွန်းကနေတဆင့် တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေးအကြောင်း ဆက် တွေးမိတယ်။

တံဆိပ်တွေ၊ ဆိုင်းဘုတ်တွေ

လူတစ်ယောက်က ကိုယ့်လုပ်ရပ်ကို ကိုယ်ကာကွယ်ချင်တဲ့အခါ အလွယ်ဆုံးသုံးလေ့ရှိတဲ့ စကားက “ မနာလိုလို့ပြောတာပါ ” ဆိုတဲ့စကားပဲ။ ဒီသဘောတရားက နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး အဖွဲ့ အစည်းတွေရဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေအထိ သက်ရောက်တယ်။

ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေ ပြင်းထန်လာတဲ့အခါ ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့စိတ်မှာ သံသယတွေဖြစ်တယ်။ စိုးရိမ်မှုတွေ ဖြစ်တယ်။ အစွန်းရောက်သွားတဲ့အခါ ကိုယ့်ပြိုင်ဘက်ကို မုန်းလာတယ်။ ဒီစိတ်ထားက တစ်ခါ တစ် လေ ခေါင်းဆောင်ဆီကနေ အောက်ခြေကို ဆင်းသွားတယ်။ တစ်ခါတစ်ခါကျ တော့လည်း အောက် ခြေကနေ ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အတွေးအမြင်ကို လွှမ်းမိုးသွားတယ်။ အဲဒီအခါမှာ ကိုယ့်ကို ဝေဖန်တာ၊ မှန်သမ ျှကို ရန်/ငါ ရှုထောင့်ကပဲကြည့်တော့တယ်။ ကြားအမြင်၊ လွတ်လပ် တဲ့ အမြင်တွေရှိနိုင်တယ် ဆိုတာကို မေ့သွားတယ်။ ကိုယ့်ပြိုင်ဘက်မှာလည်း မှန်တဲ့အချက်၊ ကောင်းတဲ့အချက်ရှိနိုင်တယ် ဆိုတာကို မတွေးတော့ဘူး။

အဲဒီမှာ “တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေး” စတော့တာပဲ။ အခြားနိုင်ငံတွေကို မကြည့်နဲ့။ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှာ တောင် “လက်ဝဲ၊ လက်ယာ၊ ကွန်မြူနစ်၊ တန်ပြန်တော်လှန်ရေးသမား၊ ဖောက်ပြန်ရေးသမား၊ ဝိ သမ လောဘသား၊ အရင်းရှင်၊ xx အုပ်စု၊ xx ပါတီ၊ ခွဲထွက်ရေး၊ စီအိုင်အေ၊ အာဏာရှင်၊ xx အဖွဲ့၊ xx ဘာသာ” စသည် စသည်ဖြင့် တံဆိပ်တွေ ကပ်နေကြတာ၊ စွတ်စွဲနေတာတွေ ကြားခဲ့ရ၊ ကြား နေဆဲ ပဲ။

ဒီနေရာမှာ အဲဒီ အဖွဲ့တွေ၊ အုပ်စုတွေက လုပ်တာမရှိဘူးလားလို့ မေးစရာရှိပါတယ်။ ရှိနိုင်တာ ပေါ့။ ရှိမှာပေါ့။ အရေးကြီးတာက –

၁။ ဝေဖန်ထောက်ပြနေသူတွေထဲမှာ ကိုယ့်ပြိုင်ဘက်က ၊ ကိုယ့်အကျိုးကိုမလိုလားတဲ့ အုပ်စုက တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်တာ၊ သွယ်ဝိုက်အားပေးတာတွေပါနိုင်တယ်။

၂။ ဒါပေမယ့် ဝေဖန်ထောက်ပြနေသူအားလုံးဟာ ကိုယ့်ပြိုင်ဘက်က မြှောက်ပေးနေသူတွေမဟုတ် ဘူး။

ဆိုတာကို သဘောပေါက်ဖို့လိုပါတယ်။

“တံဆိပ်ကပ် နိုင်ငံရေး” အားကောင်းလာရင် အဓိက နစ်နာဆုံးရှုံးတာကတော့ အဲဒီပါတီ/ အဖွဲ့ အစည်းရဲ့ခေါင်းဆောင်ပဲ။သူ့အနားကလူတွေ၊သူတာဝန်ပေးထားတဲ့သူတွေက သူတို့လုပ်ဆောင် ချက် အမှားတွေ၊ မူဝါဒတွေအမှားတွေ ကို ဝေဖန်ထောက်ပြမှုတွေနဲ့ ကြုံတဲ့ အခါ “ အဲဒါတွေက xx အဖွဲ့က သက်သက် ဝါဒဖြန့်တာပါ။” “ ဒီလူတွေကို xx ကဝယ်ထားလိုက် ပြီ။” “ ဒီအဖွဲ့က xx နဲ့ ပေါင်းသွားပြီ။” ဆိုတဲ့ ဆင်ခြေတွေနဲ့ ဖုံးကွယ်ဖို့ကြိုးစားလာကြတယ်။ အဲဒီလို စကားတွေကို ခေါင်းဆောင်လုပ်သူက ယုံကြည်သွားမယ်ဆိုရင် ဒုက္ခရောက်မယ့်လမ်းပေါ်ကိုရောက်သွားမှာ သေ ချာတယ်။

ဒုတိယ နစ်နာဆုံးရှုံးတာကတော့ လူထုပဲ။ “တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေး” အားကောင်းနေမယ်၊ အာဏာရှိ တဲ့ သူတွေကလည်း “တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေး” ကို လက်ခံကျင့်သုံးနေမယ်ဆိုရင် လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲ မှာ မီဒီယာအပါအဝင် လွတ်လပ်တဲ့အသံတွေ နည်းသွားမှာပေါ့။ လွတ်လပ်တဲ့အသံတွေနည်းသွား ရင် လူထုရဲ့ နိုင်ငံရေးရေချိန်ကျသွားမယ်၊ နိုင်ငံရေး ရေချိန်ကျသွားရင် အစွန်းရောက်အယူအဆတွေ ပိုအားကောင်းဖို့ အခြေအနေဖြစ်လာမှာပဲ။

မမုန်းနဲ့

ပြီးခဲ့တဲ့ ဇွန်လက ရန်ကုန်မှာ ခေါင်းဆောင်မှုအတွေ့အကြုံနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခုမှာ ပါဝင် ဆွေးနွေးခဲ့တယ်။ အဲဒီမှာ နိုင်ငံရေးပဲဖြစ်ဖြစ်၊ စီးပွားရေးပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်ပြိုင်ဘက် ဒါမှမဟုတ် တစ် ဘက် အဖွဲ့အစည်းကို မမုန်းမိစေနဲ့။ အဲဒီလို မုန်းတဲ့စိတ်ဝင်သွားတာနဲ့ ကိုယ့် ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ၊ လုပ်ရပ်တွေကို ခံစားချက်က ဦးဆောင်သွားပြီ၊ ဆင်ခြင်တုံတရား အတွက်နေရာ မရှိတော့ဘူး။ အဲဒီအခါမှာ

၁။ ပြိုင်ဘက်ရဲ့ ကောင်းတဲ့အချက်တွေကို မမြင်နိုင်တော့တဲ့အတွက် ဘုံသဘောတူညီချက်၊ ဘုံ အကျိုးစီးပွားရှာဖို့ခက်သွားပြီ။
၂။ ငါ ရန်သူရဲ့ ရန်သူဟာ ငါ့မိတ်ဆွေဘဲလို့ သဘောထားလာတဲ့အတွက် လူပေါင်းမှားတတ် တယ်။
၃။ ပြိုင်ဘက်ကို မှန်ကန်စွာအကဲမဖြတ်နိုင်တဲ့အတွက် သူ့ထောင်ချောက်ထဲကို ကျတတ် တယ်။

လို့ရှင်းပြခဲ့တယ်။

အခု ကျွန်တော်တို့ ဘယ်အခြေအနေမှာရောက်နေလဲ။ တံဆိပ်တွေ၊ ဆိုင်းဘုတ်တွေများနေလား။ ပြိုင်ဘက်တွေ၊ တစ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေကို မုန်းနေသလား။ အဲဒါဟာ ဒီမိုကရေစီခရီး နီးသလား၊ ဝေးသလား ဆိုတာရဲ့ အဖြေပါပဲ။

ရေကူးစီမံကိန်း၊လွှတ်တော်နဲ့ ကျွန်တော်

လွန်ခဲ့တဲ့ (၇) နှစ် ၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့က ရေကူးအသံလွှင့်ရုံစီမံကိန်းကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှာ အပြန်အလှန်ဆွေးနွေးခဲ့တဲ့ အကြောင်းတွေ ဖေ့စ်ဘွတ် မှာ အမှတ်တရ ပြန်တက်လာတယ်။

ရေကူးစီမံကိန်းတင်ဒါ အကျဉ်းချုပ်က ရေကူးစက်ရုံက မြန်မာ့အသံလှိုင်းတို၊ လှိုင်းလတ် ရေဒီယို ထုတ်လွှင့်မှုတွေအတွက် အဓိက သုံးတဲ့ စက်ရုံဖြစ်ပါတယ်။ ရေကူးအသံလွှင့်စက်ရုံကို စတင် တည်ဆောက်ချိန် ကတော အဲဒီနေရာက မြို့ပြင်ပဲ၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ရောက်တော့ အဲဒီပတ်ဝန်းကျင်မှာ လူနေ အိမ်တွေ၊ အထပ်မြင့်တိုက်တွေဖြစ်လာတယ်။ ကျွန်တော်တို့ မီဒီယာပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု တွေ အတွက် အကူအညီပေးနေပြီး မြန်မာ့အသံနဲ့ ရုပ်မြင်သံကြားကလည်း အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင် နေတဲ့ Asia-Pacific Institute for Broadcasting Development, AIBD က ရေကူးနေရာက ရေဒီယို အစီအစဉ်ထုတ်လွှင့်တဲ့နေရာတစ်ခု လိုအပ်ချက်တွေကို ကိုက်ညီမှုနည်းလာပြီ၊ နေရာရွှေ့သင့်တယ် လို့ အကြံပြုတယ်။

ဒ့ါကြောင့် အစိုးရအဖွဲ့ကို တင်ပြပြီး စက်ရုံသစ်တည်ဆောက်ဖို့တင်ဒါခေါ်တယ်။ တင်ဒါရဲ့ အဓိက လိုအပ်ချက်က

၁။ တင်ဒါအောင်တဲ့သူက မြန်မာ့အသံနဲ့ ရုပ်မြင်သံကြားရဲ့ ရေဒီယို အသံလွှင့်စခန်းတည်ဆောက်ဖို့ လုံလောက်တဲ့မြေနေရာ ရှာပေးရမယ်။ အဲဒီမြေပေါ်မှာ မြန်မာ့အသံရဲ့လိုအပ်ချက်အတိုင်း ရေဒီယို လွှင့်စက်အသစ်တွေ၊ တာဝါတိုင်တွေ၊ လိုအပ်တဲ့အဆောက်အဦတွေတည်ဆောက်ပေးရမယ်။
၂။ အဲဒီလို လုပ်ပေးနိုင်ရင် ရေကူးမြေနေရာကို မီဒီယာ ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းတွေ ဆောင်ရွက်ဖို့ အသုံးပြုခွင့်ပေးမယ်။ အဲဒီမြေနေရာမှာ ဆောက်လုပ်မယ့်အဆောက်အဦးအားလုံး၊ လုပ်ငန်း အားလုံး က မီဒီယာလုပ်ငန်းနဲ့ မီဒီယာနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့လုပ်ငန်းပဲဖြစ်ရမယ်။ အဆောက်အဦ ဆောက် ပြီး ရောင်းစားလို့မရဘူး။

အဲဒီတင်ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးအောင်သိန်းလင်းက ရပ်ဆိုင်းထားဖို့ အဆိုတင်တယ်။ ဆွေးနွေးမယ့်နေ့မှာ ကျွန်တော်က ပြည်ပ ရောက်နေချိန်ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒုဝန်ကြီး ဦးပိုက်ထွေး က နည်းပညာဆိုင်ရာအချက်အလက်တွေ နဲ့ သွားရှင်းတယ်။

ဒါပေမယ့် လွှတ်တော်က ရေကူးစီမံကိန်းကို ရပ်ဆိုင်းထားဖို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး အစိုးရအဖွဲ့ကို အကြောင်းကြား တယ်။ အစိုးရ အဖွဲ့က လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနဲ့ အညီ နိုင်ငံတော်အတွက် နစ်နာမှုမရှိအောင် စိစစ် ဆောင်ရွက် သွား မယ်လို့ အကြောင်းပြန်တယ်။ အဲဒီလို အကြောင်းပြန်တာဟာ လွှတ်တော်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မလိုက်နာတဲ့ သဘောဖြစ်တယ်ဆိုပြီး ဦးတင်မောင်ဦးက ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ကို တင် ပြတယ်။ သူ့တင်ပြချက်အရ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ကျွန်တော့်ကို လာရှင်းပြဖို့ခေါ်တယ်။

အဲဒီနေ့က ကျွန်တော်က ပထမဆုံးတင်ပြရတယ်။ နည်းပညာဆိုင်ရာအချက်တွေက ဦးပိုက်ထွေး က ရှင်းပြသွာတဲ့အတွက် ကျွန်တော်က ထပ်မပြောတော့ဘူး။ တင်ဒါခေါ်တဲ့ လုပ်ငန်းအဆင့်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုအခြေအနေနဲ့ အခုအချိန်ထိ တင်ဒါစာရွက်ဝယ်တာပဲရှိတယ်၊ တင်ဒါ တင်သွင်းတဲ့ သူမရှိသေးဘူး။ တင်ဒါသွင်းတဲ့သူရှိလာရင်တော့ စိစစ်ပြီး အစိုးရအဖွဲ့ စီးပွားရေးကော်မတီကို တင် ပြမယ်။ ပြီးရင်တော့ တွေ့ရှိချက်ကို လွှတ်တော်ကို တင်ပြပါ့မယ်လို့ ရှင်းပြတယ်။

ပြီးတဲ့ အခါ လက်ရှိ တင်ဒါ ပုံစံလာဝယ်သွားတဲ့ ကုမ္ဗဏီတွေ အမည်စာရင်းကို ပါဝါ ပွိုင့်နဲ့ ထိုးပြတယ်။ အဲဒီ လို တင်ပြရတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေ ကို ရေကူး တင်ဒါတင်သွင်းဖို့ ပြင်ဆင်နေသူတွေထဲမှာ ခင်ဗျားတို့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးရဲ့ သား သမီးတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကုမ္ဗဏီလည်းပါတယ်ဆိုတာကို သိစေချင်တာပါပဲ။

ကျွန်တော်ပြီးတော့ ဦးတင်မောင်ဦးက ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနအနေနဲ့ လွှတ်တော်ကို ဆန့်ကျင် တယ်ဆိုပြီး အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၂၈ (က) “ ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် က အခါအားလေ ျှာ်စွာချမှတ်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်ရမည်” ဆိုတဲ့ အချက်ကို အဓိက ကိုးကားဆွေးနွေးပါတယ်။

ဦးတင်မောင်ဦး ပြီးတော့ နာယက ဦးရွှေမန်းရဲ့ ခွင့်ပြုချက်နဲ့ ကျွန်တော်က ပြန်ဆွေးနွေးတယ်။ ကျွန်တော့်ဆွေးနွေးချက် အဆုံးမှာ အခုလို ပြောခဲ့တယ်။ ပုံ (၁) နဲ့ (၂)

“တကယ်လို့စီမံခန့်ခွဲမှုကို ကျွန်တော်ဆောင်ရွက်တဲ့အခါမှာ ကျွန်တော်သည် ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အကျိုး စီးပွား ပါတယ်၊ ကျွန်တော်ဟာ အဂတိ လိုက်စားမှု ရှိတယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ အချိန်မရွေး ကျွန်တော် အရေးယူခံနိုင်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော် နာယကကြီးကို တင်ပြချင်တာက ကျွန်တော့် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ လုပ်ငန်းများကို လုပ်တဲ့အခါမှာ ကျွန်တော်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် တွေသည် မှားချင်မှားမယ်၊ မှန်ချင် မှန်မယ်၊ အားနည်းမှုများ ရှိကောင်းရှိနိုင်ပါတယ်။”

“သို့သော် သေချာတာ တစ်ခုကတော့ ကျွန်တော့်မှာကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အကျိုးစီးပွား လုံးဝ မရှိ ပါဘူး။ကျွန်တော့်ဇနီးရော၊ကျွန်တော့်သားသမီးရောမီဒီယာလုပ်ငန်းလုပ်တာမရှိပါဘူး။ ပြန်ကြား ရေး မှာ လာပြီးတော့ ပစ္စည်းလာရောင်းတဲ့ အထဲမှာလည်း ကျွန်တော့်ဇနီးတွေ သားသမီး တွေမပါ ပါဘူး ခင်ဗျ။ ဒါ့ကြောင့်မို့လို့ ကျွန်တော့်မှာ ကျွန်တော့်ရဲ့ အတွေ့အကြုံ နုနယ်မှုကြောင့် ဆုံးဖြတ်ချက် တွေမှာ လွဲချော်ကောင်းလွဲချော်နိုင်ပါတယ်။ ထောက်ပြစရာ ရှိကောင်း ရှိနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် သေချာတာ ကတော့ ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားနဲ့ ပတ်သက်ရင်တော့ ကျွန်တော် မှတ်ကျောက်တင် ခံနိုင်ပါတယ်။ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။”

ကျွန်တော်ပြောပြီးတော့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေ ထပ်ဆွေးနွေးတယ်။ ဆွေးနွေးသူအချို့က ကျွန်တော့် စွပ်စွဲပြစ်တင်ပြီး ရာထူးကဖယ်ရှားဖို့လုပ်သင့်တယ်လို့ ဆွေးနွေးကြတယ်။ သူတို့ အားလုံးအပြီးမှာ ကျွန်တော်က လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ခွင့်ပြုချက်နဲ့ ပြန်ဆွေးနွေးတယ်။ အဲဒီဆွေးနွေး ချက် နိဂုံးမှာ လွှတ်တော်က စွပ်စွဲပြစ်တင်မှာ ကို မကြောက်တဲ့အကြောင်း အခုလို ပြောခဲ့ပါ တယ်။ ပုံ (၃) နဲ့ (၄)

“နောက်ဆုံး တစ်ခုကတော့ အရေးအကြီးဆုံးအချက်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါက်တာမေဝင်းမြင့်နဲ့ ဒေါ်ခင်စန်းလှိုင်ကလည်း ပြောသွားပါတယ်။ ဦးဘုန်းမြင့်(အောင်) ကလည်း ပြောသွားပါတယ်။ ပုဒ်မ ၂၃၃ (က) အရ အခြေခံဥပဒေကို ဖောက်ဖျက်ရင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးကို၊ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးများကို စွပ်စွဲ အပြစ်တင်ရင်လည်း ရတယ်လို့ ပြောသွားပါတယ်။ ကျွန်တော် အရမ်း ဝမ်းသာ ပါတယ်။ ကျွန်တော်ဖတ်ဖူးတဲ့ တောင်အာဖရိက လူမည်းခေါင်းဆောင်ကြီး နက်ဆင် မင်ဒဲလ်လား အကြောင်းရေးတဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်ထဲမှာ စာရေးသူကဘာကို ရေးထားလဲဆိုတော့ မိမိရဲ့အ ပြစ် ကင်းစင်မှုနဲ့ မိမိရဲ့ယုံကြည်ချက် ခိုင်မာမှုကို သက်သေပြဖို့အတွက် တရားရုံးလောက် ကောင်းတဲ့ နေရာမရှိဘူးလို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒါမျိုးကို ကက်စထရို ကလည်းသူ့ကို ရုံးတင်ခံရစဉ်မှာ ပြောကြား ခဲ့ဖူးခြင်း ရှိပါတယ်။”

“ဒါကြောင့်မို့လို့ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေပါ ပြဌာန်းချက်တစ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက် တယ်လို့ ထင်လို့ရှိရင် စွဲချက်တင်ပါ။ ကျွန်တော်အချိန်မရွေး လာရောက်ပြီးတော့မှ ရင်ဆိုင်ဖို့ အသင့်ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ယူဆချက်ကို ပြောရရင် ကျွန်တော်ဟာ အင်မတန်မှ မြင့်မြတ် မြင့်မားတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို မဆိုထားနဲ့ သာမန်ဥပဒေတစ်ခု၊ သာမန် လူတစ်ယောက် လိုက်နာရမယ့် ကျင့်ဝတ်တစ်ခုကို ဖောက်ဖျက်မိတယ် ဆိုရင်တောင်မှ ဘယ်သူမှ ပြောစရာမလိုဘဲနဲ့ နုတ်ထွက်သွားဖို့ အသင့်ရှိပါတယ်။ ဒီစီမံကိန်းကို လုပ်တဲ့အခါမှာ ကျွန်တော့်ရဲ့ ယုံကြည်ချက်အရ ကျွန်တော်လုပ်ခဲ့တယ်။ ကိုယ်ကျိုးစီးပွား မပါဘူးဆိုတာကို ထပ်လောင်း ပြောကြားရင်းနဲ့ နိဂုံးချုပ်အပ်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။”

ကျွန်တော့်နိဂုံးချုပ်ဆွေးနွေးမှုအပြီးမှာလွှတ်တော်နာယကဦးရွှေမန်းက ဆွေးနွေးမှုကို အဆုံးသတ် လိုက်တယ်။ ကျွန်တော်က လွှတ်တော်က စွပ်စွဲပြစ်တင်မှုလုပ်မယ့်နေ့ကို အသင့်ပြင်ပြီး စောင့်နေ ပေမယ့် ပထမအကြိမ်လွှတ်တော်သက်တမ်းကုန်တဲ့အထိ ဘာမှ မကြားရတော့ဘူး။

တကယ်တော့ အဲဒီအချိန်က လွှတ်တော်ရဲ့ စွပ်စွဲပြစ်တင်ဖို့ ဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့် အခြေခံဥပဒေ ဆိုင်ရာခုံရုံးတစ်ဖွဲ့လုံးလည်း နုတ်ထွက်တဲ့ဖြစ်စဉ်၊ ဝန်ကြီးတစ်ချို့လည်း လွှတ်တော် ကို တောင်းပန် ရတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေရှိခဲ့တော့ ကျွန်တော့်ကိုလည်း အဲဒီလို ခြိမ်းခြောက်ပုံရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော့်ကို ခြိမ်းခြောက်သူတွေဟာ ဆရာသော်တာဆွေရဲ့ “ မှန်ကန်ခြင်း နဲ့ ရဲရင့်ခြင်း” ဆိုတဲ့ ဝတ္ထုတိုလေးကို ဖတ်ဖူးပုံမရဘူး။

ရေကူးစီမံကိန်းကတော့ အဲဒီအချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့ မေ ျှာ်လင့်ခဲ့တဲ့နေရာက ညောင်နှစ်ပင်လို နေရာမျိုးဖြစ်ပေမယ့် အဆိုပြုတဲ့ မြေနေရာတွေက တောင်ဒဂုံ၊မြောက်ဒဂုံတို့လို နောင်မှာ လူနေ အိမ်ခြေထူထပ်လာမယ့်နေရာတွေဖြစ်လို့ မြန်မာ့အသံရဲ့လိုအပ်ချက်နဲ့ မကိုက်ညီတဲ့အတွက် ရပ်ဆိုင်းထားလိုက်ရတယ်။

ကျွန်တော့်ဆွေးနွေးချက်အပြည့်အစုံကို အောက်က လင့်ခ်တွေမှာ ဖတ်နိုင်ပါတယ်။ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များရဲ့ ဆွေးနွေးချက် အပြည့်အစုံကိုတော့ အမျိုးသားစာကြည့်တိုက်၊လွှတ်တော်မှတ် တမ်းတွေမှာ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။

၁။ ကျွန်တော့်ရဲ့ လွှတ်တော်သို့ တင်ပြချက် https://www.facebook.com/notes/376818446997205/

၂။ ဦးတင်မောင်ဦးဆွေးနွေးချက်အပေါ် ပြန်လည်ဆွေးနွေးချက်

https://www.facebook.com/notes/2819616548328148/

၃။ ကျွန်တော်ရဲ့ နိဂုံးချုပ်တင်ပြချက်

https://www.facebook.com/notes/805928673552815/

ယုံကြည်ရဲရင့် (၂)

ပြီးခဲ့တဲ့ ဇွန် ၁၃ ရက်နေ့က အမေရိကန်အောက်လွှတ်တော် ဇန်နဝါရီ ၆ ရက် အရေး အခင်း စုံစမ်းရေးကော်မတီ ဒုတိယအကြိမ် စစ်ဆေးကြားနာမှု လုပ်တယ်။ ပထမအကြိမ်နဲ့ ဒုတိယ အကြိမ် ကြားနာမှုတွေမှာ အမေရိကန်ရှေ့နေချုပ်ဟောင်း ဝီလျံဘားရ် အပါအဝင် ထရမ့်ရဲ့ အိမ်ဖြူတော် ဝန်ထမ်းတွေ၊ ထရမ့်ရွေးကောက်ပွဲအောင်နိုင်ရေးကော်မတီက တာဝန်ရှိသူတွေ ရဲ့ ထွက်ဆို ချက် တွေကို တင်ပြခဲ့တယ်။ ထရမ့်ရဲ့ သမီးနဲ့ သားမက်ရဲ့ ထွက်ဆိုချက်တွေကိုလည်း တင်ပြခဲ့တယ်။

အခုကြားနာမှုတွေမှာ ရှေ့နေချုပ်ဟောင်း ဘားရ်ရဲ့ ပြောဆိုချက်တွေက နိုင်ငံရေးအကဲခတ် လေ့လာသူတွေ၊ မီဒီယာတွေရဲ့ အာရုံစိုက်မှုအများဆုံးရခဲ့တယ်။ ထရမ့်ကို ဆန့်ကျင်သူနဲ့ ထောက်ခံသူတွေကြား အငြင်းအခုန်ဖြစ်စရာအများဆုံးဖြစ်ခဲ့တယ်။

ဝီလျံဘားရ်ရဲ့ ထွက်ဆိုချက်တွေအကြောင်းဆက်မပြောခင် အမေရိကန်ရှေ့နေချုပ်ရဲ့ အရေး ကြီးမှု ကို သိဖို့လိုပါတယ်။ အမေရိကန်ရှေ့နေချုပ်ဟာ သမ္မတရဲ့ ဥပဒေဆိုင်ရာအကြံပေးအရာရှိ ဖြစ် သလို ပြည်ထောင်စုအဆင့် ဥပဒေရေးရာကိစ္စအ၀၀မှာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရကို ကိုယ်စားပြု ဆောင်ရွက်ရတယ်။ အမေရိကန်အခြေခံဥပဒေအရ ရှေ့နေချုပ်ကို သမ္မတ က အမည်စာရင်း တင်သွင်းပြီး အထက်လွှတ်တော် ( ဆီးနိတ်) ရဲ့ အတည်ပြုချက်နဲ့ ခန့်အပ်ရပါတယ်။

ရှေ့နေချုပ်ဟာ တရားရေးဌာန (United States Department of Justice) ကို ဦးဆောင် ရသူ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားရေးဌာနရဲ့အောက်မှာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရရဲ့ ဥပဒေစိုးမိုးရေး ဆိုင်ရာအဖွဲ့ အစည်း တွေ ရှိတယ်။ ပြည်ထောင်စုစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ အက်ဖ်ဘီအိုင် ဟာ လည်း တရားရေးဌာနအောက်မှာရှိတယ်။

ရှေ့နေချုပ်ဟာ ဝန်ကြီးအဆင့်ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်သမ္မတရဲ့ ဝန်ကြီးအဖွဲ့မှာ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးနဲ့ ရှေ့နေချုပ်တို့ကို အဓိက ဝန်ကြီးဌာနလေးခု အဖြစ် သတ်မှတ်ထားတယ်။

ဝီလျံဘားရ်က အဲဒီလို အရေးကြီးတဲ့ ရှေ့နေချုပ်တာဝန်ကို သမ္မတ ဘုရ်ှ ( အကြီး) အောက်မှာ ၁၉ ၉ ၁ ခုနှစ်ကနေ ၁၉ ၉ ၃ ခုနှစ်အထိ တစ်ကြိမ် နဲ့ သမ္မတ ထရမ့်အောက်မှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အထိ တစ်ကြိမ် နှစ်ကြိမ်ထမ်းဆောင်ဖူးတယ်။ ၁၈၅၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းမှာ မတူ ညီတဲ့ သမ္မတ နှစ်ယောက်အောက်မှာ အချိန်ခြားပြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်ရတဲ့ တစ်ဦးတည်းသော ရှေ့နေချုပ်လည်းဖြစ်တယ်။

ဝီလျံဘားရ်က ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီထောက်ခံသူ၊ ရီပတ်ဘလီကင်အမတ်တွေရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်နိုင်ရေးကော်မတီတွေကို အလှုငွေထည့်ဝင်လေ့ရှိသူ၊ သမ္မတ ဘုရှ်လက်ထက် ရှေ့ နေ ချုပ် တာဝန်ယူချိန်က သမ္မတရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို အခိုင်အမာကာကွယ်ခဲ့သူဖြစ်တယ်၊ သမ္မတ ထရမ့် ၂၀၀၆ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရမှုမှာ ရုရှားနိုင်ငံပါဝင်ပတ်သက်မှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေး မှုတွေရဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအမှားတွေကို ဝေဖန်ထောက်ပြခဲ့သူလည်းဖြစ်တယ် ဆိုတော့ ထရမ့်က မျက်စိကျ ပြီး ရှေ့နေချုပ်အဖြစ်တာဝန်ပေးခဲ့တယ်။

သမ္မဘုရှ်လက်ထက်မှာ ဘားရ်ကို ရှေ့နေချုပ် ခန့်တော့ အထက်လွှတ်တော်ကြားနာမှုမှာ ရီပတ် ဘလီကင် အမတ်တွေရော၊ ဒီမိုကရက်အမတ်တွေပါ ဘားရ်ကို ထောက်ခံခဲ့ကြတယ်။ ထရမ့် လက်ထက်မှာ အမည်စာရင်းတင် တော့ ထရမ့်ဘက်က ကာကွယ်ပြောဆိုထားမှုတွေကြောင့် ဒီမိုကရက်အမတ်တွေက ဝိုင်းဆော် ကြ တယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီအချိန်က အထက်လွှတ်တော်မှာ ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီက အများစု နေရာ ရထားတော့ ထောက်ခံမဲ ၅၄ မဲ ၊ ကန့်ကွက်မဲ ၄၅ မဲ နဲ့ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့တယ်။

ထရမ့်မေ ျှာ်လင့်တဲ့အတိုင်း ဘားရ်ကလည်း ဥပဒေဆိုင်ရာကိစ္စတွေမှာ ထရမ့်အစိုးရအတွက် ခိုင် ခိုင်မာမာရပ်တည်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲပြီးတဲ့အချိန်မှာတော့ ဘားရ်နဲ့ ထရမ့် ကြား သဘောထားကွဲလာခဲ့တယ်။ ဘားရ်က ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို လက်ခံတာက အမေရိကန် ဒီမိုကရေစီအတွက် အကောင်း ဆုံးလို့ မြင်တယ်။ ထရမ့်က သူပြောနေတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ မသမာမှု ရှိတယ်ဆိုတာကို ဘားရ်က ထောက်ခံပြောစေချင်တယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ မသမာမှုတွေကို အက်ဖ်ဘီအိုင်က စုံစမ်း စစ်ဆေးတာမျိုး လုပ်စေချင်တယ်။

ဘားရ်က အဲဒီလို စုံစမ်းစစ်ဆေးဖို့အတွက် လုံလောက်တဲ့ အထောက်အထားမရှိဘူးဆိုပြီး ငြင်း တယ်။ သမ္မတ ထရမ့်ကို “ တရားရေးဌာနဟာ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဘက်လိုက်လို့ မရဘူး။ တရား ရေးဌာနဟာ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲအောင်နိုင်ရေးကော်မတီရဲ့ ရှေ့နေအဖွဲ့မဟုတ်ဘူး။” လို့ ပြန် ပြောခဲ့တယ်။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်နေ့ အေပီသတင်းထောက်နဲ့တွေ့ဆုံ ဖြေကြားခဲ့ ချိန်မှာ ထရမ့် ပြောနေတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ မသမာမှုဆိုတာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘားရ်က ထရမ့် ပြောလို အုံနဲ့ ကျင်းနဲ့ စနစ်တကျ မဲခိုးခဲ့တယ်ဆိုတာကို သက်သေပြနိုင်တဲ့ ခိုင်လုံ တဲ့အထောက် အထား မရှိ ဘူး လို့ပြောခဲ့တယ်။

အဲဒီပြောကြားချက်သတင်းထဲမှာပါလာတော့ ထရမ့်က ဘားရ် ကို ခေါ်တွေ့တယ်။ “ ခင်ဗျား တကယ်ပြောခဲ့သလားလို့မေးတယ်”။ ဘားရ်က “ ဟုတ်တယ်” လို့ ဖြေလိုက်တော့ ထရမ့် က “ဘာ့ကြောင့် အဲဒီလိုပြောရလဲလို့” မေးတယ်။ ဘားရ်က “ ဒါ အမှန်တရားပဲ။ တရားရေး ဌာန ရဲ့ တွေ့ရှိချက်အတိုင်းပဲ ဖြေခဲ့တာပါ” လို့ ပြန်ပြောခဲ့တယ်။ နောက်ပြီး ထရမ့်ကို “သမ္မတ ကြီးရဲ့ လူတွေ အခုထွက်ပြောနေတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ကျွန်တော်တို့ စုံစမ်းကြည့်ပြီးပြီ၊ အားလုံး ေ -ာက်တလွဲတွေပဲ ( Bullshit )” လို့ ခပ်ကြမ်းကြမ်း ပြော ခဲ့တယ်။

နောက်ဆုံးမှာတော့ ဘားရ်က သူ့ရပ်တည်ချက် ပြည်သူတွေရှင်းရှင်းလင်းသိနိုင်ဖို့အတွက် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မှာ သမ္မတ ထရမ့်ဆီကို နုတ်ထွက်ခွင့်တောင်းခံတဲ့စာ တင်ပြ ပြီး ဒီဇင်ဘာ ၂၃ ရက်နေ့မှာ တရားဝင်နုတ်ထွက်ခဲ့တယ်။

အခုကျင်းပနေတဲ့ လွှတ်တော်ကြားနာမှုတွေမှာ ဝီလျံဘားရ်က ရွေးကောက်ပွဲနောက်ပိုင်း သူ့ရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေနဲ့ ထရမ့် ရဲ့ ပြုမှုလုပ်ဆောင်ပုံတွေကို ခရေစေ့တွင်းကျ ပြောပြခဲ့တယ်။ သူ က ထရမ့်ဟာ ရွေးကောက်ပွဲနေ့မှာထဲက သူသာရှုံးရင် မဲခိုးခံရတယ်လို့ ပြောဖို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးသား ဖြစ်နေပြီ၊ သူအပါအဝင် အခြေအနေမှန်ကို သိတဲ့သူတွေက ရွေးကောက်ပွဲ အရှုံးကိုလက်ခံဖို့ ပြော တာမှန်သမ ျှကို ပယ်ချခဲ့တယ်။ နောက်ဆုံး ဘယ်လိုမှ ရှင်းပြလို့မရတဲ့အတွက် ရာထူးက နုတ် ထွက်ဖို့ဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်။

ဘားရ် ရဲ့ ပြောကြားချက်တွေက ထရမ့် နဲ့ထရမ့် အမာခံတွေအတွက် အမျက်ဒေါသ ချောင်း ချောင်းထွက်စရာဖြစ်ခဲ့တယ်။ ထရမ့်က “ဘားရ်ဟာ ရွေးကောက်ပွဲမသမာမှုတွေကို စုံစမ်း ဖို့ သတ္တိ မရှိတဲ့သူ” လို့ မှတ်ချက်ပေးတယ်။ ဘားရ်ကတော့ ဒီလို ဝေဖန်တိုက်ခိုက်မှုတွေကို မေ ျှာ်လင့်ပြီး သားပါ။ သူ့ရပ် တည်ချက်ကို ပြောင်းဖို့ အကြောင်းမရှိဘူးလို့ နယူးဝိခ် သတင်းထောက်ကို ပြောတယ်။

ထရမ့် နဲ့ သူ့အမာခံတွေကတော့ ဘားရ် ကို သစ္စာဖောက်ဆိုပြီး ဝေဖန်တိုက်ခိုက်မှာ ပဲ။ ဒါပေမယ့် နိုင်ငံတော်မျက်နှာတစ်ခုတည်းကိုပဲ ကြည့်၊ နိုင်ငံတော်အပေါ်မှာပဲ သစ္စာရှိတဲ့သူ တွေ ကြောင့် အမေရိကန်ဒီမိုကရေစီစနစ်တည်မြဲနေတယ်ဆိုတာကိုတော့ မေ့မထားသင့်ဘူး။ဝီလျံ ဘားရ်ရဲ့ အဖြစ်အပျက်က အရေးကြုံလာတဲ့အခါ နိုင်ငံရေးသံယောဇဉ်ထက် နိုင်ငံတော်အကျိုးကို ဦးစားပေးရမယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို သတိပေးလိုက်လည်းဖြစ်ပါတယ်။

တန်ဖိုး

ကျွန်တော်က ဖေ့စ်ဘွတ်စာမျက်နှာပေါ်မှာ ရေးတဲ့အခါ စိတ်ပါဝင်စားသူတွေ ဖတ်နိုင် အောင်၊ နှစ်သက်သူတွေကလည်း တစ်ဆင့်မ ျှဝေနိုင်အောင် ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ရေးတာဆိုတော့ ကျွန်တော့်စာတွေ၊ ဓာတ်ပုံတွေကို အသုံးပြုချင်တယ်ဆိုရင် ခရက်ဒစ်ပေး သုံးရင် ရပြီလို့ပဲ အကြောင်း ပြန်လေ့ရှိ ပါတယ်။ ကျင့်ဝတ်အရ ခွင့်ပြုချက်တောင်းရင် ပိုကောင်းပေမယ့် ခွင့်ပြုချက်မတောင်းဘဲ သုံးရင်လည်း ကိုယ့်စာတွေကို လူတွေ ပိုသိအောင်လုပ်ပေးတယ် လို့ ပဲ သဘောထားလိုက်ပါတယ်။

ဒ့ါကြောင့်လည်း အခု လူပြောသူပြောများနေတဲ့ စာအုပ်ကိစ္စ မှာ ကျွန်တော့် ဆောင်းပါးလည်း သုံးထားတယ်လို့ မိတ်ဆွေတွေက အသိပေးလာတဲ့အခါ ကျန်တဲ့စာရေးသူများကျေနပ်အောင် တောင်းပန်ရင်ကောင်းတာပေါ့။ ကျွန်တော့်အတွက်ကတော့ ပြဿနာမရှိပါဘူးလို့ပဲ ပြောခဲ့ တယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီဖြစ်စဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး သက်ဆိုင်သူတွေရေးတဲ့ ပို့စ်တွေအောက်က မှတ် ချက် တွေ ကို ဖတ်ကြည့်တဲ့အခါ မူပိုင်ခွင့်ရှုထောင့်၊ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်ကနေ ရေးတဲ့ သူရှိ သလို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ဝေဖန်ရေးသားတာလည်း တွေ့တယ်။ စကားလုံး သုံးစွဲမှုကလည်း နားခံသာအောင် ရေးသူရှိသလို ရင့်ရင့်သီးသီးရေးတာလည်းတွေ့တယ်။ သတင်းသမားတစ်ယောက်ရဲ့ အင်တာဗျူး မှာ လည်း မေးတဲ့သူက ဖိဖိနှိပ်နှိပ်မေးသလို အောက်ကမှတ်ချက်တွေမှာလည်း ပြင်း ပြင်းထန်ထန် ရေးတာတွေတွေ့ရတယ်။

တကယ်တော့ စာအုပ် စီစဉ်သူဟာ ရဟန်းဘဝမှာတည်းက သူ့စာတွေကြောင့် ထင်ရှားခဲ့ သူဖြစ်ပါတယ်။ သူ ရဟန်းဘဝကို စွန့်လွှတ်လိုက်ချိန်ကလည်း လူမှုကွန်ယက်ပေါ်မှာ အပြန် အလှန် ဝေဖန် ဆွေးနွေးမှုတွေအတော်များခဲ့တယ်။ မြန်မာစာပေလောကမှာ ၊ သာမန် လူနေမှု ဘဝမှာ လူပြန်တော်တွေအများကြီးရှိပေမယ့် လူသိများထင်ရှားတဲ့ ရဟန်း တစ်ပါးလည်း ဖြစ်၊ ဘာသာရေး ၊လူမှုရေးနောက်ခံအခြေအနေတွေကလည်း ရှုပ်ထွေးနေချိန်ဆိုတော့ စိတ်ဝင်စား သူများခဲ့ တာပေါ့။

အခု သူ့ကို ရင့်သီးပြင်းထန်စွာဝေဖန် ရေးသားချက်တွေကို ဖတ်ရတဲ့အခါ တကယ်လို့ သူသာ ရဟန်းဘ၀ နဲ့ ရှိ နေဦးမယ်ဆိုရင် ဒီလို အမှားလုပ်မိရင်တောင် အခု လောက် ချိုးချိုးဖဲ့ဖဲ့ ပြောဆို ဆက်ဆံခံရမှာ မဟုတ်ဘူး ၊ ရဟန်း ဘ၀ က ရရှိထားတဲ့ တန်ဖိုးကို စွန့်လွှတ်ပြီး သာမန်လူဝတ် ကြောင်ဘဝကို ခံယူလိုက်တဲ့အတွက် အခုလို ပြောဆိုထိုးနှက်တာကို ခံရတာ ပဲလို့ တွေးမိပါ တယ်။ တန်ဖိုးမတူရင် လူတွေရဲ့ ဆက်ဆံမှုလည်း မတူတော့ဘူးပေါ့။

ဒီလိုပြောတာဟာ လူပြန်တော်ဖြစ်သွားခြင်းကို အပြစ်ပြောတာမဟုတ်ဘူး။ တန်ဖိုးပြောင်းလဲ သွားတဲ့ သဘာဝကို ထောက်ပြခြင်းသာဖြစ်ပါတယ်။ ပုဂ္ဂလိက သဘောထားအရတော့ မိမိ အနေနဲ့ ဆက် လက်နေထိုင်ရန်မသင့်ဘူးဆိုတာကို သိတဲ့အတွက် ဆုံးဖြတ် ဆောင်ရွက်သွား တာဟာ ဘာမှမဖြစ်သလို ဟန် ဆောင်နေတာထက် ကောင်းတယ်လို့ပဲ မြင်မိပါတယ်။

လူငယ်ဘဝတုန်းကတော့ တန်ဖိုး လို့ပြောလိုက်ရင် ပစ္စည်းတစ်ခုကို ရောင်းဝယ်ဖို့ သတ်မှတ်ထား တဲ့ ငွေကြေး၊ ကျသင့်တဲ့ အခကြေးငွေ လို့ပဲ နားလည်မိတယ်။ နောင်မှ ဈေးနှုန်း နဲ့ တန်ဖိုး ဆိုတာ ကို ခွဲခြားနားလည်လာတယ်။ ပစ္စည်းဈေးနှုန်း နဲ့ လူတစ်ယောက်၊ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၊ ဝါဒ တစ်ခု ရဲ့ တန်ဖိုး ကွဲပြားခြားနားမှုကို မြင်တတ်လာတယ်။ ကိုယ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရတဲ့ အဖွဲ့အစည်း ရဲ့ တန်ဖိုးကို အလေးထားဖို့လိုကြောင်း သိလာတယ်။

မြန်မာအဘိဓာန်မှာတော့ တန်ဖိုးကို “အဖိုးတန် မှု” လို့ အနက်ဖွင့်ထားတယ်။ အောက်စ်ဖို့ဒ် အဘိဓာန်မှာတော့ တန်ဖိုး ( Value) ကို “ principles or standards of behaviour; one’s judgement of what is important in life.” လို့ အနက်ဖွင့်ထားတယ်။

တန်ဖိုး ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ ၂၀ ရာစု မှာ အရေးကြီးတဲ့ နိုင်ငံရေးဝေါဟာရတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာ တာကိုတွေ့ရတယ်။ မိမိနိုင်ငံ၊ မိမိအဖွဲ့အစည်း ထားရှိတဲ့ တန်ဖိုးတွေနဲ့ ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံ၊ အဖွဲ့ အစည်း ရဲ့ တန်ဖိုးတွေ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဆွဲဆောင်စည်းရုံးလာကြတော့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အစ စစ်အေး တိုက်ပွဲအလယ် အခုဖြစ်နေတဲ့ ယူကရိန်းစစ်ပွဲ အဆုံး အင်အားပြိုင်ဆိုင်မှုတွေမှာ မိမိတို့ အလေး အမြတ်ထားတဲ့ တန်ဖိုးတွေကို ကာကွယ်နိုင်ဖို့တိုက်ခိုက်ရတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်မျိုးကို ကြားရတယ်။ မိမိပါတီ၊ မိမိတို့ လက်ခံတဲ့ နိုင်ငံရေးယုံကြည်ချက်တွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြောဆို စည်းရုံးတဲ့အခါမှာလည်း တန်ဖိုး ချင်းယှဉ်ပြီး ပြောကြတာပါပဲ။ တနည်းအားဖြင့် “ တန်ဖိုး” ဟာ နိုင်ငံတစ်ခု ၊ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ၊ အယူဝါဒ တစ်ခုရဲ့ “ စံ ” သတ်မှတ်ချက်လည်းဖြစ်လာတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ဘယ်လို အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ဖြစ် လေးစားလိုက်နာ ရမယ့် တန်ဖိုးဆိုတာရှိတယ်။ အဲဒီတန်ဖိုးတွေကို စာနဲ့ပေနဲ့ ၊ဥပဒေနဲ့ ရေးသား သတ် မှတ်ထားတာရှိသလို အစဉ်အလာအရ၊ ကျင့်ဝတ်အရ၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ လိုက်နာ ဖို့ သတ်မှတ်ထားတာလည်း ရှိတယ်။ ပြီးတော့ အဲဒီတန်ဖိုးတွေကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ဖို့အတွက် လိုက်နာကျင့်သုံးအပ်တဲ့ အချက်တွေလည်း ရှိတယ်။ အဲဒီတန်ဖိုးတွေကို မထိန်းသိမ်းနိုင်ဘူးဆိုရင် အဖွဲ့အစည်းပေါ် လေးစားတန်ဖိုးထားမှု ပျောက်ဆုံးသွားမှာပဲ။

နောက်တစ်ခါ အဖွဲ့အစည်းတန်ဖိုး ဆိုတာ ပြိုင်ဘက်၊ရန်ဘက်က ထိုးနှက် လို့ပျောက်ဆုံး သွားနိုင်တဲ့အရာမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ဘာသာ ကိုယ်ဖျက်ဆီးမှ ပျက်ဆီး ဆုံးရှုံး သွားတဲ့အရာဖြစ် ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှာ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ဖျက်ဆီးလို့ တန်ဖိုးမဲ့ ကျဆုံး သွားရတဲ့ အဖွဲ့ အစည်းတွေ အများကြီးရှိခဲ့တယ်။

စာအုပ်တစ်အုပ် အကြောင်းကနေ ဆက်တွေးလိုက်ရင်တော့ သင်ခန်းစာယူစရာတွေ အများကြီး ပါပဲ။

နော်ေ၀ ခရီးစဉ် ၂၀၁၆

လွန်ခဲ့တဲ့ ခြောက်နှစ်က ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့ကနေ ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့အထိ နော်ဝေနိုင်ငံကို သွားခဲ့ရတယ်။

ကျွန်တော့်အနေနဲ့ နော်ဝေကို ပထမဆုံးရောက်ဖူးတာက ၂၀၁၂ ခုနှစ်ပါ။ အဲဒီ အချိန်က IMS နဲ့ DVB အစီအစဉ်နဲ့ နော်ဝေ၊ ဒိန်းမတ်၊ ဆွီဒင်နိုင်ငံတွေရဲ့ပြည်သူ့ဝန်ဆောင် မှုမီဒီယာ လုပ်ငန်းတွေကို လေ့လာတဲ့ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့မှာ အဖွဲ့ဝင်အနေနဲ့ လိုက်ခဲ့ရ တာပါ။ ဒုတိယအကြိမ်ကတော့ ၂၀၁၃ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်ရဲ့ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်ဖြစ် ပါတယ်။

အခု ခရီးစဉ်အတွက် ကျွန်တော့်ကို ဖိတ်ကြားတာက နော်ဝေးမြန်မာကော်မတီ ( Norwegian Burma Committee ) က ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအဖွဲ့ကအရင်က ပြည်ပအခြေစိုက် တပ်မတော်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်နေတဲ့ အဖွဲ့ အစည်းများကို ကူညီထောက်ပံ့ခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှာတော့ မြန်မာ နိုင်ငံအတွင်းက ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းတွေကို နည်းပညာ အကူအညီပေးခဲ့ဖူးတယ်။

ကျွန်တော့်ကို ဖိတ်တာကတော့ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲနိုင် အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုးရကို ငြိမ်းချမ်း စွာ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးပြီးတဲ့နောက် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအလားအလာ ဘယ်လိုရှိသလဲဆိုတဲ့ အချက် နဲ့ပတ်သက်ပြီး အမြင်ချင်း ဖလှယ်ဖို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော့်ခရီးစဉ်အတွင်း အော်စလို စာပေရိပ်မြုံ (House of Literature) မှာ မြန်မာ့ ပြုပြင် ပြောင်းလဲရေးအတွေ့အကြုံနှင့် လက်ရှိအစိုးရ ရင်ဆိုင်ရမည့် စိန်ခေါ်မှု များ အကြောင်းကို နော်ဝေ-မြန်မာကော်မတီမှ ညွှန်ကြားရေးမှူး Audun Aagre နှင့် အတူ ပါဝင်ဆွေးနွေးပြီး မေးခွန်းများကို ဖြေကြားခဲ့တယ်။ အဲဒီပွဲမှာ သူငယ်ချင်းမွန်းအောင်နဲ့လည်း ပြန်တွေ့တယ်။ ဆွေးနွေးပွဲအပြီးမှာ မွန်းအောင်က ငြိမ်းချမ်းရေးသီချင်းနဲ့ ဖျော်ဖြေခဲ့တယ်။

အဲဒီဆွေးနွေးပွဲအပြင် နော်ဝေနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးမှူး Anne Lilleøren, နော်ဝေလွှတ်တော် စွမ်းအင်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အမြဲတမ်း ကော်မတီ ဥက္ကဌ Ola Elvestuen (လစ်ဘရယ်ပါတီ) နှင့် လစ်ဘရယ်ပါတီ အမှုဆောင်အရာရှိ Torild Skogsholm တို့၊ နောက်ပြီး Nowegian Institute for Defence Studies ( IFS) , Peace Research Institute ( PRIO), Norwegian Institute of Foreign Policy (NUPI), Norwegian School of Theology တို့က တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ပါ တွေ့ဆုံ အမြင်ချင်းဖလှယ်ခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီခရီးစဉ်မှာ ကျွန်တော့်ကို အများဆုံးမေးတဲ့မေးခွန်းတွေကတော့

၁။ အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုးရ ရင်ဆိုင်ရမယ့် စိန်ခေါ်မှုများ။
၂။ အတိုက်အခံပါတီများရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ။
၃။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အရပ်ဘက် စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေး ဆိုတဲ့ သုံးချက်ပါပဲ။

အဲဒီမေးခွန်းတွေအပေါ်မှာ ကျွန်တော်ဆွေးနွေးခဲ့တာတွေကို အတိုချုပ်ပြောရရင်

၁။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှာ အာဏာရော၊ သြဇာပါ ရှိတယ်။ ကျွန်တော်အမြင်ကတော့ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းမှာ ပြည်သူအများစု လိုက်ပါလာ အောင် လှုံ့ဆော်စည်းရုံးနိုင်တဲ့ သြဇာ မျိုး သူနဲ့ သူ့ဖခင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှစ်ယောက်မှာပဲရှိတယ်။

၂။ ဦးသိန်းစိန်ရဲ့ အစိုးရက အရင် တပ်မတော်အစိုးရရဲ့ အမွေကို ဆက်ခံပြီးပေါက်ဖွားလာရတာ၊ အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုးရကတော့ အသစ်မွေးဖွားလာတာ။ ဒ့ါကြောင့် လူထု သဘောထား၊ လူထု ထောက်ခံမှုမှာ ကွာခြားတယ်။ Mandate ပိုအားကောင်းတယ်။ လူထုရဲ့ မေ ျှာ်လင့်ချက် ပိုများ တယ်။

၃။ အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုးရရဲ့ အဓိက စိန်ခေါ်မှုတွေက လူထု မေ ျှာ်လင့်ချက်မြင့်မားနေမှုကို လိုက်မီ အောင်ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ဖို့နဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ သြဇာကို ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတဲ့ အချက်ဖြစ်တယ်။ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတည်းကို မှီခိုနေရာကနေ ပါတီအဖွဲ့အစည်းကို မှီခိုရတဲ့ အခြေ အနေဖြစ်ဖို့လိုတယ်။

၄။ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးရဲ့ အဓိက စိန်ခေါ်မှုက အရပ်ဘက် – စစ်ဘက် ဆက်ဆံ ရေးပဲ။ အတိုက်အခံပါတီတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက အားနည်းနေသေးတယ်။

၅။အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီအနေနဲ့ လက်ရှိအခြေခံဥပဒေဟာ တပ်မတော်ကို နိုင်ငံ ရေးကနေ အဆင့်ဆင့် ဆုတ်ခွာခွင့်ပေးမယ့် မဟာဗျူဟာ ( Exit Strategy )လို့ မြင်ပြီး အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးထက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဦးစားပေးလုပ်ပြရင် ကောင်းမယ်။

၆။ တပ်မတော်ဘက်ကလည်း ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေအရပေါ်ပေါက်လာတဲ့ နိုင်ငံရေးအခင်း အကျင်းက ၁၉ ၇၄ အခြေခံဥပဒေအရပေါ်ပေါက်လာတဲ့ တစ်ပါတီနိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်း မဟုတ်တော့ဘူး၊ ပြည်ခိုင်ဖြိုးအစိုးရ၊ အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုးရ၊ ဘယ်အစိုးရကိုဖြစ်ဖြစ် တပ်မတော်က လုပ်ဖော်ကိုင်ဘက် ( Junior Partner ) အဖြစ်နဲ့ ပါဝင်ပြီး အပြောင်းအလဲကို တည်ငြိမ်အေးချမ်းစွာနဲ့ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်အောင် ကူညီ ဖို့ဖြစ်တယ်လို့ခံယူနိုင်ရမယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ခြောက်နှစ်က အတွေးအမြင်တွေပေါ့။ အဲဒီအချိန်က ပွတ်တိုက်မှုတွေ ရှိမယ်ဆိုတာ သိပေမယ့် လွှတ်တော်နိုင်ငံရေး၊ ရွေးကောက်ပွဲနိုင်ငံရေး ဘောင်ထဲမှာပဲ ငြင်းခုန်ကြ၊ ပြည်သူ ကို တိုင်တည်ပြီး လုပ်ပိုင်ခွင့်တောင်းကြ နဲ့ ဖြတ်သန်းသွားလိမ့်မယ်လို့ ယူဆခဲ့တာပါ။ “အာဏာ နဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်” ဟာ လူတွေရဲ့ စိတ်ကို ပြောင်းလဲသွားစေနိုင်တယ် ဆိုတဲ့အချက်ကို ထည့်မစဉ်းစားမိ ဘူး။ အခုအချိန်မှာတော့ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်းက အများကြီး ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီး ပုစ္ဆာ အသစ်၊ ပေးထားချက်အသစ်တွေဖြစ်သွားပြီ။

V

ယုံကြည် ရဲရင့်

အမေရိကန်အောက်လွှတ်တော်ရဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်အရေးအခင်း စုံစမ်းရေးကော်မတီ ရဲ့ စစ်ဆေးကြားနာမှုကို ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့ က စတင်ကျင်းပခဲ့တယ်။ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက် အရေး အခင်း စုံစမ်းရေးကော်မတီရဲ့ အရင်စစ်ဆေးကြားနာမှုတွေက တံခါးပိတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး အခု တစ်ကြိမ်ကတော့ အများပြည်သူလေ့လာနိုင်အောင် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့တဲ့အတွက် စိတ် ဝင်စားမှု များပြားခဲ့တယ်။ အခု ကြားနာစစ်ဆေးမှုက တစ်ကြိမ်တည်းနဲ့ ပြီးမယ့် ပွဲမဟုတ် ဘူး။ အနည်းဆုံး ခုနှစ်ကြိမ်ပြုလုပ်မှာဖြစ်ပါတယ်။

အခု စစ်ဆေးကြားနာမှု အကြောင်းမပြောခင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၆ အရေးအခင်း ဘာလဲ ဆိုတာကို အတိုချုပ်ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နေ့ အမေရိကန်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမှာ ဒီမိုကရက် သမ္မတလောင်း ဂျိုးဘိုင်ဒန်က လက်ရှိ သမ္မတ ထရမ့် ( ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီ) ကို အနိုင်ရတယ်။ ထရမ့်က ဒီရလဒ် ကို လက်မခံဘူး။ ဒီမိုကရက်ပါတီက မဲခိုးတယ်၊ မဲလိမ်တယ်ဆိုပြီး စွပ်စွဲတယ်။ သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်အဆင့်တရားရုံးတွေ၊ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်တွေမှာ တိုင်ပေမယ့် အမှု အားလုံး ရှုံးတယ်။ ပြည်ထောင်စုအယူခံတရားရုံးတက်တော့လည်း ပယ်ချခံတယ်။

နောက်ဆုံးထရမ့်က သူခန့်ထားတဲ့ရှေ့နေချုပ်ဦးဆောင်တဲ့ တရားရေးဌာနကို ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ် အပေါ် စုံစမ်းစစ်ဆေးဖို့ အမိန့်ပေးတယ်၊ “ ရွေးကောက်ပွဲမှာမသမာမှုတွေရှိတယ်လို့ပဲပြော၊ကျန် တာ ကျုပ်နဲ့ ရီပတ်ဘလီကင်အမတ်တွေတာဝန်ထားလိုက်” လို့ ပြောတယ်။ ရှေ့နေချုပ်က အဲဒီလိုစုံစမ်းစစ်ဆေးဖို့ အတွက်လုံလောက်တဲ့ အထောက်အထား၊ အကြောင်းပြချက်မရှိဘူးလို့ ငြင်းပြီး ရာထူးက နုတ်ထွက်လိုက် တယ်။ အစားထိုး ခန့်တဲ့ ခေတ္တရှေ့နေချုပ်က ထရမ့်ခိုင်းတာကို လုပ်ဖို့ ပြင်ဆင်တော့ တရားရေးဌာန ထိပ်တန်း အရာရှိတွေက ရှေ့နေချုပ်ဟောင်း ဘားရ် ရဲ့ ရပ်တည်ချက်အတိုင်း ရပ်တည်ခဲ့ပြီး အဲဒီလို လုပ်ရင် သူတို့အားလုံး နုတ်ထွက်မယ်လို့ ပြောတဲ့အတွက် ဆက် မလုပ် နိုင်ဘူး။

အမေရိကန်အခြေခံဥပဒေအရ ၂၀၂၁ ခု ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့မှာ အထက်လွှတ်တော်နဲ့ အောက် လွှတ်တော် ပူးပေါင်းအစည်းအဝေးကျင်းပပြီး သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ကို တရားဝင်အတည်ပြု ရတယ်၊ အဲဒီအစည်းအဝေးကို အထက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူရတဲ့ ဒုသမ္မတမိုက်ပင့်စ် က ကြီးမှူးကျင်းပရမယ်။ ထရမ့်က သူရဲ့ ဒုသမ္မတကို အဲဒီအစည်းအဝေးဖျက်သိမ်းဖို့ တိုက်တွန်း တယ်။ ဒုသမ္မတက လက်မခံဘူး။ သူ့ကို အခြေခံဥပဒေက အပ်နှင်းထားတဲ့ တာဝန် အတိုင်း လုပ်ရမယ်လို့ ပြောပြီး အစည်းအဝေးခေါ်တယ်။

ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့နေ့လယ်မှာ ထရမ့်က ဝါရှင်တန်မြို့တော်မှာ လူထုအစည်းအဝေး လုပ်ပြီး သူ့ကို ထောက်ခံသူတွေကို ဒီမိုကရက်တွေမဲခိုးတဲ့အကြောင်း၊ သူသာလ ျှင် ရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရ သူဖြစ်တဲ့အကြောင်းပြောပြီး ဒီနေ့လုပ်မယ့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အတည်ပြုတဲ့အစည်းအဝေးကို တားဆီးရမယ်၊ “ ခင်ဗျားတို့ အသေအကြေ တိုက်ပွဲမဝင်ဘူးဆိုရင် အမေရိကန်နိုင်ငံဆိုတာ ရှိမှာ မဟုတ်တော့ဘူး” လို့ ဟောပြောခဲ့တယ်။

အဲဒီနောက်မှာတော့ ထရမ့်ထောက်ခံသူ နှစ်ထောင်ကျော်က လွှတ်တော်အဆောက်အဦထဲကို အတင်းဝင်ပြီး ပစ္စည်းတွေကို ဖျက်ဆီးတယ်။ ဒုသမ္မတ မိုက်ပင့်စ်ကို ဖမ်းပြီး ကြိုးစင်တင်မယ် လို့ ကြွေးကြော်တယ်။ အဲဒီဖြစ်စဉ်မှာ ရဲတစ်ဦးအပါအဝင် ငါးဦးသေဆုံးပြီး ၁၃၈ ဦး ဒဏ်ရာရ တယ်။ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာအစည်းအဝေးကိုလည်း ခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားလိုက်ရပြီး ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက် ညဘက်မှ ပြန်ကျင်းပခဲ့ရတယ်။

အခု ကြားနာစစ်ဆေးမှုတွေက အဲဒီဖြစ်စဉ်မှာ သမ္မတဟောင်းထရမ့် ပါဝင်ပတ်သက်မှုတွေကို စုံစမ်း စစ်ဆေးတာပဲဖြစ်ပါတယ်။

အခုကြားနာစစ်ဆေးမှုတွေမှာ အမေရိကန်ပြည်သူတွေနဲ့မီဒီယာတွေ စိတ်ဝင်စားမှုအခံရဆုံးက စုံစမ်းရေးကော်မတီရဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ရီပတ်ဘလီကင် အမတ် လစ်ဇ်ချေယင်နီပဲ။ လစ်ဇ်ချေယင်နီ ရဲ့ အဖေက သမ္မတဘုရ်ှ (အငယ်) ရဲ့ ဒုတိယသမ္မတ အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ နာမည်ကြီး နီယို ကွန် ဆာဗေးတစ်ဝါဒီ ချေယင်နီ ဖြစ်ပါတယ်။ လစ်ဇ်ကလည်း သူ့အဖေလိုပဲ နီယိုကွန်ဆာဗေးတစ် ဝါဒီ ဖြစ်ပြီး ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီထဲက ကွန်ဆာဗေးတစ်တွေရဲ့ အသည်းစွဲပေါ့။

ဒါပေမယ့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဒီမိုကရက်တွေမဲခိုးတယ်ဆိုတဲ့ ထရမ့်ရဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကို လစ်ဇ်ချေယင်နီက လက်မခံဘူး။ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့ဖြစ်စဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး သမ္မတ ထရမ့်ကို အခြေခံဥပဒေချိုးဖောက်မှုနဲ့ စွပ်စွဲပြစ်တင်ဖယ်ရှားနိုင်ဖို့ ဒီမိုကရက် လွှတ်တော်အမတ်တွေရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုကိုလည်းထောက်ခံခဲ့တယ်။

အဲဒီအချက်နှစ်ချက်ကြောင့် လစ်ဇ်ချေယင်နီကို ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီထဲက ကွန်ဆာဗေးတစ် ဝါဒီ တွေက အပြင်းအထန်ဆန့်ကျင်လာကြတယ်။ ထရမ့်ထောက်ခံသူတွေက အသက်အန္တရာယ်ကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ကြတယ်။ ပါတီခေါင်းဆောင်တွေက လစ်ဇ်ချေယင်နီကို အောက်လွှတ်တော် ရီပတ်ဘလီကင် အမတ်အစုအဖွဲ့ မှာ တာဝန်ယူ ထားရတဲ့ အရေးပါတဲ့ရာထူးကနေ ဖယ်ရှား လိုက်တယ်။

ဒါပေမယ့် လစ်ဇ်ချေယင်နီက ထရမ့်ရဲ့ ရူးရူးမိုက်မိုက် လုပ်ရပ်တွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ သဘောထားကို မပြောင်းဘူး။ ရီပတ်ဘလီကင် ခေါင်းဆောင်တွေကိုလည်း ထရမ့်ကို ကာကွယ်နေရင် ပါတီ ကျဆုံး သွားလိမ့်မယ်လို့ သတိပေးတယ်။ ထရမ့်ရဲ့လုပ်ရပ်ဟာ အခြေခံဥပဒေကို ကာကွယ်တာမဟုတ် ဘူး။ အခြေခံဥပဒေနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ဖျက်ဆီးဖို့ ကြိုးစားခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ ထောက်ပြတယ်။

အခု ဇွန် ၉ ရက်နေ့ ကြားနာစစ်ဆေးမှု အဖွင့်မိန့်ခွန်းမှာ လစ်ဇ်ချေယင်နီက သမ္မတ ထရမ့်ရဲ့ ဥပဒေနဲ့မညီတဲ့ အမိန့်တွေကို ငြင်းဆန်ခဲ့တဲ့ ဒုသမ္မတ မိုက်ပင့်စ် နဲ့ ရှေ့နေချုပ် ဝီလျံဘားရ်တို့ရဲ့ အခြေခံ ဥပဒေ အပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှုကို ချီးကျူးခဲ့တယ်။

လစ်ဇ်က “ ကျွန်မတို့က အခြေ ခံဥပဒေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပါ့မယ်လို့ ကတိ သစ္စာ ပြုထားတာပါ။ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်၊ ပါတီ တစ်ခုကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပါ့မယ်လို့ ကတိသစ္စာ ပြုထားကြတာမဟုတ်ဘူး။ အခြေခံ ဥပဒေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ဖို့ တာဝန်ရှိသူတွေက အခြေခံဥပဒေကို ချိုးဖောက် လို့မရဘူး” လို့ပြောခဲ့တယ်။

လစ်ဇ်ချေယင်နီက သူ့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို အပြစ်တင်နေတဲ့ ရီပတ်ဘလီကင် အမတ်တွေကို လည်း “ ရှင်တို့တစ်တွေ ခုခံ ကာကွယ်ပေးမှုနဲ့ မထိုက်တန်တဲ့သူကို ကာကွယ် မနေ ကြ နဲ့၊ ထရမ့်က တစ်နေ့ အနိစ္စတရားအတိုင်း ပျောက်ကွယ်သွားမှာ။ ဒါပေမယ့် ရှင်တို့ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာမဲ့တဲ့လုပ်ရပ် က ထာဝရ ကျန်နေလိမ့်မယ်” လို့ သတိပေးခဲ့တယ်။

ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ အမတ်တွေကတော့ လစ်ဇ်ချေယင်နီနဲ့ပတ်သက် လာရင် တူးတူးခါးခါးပဲ။ သူတို့က လာမယ့် ၂၀၂၂ အောက် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲမှာ လစ်ဇ်ချေယင်နီကို ရီပတ်ဘလီကင်အမတ်အဖြစ်ကနေ ဖယ်ရှားနိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေကြတယ်။

လစ်ဇ်ချေယင်နီကတော့ အဲဒီစိန်ခေါ်မှုတွေကို စိုးရိမ်ပုံမရဘူး။ ရွေးကောက်ပွဲ ရှုံးမှာကို စိုးရိမ်ပြီး သူ့ရပ်တည်ချက်တွေကို မပြောင်းဘူး၊ “ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်အဖြစ်မျိုးထပ်မဖြစ်အောင် ကာကွယ် ဖို့ဆိုရင် ကျွန်မတို့ဟာ ပါတီစွဲတွေကို ဘေးဖယ်ထားရလိမ့်မယ်” လို့ ပြောတယ်။

လစ်ဇ်ချေယင်နီဟာ ယုံကြည်ချက်အတွက် ဘယ်သူနဲ့မဆို စီးချင်းထိုးရဲတဲ့ “ရှိတော့ရှိတယ်၊ ရှားတယ်” ဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေးသမားပဲ။

ဘယ်ကိုသွားမလဲ မောင်ရေခဲ

အကျီ ၤလက်ရှည်အဖြူ၊ ပိုးတွဲလုံချည်နီညိုရောင်ကွက်စိပ်၊ လေးထောင့်ဆန်ဆန် ကိုင်းအနက် မျက်မှန် နဲ့၊ လူကလည်း လေးဆယ်ကျော် ဆိုတော့ သူ့ပုံက ပါမောက္ခ ပုံပေါက်နေတယ်။ တကယ် တော့လည်း သူ့ဘဝရည်မှန်းချက်က တက္ကသိုလ်မှာ ဆရာလုပ်ဖို့ပဲ။ ဒါပေမယ့် ဘ၀ ဇာတ်လမ်း အလှည့် အပြောင်းကြောင့်သာ ဟိုတယ်လောကထဲရောက်လာတာ။

သူ့မိဘတွေက အညာဒေသမြို့ကြီးတစ်မြို့က။ သူဆယ်တန်းအောင်တော့ ၁၉၈၇ ခုနှစ်။ တက္ကသိုလ်တက်မယ်၊ ပြီးရင် တက္ကသိုလ်ပညာရေးလောကထဲဝင်မယ် ဆို တာ သူ့အိပ်မက်။ ဒါပေမယ့် ၈၈ အရေးအခင်းဖြစ်ပြီးတော့ ကျောင်းတွေ ပိတ်လိုက်၊ ဖွင့်လိုက်နဲ့ ကျောင်းတက် ရတာအဆင်မပြေတော့ဘူး။ ဒီလိုနဲ့ အလုပ်လုပ်ဖို့ဖြစ်လာတယ်။

အဲဒီအချိန်က ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းတွေက စလုံးရေစပဲရှိသေးတော့ အလုပ်ရဖို့ခက်တယ်။ ဒီလိုနဲ့ အလုပ်သမားရုံးမှာ မှတ်ပုံတင်ပြီး အစိုးရအလုပ်ရှာရတယ်။ အစိုးရအလုပ်ကလည်း နေရာတစ် နေရာပေါ်ရင် လေ ျှာက်တဲ့သူက ရာချီရှိတော့ မလွယ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် ဦးလေးတစ်ယောက်က ဌာန တစ်ခု မှာ ရာထူးကြီးကြီးရထားတော့ သူ့ကူညီစောင်မမှုနဲ့ ဦးလေးရုံးမှာပဲ အငယ်တန်း စာရေးအလုပ်ရတယ်။ ဦးလေးက သူ့အနားမှာပဲ ခေါ်ထားတော့ အလုပ်လုပ်ရတာလည်း အခက် အခဲမရှိဘူး။ အဆက်အသွယ်ကောင်းရင် ဝင်လမ်းထွက်လမ်း လွယ်တယ်ဆိုတဲ့ သင်ခန်းစာ ကို ပထမဆုံးနားလည်ခဲ့တဲ့ အချိန်ပေါ့။

ဦးလေးရုံးမှာလုပ်နေရင်းနဲ့ အဝေးသင်တက်တယ်။ ဘွဲ့ရတယ်။ ဖြစ်ချင်တဲ့ကျောင်းဆရာတော့ မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး။ ဒီတော့ အစိုးရဝန်ထမ်းဆက်လုပ်မလား၊ ဘာ ဆက်လုပ်မလဲ၊ စဉ်းစားရပြီ။ အစိုးရ ဝန်ထမ်းမလုပ်ရင် ဘာဆက်လုပ်မလဲ ဆိုတာလည်း ရေရေရာရာ မရှိပြန်ဘူး။ နောက် ဆုံးတော့ အပြင်မှာ ရရာအလုပ်လုပ်ရင်း အခွင့်အရေးရှာမယ်ဆိုပြီး အစိုးရအလုပ်က ထွက်လိုက် တယ်။

ဒီလိုနဲ့ ရန်ကုန်ရောက်လာပြီး အလုပ်ရှာတယ်။ သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်အဆက်အသွယ်နဲ့ အစား အသောက်တွေ၊ ဟိုတယ်သုံးပစ္စည်းတွေ ဖြန့်တဲ့ ကုမ္ဗဏီမှာ အလုပ်ရတယ်။ ပစ္စည်းတွေလိုက်ပို့ ရင်းနဲ့ ဟိုတယ်ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ မိတ်ဆွေဖြစ်ပြီး သူတို့ဆီကနေ ဟိုတယ် လုပ်ငန်း သဘောသဘာ ဝတွေကို သိလာတယ်။ မှတ်မှတ်ရရ အဲဒီအချိန်က Visit Myanmar Year 1996 အတွက် ပြင်ဆင် နေတဲ့အချိန်ပေါ့။

ဒါ့ကြောင့် ဟိုတယ်ဝန်ထမ်းဘဝကို ကူးပြောင်းဖို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး ဟိုတယ်/ခရီးဝန်ထမ်းဟောင်းတွေ ဖွင့် ထားတဲ့သင်တန်းကျောင်းမှာ သင်တန်းတက်တယ်။ သင်တန်းဆင်းတော့ ရွှေတောင်ကြားထဲက ဟိုတယ်အသေးလေးရဲ့ ဧည့်ကြိုဌာနမှာ အလုပ်ရတယ်။ နောက် ပြည်လမ်းပေါ်က ဟိုတယ် အလတ်တစ်ခုကို ရောက်တယ်။ အဲဒီကနေ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းရှင်ကြီးတစ်ယောက်ရဲ့ ဟိုတယ် မှာ အလုပ်ရတယ်။ ဧည့်သည်တွေနဲ့ ဆက်ဆံရတာ၊ အကူအညီပေးရတာ ကို ကြိုက်တဲ့အတွက် ဘယ်ဟိုတယ်ဖြစ်ဖြစ် ဧည့်ကြိုဌာနမှာပဲလုပ်တယ်။ တစ်နေ့ ဧည့်ကြိုဌာန အကြီးအကဲဖြစ်ရမယ် ဆိုတာ သူ့အိပ်မက်ဖြစ်လာတယ်။

အဲဒီဟိုတယ်က အိပ်ခန်းနှစ်ရာလောက်ရှိတာဆိုတော့ အဲဒီအချိန်က ဟိုတယ်ကြီးစာရင်းဝင်ပေါ့။ ပိုင်ရှင်ကလည်း မင်းပေါက်စိုးပေါက် ဆိုတော့ တကယ့်နေရာကောင်းကို ရထားတာ။ ပြည်တွင်းရော၊ နိုင်ငံခြားသားဧည့်သည်ပါများတယ်။ ဒါပေမယ့် ပိုင်ရှင်အတွက် က ဟိုတယ်က သူ့လုပ်ငန်းအများကြီးထဲက ငါးပွက်ရာ ငါးစာချထားတဲ့ လုပ်ငန်းတစ်ခုပဲ။ အမြတ် များ တဲ့လုပ်ငန်းတွေဘက်ကို အာရုံစိုက်နေတော့ ဟိုတယ်ကို အဆင့်မြှင့်ဖို့ စိတ်မဝင်စားဘူး။ တိုးချဲ့ ဖို့ မကြိုးစားဘူး။ ခရိုနီတွေရဲ့ သဘောထားကို သိလာတဲ့နောက် ဒီဟိုတယ်မှာ ဆက်နေရင် ဘ၀ တိုးတက်ဖို့မရှိဘူးဆိုတာမြင်တဲ့အတွက် ဒူဘိုင်း က ဟိုတယ်တစ်ခုမှာ အလုပ် သွား လုပ်လိုက် တယ်။

ဒူဘိုင်းမှာ နှစ်နှစ်လောက်လုပ်ပြီးတော့ ပြန်လာတယ်။ နိုင်ငံတကာဟိုတယ်အတွေ့အကြုံရလာ တဲ့ အတွက် ရန်ကုန်က နိုင်ငံတကာဟိုတယ်တစ်ခုမှာ အလုပ်ရတယ်။ လူရောစိတ်ပါ လုပ်ငန်းထဲမှာ နှစ်မြှုပ်ထားတဲ့အတွက် အခုအချိန်ထိ တစ်ကိုယ်တည်း လူပျိုကြီးပဲ။ မစွံလို့တော့ ဟုတ်ပုံမရဘူး။ “အချစ်ကို တွေ့တော့ နောက်ကျနေပြီ၊ ဒါပေမယ့် အရင်းနှီးဆုံး မိတ်ဆွေ၊ နားလည်မှုအရှိဆုံး သူငယ်ချင်း အဖြစ်ရှိနေတုန်းပဲ” တဲ့။ နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေးတစ်ခု ကို အကြောင်းပြုပြီး သူတို့ နှစ်ယောက်စတွေ့ပုံက ရိုးရိုးလေးနဲ့ ထူးဆန်းနေပါတယ်။

၂၀၁၁- ၂၀၁၉ကြား ခရီးသွား တွေလည်း ပိုများ၊ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးသမားတွေလည်း ခြေချင်းလိမ်နေ၊ နိုင်ငံတကာဟိုတယ် ကြီးတွေလည်းလာဖွင့်လို့ ဟိုတယ်လုပ်ငန်း ရွှေခေတ် ဖြစ်နေချိန်မှာ သူနောက်ထပ် နိုင်ငံတကာ ဟိုတယ်နှစ်ခုမှာပြောင်းပြီးအလုပ်လုပ်တယ်။ တတိယမြောက်ဟိုတယ်ကိုရောက်တော့ ဧည့်ကြို ဌာနမှာ သူ့အထက်အရာရှိဆိုလို့ တာဝန်ခံ နိုင်ငံ ခြားသားတစ်ယောက်ပဲရှိတော့တယ်။ သူ့ အတွက် အခွင့်အလမ်းတွေ လက်တစ်ကမ်း ရောက်နေချိန်ပေါ့။

ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်နဲ့သူ တွေ့တဲ့အချိန်မှာတော့ ဟိုတယ် ရွှေခေတ် က အငွေ့ပျံသွားပြီး သူဟာ ဟိုတယ် ကျောက်ခေတ်လူသားဖြစ်နေပြီ။ သူတို့ ဟိုတယ်ရဲ့ရှေ့ရေးက မသေချာတော့ဘူး။ ဟိုတယ်လုပ်ငန်းခွင်ထဲမှာ နှစ်နှစ်ဆယ်ကျော်နေလာ ခဲ့ပြီ ဆိုတော့ နိုင်ငံရဲ့ ပုံရိပ်က နိုင်ငံတကာ ခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက် ဘယ်လောက်အရေးကြီးတယ်ဆို တာ သူသိတယ်။ ဒါ့ကြောင့် “ ပုံပျက် ပန်းပျက် ဖြစ်သွားပြီ” လို့ စိတ်ပျက်လက်ပျက်ပြောတယ်။

သူ့အနေနဲ့ အခု အသက်အရွယ်ရောက်မှ နောက်ထပ် လုပ်ငန်းတစ်ခုပြောင်းဖို့လည်း မလွယ် တော့ဘူး။ ဒါပေမယ့် ဟိုတယ်လုပ်ငန်းကိုရွေးချယ်မိတဲ့အတွက် နောင်တမရဘူး၊ သူနောင်တ ရတာကတော့ “ နိုင်ငံရေး” ပဲလို့ပြောတယ်။ ဆယ်တန်းအောင်ပြီးထဲက နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်မျိုးစုံ နဲ့ ကြုံခဲ့ပေမယ့် မဆိုင်သလို နေခဲ့တယ်၊ မဲပေးချိန်ရောက်လို့ မဲပေးရင် ပြီးပြီလို့ထင်ခဲ့တယ်တဲ့။ “ကျွန်တော်တို့က အဆဲခံရတဲ့ Generation” တွေပေါ့လို့ မချိပြုံးနဲ့ပြောတယ်။

“ခင်ဗျား ဟိုတယ်လုပ်ငန်းထဲမှာပဲ ဆက်နေမှာလား၊ ဘာဆက်လုပ်မှာလဲ”လို့မေးလိုက်တော့ တစ်ခုခုတော့ ရွေးရတော့မယ်လို့ ပြော တယ်။ သူဘာကို ဆိုလိုတာလဲ ဆိုတာ တိတိကျကျ မပြောဘူး။ သူ့မျက်လုံး တွေ ထဲမှာတော့ အရိပ်တစ်ခု ဖြတ်သွားတာ မြင်မိသလိုပဲ။

သူက နိုင်ငံရေးအကြောင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆက်မပြောတော့ပေမယ့် ကျွန်တော်ကတော့ ထုံးစံ အတိုင်း “တကယ်လို့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်လာရင်မဲပေးဦးမှာလား” လို့ မေးလိုက်တယ်။ သူ တွေသွားပြီး စဉ်းစားနေတယ်။ ပြီးတော့မှ “ မဲရုံတော့သွားမှာပေါ့၊ ဒါပေမယ့် ဘောင်အပြင်မှာ တုံးထုခဲ့မယ်၊ ဘယ် ပါတီမှ မပေးချင်တော့ဘူး၊ ပယ်မဲလုပ်လိုက်မယ်” လို့ ဆိုတယ်။ ကျွန်တော်က ဥပဒေအရဆိုရင် မဲပေးချင် လည်းရတယ်၊ မပေးချင်လည်းရတယ်၊ မပေးချင်ရင် မဲရုံမသွားနဲ့ပေါ့ လို့ ပြန်ပြောတော့ သူက “ ဒါ လေးတောင်မသိဘူးလား” ဆိုတဲ့ အပြုံးနဲ့ ပြန်ကြည့်တယ်။ ဟိုးဝေးဝေး တစ်နေရာက ဟေမာနေဝင်းရဲ့ “ ယုံလား” သီချင်းဖွင့်ထားတာ ကြားမိသလိုပဲ။

ကျွန်တော်တို့ နှစ်ယောက် ပြောဖို့ စကားကုန်သွားပြီး အတွေးတွေနဲ့ ငြိမ်နေကြတယ်။ ခဏ နေ တော့ နှုတ်ဆက်ပြီး ပြန်သွားတယ်။ ကော်ဖီဆိုင်ထဲကနေ ကိုယ်ဟန်မတ်မတ်၊ ခြေလှမ်းမြန်မြန် နဲ့ ထွက်သွားတယ်။ ဆိုင်တံခါးဖွင့်ပြီး ပလက်ဖောင်းပေါ်ရောက်တော့ ဘယ်ဘက်သွားရင် ကောင်း မလဲလို့ ရပ်ပြီး စဉ်းစားမနေဘူး။ သူသွားမယ့် လမ်းကို သူဆုံးဖြတ်ထားပြီးတဲ့ ပုံစံနဲ့ ညာဘက် ကို ချက်ခြင်းလှည့်ထွက်သွားတယ်။

ပေါက်ခေါင်း သင်ခန်းစာ

လွန်ခဲ့တဲ့ ရှစ်နှစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ်မေလကုန်၊ ဇွန်လဆန်းမှာ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်ထဲက ငါးမြွေဇင်း၊ ထန်းတပင်၊ ဓမ္မသော်ကျေးရွာတွေမှာ ကျေးရွာလူထုနဲ့တွေ့ခဲ့တယ်။ ခရီးစဉ်အဆုံးမှာ ကောင်းစီရွာလူထုနဲ့တွေ့ပြီး ပေါက်ခေါင်း – အုတ်တွင်း ကားလမ်းအတိုင်း နေပြည်တော်ကို ပြန်ခဲ့တယ်။

အခုခေတ် လူငယ်တွေအတွက် ပေါက်ခေါင်း ဆိုတဲ့ နာမည်က ဘာမှ ထူးခြားမှု ရှိမှာမဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခသမိုင်းမှာ ပေါက်ခေါင်းကနေ သင်ခန်းစာ ယူ စရာ အဖြစ်အပျက်နှစ်ခုရှိတယ်။

ပထမတစ်ခုက သာယာဝတီထောင်နဲ့ပတ်သက်တယ်။ ၁၉ ၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရပြီး တဲ့အခါ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုရဲ့ ဖဆပလ အစိုးရက သာယာဝတီထောင်ကို ပုဒ်မ ၅ နိုင်ငံရေး အကျဉ်း သမား တွေထားတဲ့ထောင်အဖြစ်သတ်မှတ်တယ်။ အဲဒီထောင်ကို အများဆုံးရောက်တာက ကွန်မြူ နစ် ပါတီဝင်တွေဖြစ်ပါတယ်။ သာယာဝတီထောင်ကို ရောက်လာတဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေ ကို ထောင်အာဏာပိုင်တွေက ဦးကျိုးအောင်ဆိုပြီး ရက်ရက် စက်စက် နှိပ်စက်ခဲ့တယ်။ သာယာဝတီ ထောင်မှာ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသမားတွေကို နှိပ်စက်ပုံအကြောင်းကို ကိုယ်တိုင် အကျဉ်းသား ဖြစ်ခဲ့ တဲ့ ဦးကျော်မြသန်းက “ သာယာဝတီထောင်မှ ငရဲခန်းများ” ဆိုပြီး ၁၉ ၇၄ ခုနှစ်မှာ ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့တယ်။

၁၉ ၄၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့မှာ သာယာဝတီမြို့ကို ဗကပခေါင်းဆောင်တဲ့ တပ်ပေါင်းစု တပ်ဖွဲ့ တွေက သိမ်းပိုက်လိုက်တယ်။ ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့မှာ သာယာဝတီထောင်ထဲက နိုင်ငံရေးအကျဉ်း သားတွေကို ပြန်လွှတ်ပေးတယ်။ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေကို နှိပ်စက်ရာမှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ သာယာ ဝတီထောင်ဝန်ထမ်းတွေကိုတော့ တပ်ပေါင်းစုတပ်ဖွဲ့တွေက ဖမ်းဆီး ခုံရုံးတင်စစ်ဆေး သေဒဏ် ပေးခဲ့ပြီး ပြည်-ပေါက်ခေါင်း ကားလမ်း အတိုင်းလာရင် ပေါက်ခေါင်းမြို့မရောက်ခင် တွေ့ရတဲ့ တောင်စင်းဝတောင်ကြားမှာ သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ် စီရင်ခဲ့တယ်။

ကျွန်တော်ပေါက်ခေါင်းကို ၂၀၁၄ ၊ ၂၀၁၉ နဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွေမှာ သုံးကြိမ်ရောက်ခဲ့တယ်။ အဲဒီ ခရီးစဉ်တိုင်းမှာ တောင်စင်း၀ တောင်ကြားကို ဖြတ်တိုင်း “အစွယ်လိုသူက မိဖုရား၊ အသွားစေခိုင်း သူ မင်းဧကရာဇ် ၊ လေးပစ်သူ ဘုရားကျွန်တော် ၊ ကြံဖော် ကြံဘက် သုံးယောက်အနက်မှ ကံကွက် ကြား၍ ငမိုက်သားမုဆိုး နင်ချည့်သေပေရော့” ဆိုတဲ့ ဆန္ဒန်ဆင်မင်း ဝတ္ထုထဲက မုဆိုးရဲ့ စကားကို သတိရမိတယ်။

ဒုတိယတစ်ခုက ဗကပ နဲ့ ပတ်သက်တယ်။ ၁၉ ၄၈ ခုနှစ်က စပြီး ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်ဟာ ဗကပ အမာခံနယ်မြေ၊ ဗကပ စည်းရုံးရေးအင်အားကောင်းတဲ့ နယ်မြေအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့တာပါ။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းရောက်တော့ ဗကပတွေက ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်မှာ တရုတ်ပြည် ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေးပုံစံ လှုပ်ရှားမှုတွေလုပ်တယ်။ မြေရှင်တွေ၊ ချမ်းသာတဲ့ လယ်သမားလို့ သတ်မှတ်ခံရသူတွေ၊ အစိုးရဒေါက်တိုင်လို့ သံသယရှိသူတွေကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းခဲ့ တယ်။ အဲဒီလှုပ်ရှားမှုတွေအကြောင်းကို အလင်းဝင် ဗကပဟောင်းတွေ ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ “ သခင်သန်းထွန်း၏ နောက်ဆုံးနေ့များ” ဆိုတဲ့ စာအုပ်မှာ အကျယ်တဝင့်ဖော်ပြထားတယ်။

ဗကပထဲကနေ လက်နက်ချ အလင်းဝင်လာသူတွေရေးသားတဲ့ စာအုပ်ဖြစ်တဲ့အတွက် လွန် လွန် ကျူးကျူးရေးသားမှုတွေပါဝင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပေါက်ခေါင်းဒေသမှာ အဲဒီလို ဖြစ်ရပ် တွေ ရှိခဲ့တယ်ဆိုတာတော့ အမှန်ပဲ။

ဗကပတွေရဲ့ အာဏနီတည်ဆောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုရဲ့ အကျိုးဆက်က လွတ်လပ်ရေးမရခင်ထဲက ဗကပကို ထောက်ခံခဲ့သူတွေ၊ အမာခံအဖြစ်ကူညီခဲ့သူတွေပါ မြေရှင်၊ ချမ်းသာလယ်သမား၊ ဒေါက် တိုင် ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်ကနေ သုတ်သင်ရှင်းလင်းခံလိုက်ရတာပါပဲ။ အဲဒီလို အလွန်အကျွံ လုပ်ဆောင် ချက်တွေကြောင့်ပဲ ဒေသခံတွေရဲ့ ဆန့်ကျင်မှုကို ခံရပြီး ဗကပတွေဟာ ပေါက်ခေါင်း မြို့နယ်ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရတယ်။

၂၀၁၄ နဲ့ ၂၀၁၉ ခရီးစဉ်တွေမှာ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်ထဲက ဗကပတွေအတွက် စာပို့၊ ရိက္ခာ ပို့၊ သတင်းပို့ လုပ်ပေးခဲ့တဲ့ အဘကြီးတွေနဲ့ စကားပြောခဲ့ရတယ်။ သူတို့က “ဗကပ တွေ စည်းဖောက်ပြီး ထမင်းကျွေးတဲ့သူကို ရန်ရှာ လို့ ပေါက်ခေါင်းကနေ ပြေးရတာ” လို့ပြောတယ်။ အဘကြီးတွေ စကား ကြားတော့ မော်စီတုန်းက တရုတ်ပြည်သူတွေ နဲ့ တရုတ် ကွန်မြူနစ် တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ဆက်ဆံရေးကို ရေ နဲ့ ငါး အဖြစ် ဥပမာပေးခဲ့တာကို သတိရမိတယ်။

တောင်စင်း၀ တောင်ကြား၊ ရေနဲ့ငါး ဆက်ဆံရေး။ ယူတတ်ရင် ဆေး၊ မယူတတ်ရင် ဘေး ပေါ့။