စာအုပ်တစ်အုပ် အတွေးတစ်စ (၂)

စာအုပ်တစ်အုပ် အတွေးတစ်စ (၂)

လွန်ခဲ့တဲ့ ခုနှစ် နှစ် ၂၈-၉ – ၂၀၁၅ ရက်နေ့မှာ ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာက အစဉ်အလာ သမားရိုးကျ နိုင်ငံရေး အင်စတီကျူးရှင်းတွေအပေါ် ရိုက်ခက်မှု အကြောင်း စာအုပ်လေ့လာ သုံးသပ်ချက်လေးရေးခဲ့တယ်။

ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုက ပြည်သူလူထုတွေရဲ့ မျက်စိတွေ၊နားတွေကို ဖွင့် ပေးလိုက်တဲ့အတွက် နိုင်ငံရေးသမားတွေက လူထု ကို ပုံသွင်းတဲ့ခေတ်ကနေ လူထုက သူတို့ဘာသာ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ရှာဖွေပြီး နိုင်ငံရေးသမားတွေကို သုံးသပ်တဲ့ခေတ်၊ နိုင်ငံရေး ဖြစ်စဉ်တွေမှာ ထဲထဲ ဝင်ဝင်ပါဝင်တဲ့ခေတ်ကို မူရင်းစာရေးသူ “iDemocracy” ခေတ်လို့ အမည်ပေး ခဲ့တယ်။

ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းပေါ်မှာ သတင်းမှန်၊ အချက်အလက်မှန်တွေရှိသလို သတင်း အမှား၊ ပုံဖျက်ထားတဲ့အချက်အလက်တွေလည်း အများကြီးရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာ အပြောင်းအလဲကို နားလည်တဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေ၊မူဝါဒ ချမှတ်သူတွေက အဲဒီပလက်ဖောင်းပေါ် ကနေ လူထု ယုံကြည်မှုရအောင် ကြိုးစားတယ်။ အဲဒီပလက်ဖောင်းတွေပေါ်ကနေ လူထု အသံကို နားထောင်တယ်။ မီဒီယာသဘောတရားကို လူထု နားလည်အောင် ပညာပေးတယ်။

နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနဲ့ လူထုအသိအမြင်ပြောင်းလဲလာမှုကို နားမလည်နိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေး သမားတွေ၊ မူဝါဒချမှတ်သူတွေကတော့ မီဒီယာနည်းလမ်းသစ်တွေကို အပြစ်တင်ရင်း ၊ မီဒီယာ တွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့ကြိုးစားရင်း လူထု နဲ့ ဝေးသထက်ဝေးသွားကြတယ်။

ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ဖော်ဆောင်မယ်လို့ ပြောရင် iDemocracy အကြောင်းတော့ နည်းနည်း သိ ထားသင့်တယ်လို့ ယူဆတဲ့အတွက် စာအုပ်ဖတ်ညွှန်းလေးကို ပြန်မ ျှဝေလိုက်ပါတယ်။


The End of Politics and The Birth of iDemocracy
By Douglas Carswell

ရွေးကောက်ပွဲတွေရှိနေဆဲ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေကလည်း အရွေးချယ်ခံရဆဲ၊ အစိုးရအဖွဲ့ တွေ၊လွှတ်တော်တွေလည်း ရှိနေဆဲ။ဒါပေမယ့် နိုင်ငံရေးရာမူဝါဒတွေကို လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တွေ၊ ဝန်ကြီးတွေ၊ ပညာရှင် တွေ၊ဗျူရိုကရက်တွေကပဲ ဆုံးဖြတ်နေတဲ့ ခေတ်ကုန်လုပြီ။ ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာကြောင့် အုပ်ချုပ်သူနဲ့ အုပ်ချုပ်ခံတွေကြား ကွာခြားချက်တွေက ကျဉ်းမြောင်းလာခဲ့ပြီ။ အစဉ်အလာ အင်စတီကျူးရှင်းတွေအခန်းကဏ္ဍက လျော့ပါးလာပြီဆိုပြီး သုံးသပ်ရေးထားတဲ့ စာအုပ်ပါ။

စာရေးသူ Douglas Carswell က စာရေးဆရာ၊ ဘလော့ဂါ၊ နိုင်ငံရေးဝေဖန်သုံးသပ်သူ၊ ပြီးတော့ ဗြိတိသ ျှ အောက်လွှတ်တော်အမတ်၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ကွန်ဆာဗေး တစ်ပါတီကနေ အမတ်ဖြစ်လာတယ်။ ၂၀၀၉ မှာ လွှတ်တော်အတွင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး တွေကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှု ကြောင့် အဲဒီနှစ်အတွက် ဗြိတိန်နိုင်ငံသားဆုအမည်စာရင်း တင် သွင်းခြင်းခံရပြီး Spectator မဂ္ဂဇင်းစာဖတ်သူများက အကောင်းဆုံး လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးချယ်ပေးတာ ခံခဲ့ရပါတယ်။ သူက ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာကြောင့် မီဒီယာ အပါအဝင် ရှိပြီး အင်စတီကျူးရှင်း တွေကို ဘယ်လို ကျော်လွှားခဲ့တယ်ဆိုတာကို ဥရောပပါလီမန်အမတ် Daniel Hannan နဲ့ ဥပမာ ပေးခဲ့တယ်။

Daniel Hannan က ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့မှာ ဥရောပပါလီမန်မှာ သုံးမိနစ် ကြာမိန့်ခွန်းပြောခဲ့တယ်။ သူ့မိန့်ခွန်းက အဲဒီအချိန်က ဗြိတိသ ျှ ဝန်ကြီးချုပ် ဂေါ်ဒွန် ဘရောင်းကိုဝေဖန်တိုက်ခိုက်ခဲ့တာပါ။ သူ့မိန့်ခွန်းကို ဘယ်နိုင်ငံရေးသမားကမှ ကိုးကား ပြောတာမရှိဘူး။ ဘယ်နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူကမှလည်း အရေးမထားခဲ့ဘူး။ ဘယ် မီဒီယာကမှလည်း မဖော်ပြခဲ့ဘူး။ သူတို့အတွက် ဒီမိန့်ခွန်းက အသွေးအမွှားအလေးထား စရာမဟုတ်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ထားတယ်။

ဒါပေမယ့် အဲဒီမိန့်ခွန်း ဗီဒီယိုကို You Tube ပေါ်တင်လိုက်တဲ့အခါ နာရီပိုင်းအတွင်း ကြည့်သူလေးသောင်းဖြစ်သွားတယ်။ရက်နည်းနည်းကြာတော့ တစ်သန်းကျော်သွား တယ်။ နောင်တော့ ကြည့်ရှုသူ သုံးသန်းကျော်သွားတယ်။ အဲဒီတော့မှ မီဒီယာတွေကလည်း သူပြောတာကို သတင်းလုပ်ပြီးရေးကြတော့တယ်။

ကျွန်တော်လည်း အဲဒီစာအုပ်ကို အခုမှ စပြီး စာမြည်းနေတုန်းပါ။ အလွန်စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတဲ့စာအုပ်ဖြစ်လို့နိုင်ငံရေးသမားများ၊ နိုင်ငံရေးကိုစိတ်ဝင်စားသူများ၊ လူမှုအဖွဲ့ အစည်း အသီးသီး မှာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသူတွေ ဖတ်သင့်တဲ့စာအုပ်အဖြစ် စာညွှန်း ပေးလိုက်ပါတယ်။

မင်းသားရူး

မင်းသားရူး

၁၉ ၉ ၃ ၊ ၁၉ ၉ ၄ ကာလတွေမှာ ကျွန်တော်က စစ်ဦးစီးအရာရှိအဖြစ် ဌာနချုပ်တစ်ခုမှာ တာဝန် ထမ်းဆောင်ရတယ်။ အဲဒီအချိန်က ဌာနချုပ်အကြီးအကဲ အရာရှိကြီးတွေက စစ်ဘက်တာဝန် အပြင် နယ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေး တာဝန်တွေကိုပါ ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရတဲ့ အချိန်ဆိုတော့ ကျွန်တော် တို့ ဦးစီးအရာရှိတွေကလည်း နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကိစ္စတွေ၊ ဝင်စာ ထွက်စာတွေနဲ့ ထိတွေ့နေရ တာပေါ့။

တစ်နေ့မှာ အခြားဌာနချုပ်တစ်ခုက ကျွန်တော်တို့ ဌာနချုပ်ကို ဖုန်းဆက်ပြီး သူတို့ နယ်မြေ ထဲက စားသောက်ဆိုင်တွေ၊ လောင်း ကစားဝိုင်းတွေမှာ ငွေတွေအရမ်းသုံးနေတဲ့ လူ တစ် ယောက်ကို နယ်မြေခံရဲတွေက မသင်္ကာလို့ ခေါ်ယူစစ်ဆေးခဲ့တယ်၊ အဲဒီလူက ကျွန်တော် တို့ နယ်မြေထဲမှာ ရှိတဲ့ xxxx လုပ်ကွက်က ငွေတိုက်ကို ဖောက်ထွင်းလာခဲ့တဲ့ အကြောင်း ၊ သူ နဲ့ အတူ နောက်ထပ် လေးဦး ပါတဲ့အကြောင်း ဝန်ခံတယ်၊ ဒါ့ကြောင့် ကျွန်တော်တို့ နယ်မြေထဲ မှာ ငွေတိုက်ဖောက်ခံ ရတဲ့ဖြစ်စဉ် ရှိမရှိ စိစစ်ကြည့်ပါဦး ဆိုပြီး အကြောင်းကြားတယ်။

သူတို့ပြောတဲ့ငွေတိုက်ဆိုတာက သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ငွေတိုက်၊ xx မှာ လုပ်ကွက်ရထား သူ တွေ သွင်းတဲ့ အခွန်အခတွေကို ယာယီထိန်းသိမ်းထားတဲ့ နေရာ။ ဒါ့ကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ ဌာန ကို ဆက်သွယ်မေးတော့ အခု အချိန်က မိုးတွင်းကာလ ဆိုတော့ လုပ်ငန်းအားလုံးလိုလို ရပ်နား ထားပြီး ငွေအသွင်းအထုတ်လည်း မရှိဘူး၊ ငွေတိုက်ဖောက်ခံရတာလည်း မရှိဘူး ၊ အခု သွားစစ်တော့လည်း သော့တွေ ဘာတွေ ခြေရာလက်ရာမပျက်ဘူး လို့ ပြန်သတင်းပို့တယ်။

ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ကလည်း မဟုတ်သေးဘူးထင်တယ်။ ဟိုဘက်ကတော့ ငွေတိုက်ဖောက်ခဲ့ တာ ဆိုပြီး အခိုင်အမာပြောနေတယ်၊ ငွေတိုက်ကို ဖွင့်စစ်ပါဦး ဆိုပြီး ထပ်ပြောရတယ်။ အဲဒီအခါမှာ ငွေတိုက်ကို ဖွင့်စစ်ဖို့လုပ်တော့ သော့ဖွင့်မရဘူး။ အမျိုးအစား၊ အရွယ်အစား ၊ အရောင် အကုန် တူပေမယ့် သော့ခလောက်အသစ်ဖြစ်နေတယ်။ အဲဒီတော့မှာ ပျာယာခတ်ပြီး အတင်းဖွင့်ကြည့် လိုက်တော့ အထဲမှာ ငွေတစ်ကျပ်တောင်မရှိတော့ဘူး။ ကြာပြီဆိုတော့ အတိအကျ မမှတ်မိပေ မယ့် ငွေ သိန်းလေးငါးရာလောက် ပါသွား တယ်ထင်တယ်။ အဲဒီခေတ်အနေနဲ့ ဆိုရင် နည်းတဲ့ ငွေ မဟုတ်ဘူး။

တကယ်တော့ ဒီဖြစ်စဉ်မှာ အတွင်းလူက ခေါင်းဆောင်ပြီး မိုးရာသီ ငွေတိုက် အဖွင့်အပိတ်မရှိ သလောက်ဖြစ်မယ့်အချိန်ကို ရွေး လုပ်သွားတာ။ ခေါင်းဆောင်ကတော့ ခွင့်ပြန် မယ်ဆိုပြီး ဟန်မပျက်ထွက်သွားလိုက်တာ ပြန်မလာတော့ဘူး။ ဌာနက လူတွေကလည်း ဒီဒေသမှာ ဝန်ထမ်းတွေ ဒီလိုပဲ ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်နေကျဆိုတော့ ခွင့်မဲ့ကြေညာ၊ သတ်မှတ်ရက် ကျော်တော့ အလုပ်က ထုတ်ပယ် ဆိုပြီး ပုံမှန်ပဲ လုပ်နေတာ။ အခုဖြစ်စဉ်ကြီးပေါ်လာမှ အိပ်ယာအောက် ရေဝင်ပြီး အိပ်မရ ထိုင်မရ ဒုက္ခရောက်တော့တာပဲ။

ငွေတိုက်ဖောက်ခံရတာ သေချာသွားပြီဆိုတော့ အားလုံး အလုပ်ရှုပ်တော့တာပေါ့။ ရဲတပ်ဖွဲ့ တင် မဟုတ်ဘူး ထောက်လှမ်းရေးပါ ပါလာပြီး တရားခံတွေကို လိုက်ရှာရတော့တာပေါ့။ လေးငါး လ လောက် စုံစမ်းထောက်လှမ်းဖော်ထုတ်တော့ လေးယောက်မိတယ် ၊ ငွေနဲ့ ပစ္စည်းတွေလည်း သိမ်း လို့ရတယ်။ ခေါင်းဆောင်ကတော့ အစအန ရှာမတွေ့တော့ဘူး။

အမှုက ကျွန်တော်တို့ နယ်မြေမှာဖြစ်တာဆိုတော့ ဖမ်းမိတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေ၊ တရားခံတွေရဲ့ ထွက်ဆို ချက်တွေ၊သိမ်းဆည်းရမိတဲ့ ပစ္စည်းစာရင်းတွေကို ကျွန်တော်တို့ ဌာနချုပ်ကို ပို့ပေးနေတာပေါ့။ တစ်နေ့တော့ အခြားဌာနချုပ်တစ်ခုက ပို့လိုက်တဲ့ သိမ်းဆည်းရမိတဲ့ ပစ္စည်းစာရင်းတွေထဲမှာ မြန်မာဆိုင်းဝိုင်းရော၊အနောက်တိုင်း တီးဝိုင်း ပစ္စည်းတွေရောအပြင် ကားလိပ်၊ မီးဆလိုက် စတဲ့ ဇာတ်ပစ္စည်းတွေကို ထူးထူးဆန်းဆန်းတွေ့ရတယ်။ ဒါနဲ့ ဘယ်လိုဖြစ်တာလဲ ဆိုပြီး စုံစမ်းလိုက် တော့ ၊အဖြစ် က ဒီလို

ဖမ်းမိတဲ့ တရားခံလေးယောက်ထဲက တစ်ယောက်က အဆိုတော်ပိုး၊ဇာတ်ပိုး ဝင်နေတဲ့သူ ။ သူက မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းမြို့တစ်မြို့မှာ ရှိတဲ့ ဇာတ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဆီကို ငွေထုတ်ပိုက်ရောက် သွားပြီး မင်းသားလုပ်မယ်၊ သီချင်းဆိုမယ်ဆိုပြီး လုပ်တယ်။ ဇာတ်အဖွဲ့ကလည်း ဇာတ်ကြီး မဟုတ် ပါဘူး။ တောဘုရားပွဲတွေ၊မြို့ငယ်လေးတွေမှာ ကရတဲ့ ဒုတိယတန်းစား ဇာတ်ပါ။ ဇာတ်ခေါင်း မကွဲ အောင် မနည်းကြိုးစားနေရတဲ့ ဇာတ်ဆိုပါစို့ရဲ့။

တိုတိုပြောရရင် ဒီကိုယ်တော်က ဇာတ်အဖွဲ့ကို လူရော၊ပစ္စည်းရော ဝယ်လိုက်တဲ့သဘော ဖြစ် သွား တယ်။ သူ့ငွေနဲ့ စက်ပစ္စည်းတစ်ချို့လည်း ထပ်ဝယ်တယ်။ ပြီးတော့ သူလည်း စတိတ်ရှိုးဆို၊ ပြဇာတ် မင်းသားလုပ်တယ်။ ဇာတ်အဖွဲ့သားတွေကလည်း ဒီလူ အရည်အချင်းမပြည့်ဝမှန်း သိပေမယ့် သူ တို့ ဇာတ်အတွက် ပစ္စည်းအသစ်တွေလည်း ရ၊ သူတို့လည်း အရင်လို ပွဲငှားမရှိရင် ညကြေး စိတ်ပူရမယ့် အခြေအနေမဟုတ်တော့ အားလုံးကောင်းပါသည်ပေါ့။

ဒါပေမယ့် သူတို့ ပျော်တာ ကြာကြာမခံလိုက်ဘူး။ ထောက်လှမ်းရေး နဲ့ ရဲက လိုက်လာပြီး သူတို့ မင်းသားကို ဖမ်း တယ်။ ဇာတ်ပစ္စည်းတွေကိုလည်း ခိုးရာပါငွေ နဲ့ ဝယ်တဲ့ ပစ္စည်းဖြစ်တဲ့အတွက် သက်သေခံ အဖြစ်သိမ်းလိုက်တယ်။ ဇာတ်အဖွဲ့လည်း ဒီတစ်ခါမှ တကယ်ဇာတ်ခေါင်းကွဲတော့ တာပဲ။

ဇာတ်အဖွဲ့သားတွေရဲ့ ထွက်ဆိုချက်တွေထဲမှာ ဆိုင်းဆရာကြီးက “ ဒီကောင် မင်းသားရူး ရူးတာက အရေးမကြီးဘူး။ မင်းသားရူးကို ဇာတ်ဆရာလုပ်ခိုင်းမိတာ ကျုပ်တို့အားလုံး ဘဝပျက် တာပဲ” လို့ပြောထားဖတ်ရတော့ ဘုမသိ ဘမသိ ခံလိုက်ရတဲ့ ဇာတ်အဖွဲ့သားတွေအတွက် စိတ် မကောင်းဖြစ်ခဲ့ရတယ်။

“ပုထုဇ္ဇနော၊ ဥမ္မတ္တကော” ဆိုပေမယ့် ကိုယ့်ဇာတ်ကိုယ်နိုင်အောင်မကနိုင်တဲ့ မင်းသားရူးကို ဇာတ်ဆရာ လုပ်ခိုင်းမိလို့ အားလုံး ဒုက္ခရောက်ရတာ ဒီဇာတ်အဖွဲ့က ပထမဆုံးမဟုတ်သလို နောက်ဆုံး လည်း ဖြစ်မှာမဟုတ်ဘူး။

အောင်နိုင်ခြင်း

အားကစားသမားတိုင်းကတော့ ပြိုင်ပွဲတိုင်းမှာ နိုင်ချင်တာပေါ့။ ဒါပေမယ့် ဘယ်လို ပုံစံနဲ့ နိုင်သလဲ ဆိုတာက အရေးကြီးတယ်။ သန့်သန့်ရှင်းရှင်း အနိုင်ယူတဲ့ ကစားသမားဆိုရင် ပရိသတ်က ချစ်တယ်။ စည်းကမ်းဘောင်ထဲက ညစ်ပြီး အနိုင်ယူတတ်တဲ့ ကစားသမား ဆိုရင် လူကြိုက် နည်းတယ်။ အဲ အရှုံးကို လက်မခံနိုင်လို့ ဒိုင်လူကြီးကို ရန်ရှာ ၊ ပွဲဖျက်တဲ့ ကစားသမားဆိုရင် တော့ ပရိသတ်က ရေသန့် ဘူးနဲ့ပေါက်တာခံရပြီး ပြည်တွင်း/ ပြည်ပမှာ ရာသက်ပန်ပွဲ ပယ်ခံနိုင် တဲ့အထိတောင် ဖြစ်သွား နိုင်တာပေါ့။

ဒါ့ကြောင့် အားကစားသတင်းတစ်ပုဒ်ကို အခြေခံပြီး စစ်မှန်တဲ့အောင်နိုင်ခြင်း အကြောင်းကို လွန်ခဲ့ တဲ့ နှစ်နှစ် ၂၂ – ၉ – ၂၀၂၀ ရက်နေ့မှာ “ အောင်နိုင်ခြင်း ” ဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ အက်ဆေးတစ်ပုဒ် ရေးခဲ့တယ်။ အဲဒီအက်ဆေးကို မဖတ်ရသေးသူများ ဖတ်ရှုတွေးတောနိုင်ဖို့ ပြန်မ ျှဝေလိုက်ပါ တယ်။

——————————————————————————————-

အောင်နိုင်ခြင်း

“ ဗိုလ်စွဲဖို့က အရေးကြီးဆုံးပဲ။ ဒုတိယနေရာက ပန်းဝင်တဲ့သူကို သူ့ဇနီး နဲ့ သူ့ခွေး ကလွဲလို့ ဘယ်သူကမှ အမှတ်တရရှိနေမှာမဟုတ်ဘူး ”

အင်္ဂလိပ် ပြိုင်ကားမောင်းသမား Damon Hill ၁၉ ၉ ၄ ခုနှစ်က ပြောခဲ့သောစကားဖြစ်သည်။

သူ့စကားက ၊ တစ်စက္ကန့် ရဲ့ ဆယ်ပုံတစ်ပုံက အရှုံး အနိုင်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးသော ကားပြိုင်ပွဲများရဲ့ သဘာဝကိုသာမက ပြိုင်ဆိုင်မှုတွေပြင်းထန်လှသော ၂၀ ရာစု လူမှုအသိုင်းအဝန်းရဲ့ အခြေအနေ ကို ပါထင်ဟပ်စေသည့်အတွက် ဆန်းဒေးတိုင်းမ် သတင်းစာက တစ်နှစ်အတွက် မှတ်မှတ် သား သား စကားများကဏ္ဍတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။

တကယ်လည်း နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးကဏ္ဍ အားလုံးမှာ ပြိုင်ဆိုင်မှုပြင်းထန် လှသော ခေတ်ကြီးမှာ ကျွန်တော်တို့ နေထိုင် နေ ရသည်။ ဖြူစင်တဲ့ကလေးလေးတွေတောင် မူလတန်း ကျောင်းသားဘဝကစပြီး ပြိုင်ဆိုင်မှုပုံစံခွက်ထဲ ရိုက်သွင်းခံရသည်။ “သမိုင်းကို အောင်နိုင်သူက ရေးတယ်” ဟု ဆိုရိုးရှိသလို “နိုင်သူ အကုန်ယူ The Winner Takes All” ဆိုတဲ့စကား လည်းရှိသည်။ ABBA အဖွဲ့ရဲ့ The Winner Takes it All သီချင်းမှာတော့ “ နိုင်သူက အကုန်ယူလို့ အောင်ပွဲခံနေပေါ့။ ရှုံးသူကတော့ သူ့ ဘေးမှာ သေးသေးကျုံ့ကျုံ့လေး၊ အဲဒါ သူ့ကြမ္မာပဲပေါ့” ဟုဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။

ဘယ်ကဏ္ဍမဆို အောင်ပွဲခံသူ၊ အနိုင်ရသူ၊ ဗိုလ်စွဲသူကိုသာ လူတွေ က အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ မှတ်တမ်းတင်ကြသည်။ ဂင်းနစ်စံချိန်ဆိုတာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွင် သူများတကာထက် ထူး ထူးခြားခြား ပိုလုပ်ပြနိုင်သူ တွေအကြောင်းသာဖြစ်သည်။

ယောဂီကြီး Radhanath Swami က အမေရိကန်သန်းကြွယ်သူဌေးတစ်ဦးကို “တကယ့်စစ်မှန်တဲ့ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုဆိုတာ ငွေကြေးနဲ့ဝယ်လို့မရတဲ့ အရာတွေကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်းနဲ့ တိုင်းတာတာဖြစ် တယ်” ဟု တရားပြခဲ့ဖူးသည်။ ထိုသူဌေးက ဆွာမိကြီးပြောတာကို သဘောတူသည်။ သို့သော် “ ဆွာမိကြီး၊ လူတွေက ငွေနဲ့ ဝယ်လို့အရာတွေကို မြင်တာ၊ အဲဒါတွေရှိမှ အောင်မြင်တယ် လို့ လက်ခံတာ၊ ဒ့ါကြောင့်ငွေတော့ရှာရဦးမယ်” ဟု စောဒကတက်ခဲ့သည်။

မကြာသေးမီကာလတွေအတွင်း ဖော်မြူလာဝမ်း ကားပြိုင်ပွဲ တွေနှင့် အမေရိကန်ဘတ်စကက် ဘောအားကစားအကြောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ဇာတ်လမ်းတွဲနှစ်ခုကို ကြည့်ခဲ့ရသည်။ အောင်ပွဲခံနိုင်ဖို့ အသေအလဲကြိုးစားလေ့ကျင့်တာတွေ၊ သံန္နိဋ္ဌာန်စိတ်ဖြင့် မဆုတ် မနစ် ကြိုးစား တာတွေ၊ အောင်ပွဲနှင့်လွဲသည့်အတွက် ကြေကွဲရ၊ ပေးဆပ်ရ၊ ဆုံးရှုံးရတာတွေ၊ အနိုင်ရသူ၊ ဗိုလ် စွဲ သူ၏ ချိုမြိန်သောအရသာတွေ ကို မြင်ရ၊ ကြားရသည်။ ကာယကံရှင်တွေတော့ မသိ၊ ကြည့်ရသူ တောင် စိတ်တက်ကြွရ၊ ပူလောင်ရ၊ ကြေကွဲရ၊ ရင်ခုန်သံတွေ အတက်အကျမြန်ခဲ့ရ သည်။

ပြိုင်ဆိုင်မှုပြင်းထန်လှသော အားကစားလောကအတွက် စိတ်ချမ်းသာစရာတစ်ခုကတော့ “ အား ကစားသမားစိတ်ဓာတ်” ပဲဖြစ်သည်။ စည်းမျဉ်း ၊ စည်းကမ်းနှင့် အညီ သန့်သန့်ရှင်းရှင်း မ ျှမ ျှ ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း၊ အောင်နိုင်လို့ မောက်မာဝင့်ကြွားမှုမရှိ၊ ရှုံးနိမ့်လို့လည်း စိတ်ဓာတ်မကျ၊ နိုင်သူက ရှုံး သူကို အားပေး၊ ရှုံးသူက နိုင်သူကို လေးစား တာတွေအားလုံးကို ခြုံငုံထားသော စိတ်နေစိတ်ထား ဖြစ်သည်။ အားကစားသမားစိတ်ဓာတ် နှင့် လူကြီးလူကောင်းဆန်မှုကို တွဲဖက် ပြောကြသည်။
အားကစားသမားစိတ်ဓာတ်ကို နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးကဏ္ဍတွေကပါ နမူနာယူသင့် ကြောင်းပြောတာတွေလည်းရှိသည်။

သို့သော်လက်တွေ့လုပ်ဖို့မလွယ်လှ။ အားကစားလောက မှာတောင် စည်းဘောင်ထဲကနေ ပြိုင်ဘက်ကို ဖိအားပေးတာတွေ၊ ညစ်တွန်းတွန်းတာတွေရှိ နေ သည် မဟုတ်ပါလား။ ၂၀၀၆ ကမ္ဘာ့ဖလားဘော်လုံးပြိုင်ပွဲတွင် ဝိန်းရူနီ အနီကပ်ပြပြီး ထုတ်ပယ်ခံ ရအောင် ဖိအားပေး ခဲ့ပြီးနောက် ပေါ်တူဂီနည်းပြအဖွဲ့ဘက်သို့ မျက်စိမှိတ်ပြခဲ့သော ရော်နယ်ဒို ကို မှတ်မိ ကြဦး မည်ထင်ပါသည်။

စည်းဘောင်ထဲကနေ မညစ်ဘူးဆိုရင်တောင် ပြိုင်ပွဲအတွင်း ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သူ၏ မထင်မှတ်သော အမှားများကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး အနိုင်ယူတာကတော့ ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်သာဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် လက်ဝှေ့၊ ဘောလုံး ကဲ့သို့သော အားကစားပွဲများတွင် ထိုအခြေအနေကို အများဆုံးတွေ့ရသည်။ တစ်ဖက်လူ၏ အမှားကို အခွင့်ကောင်းမယူနိုင်ပါက ပြစ်တင်ခြင်းပင်ခံရနိုင်သည်။ ထိုကဲ့သို့ အခွင့် အရေးယူရန်ပျက်ကွက်မှုကြောင့် အရှုံးနဲ့ ရင်ဆိုင်ရပြီဆိုပါက တံထွေးခွက်မှာ မျောဖို့များသည်။

အားကစားပြိုင်ပွဲများတွင် ပြေးခုန်ပစ်ပြိုင်ပွဲများကတော့ လက်ဝှေ့လို၊ တင်းနစ်လို ၊ ဘောလုံး လို မဟုတ်၊ တစ်ဖက်လူကို အလဲထိုးနိုင်မှ၊ အမှတ်ယူနိုင်မှ၊ ဂိုးသွင်းနိုင်မှ အနိုင်ရတာမဟုတ်၊ မိမိ စံချိန် ကို ပြိုင်ဘက်ထက် သာအောင်လုပ်ဖို့ပဲလိုသည်။ ဒါတောင်မှ ကိုယ့်ရှေ့က ပြေးနေသူ ခြေချော်လဲ ခဲ့ရင် ဘာလုပ်မလဲ ဆိုသည့် အခြေအနေမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သေးသည်။

စပိန် သုံးမျိုးစုံအားကစားသမား Diego Mentrida သည် ထိုအခြေအနေမျိုးကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသူ တစ် ယောက်ဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့် စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့က စပိန်နိုင်ငံမှာကျင်းပသည့် သုံးမျိုးစုံ အားကစားပြိုင်ပွဲ ( ရေကူး၊ စက်ဘီးနှင့်အပြေး) တွင် ပန်းဝင်ရန် မီတာတစ်ရာခန့်အလိုမှာ Diego Mentrida က စတုတ္ထနေရာမှာရှိနေသည်။ သူ့ရှေ့မှာက ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ James Teagle ရှိသည်။

ပန်းဝင်ဖို့ မီတာငါးဆယ်လောက်အလိုတွင် ပြေးလမ်းက တစ်ဆစ်ချိုးကွေ့သွားသည်။ အဲဒီ နေ ရာမှာ ရှေ့မှာလမ်းပိတ်ထားကြောင်းနှင့် ဘယ်ဘက်သို့ကွေ့ရန် အမှတ်အသားပြထားသည်။
အားသွန်ခွန်စိုက်ပြေးလာသော James Teagle က ထိုအမှတ်အသားကို မမြင်၊ ထို့ကြောင့် ရှေ့ မှာချထားသော အတားအဆီးကို ဝင်တိုက်ပြီးလဲကျသွားသည်။ ချက်ခြင်းပြန်ထသည်။ ပရိသတ် က ဘယ်ဘက်ကို သွားဖို့ ဝိုင်းအော်ကြသည်။ ဒါပေမယ့် ဒီအချိန်မှာ Diego Mentrida က သူ့ကို ကျော်တက်သွားပြီ။ ပန်းတိုင်ကလည်း မီတာငါးဆယ်လောက်ပဲလိုတော့တာဆိုတော့ ပြန် ကျော်တက်ဖို့ မလွယ်တော့။

ဒီအချိန်မှာ Diego Mentrida က အံ့သြဖွယ်ရာ အပြုအမူကိုလုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ပန်းဝင် စည်း နဲ့ ခြေလှမ်းနှစ်လှမ်းလောက်အလိုမှာရပ်လိုက်သည်။ James Teagle ကိုစောင့်နေသည်။ James Teagle အနားကိုရောက်လာတော့ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ပြီး ပန်းဝင်စေသည်။ သူက စတုတ္ထနေရာ ကနေသာ ပန်းဝင်ခဲ့သည်။

Diego Mentrida ၏ အားကစားသမားစိတ်ဓာတ်ပြည့်ဝမှု၊ လူကြီးလူကောင်းဆန်မှုတို့ကို အသိ အမှတ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ပြိုင်ပွဲကျင်းပရေးကော်မတီက ဂုဏ်ထူးဆောင်တတိယဆုကို ချီးမြှင့်ခဲ့ သည်။ ပန်းဝင်ချိန်အဖြစ်အပျက်ကို ရိုက်ကူးထားသော ဗီဒီယိုဖိုင် လူမှုကွန်ယက်တွေမှာ ဖော်ပြ တော့ ထင်ရှားကျော်ကြားသူတွေရော၊ သာမန်ပြည်သူတွေကပါ ဂုဏ်ပြုကြသည်။

Diego Mentrida ကတော့ သူ့အပြုအမူနဲ့ပတ်သက်ပြီး ထူးထူးထွေထွေ ဝင့်ကြွားပြီး မပြောခဲ့။
“ James လမ်းမှားသွားတာမြင်လိုက်တယ်။ သူဘာဖြစ်သွားတယ်ဆိုတာတွေ့လိုက်တယ်။အဲဒီ နောက်တော့ ခြေလှမ်းတွေ အလိုလိုရပ်သွားတာပါပဲ။ သူက တတိယဆုနဲ့ ထိုက်တန်ပါ တယ်။ ဒီလိုလုပ်တာ ထူးခြားတဲ့ကိစ္စမဟုတ်ပါဘူး၊ ကလေးဘဝထဲက အဖေနဲ့ အမေရော၊ နောက်ပြီး ကလပ်က ဆရာတွေရော ဒီလိုစိတ်ထားဖို့ သင်ပေးခဲ့တာပါ” လို့ ရိုးရိုးလေးပြောခဲ့သည်။ အား ကစားသမားစိတ်ဓာတ်တွေ၊ ဂုဏ်သိက္ခာတွေအကြောင်း တစ်ခွန်းမှမပြောခဲ့။

တကယ်တော့ Diego Mentrida တတိယနေရာက ပန်းဝင်ခဲ့လ ျှင်လည်း အပြစ်တင်မည့် သူ ရှိ မည်မထင်။ James Teagle လဲကျသွားတာ သူ့ပယောဂမပါ။ ကာယကံရှင်အမှားသာဖြစ်သည်။ ဒါပေမယ့် သူ့ခွန် ၊ သူ့အား နှင့် ပြိုင်ဘက်ကို ကျော်ဖြတ်တက်တာမျိုးမဟုတ်ဘဲ ပြိုင်ဘက် ဖြစ်သူ ၏ ကံမကောင်း၊ အကြောင်းမလှ ဖြစ်ရပ်ကြောင့် ဖြတ်ကျော် အနိုင်ရတာမျိုးကို မလိုချင်သည့် အတွက် သာမန်သူတွေ ပြုနိုင်ခဲ သော အပြုအမူကို လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုနေ့က ပြိုင်ပွဲတွင် အစစ်အမှန်အောင်နိုင်သူမှာ ပြိုင်ပွဲတစ်ခုကို လိပ်ပြာသန့်သန့်နှင့် အနိုင်ယူတာ အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်ဟု နမူနာပြခဲ့သည့် Diego Mentrida သာဖြစ် ပါသည်။

ခရီးတစ်ခု ၊ သင်ခန်းစာတစ်ပုဒ်

ခရီးတစ်ခု ၊ သင်ခန်းစာတစ်ပုဒ်

ဒီဆောင်းပါးကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ကြားမှာ အီးယူ သံတမန် များနဲ့ တွေ့ဆုံ ဆက်ဆံခဲ့ရစဉ်က အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကို အခြေခံပြီး လွန်ခဲ့တဲ့ ငါးနှစ် ရေးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ မဖတ်ရသေးသူများအတွက် ပြန်လည်မ ျှဝေလိုက်ပါတယ်။

“အပေါ်ယံကြည့်ရင်တော့ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ ပြည်ပခရီးစဉ်တစ်ခုပဲဖြစ်ပေမယ့် အနက် ကောက် ယူတဲ့သူတွေအပေါ် မူတည်ပြီး အကြောင်း၊ အကျိုး ကွာခြားသွားတဲ့ သင်ခန်းစာတစ်ခုပါ။”

( ဆောင်းပါးကောက်နှုတ်ချက်)


ခရီးတစ်ခု၊ သင်ခန်းစာတစ်ပုဒ်

၂၀၀၅ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းမှာ ကျွန်တော်ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင် ရတယ်။ ပြန်ကြားရေးနဲ့ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် တာဝန်ပေး ထားပေမယ့် ကျွန်တော့်က ဝန်ကြီးရုံးရဲ့ သုတေသနအဖွဲ့ကို တာဝန်ယူရတဲ့အတွက် ဌာနအလုပ် ထက် ဝန်ကြီးရုံးရဲ့ သုတေသနအလုပ်တွေ၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးလုပ်ငန်းတွေကို ပိုလုပ်ရတယ်။

၂၀၀၆ ခုနှစ် ကုန်ပိုင်းမှာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို ကိုယ်စားပြုပြီး မြန်မာ-အီးယူ အလုပ်ရုံဆွေး နွေးပွဲတစ်ခုကို တက်ခွင့်ရပါတယ်။ အဲဒီအလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲက မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ဥရောပသမဂ္ဂ (အီးယူ) ဆက်ဆံရေးတိုးတက်ဖို့အတွက် ဘာတွေလုပ်သင့်သလဲဆိုတာ အတွက်ဆွေးနွေး တာဖြစ်ပါတယ်။ ထူးခြားတာက တရားဝင်ဆွေးနွေးပွဲမဟုတ်ဘဲနဲ့ အလွတ်သဘောဆွေးနွေးပွဲ (Track 2 ) ဖြစ်ပြီး Chatham House Rule ကို ကျင့် သုံးတာဖြစ်တဲ့အတွက် ကိုယ့်အယူအဆကို ကိုယ် လွတ်လွတ် လပ်လပ်ပြောလို့ရတာပါပဲ။

အဲဒီအလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲမှာ မြန်မာဘက်က နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဦးဆောင်ပါတယ်။ အငြိမ်း စားသံအမတ်ကြီးများ၊ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ သံတမန်ဝန်ထမ်းများတက်ပါတယ်။ ကျန်တဲ့ ဌာနတွေကတော့ ဒုညွှန်ချုပ်၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးများတက်ပါတယ်။ အီးယူဘက်ကလည်း သံအမတ် ကြီးများ၊ မြန်မာ့အရေးကိုလေ့လာနေတဲ့ပညာရှင်များ လာပါတယ်။ အဲဒီအလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတွေကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွေမှာလည်းဆက်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတိုင်း မှာ ပါဝင်ခွင့်ရခဲ့သလို အီးယူကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရဲ့ ပြည်တွင်းလေ့လာရေးခရီးစဉ်များမှာလည်း ပြန်ကြား ရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဆက်ဆံရေးအရာရှိအဖြစ်နဲ့လိုက်ပါခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီအလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများနဲ့ခရီးစဉ်များဟာကျွန်တော့်အတွက် သံတမန်များ၊ ပညာရှင်များနဲ့ ပထမဆုံး ထိတွေ့ဆွေးနွေးခွင့်ရတဲ့အခွင့်အရေးပါပဲ။ မြန်မာဘက်က သံတမန်များ၊ ပညာရှင်များရဲ့ ပြောဆိုဆွေးနွေးမှုတွေကိုလေ့လာသင်ယူခွင့်ရခဲ့တယ်။ အီးယူဘက်က သံတမန် တွေ၊ပညာရှင် တွေ နဲ့ ဆွေးနွေးပွဲအတွင်းမှာသာ မဟုတ် ဘဲ စားချိန်၊ နားချိန်၊ ခရီးသွားချိန်တွေမှာပါ လွတ်လပ်စွာ ဆွေးနွေးခွင့်ရတဲ့အတွက် ဗဟုသုတတိုးခဲ့တယ်။

အဲဒီမှာ သတိပြုမိတာတစ်ခုက မြန်မာ့ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ် တွေ၊ အခြေအနေတွေနဲ့ ပတ်သက် ပြီး အနက်ကောက်ယူတဲ့အခါ သူတို့နဲ့ ကျွန်တော်တို့ အတော်ကွာခြားတာ တွေရှိတယ်။ ကျွန် တော်တို့ကအရေးကြီးနေပေမယ့် သူတို့အတွက်က သေးသေးလေး ဖြစ်နေတတ်တယ်။ သူတို့က အရေးကြီးနေပေမယ့် ကျွန်တော်တို့က ဒါလေးများ ဆိုပြီး ဖြစ်တာလဲရှိတယ်။ တစ်ခါတစ်လေကျ တော့လည်း သူတို့ထောက်ပြလိုက်မှ ကျွန်တော်တို့ အတွက် ဒါ ဟုတ်သားပဲလို့ဖြစ်ရတာလည်း ရှိ တယ်။

အီးယူကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နဲ့ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းကိုလေ့လာရေးသွားတဲ့ခရီးစဉ်မှာ အီးယူ သံ အမတ်ကြီးတစ်ယောက်နဲ့ စကားပြောရင်းနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်နဲ့ ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့တွေ ကို အရေးယူတဲ့ကိစ္စအကြောင်းရောက်သွားတယ်။ အားလုံးသိတဲ့အတိုင်း ၂၀၀၄ ခုနှစ် အောက်တို ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကို တာဝန်ကနေအနားပေးလိုက်တယ်။ ထောက်လှမ်း ရေးတပ်ဖွဲ့တစ်ခုလုံးကို ဖျက်သိမ်းပစ်လိုက်တယ်။ အဲဒါတွေအားလုံးရဲ့ အရင်းခံက ရှမ်းပြည်မြောက် ပိုင်းမှာ စခဲ့တာဆိုတာ့ စကားပြောရင်းနဲ့ အဲဒီဘက်ရောက်သွားတာပေါ့။

အဲဒီမှာ သံအမတ်ကြီးက “အဲဒီ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလထဲမှာပဲ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေက အိန္ဒိယကို သွားခဲ့တယ်။ အဲဒီခရီးစဉ်က အရမ်းအရေးကြီးတယ်” လို့ ဆိုင်းမပါ ဗုံမဆင့်ပြောလိုက် တယ်။ သူဘာကို ဆိုလိုချင်သလဲဆိုတာ ကျွန်တော်နားမလည်ခဲ့ဘူး။ ဒါ့ကြောင့် “ အိန္ဒိယကနေ လက်နက်တွေ ဝယ်တာကြောင့်လား၊ ဘာ့ကြောင့်လဲ” လို့ပြန်မေးခဲ့တယ်။

ဒီတော့မှ သူက အခုလို ရှင်းပြတယ်။

၁။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်ကို ရာထူးကနေဖယ်ရှားလိုက်တာက အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူး ကြီး သန်းရွှေ အိန္ဒိယ ကို သွားတာ အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်နေ့ တစ်ပတ်ပဲခြားတယ်။

၂။ အနောက်နိုင်ငံတွေမှာတောင် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းတစ်ခုခုကြောင့် ဝန်ကြီး အဖွဲ့ကို ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းတာတွေလုပ်ခဲ့ရင် သမ္မတ၊ ဝန်ကြီးချုပ် တို့က စီစဉ်ထားတဲ့ ပြည်ပခရီးစဉ်တွေ ဖျက်ပြီး ပြည်တွင်းမှာပဲနေလေ့ရှိတယ်။

၃။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေက မြန်မာနိုင်ငံမှာ တတိယရာထူးအမြင့်ဆုံးလူကို ဖြုတ်ပစ်ရုံ တင်မဟုတ် ဘူး။ အာဏာအရမ်းရှိတဲ့ထောက်လှမ်းရေးတစ်ဖွဲ့လုံးကို ဖျက်ပစ်လိုက်တာ။ ဒါ့ကြောင့် ငါတို့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်း ရွှေရဲ့ အိန္ဒိယခရီးစဉ်လည်း ရွှေ့ဆိုင်းလိမ့်မယ်လို့ ထင်ထားတယ်။

၄။ ဒါပေမယ့် အဲဒီခရီးစဉ်ကို မဖျက်ပဲနဲ့ မူလစီစဉ်ထားတဲ့အတိုင်းသွားတဲ့အတွက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေဟာ သူ့ကိုယ်သူ ဘယ်လောက်ယုံကြည်မှုရှိတယ်၊ နိုင်ငံကို ဘယ်လောက်ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း ရှိတယ်ဆိုတာကို ပြလိုက်တာပဲ။

၅။ အဲဒီအဖြစ်အပျက်ကိုကြည့်ပြီး ငါတို့က မြန်မာနိုင်ငံမှာ အစိုးရအပြောင်းအလဲလုပ်ပြီး ဒီမိုကရေစီ ကို ဖော်ဆောင်ရမယ်ဆိုတဲ့ Regime Change မူဝါဒက မဖြစ်နိုင်ဘူး။ ဒီမိုကရေစီ အပြောင်းအလဲက ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ ဆီကလာမှပဲ ဖြစ်မယ်ဆိုတာကို သဘောပေါက်သွား တယ်။ အခု ဒီဆွေး နွေးပွဲတွေလာလုပ်တာကလည်း အဲဒီလိုအပြောင်းအလဲတွေဖြစ်နိုင်ဖို့ ဘာတွေလုပ်ရမယ်ဆိုတာ ကို နည်းလမ်းရှာတာပဲ။

အဲဒါဟာ သူရဲ့ ကိုယ်ပိုင်သုံးသပ်ချက်လား၊ အီးယူရဲ့ မူဝါဒဆိုင်ရာသုံးသပ်ချက်လားဆိုတာတော့ သံ အမတ်ကြီးက ပြောမသွားဘူး။

ဒါပေမယ့် တိုက်ဆိုင်တာလားတော့မသိဘူး။ မြန်မာ-အီးယူ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတွေဖြစ်ခဲ့သလို နောက်ပိုင်းမှာ အဲဒီအချိန်က ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဆန်းခေါင်းဆောင်တဲ့ မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နဲ့ အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ဘေဂျင်းမြို့မှာ တွေ့ဆုံဆွေး နွေး တာလည်း ဖြစ်လာခဲ့တယ်။

အပေါ်ယံကြည့်ရင်တော့ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ ပြည်ပခရီးစဉ်တစ်ခုပဲဖြစ်ပေမယ့် အနက် ကောက် ယူတဲ့သူတွေအပေါ် မူတည်ပြီး အကြောင်း၊ အကျိုး ကွာခြားသွားတဲ့ သင်ခန်းစာတစ်ခုပါ။

ယူကရိန်းစစ်ပွဲ အလှည့်အပြောင်း

ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်တဲ့ စစ်ပွဲ ခြောက်လကျော် ခုနှစ်လထဲရောက်လာတော့ ပူတင်ရဲ့ ယူကရိန်း မူဝါဒ အခြေမလှ ပုံ က ပိုပြီး ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာတယ်။ ပူတင်က စစ်ပွဲအစမှာ မိန့်ခွန်းပြောတော့ ယူကရိန်းက သူ့အဆို နာဇီလက်သစ်အစိုးရကို ဖယ်ရှားပစ်ဖို့ နဲ့နေတိုးအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ဖို့ ကြိုးစားတာ ကို ရပ်တန့် ပစ်ဖို့ သူ့အခေါ် ယူကရိန်းအထူးစစ်ဆင်ရေးကို ဆင်နွဲရတာပါလို့ ပြောခဲ့တယ်။ တနည်းအားဖြင့် ဒါဟာ ယူကရိန်းစစ်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ရုရှားရဲ့ မဟာဗျူဟာရည်မှန်းချက်ပေါ့။

ဒါပေမယ့် ရုရှားထိုးစစ်အောက်မှာ ယူကရိန်းတပ်ဖွဲ့တွေ မြန်မြန်ပြိုလဲသွားပြီး ကိဗ်မြို့တော်ကို သိမ်း ပိုက်နိုင်မယ်ဆိုတဲ့ မေ ျှာ်လင့်ချက်က မှန်းချက်နဲ့နှမ်းထွက်မကိုက်ခဲ့ဖူး။ ဒါ့ကြောင့် မတ်လ ၂၆ ရက် နေ့မှာ ရုရှားတွေက သူတို့ရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်က ယူကရိန်းအရှေ့တောင်ဘက်က ရုရှား စကားပြော ယူကရိန်းနိုင်ငံသားတွေ အများဆုံးနေထိုင်တဲ့ ဒွန်းဘတ်စ်ဒေသလွတ်မြောက်ရေး ဖြစ် တယ်ဆိုပြီး ပြောင်းလဲပြောဆိုလာတယ်။ အဲဒီမူဝါဒအတိုင်းပဲ ဒွန်းဘတ်စ်ဒေသမှာ အဓိက ထိုးစစ် ကြီးဆင်နွဲတယ်။ ဒွန်းဘတ်စ်ဒေသနေရာအတော်များများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ပေမယ့် ဒွန်းဘတ်စ် ဒေသတစ်ခုလုံးကို တော့ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းမရှိဘဲ ထိုးစစ်အရှိန်တန့်သလိုဖြစ်နေခဲ့တယ်။

အဲဒီလို စစ်အီနေတဲ့အချိန်မှာ ဇူလိုင်လကစပြီး ယူကရိန်းတွေက နိုင်ငံတောင်ပိုင်းက ရုရှားတွေ သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေကို တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်မယ်ဆိုပြီး အသံပေးလာတယ်။ သြဂုတ် လ ၂၉ ရက်နေ့မှာတော့ ကရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်နဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ Kherson ဒေသမှာ ယူကရိန်း တွေရဲ့ တန်ပြန်ထိုးစစ်ကို စတင်ခဲ့တယ်။ ယူကရိန်းတပ်ဖွဲ့တွေက နယ်မြေနည်းနည်းပါးပါး ပြန်သိမ်း နိုင်ပေမယ့် ရုရှားစစ်မျက်နှာတစ်ခုလုံး ပြိုလဲသွားတဲ့အထိ မစွမ်းဆောင်နိုင်ဘူး။ ရုရှား ကာကွယ် ရေး ဝန်ကြီးဌာနကလည်း ယူကရိန်းတွေရဲ့ ထိုးစစ်ကို တားဆီးနိုင်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ တယ်။

ဒါပေမယ့် Kherson ဒေသ ထိုးစစ်က ရုရှားတပ်ဖွဲ့တွေ လှည့်စားနိုင်ဖို့အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ တဲ့ ယောင်ပြ စစ်ဆင်ရေးဆိုတာ ရုရှားတွေ မရိပ်မိခဲ့ဘူး။ စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့မှာ ယူကရိန်း တွေက ဒွန်ဘတ်စ်ဒေသရဲ့ မြောက်ဘက်မှာ ရှိတဲ့ Kharkiv ဒေသမှာ အထွေထွေ ထိုးစစ်ကြီးကို ဆင်နွဲခဲ့တယ်။

အငိုက်မိသွားပုံရတဲ့ ရုရှားတပ်ဖွဲ့တွေက အဲဒီစစ်မျက်နှာမှာ အထိနာခဲ့တယ်။ စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့အထိ ယူကရိန်းဘက်က ထုတ်ပြန်ချက်အရ ရုရှားတွေလက်ထဲကနေ စတုရန်းကီလိုမီတာ ခြောက်ထောင် လောက် ပြန်သိမ်းနိုင်ခဲ့တယ်လို့ပြောခဲ့ပြီး အဲဒီအထဲမှာ အုပ်ချုပ်ထောက်ပံ့မှုအရ အရေးပါတဲ့ Izyum မြို့လည်း ပါတယ်။ စက်တင်ဘာ ၆ ရက်နေ့ နဲ့ စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့ ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်အနေအထားကို ပုံ ၁ နဲ့၂ မှာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ ခရမ်းရောင်နဲ့ ပြထား တာက ယူကရိန်းတပ်ဖွဲ့တွေ သိမ်းပိုက်နိုင်တဲ့နယ်မြေတွေဖြစ်ပါတယ်။

ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း Kharkiv စစ်မျက်နှာကနေ ရုရှားတပ်ဖွဲ့တွေ ဆုတ်ခွာပေး ရတာကို ဝန်ခံခဲ့ပြီး ဒါဟာ နည်းဗျူဟာ လိုအပ်ချက်အရ ဆောင်ရွက်ခဲ့တာဖြစ်တယ်၊ အရေးနိမ့်လို့ ဆုတ်ခွာတာမဟုတ်ဘူးလို့ ပြောခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ရုပ်သံမီဒီယာတွေမှာ မြင်တွေ့နေရတဲ့ ရုရှား တပ်တွေ စွန့်ပစ်ထားခဲ့တဲ့ လက်နက်တွေ၊ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတွေကတော့ အောင်မြင်စွာ ဆုတ်ခွာတဲ့ ပုံစံမပေါက်ဘူး။ ယူကရိန်းတွေကတော့ ဆောင်းရာသီမရောက်ခင် ဒွန်ဘတ်စ်ဒေသ ထဲ အထိ ထိုးစစ်ဆင်မယ်ဆိုပြီး အသံပေးနေတယ်။ ရုရှားတွေကလည်း ခံစစ်ကြောင်း အသစ် ပြန်တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်။ ဒီတော့ တိုက်ပွဲတွေက ဆက်ဖြစ်နေဦးမှာပဲ။

ယူကရိန်းရဲ့ တန်ပြန်ထိုးစစ်က ပူတင်အတွက် စိန်ခေါ်မှုအသစ်ပဲ။ ဒီထိုးစစ်မတိုင်မီအထိ ပူတင်က ရုရှားနိုင်ငံက ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဖြတ်တောက်မှုကြောင့် ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေမှာ စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းတွေဖြစ်လာပြီး ယူကရိန်းစစ်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကြားဝင်စေ့စပ်မှုတွေ လုပ် ပေးလိမ့်မယ် လို့ မေ ျှာ်လင့်ထားတာပါ။ ဒါပေမယ့် အခု ယူကရိန်းထိုးစစ်ရဲ့ အောင်မြင်မှုကြောင့် ဥရောပသမဂ္ဂ က ကြားဝင်စေ့စပ်ဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပဲ။

စစ်ပွဲခြောက်လကြာတဲ့အချိန်မှာ ယူကရိန်းအစိုးရကို ဖြုတ်ချမယ်ဆိုတဲ့ ရည်မှန်းချက်လည်း မအောင်မြင်တဲ့ အပြင် ယူကရိန်းစစ်ပွဲကြောင့် အရင်က နေတိုးအဖွဲ့ကို မဝင်ဘဲ ကြားနေ နိုင်ငံ အဖြစ်ရပ်တည်နေတဲ့ ဆွီဒင် နဲ့ဖင်လန် နိုင်ငံတို့တောင် နေတိုးအဖွဲ့ထဲ ဝင်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက် ပြီ ဆိုတော့ နေတိုးအဖွဲ့ အရှေ့ဘက်တိုးချဲ့လာတာကို တားဆီးရေးဆိုတဲ့ ရည်မှန်းချက်လည်း ပျက်သွားပြီ။ ဒွန်ဘတ်စ်ဒေသတစ်ခုလုံးကိုလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အခြေအနေမရှိသေးဘူး။

အဲဒီအခြေအနေက ရုရှားပြည်တွင်းမှာ ရှိတဲ့ ပူတင် ရဲ့ အနေအထားကို ဘယ်လောက်ထိခိုက်နိုင် မလဲဆိုတာ ပြောဖို့စောသေးတယ်။ အခု အချိန်ထိတော့ ပူတင်ဟာ အာဏာကို ကောင်းကောင်း ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်တုန်းပဲ။ ပူတင်နှုတ်ထွက်ပေးဖို့ တောင်းဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ချို့ရှိပေ မယ့်အဲဒီလူတွေက ဒေသန္တရအဆင့်နိုင်ငံရေးသမားတွေပဲ၊ ပူတင်ကို စိန်ခေါ်နိုင်တဲ့သူတွေ မဟုတ်ဘူး။

ပူတင်ကို စိန်ခေါ်ပြီး ရာထူးက ဖယ်ရှားဖို့ဆိုတာ ပူတင်ရဲ့ အတွင်းစည်းထဲက သူတွေပဲ လုပ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပေမယ့် အဲဒီသူတွေကလည်း အခု အချိန်ထိ ပူတင်ဘက်က လောင်းကြေး ထပ်ထားတုန်းပဲ။ ဒါပေမယ့် စစ်ရေး၊စီးပွားရေးအကျပ်အတည်း တွေ ဆိုးသထက်ဆိုးလာရင်တော့ အဲဒီသူ တွေအနေနဲ့ ယူကရိန်း စစ်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး ထွက်ပေါက်တစ်ခုရဖို့ စဉ်းစားရတော့မှာ သေချာ တယ်။ အဲဒီအခါမှာ ပူတင် ရှိနေခြင်းဟာ အဖြေရှာဖို့အတွက် အဓိက အတားအဆီး ဖြစ် နေပြီလို့ မြင်လာရင်တော့ ရုရှားနိုင်ငံရေးမှာ အပြောင်းအလဲတွေဖြစ်လာနိုင်တာပေါ့။

ယူကရိန်းတန်ပြန်ထိုးစစ်ဟာ စစ်ရေးအလှည့်အပြောင်းသက်သက်ပဲဖြစ်မလား၊ နိုင်ငံရေး အလှည့် အပြောင်းပါ ဖြစ်မလားဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရမှာပဲ။

သက်တန့်တစ်စင်း

လွန်ခဲ့တဲ့ ခုနှစ်နှစ် ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့ က ရေးခဲ့တဲ့ ဟိန္ဒူဘုရားပွဲ အကြောင်းခရီးသွားဆောင်းပါး

အဲဒီအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သက်တန့်တစ်စင်းကို မေ ျှာ်လင့်ခဲ့ပေမယ့် အခုတော့ မိုးသက်မုန်တိုင်းပဲရောက်လာခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် မုန်တိုင်းစဲရင်တော့ သက်တန့်တစ်စင်း ပေါ်လာ ကောင်းပါရဲ့။


သက်တန့်တစ်စင်း

အခုတစ်လော ခရီးမကြာခဏထွက်နေရသည့် ကျွန်တော် ဒီနေ့( စက်တင်ဘာ ၁၃ ) မှာတော့ ရန်ကုန်- မန္တလေးကားလမ်းဟောင်းအတိုင်း နေပြည်တော်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ လမ်းတလေ ျှာက်ရှိ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနရုံးများကို ဝင်ရောက် တွေ့ဆုံရင်း ၁၁၅ မိုင်ကတဆင့် နေပြည်တော်ကို ပြန်ဖို့ စီစဉ် ခဲ့သည်။ ထုံးစံအတိုင်း ကားတစ်စီးထဲ၊ ကျွန်တော်၊ ယာဉ်မောင်း နောက်ပြီး ခရီးစဉ်စစ်ဆေး ချက်မှတ်တမ်းရေးမည့် အရာရှိတစ်ဦး။

ညောင်လေးပင်ရောက်တော့ နေ့လည် ၁၂ နာရီထိုးပြီ။ ညောင်လေးပင် မြို့ အဝင်မှာ ညောင်လေးပင်မြို့ထဲမှာ ဟိန္ဒူဘာသာဝင် အန္ဒိယအနွယ်ဖွားတွေကို ဝတ်ကောင်းစားလှ တွေနဲ့ စုစု စုစု တွေ့ရသည်။ အရောင်တောက်တောက်လွင်လွင် ဆာရီတွေနဲ့ အမျိုးသမီး ကြီးတွေ၊ အမျိုးသမီးငယ်အများစုကတော့ ဆာရီ အစား အရောင်တောက်တောက် ဂါဝန် ရှည်တွေနဲ့၊ အမျိုးသားတွေကတော့ လူကြီး၊ လူငယ်အားလုံး လုံချည်၊ ဘောင်းဘီတွေနဲ့ ၊ သူတို့ကိုမြင်ရတာ ပွဲလမ်းတစ်ခုခုကို သွားဖို့ ပြင်ဆင်နေတာသိသာသည်။ လိုက်ထရပ် တွေ၊ ထွေလာဂျီတွေပေါ်မှာ မိသားစုလိုက်၊ ဆိုင်ကယ်တွေကလည်း အုပ်စုလိုက်။

ညောင်လေးပင်ရုံးကနေထွက်လာတော့ ကျောက်တံခါးမရောက်မီ ကန်ရွာမှာ ကားတန်း ကြီးက လမ်းပေါ်မှာ တစ်ရွေ့ရွေ့၊ ဆိုင်ကယ်တွေ၊လူတွေ စုပြုံသွားနေကြသည်။ ကားရှင်း ပေးနေသော လူငယ်တစ်ဦးကို မေးတော့ ရှေ့မှာ ဟိန္ဒူဘုရားပွဲရှိသည်တဲ့။ တစ်နှစ်မှာ ဒီတစ်ရက်ပဲ ကျင်းပသည့်ပွဲ၊ မနက်ကနေ ည ၁၂ နာရီအထိ ကျင်းပမည့် ဘာသာရေးပွဲ၊ ညောင်လေးပင်၊ ကျောက်တံခါး၊ ဇေယျဝတီစတဲ့ဒေသတွေက ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တွေ အားလုံးလာသည့်ပွဲ၊ ခရစ်ရှနား၊ သီဝ၊စသည့် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားတွေကို ပူဇော်သည့်ပွဲ။ နေပြည်တော်ကို ဘယ်အချိန် ရောက်ရောက်၊ ဘယ်အချိန်ပေါက်ပေါက်၊ လွတ်လပ်ပေါ့ပါး စွာခရီးထွက်လာသူမို့ အဲဒီပွဲကို ဆင်းကြည့်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။

ဘုရားပွဲအဝင်မုခ်ဦးကျဉ်းကျဉ်းကိုဖြတ်ဝင်လိုက်သည်နှင့်အထဲမှာ ပွဲဈေးတန်း၊လူပင်လယ်။ လူအော်သံ၊ ဈေးခေါ်သံတွေ။ ဈေးတန်းနောက်က ကန်ကြီးထဲမှာ လူတစ်ချို့ရေကူး နေသည်။ ပွဲဈေးတန်းကား အညာဘုရားပွဲနှင့် အတူတူ၊ မြန်မာ မုန့်တွေ နေရာမှာ ကုလားအချိုမုန့်တွေ၊တစ်ပိဿာ သုံးထောင် လို့အော်ရောင်းနေ၏။ ဓာတ်ပုံတွေရောင်း တဲ့နေရာမှာတော့ မြန်မာမင်းသား မင်းသမီးတွေနေရာမှာ ဘော်လီဝုဒ် မင်းသား မင်းသမီး တွေက နေရာယူထားသည်။

မုန့်ဟင်းခါးသည်တွေနေရာမှာတော့ ပူရီသည်တွေ၊ စမူဆာနဲ့ပဲသုတ်သည်တွေ၊ ဆိုးဆေး ခပ်များများနဲ့အအေးဆိုင်တွေ၊ ပြောင်းဖူးပြုတ်၊ မြေပဲပြုတ်၊ ရွှေရင်အေးသည်တွေကတော့ ကျွန်တော်တို့ဘုရားပွဲတွေနဲ့အတူတူ။ လယ်ယာသုံး၊ အိမ်သုံးပစ္စည်းအရောင်းဆိုင်တွေ မှာတော့ သူတို့ဓလေ့အရသုံးသည့်ပစ္စည်းတွေချခင်းထားသည်။ ရွှေရောင် လက်ဝတ်တန် စာတွေ၊ ရောင်စုံဘော်လုံးတွေကလည်း ရောင်းကောင်းသည့် စာရင်းထဲမှာပါပုံရသည်။ တစ်ထောင် တစ်ထောင် လို့ အော်ရောင်းနေသည့် မျက်မှန်ဆိုင်ရှေ့မှာတော့ လူငယ်တွေ စုပြုံနေသည်။ ကံစမ်းမဲ တစ်စောင် ငါးရာနဲ့ရောင်းပြီး ဆိုင်ကယ်တစ်စီးမဲဖောက်ပေးမည်ဆို သည့် ထီဆိုင်ရှေ့မှာ အိပ်မက်မက်နေသူတွေကလည်း မနည်းမနော။

လူငယ်တွေကတော့ ဘယ်ဘာသာဖြစ်ဖြစ် အတူတူပင်။ ရိုးရာဝတ်စုံနဲ့ ဒါမှမဟုတ် ခေတ်ဝတ်စုံနဲ့ လှနေသည် ပျိုဖြူလေးတွေကို မျက်လုံးချင်းဆုံ ရင်ခုံနေသည့် လူငယ်လေး တွေ ပွဲခင်းထဲမှာ အပြည့်။ တစ်နေရာမှာတော့ အရိပ်ကောင်းသည့် ကုက္ကိုပင်ကြီးတွေ အောက်မှာ အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးငယ်တွေ နားဖို့ သတ်မှတ်ထားသည်။ အဲဒီဘေးက ကွင်းပြင် ကုန်းမို့မို့မှာတော့ လူငယ်လေးတွေက လူအုပ်ထဲကို တန်းစီပြီး ကြည့်နေကြ သည်။ တစ်ချို့က ဓာတ်ပုံလှမ်းရိုက်နေသည်။ သူတို့ဘာသာစကားနဲ့ အောက်ဟစ်နေသူ တွေလည်း ရှိသည်။ လေ ျှာက်ပြန်သံပေးလား၊ လူပျိုသံလားမသိနိုင်။ ကလေးတွေက တော့ ပူပေါင်းသည်တွေရှေ့မှာ မော့နေကြသည်။ တစ်ချို့ကတော့ ခရာတွေဝယ်ပြီး အသားကုန်မှုတ်နေကြသည်။

ဘုရားပွဲဆိုတာ ပျော်လည်းပျော်၊ ဆုလည်းတောင်း၊ စိတ်ခွန်အားကိုလည်း ဖြည့်သည့် ပွဲ ဆိုတော့ဘုရားဆောင်တစ်ခုရှေ့မှာတော့ဘာသာရေးပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက အဆောင်လက်စည်း လေးတွေကို ချီပေးနေသည်။ သူ့ရှေ့မှာ အလှည့်ကျဖို့ ထိုင်စောင့်နေသူတွေက အမျိုးသား တွေပဲဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးတွေက မလာရတာလား၊ မလုပ်တာလားတော့ မသိ။ ဘုရား ဆောင်တစ်ခုထဲမှာတော့ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ ကလေးတွေ စုနေကြသည်။ အလှုခံနေရာ နှစ်ခုရှေ့မှာလည်း လှုဒါန်းသူတွေအပြည့်။

သူတို့ဘာသာဝင်တွေထဲမှာ ကင်မရာတစ်လုံးနဲ့ ကျွန်တော်က ထင်ရှားနေတော့ တစ်ချို့ က စိတ်ဝင်စားစွာလှမ်းကြည့်ကြသည်။ အနားက လူတစ်ယောက်ကို ဓာတ်ပုံရိုက်လို့ရ လားလို့မေးတော့ ရပါတယ်လို့ ပြောသည်။ ဒါပေမယ့် ကင်မရာချိန်လိုက်တိုင်း ရှက်ပြီး လှည့်သွားသူတွေက အတော်များသည်။ ထိုသူက ဟိုဘက်မှာ ပူရီကျွေးနေတယ် သွားစား ပါလားဟုတိုက်တွန်းသည်။ စိတ်ဝင်စားစရာတွေများလွန်းလို့ သွားမစားဖြစ်၊ ကင်မရာနဲ့ ပုံတွေလိုက်ရိုက်နေမိသည်။

ပွဲခင်းထဲက ပြန်ထွက်လာတော့နေ့လည်တစ်နာရီ၊ နေကြဲကြဲတောက်ပူနေပေမယ့် လူတွေ က အပူကို မမှု၊ တစ်နှစ်မှာ တစ်ခါနွဲရသည့် ဒီပွဲကို အစွမ်းကုန်နွဲကြည့်ပုံ။ ပြန်သွားသူတွေ ရှိ သလို ထွေလာဂျီတွေ၊ ဆိုင်ကယ်တွေ၊ ကားတွေနဲ့ ရောက်လာသူတွေက တစ်ပုံတစ်ပင်။ တစ်ချို့တွေကတော့ ကားလမ်းဘေး အရိပ်ကောင်းသည့် သစ်ပင်ကြီးတွေအောက်မှာ ခဏ နားနေကြသည်။ ညနေစောင်းရင် တစ်ခါပြန်နွဲကြဦးမည့်ပုံ။

ပွဲဈေးတန်းက ပြန်လာတော့ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံအကြောင်းစိတ်ရောက်သွားသည်။ မန်ဒဲလားက ဘာသာ၊ လူမျိုး၊အတွေးအခေါ်၊ အယူအဆ၊ ဓလေ့ထုံးစံ အမျိုးမျိုးရှိသည့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံကို သက်တန့်ရောင် လူ့အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ကင်ပွန်းတပ်ခဲ့သည်။ မတူကွဲပြားသည့် အရောင်တွေပေါင်းပြီး လှပသည့် သက်တန့်တစ်စင်းပေါ်ထွက်လာခြင်း ကို တင်စားခဲ့သည်။ အဲဒီအတိုင်းလည်း ဖြစ်အောင်လုပ်ခဲ့သည်။

ကားပေါ်ကနေ တစ်ရိပ်ရိပ်မြင်နေရသည့် မြင်ကွင်းကို ငေးကြည့်ရင် မြန်မာနိုင်ငံပေါ်တွင် သက်တန့်တစ်စင်းကို မြင်မိပါသည်။

၁၃ စက္ကန့်

၁၃ စက္ကန့်

၁၃ စက္ကန့်ဆိုတာ ဘာမှ မကြာဘူး။ အဲဒီအချိန်ဟာ လူတစ်ယောက်ကို အကဲဖြတ်ဖို့အတွက် လုံလောက်တယ် လို့ ပြောရင် လက်ခံဖို့ခက်တယ်။ဒါပေမယ့် အဲဒီလို ဖြစ်ခဲ့တဲ့ သာဓကတွေလည်း ရှိတယ်။

အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့် နဲ့ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်မ်ဂျုံအန် တို့ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့က စင်္ကာပူနိုင်ငံမှာ ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲကျင်းပခဲ့တယ်။ ဒီထိပ်သီး ဆွေးနွေးပွဲ ဟာ မြောက်ကိုရီးယား နိုင်ငံ စတင်ထူထောင်တဲ့ ၁၉ ၄၈ ခုနှစ်က စပြီး နှစ်နိုင်ငံ ခေါင်းဆောင် တွေ ကြား ပထမဆုံးအကြိမ်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုဖြစ်တဲ့ အပြင် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံရဲ့ အနုမြူ ဗုံး နဲ့ တိုက်ချင်းပစ်ဒုံးပျံစမ်းသပ်မှုတွေကြောင့် နှစ်နိုင်ငံကြား တင်းမာမှုတွေမြင့်မားနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်တဲ့ အတွက် တစ် ကမ္ဘာလုံးက စိတ်ဝင်တစားစောင့်ကြည့်ခဲ့ကြတယ်။

အထူးသဖြင့် မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်မ်ဂျုံအန် တစ်ယောက် ထိပ်သီး အစည်းအဝေး မှာ ဘယ်လို ပြုမူနေထိုင်၊ သွားလာလှုပ်ရှား မှာလဲဆိုတာကို စိတ်ဝင်စားခဲ့ကြတယ်။ မြောက်ကို ရီးယားနိုင်ငံဟာ တစ်ပါတီစနစ်ကျင့်သုံးတဲ့နိုင်ငံဆိုတော့ ပြည်တွင်းမှာဆိုရင် ကင်မ်ဂျုံအန်က အတု မရှိခေါင်းဆောင်ကြီးပေါ့။ ဒါပေမယ့် ကင်မ်ဂျုံအန် ဟာ အဲဒီအချိန်ထိ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင် နဲ့ တွေ့ဆုံတာက လွဲရင် အခြားနိုင်ငံတကာခေါင်း ဆောင်တွေနဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးတဲ့ အတွေ့အကြုံ မရှိသေးဘူး။ ဒါ့ကြောင့် နိုင်ငံတကာမီဒီယာတွေ ရှေ့မှာ သူဘယ်လိုနေမလဲ၊ ထရမ့်ကို ရှိန်နေ မလား၊ ဒါမှမဟုတ် မျက်နှာထားတင်းတင်းနဲ့ ရန်လိုတဲ့ပုံ ဖြစ်နေမလား စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး တွေးဆကြတယ်။

ထရမ့်ကတော့ စီးပွားရေးသမား၊ ရုပ်သံအစီအစဉ်တင်ဆက်သူ ဘဝကနေ နိုင်ငံရေးလောကထဲ ဝင် လာပြီး သမ္မတအထိ ဖြစ်လာတဲ့သူ၊ မူလပင်ကိုယ်သဘာဝကိုက ပြိုင်ဖက်တွေ ကို ကိုယ်ဟန် အမူအရာ၊ မျက်နှာ အမူအရာ၊ ကိုယ်ခန္တာအရွယ်အစား တွေကို သုံးပြီး လွှမ်းမိုးဖို့ ကြိုးစား တတ်တဲ့ အကျင့် ရှိ သူဖြစ်တယ်။ ၂၀၁၆ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအကြို စကားစစ်ထိုးပွဲတွေမှာ ဟီလာရီ ကလင်တန် ကို ပြုမူဆက်ဆံခဲ့ပုံနဲ့ သမ္မတဖြစ်ပြီးနောက် ဂျီ ၇ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ အခြား ဂျီ ၇ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်တွေအပေါ် ပြုမူဆက်ဆံပုံတွေက ထရမ့်ရဲ့ စရိုက်လက္ခဏာကို မြင် နိုင်တဲ့အကောင်းဆုံးသာဓကတွေပဲ။

ထရမ့်ကိုယ်တိုင်ကလည်း ကင်မ် နဲ့ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမတိုင်ခင်မှာ သူတို့ နှစ်ယောက် တွေ့ ရင် ကင်မ်ဂျုံအန်ကို ဘယ်လိုကိုင်တွယ်ဆက်ဆံမယ်ဆိုတာကို အမျိုးမျိုး ကြွားလုံးထုတ်ခဲ့တယ်။ ဒါ့ကြောင့်လည်း ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲမှာ ဆွေးနွေးမယ့် အကြောင်းအရာထက် မီဒီယာတွေ ရှေ့မှောက်မှာ ခေါင်းဆောင်နှစ်ယောက် ဘယ်လို ဆက်ဆံမလဲဆိုတာကို ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားကြ တယ်။

ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ ကျင်းပတဲ့နေ့ ပထမဆုံး အစီအစဉ်က ရုပ်သံသမားတွေ၊ ဓာတ်ပုံ ဆရာတွေရဲ့ရှေ့မှောက်မှာ နှစ်နိုင်ငံအလံတွေကို နောက်ခံထားပြီး ခေါင်းဆောင်နှစ်ယောက် လက်ဆွဲ နှုတ်ဆက်မယ်၊ ဓာတ်ပုံအရိုက်ခံမယ်။ ပြီးရင် ဆွေးနွေးပွဲကျင်းပမယ့် အခန်းထဲကို သွားဖို့ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီနေ့က ဆွေးနွေးပွဲကျင်းပမယ့်နေရာကို ကင်မ်ဂျုံအန်က နည်းနည်းစောပြီးရောက်လာတယ်။ လက်ထဲမှာ မှတ်စုစာအုပ်အနက်လေးကိုင်ထားတယ်။ အချိန်စောရောက်တာဟာ ကင်မ် အနေနဲ့ သူ့ထက်အသက်ကြီး တဲ့ ထရမ့် ကို လေးစားမှုပြတာဖြစ်သလို လက်ထဲမှာ မှတ်စု စာအုပ်ကိုင် ထားတာက ဆွေးနွေးပွဲအပေါ်အလေးထားမှုကို ပြသလိုက်တာ ဖြစ်တယ်။

ထရမ့်ကလည်း သူရောက်ရမယ့်အချိန်အတိုင်း အတိအကျရောက်တယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဂျီ ၇ အစည်း အဝေးမှာ ထရမ့်နောက်ကျနေလို့ ကျန်တဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေက စောင့်နေခဲ့ရတဲ့ အဖြစ်အပျက် နဲ့ ယှဉ်လိုက်ရင် ထရမ့်ကလည်း အစည်းအဝေးကို အလေးထားကြောင်း ပြသလိုက်တာပဲဖြစ်တယ်။

သတ်မှတ်ချိန်ရောက်တဲ့အခါ ခေါင်းဆောင်နှစ်ယောက်က စင်မြင့်ရဲ့ ဝဲ ၊ ယာ နှစ်ဘက်ကနေ လမ်း လေ ျှာက်ဝင်လာတယ်။ ကင်မ်ဂျုံအမ်အတွက် ဒီပွဲဟာ နိုင်ငံတကာစင်မြင့်ပေါ်ကို ပထမဆုံးတက် တဲ့ ပွဲ၊ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံရဲ့ ခေါင်းဆောင်က သူ့ကို အသိအမှတ်ပြုတွေ့ဆုံတဲ့ပွဲ ဖြစ်ပေမယ့် ပျာယာခတ်မနေဘူး။ ထရမ့်နဲ့ တွေ့ဖို့အတွက် ခြေ လှမ်း မှန်မှန်နဲ့ပဲ လေ ျှာက်လာတယ်။ အဲဒီလို လေ ျှာက်လာချိန်မှာ ထရမ့်က စပြီး လက်ကမ်းတယ်။ ကင်မ်က အလားတူ တုန့်ပြန်တယ်။ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်တဲ့အချိန်မှာ နှစ်ယောက်လုံးက ခွန်အားအပြည့်နဲ့ တစ်ဖက်လူရဲ့ လက်ကို ဆုပ် ကိုင်ပြီး ကိုယ့်ကိုကိုယ် ယုံကြည်မှုရှိကြောင်း ပြသတယ်။

ထရမ့်က သူ့ရဲ့ အရပ်မြင့်မားမှုနဲ့ ကိုယ်ခန္တာအရွယ်အစားကြီးမားမှုကို အသုံးချနိုင်ဖို့အတွက် နီးနီး ကပ်ကပ် လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ဖို့ ကြိုးစားပေမယ့် ကင်မ်က နှစ်ယောက်ကြား အကွာအဝေးကို လက် တစ်ကမ်းနီးပါးဖြစ်အောင်ထိန်းထားနိုင်တယ်။

နှုတ်ဆက်စကားအပြန်အလှန်ပြောချိန်မှာတော့ ထရမ့်က ကင်မ်မျက်နှာကို စူးစိုက်ကြည့်ပြီး ပြော တယ်။ ကင်မ်ကလည်း ပြန်ကြည့်ပြီး ပြောတယ်။ ထရမ့်ရဲ့ အကြည့်ကို ရှောင်လွှဲဖို့မကြိုးစားဘူး။ သူတို့နှစ်ယောက်လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ချိန်က ၁၃ စက္ကန့်ပဲကြာတယ်။

အပြန်အလှန်နှုတ်ဆက်ချိန်မှာ ထရမ့်က ကင်မ်ရဲ့ လက်မောင်းကို ဆုတ်ကိုင်ပြီး စကားပြောသလို ပုခုံးကို ပုတ်ပြီးလည်း ပြော တယ်။ ဓာတ်ပုံသမားတွေဘက်ကို လှည့်ပြီး ဓာတ်ပုံရိုက်ဖို့ ပြောတဲ့ အ ချိန် ၊ ဆွေးနွေးပွဲ ခန်းမ ကို သွားမယ့်အချိန်တွေမှာလည်း ထရမ့်ကပဲ ကင်မ်ရဲ့ လက်မောင်းကို ကိုင်ပြီး ဦးဆောင်တယ်။ ဒါဟာ ထရမ့်က အိမ်ရှင်ပုံစံမျိုးနဲ့ အပေါ်စီးကနေ ဆက်ဆံလိုက်တာ ပဲဖြစ်တယ်။

ဒါပေမယ့် ကင်မ်က လည်း ထရမ့်လက်မောင်းကို ပြန်ကိုင်ပြီး စကားပြောတယ်။ ဒါဟာ ခင်ဗျားပြောတာ ကျွန်တော် နားထောင် သလို ကျွန်တော်ပြောတာကိုလည်း ခင်ဗျား နားထောင်ဦး ဆိုတဲ့ သဘော လို့ အနက်ကောက် ကြတယ်။

နိုင်ငံတကာမီဒီယာတွေရဲ့ ရှေ့မှာပြောဆိုဆက်ဆံနေထိုင်မှု နဲ့ပတ်သက်ရင် ထရမ့်က အတွေ့ အကြုံများနေပြီ ဖြစ် တဲ့အတွက် ပြဿနာမရှိဘူး။ ကင်မ်ကတော့ နိုင်ငံတကာမီဒီယာများရဲ့ ရှေ့မှာ လူလုံးထွက်ပြ ရတာ ပထမဆုံးအကြိမ်ပဲ။ ဒါပေမယ့် ကင်မ်က ဒီအခြေအနေကို ကောင်းကောင်း ကိုင်တွယ်သွား နိုင်ခဲ့တယ်။ ထရမ့်နဲ့ စကားပြောဆိုတဲ့အခါ သက်တောင့်သက်သာရှိသလို ဓာတ်ပုံဆရာတွေ ပုံ ကောင်းရအောင် မျက်နှာပေးကောင်းကောင်းနဲ့ ပြောဆိုလှုပ်ရှားသွားခဲ့တယ်။

အဲဒီအချိန်က ကင်မ်ဟာ အသက်သုံးဆယ့်ခြောက်နှစ်ပဲရှိသေးတဲ့အတွက် အာရှတိုက်သားများရဲ့ ဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း သူထက် အသက်ကြီး တဲ့ ထရမ့် ( ၇၂ နှစ် ) ကို လေးစားမှု ပြပေ မယ့် အောက်ကျို့တဲ့အနေအထားမဖြစ်အောင် ဂရုစိုက်ခဲ့တယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ ရန်စောင်နေခဲ့တဲ့ နှစ်နိုင်ငံအနေအထားကြောင့် ရန်လိုနေတဲ့ပုံစံ မဖြစ်အောင် ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင် ရယ်ရယ်မောမော ပြောဆိုဆက်ဆံသွားနိုင် ခဲ့တယ်။

ကိုယ်ဟန်အမူအရာနဲ့ မျက်နှာရိပ် မျက်နှာကဲတွေကို အကဲခတ်အနက်ကောက်သူတွေက တော့ ထိပ်သီး ဆွေးနွေးပွဲက တိကျတဲ့ ရလဒ်မရခဲ့ပေမယ့် ကင်မ်ဂျုံအန်က သူဟာ နိုင်ငံတကာ စင်မြင့်ပေါ်မှာ အမေရိကန်သမ္မတနဲ့ သူတင် ကိုယ်တင် ဆွေးနွေးဖို့အတွက် ကြောက်ရွံ့မနေဘူး ဆိုတာကို သက်သေပြ နိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဒီပွဲဟာ ကင်မ်ဂျုံအန် နိုင်ငံရေးအရ အမြတ် ထွက်တဲ့ ပွဲ လို့ သုံးသပ်ခဲ့တယ်။

နိုင်ငံရေးအရတော့ ကင်မ်ဂျုံအန်ရဲ့ အုပ်ချုပ်ပုံစနစ်ဟာ နမူနာယူဖို့မကောင်းပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ကို ဣန္ဒြေရရ ဆက်ဆံသွားနိုင်တာ ကို တော့ အသိအမှတ်ပြုရမှာပဲ။

နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးမှာ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ချိန် ၁၃ စက္ကန့်ဆိုတာ ခဏလေးပေမယ့် ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ ကိုယ်ရည် ကိုယ်သွေးကို အကဲဖြတ် ဖို့ လုံလောက်တယ်ဆိုတာ အမှန်ပဲ။

ဓာတ်ပုံ။ ဝါရှင်တန်ပို့စ် သတင်းစာ

ကျွန်တော်နဲ့ ဖက်ဒရယ်

ကျွန်တော်နဲ့ ဖက်ဒရယ်

ဖက်ဒရယ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ရှုထောင့်တစ်ဖက် တည်းကပဲ သင်ကြားခံခဲ့ ရသူတစ်ယောက် ၊ ရှေ့တန်းတစ်နေရာမှာ မမေ ျှာ်လင့်ဘဲ ရခဲ့တဲ့ စာအုပ် တစ်အုပ်ကြောင့် ဖက်ဒရယ်ကို အခြားရှုထောင့်တစ်ဖက်ကနေ ရှုမြင်နိုင်ခဲ့တဲ့ အကြောင်း လွန်ခဲ့တဲ့လေးနှစ် ၂၀၁၈ ခုနှစ်က ရေးထားတဲ့ ဆောင်းပါး တစ်ပုဒ်ပါ။

မဖတ်ရသေးသူများ ဖတ်ရှုဝေဖန်သုံးသပ်နိုင်ဖို့ မ ျှဝေလိုက်ပါတယ်။


ကျွန်တော်နဲ့ ဖက်ဒရယ်

ကျွန်တော့်ဘဝမှာ ကိုယ့်နိုင်ငံရေး အတွေးအမြင်ကိုပြောင်းစေတဲ့ စာအုပ်တွေအတော်များများရှိ တယ်။ အဲဒီအထဲက တစ်အုပ်ကတော့ ဖက်ဒရယ်စနစ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့စာအုပ်ပါ။

၁၉ ၈၄ ခုနှစ်ထဲမှာ မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ်က ကေအင်ယူတပ်ဖွဲ့ရဲ့ မဲသဝေါ စခန်းကို တပ်မ ၄၄ လက် အောက်ခံတပ်ဖွဲ့တွေကသိမ်းပိုက်ခဲ့တယ်။စခန်းကို သိမ်းပြီးတော့အဲဒီဒေသလုံခြုံရေး ကို ကျွန်တော် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ တပ်ရင်းက တာဝန်ယူခဲ့ရတယ်။ ကျွန်တော်က မဲသဝေါစခန်း ရဲ့ မြောက်ဘက်အကျဆုံးတောင်ကုန်းတစ်ခုမှာ စခန်းဆောက်ပြီး ခံစစ်ပြင်ရတယ်။

အဲဒီအချိန်က မဲသဝေါစခန်းထဲမှာ ရုံးအဆောက်အဦတွေ၊ လူနေအဆောက်အဦတွေ၊ ဘာသာရေး အဆောက်အဦတွေအများကြီးပဲ။ အဲဒီအဆောက်အဦတွေထဲက မဒတ အဖွဲ့ရုံးလို့ ယူဆရတဲ့ ရုံး အဆောက်အဦထဲကနေ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့စာအုပ်တွေကို ကျွန်တော့်စခန်းကို သယ်လာပြီး လေ့လာခဲ့တယ်။ အဲဒီထဲက တစ်အုပ်ကတော့ “ Fundamentals of Government” ဆိုတဲ့ စာအုပ် ပဲ။

ဒီစာ အုပ်ဟာ အစိုးရ၊ လွှတ်တော်၊ အခြေခံဥပဒေ၊ တစ်ပြည်ထောင်စနစ်၊ ပြည်ထောင်စုစနစ် စတာတွေ ကို တိုတို ရှင်းရှင်း ရေးသားထားတဲ့အတွက် နိုင်ငံရေးစတင်လေ့လာသူတွေအတွက် အင်မတန် အသုံးဝင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့လိုဖက်ဒရယ်ဆိုတဲ့စကားလုံးကို ကြောက်စရာနိုင်ငံရေး အယူ အဆအဖြစ် နဲ့ သင်ကြား တာခံခဲ့ရတဲ့ မျိုးဆက်တွေအတွက် ဖက်ဒရယ် စနစ်ရဲ့ အခြား တစ်ဖက် မျက်နှာစာကို မြင်ခွင့်ရခဲ့တဲ့ စာအုပ်ပေါ့။

အဲဒီစာအုပ်ကို သဘောကျလွန်းလို့ မဲသဝေါစခန်းကနေ စစ်ဆင်ရေးပြန်လာတဲ့အချိန်မှာ ကျောပိုး အိတ်ထဲမှာ ထည့်ပြီးသယ်ခဲ့တယ်။ အဲဒီအချိန်က မဲသဝေါ စခန်းကနေ လှိုင်းဘွဲ့မြို့ကို ခြေလျင် ချီတက်ရတာဖြစ်တဲ့အပြင် မိုင်းတွေ၊ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် လမ်းမကြီးအတိုင်းမသွားနိုင်ဘဲ တောင် ကြောတွေပေါ်ကနေ တောတိုးချီတက်ရတဲ့အချိန်ပါ။ အဲဒီလိုအချိန်မှာ ဒီလိုစာအုပ်အထူကြီးကို ရိက္ခာတွေ၊ ခဲယမ်းတွေနဲ့အတူ ကြောပိုးအိတ်ထဲမှာ ထည့်ပြီးသယ်တယ်ဆိုတာ အတော်မလွယ်တဲ့ ကိစ္စဆိုတာ ကြုံဖူးသူတွေသိပါတယ်။

ဒီစာအုပ်ကို အခွင့်ရတိုင်း ပြန်ဖတ်ဖြစ်တယ်။ ဖတ်တိုင်းလည်း ဖက်ဒရယ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အတွေး တွေပြောင်းပြောင်းလာတယ်။ အခြေအနေ၊ အချိန်အခါအရ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးပြောဆိုခွင့် မရှိပေမယ့် အစဉ်အဆက်သင်ကြားခံထားရတဲ့ဖက်ဒရယ်ဟာ မကောင်းဘူးဆိုတဲ့ အချက်ဟာ မမှန် ဘူး ဆိုတာကိုတော့ လက်ခံလာတယ်။ နောင်ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးမြှင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရတဲ့ အခါဖက်ဒရယ် စနစ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဖတ်ရှုလေ့လာဆွေးနွေးခွင့်တွေအများကြီးရခဲ့တယ်၊ ငြိမ်းချမ်း ရေးရနေတဲ့ဒေသတွေကို လေ့လာခွင့်ရခဲ့တယ်။ ဒါ ပေမယ့် ဒီစာအုပ် ကတော့ ကျွန်တော့်ရဲ့ လက်ဦး ဆရာပါပဲ။

စက်တင်ဘာ ၃ ရက်နေ့က မြန်မာ့ မဟာဗျူဟာနှင့် မူဝါဒလေ့လာရေး အင်စတီကျု (ISP Myanmar) က ပြုလုပ်တဲ့ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု – မျှော်ရည်ပန်းတိုင်နှင့် ညှိနှိုင်း ယူရမည့် ဖြစ်တန်ခြေများ (A Federal Democratic Union: Visions and Negotiated Possibilities) ဆွေးနွေးပွဲမှာ အနာဂတ်ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုပုံစံနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမြင်အမျိုးမျိုး ကို ဆွေးနွေးသွားတာ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါတယ်။ နေပြည်တော်မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံမှာလည်း ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုပုံစံနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမျိုးမျိုးဆွေးနွေးနေကြ တာရှိပါတယ်။ အခြားအဖွဲ့အစည်းအသီးသီးက ကျင်းပတဲ့ဆွေးနွေးပွဲတွေ၊ စကားဝိုင်းတွေမှာလည်း အမြင်အမျိုးမျိုးတွေဆွေးနွေးနေကြတယ်။

အဲဒီဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ ထင်ထင်ရှားရှားမြင်ရတဲ့အချက်တစ်ခုကတော့ လူများစုဖြစ်တဲ့ ဗမာ တိုင်း ရင်းသား (အစိုးရ၊ လွှတ်တော်၊ ဌာနဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူများ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ အရပ်ဘက် ပညာရှင် များ) နဲ့ ကျန် လူနည်းစုတိုင်းရင်းသားတွေကြားမှာ ဖက်ဒရယ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ရှုမြင်ပုံအတော်ကွဲပြား ခြားနားတယ် ဆိုတဲ့အချက်ပါပဲ။ ဒါကလည်း အစဉ်အလာအရ သင်ကြားခဲ့ရမှု၊ ဖြတ်သန်းခဲ့ရမှုတွေ ကွဲပြားခြားနားတာကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော့်ကတော့ အနာဂတ် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုပုံစံကို မဆွေးနွေးခင် အောက်ပါအချက်တွေ ကို အရင်လက်ခံဖို့လိုတယ်လို့မြင်မိပါတယ်-

၁။ ဖက်ဒရယ်ဆိုတာ ဒေသတစ်ခု၊ လူမျိုးတစ်မျိုးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ နိုင်ငံရေး၊အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွား ရေး၊လူမှုရေးရာ ကိစ္စတွေကို အနီးဆုံးနေရာမှာ ရှိတဲ့ ၊ သက်ဆိုင်မှုအရှိဆုံးဖြစ်တဲ့ သူတွေကို စီမံ ခန့်ခွဲခွင့်ပေးတာဖြစ်တယ်။

၂။ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေဘယ်လောက်ပေးမလဲဆိုတာက သမိုင်းအစဉ်အလာ၊ လူမျိုးများရဲ့ ဓလေ့ထုံးစံ၊ လူမျိုးစုများအကြား တည်ရှိခဲ့၊ တည်ရှိနေတဲ့ဆက်ဆံမှုတွေအပေါ်မှာ မူတည်တယ်။

၃။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ အင်အားကြီးမားတဲ့ နော်ရထာ၊ ဘုရင့်နောင်၊ အလောင်းဘုရားတို့ခေတ်မှာ တောင် တိုင်းရင်းသားဒေသတွေဟာ တစ်ပြည်ထောင်စနစ်ပုံစံနဲ့ရှိခဲ့တာမဟုတ်ဘူး။ ဖက်ဒရယ်ပုံစံ နဲ့ရှိနေခဲ့တာဖြစ်တယ်။ ဒ့ါကြောင့် သမိုင်းနဲ့ ချီပြီး ပြန်ပြောရင် တစ်ပြည်ထောင်စနစ်ကို ပြောနေ တာ မဟုတ်ဘူး။ ဖက်ဒရယ်ကိုပြောနေတာဖြစ်တယ်လို့ သတိပြုရပါမယ်။

၄။ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလမှသာ ဗမာတိုင်းရင်းသား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များနဲ့ တိုင်းရင်း သားခေါင်းဆောင်တွေကြားမှာ သေသေချာချာစတင်ထိတွေ့ခွင့်ရတာဖြစ်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဗိုလ် ချုပ်အောင်ဆန်းအပါအဝင် ခေါင်းဆောင်များဟာ တိုင်းရင်းသားများရဲ့ အစဉ်အလာ နိုင်ငံရေး၊ လူမှု ရေးဆိုင်ရာဆက်ဆံမှုတွေကို လေ့လာခွင့်မရဘူး။ နိုင်ငံတကာ အထူးသဖြင့် ဆိုဗီယက်၊ တရုတ် ကွန် မြူနစ်တွေရဲ့ အယူအဆတွေကို အခြေခံစဉ်းစားခဲ့ရတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ရဲ့ အခြေခံဥပဒေ ရေး ဆွဲရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး တိုင်းရင်းသား လူနည်းစုတွေရဲ့အခွင့်အရေး၊ လူမျိုးကြီး၊ လူ မျိုးငယ် စ သည်ဖြင့် ခွဲခြားသုံးသပ်ပြောဆို တာတွေဆိုရင် လီနင်ရဲ့ အယူအဆတွေကို အခြေခံပြီး ပြော သွားခဲ့ တာဖြစ်တယ်။ ဒီအခြေအနေဟာ အခုအချိန်အထိ အနည်းနဲ့ အများ ရှိနေဆဲပဲ။

၅။ ၁၉ ၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံညီလာခံကျင်းပချိန်မှာရှိနေတဲ့ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုတွေရဲ့ နိုင်ငံရေး ရေချိန် တွေ၊ လုံခြုံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးအခြေအနေတွေနဲ့ လက်ရှိအခြေအနေအများကြီး ကွာခြားသွား ပြီ။ ပါရာဒိုင်းတွေမတူတော့ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ အစဉ်အလာလက်ခံခဲ့တဲ့ အယူအဆတွေ၊ အတွေး အမြင်အချို့ကို စွန့်ပစ်ရမယ့်အချိန်ရောက်လာပြီ။

၆။ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ လူမျိုးကြီးဝါဒ မထွန်းကားဖို့လိုသလို ပြည်နယ်တစ်ခု၊ ဒေသတစ်ခုအတွင်းမှာ လည်း လူမျိုးကြီးဝါဒ မထွန်းကားဖို့လိုတယ်။

လူကြိုက်နည်းမယ့် အတွေးတွေကို မ ျှဝေတာပါ။ လွတ်လပ်စွာသဘောကွဲလွဲနိုင်ပါတယ်။

စာအုပ်တစ်အုပ်၊ အတွေးတစ်စ

“ The Generals” by Thomas E. Ricks ဆိုတာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကနေ အာဖဂန် ၊ အီရတ် စစ်ပွဲ ( ၂၀၁၁ ထိ အခြေအနေ) အထိ စစ်ပွဲတွေမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့ အမေရိကန် ကြည်းတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ၃၀ ဦး ရဲ့ စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်မှုအရည်အချင်းတွေကို သုံးသပ်ထားတဲ့ စာအုပ် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစာအုပ် ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှာ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်း William J. Perry နဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ( ငြိမ်း) Anthony C. Zinni တို့က ဖတ်ရှုလေ့လာသင့်တဲ့စာအုပ်၊ စစ်ဘက် ခေါင်းဆောင်မှုပညာရပ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး အတွေးအမြင်သစ်တွေပေးတဲ့စာအုပ်၊ အနာဂတ် လေ့ကျင့် ရေး၊ ရာထူးခန့်ထားရေးဆိုင်ရာမူဝါဒတွေအတွက် အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးငြင်းခုန်မှုတွေ ကို အစပျိုး ပေးတဲ့စာအုပ်လို့ သုံးသပ်ရေးသားထားတယ်။

ဒီစာအုပ်က တိုက်ပွဲတစ်ခုချင်းကို မြေပုံတွေ၊ ဇယားကားချပ်တွေနဲ့ သုံးသပ်ထားတာမဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီလိုပဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ရတဲ့ စစ်ပွဲ ရဲ့ အမှား၊ အမှန် နဲ့ နိုင်ငံရေး ၊ စီးပွား ရေး ဆိုင်ရာဆုံးဖြတ်ချက်များ ပါဝင်တဲ့ အဂ္ဂမဟာဗျူဟာ ဆိုင်ရာအချက်အလက် များကို ထည့်သွင်း စဉ်းစားသုံးသပ်တာမျိုးလည်း မလုပ်ပါဘူး။

စာရေးသူက စစ်ပွဲ တစ်ခုလုံး၊ ဒါမှမဟုတ် သက်ဆိုင်ရာစစ်နယ်ဝှမ်းတစ်ခု ကို တာဝန်ယူရတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ ရဲ့ စစ်မဟာဗျူဟာ ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ဆောင်ရွက်ချက်များကို သုတေသန ပြု လုပ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတစ်ဦးချင်းရဲ့ စစ်ဘက် ခေါင်းဆောင်မှု အရည်အသွေးကို သုံးသပ်တယ်၊ အဲဒီ သုံး သပ်ချက်များအပေါ် အခြေခံပြီး ၂၁ရာစု အမေရိကန်တပ်မတော်အတွက် လိုအပ်တယ်လို့ သူ ယူဆတဲ့ စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ မူဝါဒတွေကို ဖော်ထုတ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ တနည်း အားဖြင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာခေါင်းဆောင်မှုကို စစ်ရေးရှုထောင့်ကနေပဲ သုံးသပ်ဖော်ထုတ်ထား တာ ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ တာဝန်က တိုက်ပွဲ သို့မဟုတ် စစ်ပွဲကို နိုင်အောင် တိုက်ဖို့ ဆို ပေ မယ့် စာရေးသူက နိုင်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်တိုင်းကို အရည်အချင်းပြည့်ဝတဲ့ စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်လို့ မသတ်မှတ်ဘူး။ နိုင်တော့ နိုင်ပါရဲ့ ၊ ဒါပေမယ့် သူ့အဆုံးအဖြတ်မှားတဲ့အတွက် မကျဆုံးသင့်တဲ့ ကျဆုံးမှုတွေ၊ မဖြစ်သင့်တဲ့ ဆုံးရှုံးမှုတွေ ဖြစ်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးမှ အလဲလဲ အကွဲကွဲ နဲ့ အနိုင်ရတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်တွေကို အရည် အချင်းမရှိတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် ဝေဖန်သုံးသပ်ထားတယ်။

ဒီစာအုပ်ထဲမှာ ပါတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး William Depuy ဟာ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအပြီးမှာ လူထုထောက်ခံမှု လည်း ဆုံးရှုံး၊ ခေါင်းဆောင်မှုပြဿနာတွေ၊ စိတ်ဓာတ်နဲ့ စည်းကမ်းဆိုင်ရာ ပြဿနာပေါင်းစုံတွေ နဲ့ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ အမေရိကန် ကြည်းတပ်မတော်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်တည်ဆောက်ရာမှာ အဓိက အခန်းက ပါဝင်ခဲ့တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်တိုင်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် နဲ့ ဗီယက် နမ်စစ်ပွဲတွေမှာ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။

သူဟာ ၁၉ ၇၃ ခုနှစ်မှာ အသစ်တည်ထောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ ကြည်းတပ်မတော် လေ့ကျင့်ရေး နှင့် စစ်သဘောတရားဆိုင်ရာ ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ရဲ့ ပထမဆုံး ဌာနချုပ်မှူးအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး အမေရိကန်ကြည်းတပ်အတွက် လေ့ကျင့်ရေးမူဝါဒ သစ်တွေ၊ စစ်သဘောတရားသစ်တွေကို ဖော်ထုတ်ခဲ့တယ်။ ၁၉ ၉ ၁ ခုနှစ် ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ ဟာ သူ့စတင်ခဲ့တဲ့ လေ့ကျင့်ရေး ဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေရဲ့ အသီးအပွင့်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ ရတယ်။

စာရေးသူက ဗိုလ်ချုပ်ကြီး DePuy ရဲ့ ဒုတိယကမ္ဘာ စစ် အတွေ့အကြုံကို စာအုပ်နိဒါန်းမှာ ဖော်ပြခဲ့သလို ဗိုလ်ချုပ်ကြီး DePuy ရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု ကိုလည်း အခန်းနှစ်ခန်းနဲ့ သီးခြား သုံးသပ်ဖော်ပြခဲ့တယ်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီး DePuy က ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပွဲ အတွင်းက ညံ့ဖျင်းတဲ့ ဗိုလ်ချုပ် တစ် ယောက်ရဲ့ အဆုံးအဖြတ်မှားယွင်းမှုတွေကြောင့် သူတာဝန်ထမ်း ဆောင်ရတဲ့ တပ်ရင်းတစ်ရင်းလုံး နီးပါး ထိခိုက်သေကျေဒဏ်ရာရ ဖြစ်ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်စဉ်အပါအဝင် သူ့အတွေ့အကြုံတွေကို အခြေခံပြီး
“ အရည်အချင်းမရှိတဲ့ စစ်ခေါင်း ဆောင် တစ်ယောက်ဟာ (သူ့ရဲဘော်တွေရဲ့ သွေးစွန်း နေတဲ့ ) လူသတ်ကောင်” ပဲ၊ ဒါ့ကြောင့် ဒီလိုခေါင်းဆောင်မျိုးကို အမြန်ဆုံးဖယ်ရှားရမယ်ဆိုတဲ့ အယူ အဆရှိသူဖြစ်တယ်။ စာရေးသူက အဲဒီ သုံးသပ်ချက်ကို အတော်နှစ်သက်ပုံရတယ်။ စာအုပ်နေရာ အတော်များ များမှာ အဲဒီသဘောတရားကို တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် သွယ်ဝိုက် အသုံးပြုထား တာတွေ့ရတယ်။

ဒါ့အပြင် စာရေးသူက ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလိုစိတ်ကြီးမားလွန်းတဲ့ ၊ အောင်မြင်မှုအတွက်ပဲ တာဝန်ယူပြီး ဆုံးရှုံး မှုဆိုရင်လက်အောက်ကို အပြစ်ပုံချတတ်တဲ့၊ မဟာမိတ်များ၊ လုပ်ဖော် ကိုင်ဘက်များနဲ့ ပေါင်း စပ် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်လိုစိတ်မရှိဘဲ ငါ့မြင်းငါစိုင်းတတ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်များ ကိုလည်း အရည်အချင်း ညံ့ဖျင်း တယ်လို့ သတ်မှတ်ထားတယ်။ ဒါပေမယ့် လက်လွတ်စပယ် ပြောတာတော့မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီလို သုံးသပ်ချက်ကို အထောက်အကူဖြစ်စေမယ့် အချက် တွေ ကို တိတိကျကျ သုတေသနပြု တင်ပြထားတာတွေ့ရတယ်။

အများအမြင်မှာ တော်တယ်၊ ထက်မြက်တယ်လို့သတ်မှတ်ထားတဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ချို့ကို စာရေးသူက အထက်မှာဖော်ပြထားတဲ့ ပေတံနဲ့ တိုင်းပြီး အရည်အချင်းညံ့ဖျင်းတယ်ဆိုပြီး သတ်မှတ်ထားတာလည်းတွေ့ရတယ်။ ဥပမာ ဆိုရင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မက်အာသာပေါ့။ ဒီလို အချက် တွေကတော့ အပြန်အလှန် အငြင်းပွားစရာတွေများမယ်လို့ထင်ပါတယ်။

စာရေးသူရဲ့ သုံးသပ်ချက်တွေအားလုံး မှန်တယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ စစ်သမိုင်းကို ရှုထောင့် တစ်ခု က သုံးသပ်ထားတဲ့ အတွက် အပြန်အလှန် ငြင်းခုန်စရာတွေ ရှိတာအမှန်ပဲ။ ဒါကြောင့် လည်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Zinni က အတွေးအမြင်သစ်ရသလို အငြင်းပွားစရာတွေလည်း များတဲ့ စာအုပ် လို့ သုံးသပ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။

စာရေးသူကတော့ အရည်အချင်းညံ့ဖျင်းတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်တွေနဲ့ပတ်သက်ရင် ပြင်းထန်တဲ့ ခံစားချက် ရှိပုံရတယ်။ သူ့စာအုပ်ကို “ ညံ့ဖျင်းသောခေါင်းဆောင်များလက်အောက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင် ရင်း ကျဆုံးခဲ့ရသူများ အတွက်” ( “For those who died following poor leaders”) ဆိုပြီး ရည်ညွန်းထားတယ်။

ဒီစာအုပ်ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်အတွင်းမှာ ဖတ်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ရှစ်နှစ်ကျော် ကြာမှ နောက်တစ် ကြိမ်ပြန်ဖတ်ဖြစ်တယ်။ ဒါပေမယ့် စာဖတ်တဲ့ အချိန်ကာလနဲ့ နောက်ခံအကြောင်းအရာတွေ မတူတော့ စာအုပ်ကပေးတဲ့ အတွေးတွေ၊ ခံစားချက်တွေလည်း မတူတော့ ဘူး။

ပြန်ပေါင်းထုပ်ခန်း

တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ပြန်တက်လာတဲ့ လွန်ခဲ့တဲ့ ခြောက်နှစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့မှာ ရေးခဲ့တဲ့စာ

မဖတ်ရသေးသူများ ဖတ်ပြီး အတွေးနယ်ချဲ့နိုင်ဖို့မ ျှဝေလိုက်ပါတယ်။

=====================================================

ပြန်ပေါင်းထုပ်ခန်း

တကယ်တော့ မင်္ဂလာသာဆောင်ခဲ့တာ။ တစ်ယောက်အကြောင်းတစ်ယောက် ရေ ရေ လည်လည် သိခဲ့ကြတာ မဟုတ်ဘူး။ မသိတာလည်းမပြောနဲ့၊ဒီနှစ်ရွာက ဟို ဘေးတွေ ဘီတွေခေတ် က ပဲ အဆက်အသွယ်ရှိခဲ့တာကိုး။ ဒါတောင်မှ သာရေး နာရေးဆိုမှ သူ့ရွာ ကိုယ့်ရွာ အဆက် အဆံရှိခဲ့တာလေ။ နှစ်အိမ့်တစ်အိမ်နေခဲ့ရတာမှမဟုတ်တာ။

ဟောအဖိုးတို့အဖေတို့ခေတ်အရေးပိုင်ပြောင်းသွားတော့ပိုဆိုးသွားရော။ နောက်အရေးပိုင် က ဟိုဘက်ရွာ၊ ဒီဘက်ရွာ ကူးလူးသွားလာတာ မကြိုက်လှဘူး။ ကိစ္စရှိရင် သူ့လာပြော၊ သူရှင်းမယ်၊ ဟိုရွာ၊ ဒီရွာမသွားကြနဲ့ပေါ့။ ပြီးတော့ ရွာချင်းတောင်သူက အဆင့်ခွဲသေးတာ။

သူ့အတွက်အခွန်အကောက်များများရတဲ့ရွာ၊ စပါး၊ ငါး အထွက် ကောင်းတဲ့ရွာကျတော့ မျက်နှာသာပေးတယ်။ ပေးဆို ဒီရွာက အခွန် ငွေနဲ့ သူကလည်း ဘုရင်ခံကို မျက်နှာလုပ် ရတာကိုး။ အဲဒီရွာမျိုးကျတော့ လမ်းကောင်း၊ မီးကောင်း၊ ကျောင်း ကောင်းပေါ့။

ဒီတော့ အဲဒီရွာဆို သူကြီးက အတော်လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိတယ်။ မြို့ နဲ့လည်း နီးတော့ ရွာသား တွေက လည်း ဟိုရွာနဲ့ယှဉ်ရင်တော့ မျက်စိကြီးနားကြီး လို့ပြောနိုင် တယ်။
မျက်နှာမွဲရွာကျတော့ သူကြီးခန့်တာတောင် သူကြိုက်မှ၊ သူကြိုက်ရင် အဖေသေရင် သားကို သူကြီးခန့်ပေမယ့် သူမကြိုက်ရင် သားကိုဘေးဖယ်ပြီး တူတော်သူကို ခန့်ချင်ခန့် တာ။ မျက်နှာမွဲတဲ့အပြင် ခေါင်လွန်းတော့ အရေးပိုင်က စိတ်မ ဝင်စားဘူး။ မင်းတို့ဘာသာ အဆင်ပြေအောင်နေ၊ ငါ့ကိုအလုပ်မလာမရှုပ်နဲ့။ ပြဿနာ ဖြစ်လာရင်တော့ ငါ့ကို အဆိုး မဆိုနဲ့ ဒီလိုထားတာ။

ပြောသာပြောရတယ်။အရေးပိုင်ရဲ့နည်းကအလုပ်တော့ဖြစ်သား။ သူ့အတွက်လည်း အလုပ် သက်သာတာပေါ့။ နှစ်ရွာလုံးကလည်း သူ့ဟာနဲ့သူတော့ကျေနပ်နေတာပဲ။ ဒီလို နဲ့ လူကြီးတွေအခေါ်ခေတ်ပျက်နဲ့ကြုံရော၊ ခေတ်ပျက်ကြီးကျော်တော့ အရေးပိုင် ပြန်ရောက် လာတယ်။ ဒါပေမယ့် အရင်လိုတော့ အာဏာမကြီးတော့ဘူး။ အုပ်ချုပ်မယ့်စနစ်ကလည်း ပြောင်းသွားပြီ။ နီးရာရွာတွေပေါင်း၊ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ်အုပ်ချုပ်ဆိုတဲ့စနစ်ဖြစ်လာတယ်။

ဒီလိုနဲ့ ရွာနှစ်ရွာပေါင်းဖို့ဖြစ်လာရော၊ ဒါပေမယ့် ရွာလေးက လူတွေက အင်တင်တင်၊ နောက်လာတဲ့ မောင်ပုလဲ ဒိုင်းဝန်ထက်ကဲများဖြစ်မလားကြောက်သေးတယ်။ ဒါပေမယ့် ရွာကြီးကလူတွေက ခင်ဗျားတို့က ဘာမှ သိတာမဟုတ်ဘူး။ ခင်ဗျားတို့ပဲနေရင် ဟိုမြို့က လူတွေက လူလည်ကျတာခံရမှာပေါ့၊ ကျုပ်တို့က ဒီကောင်တွေနဲ့လုပ်စားလာတာ အံတို နေပြီဆိုပြီးရှင်းပြတော့ အေးလေ ငါတို့လက်ထက်သာ အဆက်အဆံနည်းတာ၊ ဘေး ဘီ တို့ခေတ်ကတော့ ပေါင်းခဲ့ကြသားဆိုပြီး သဘောတူလိုက်ရော။ ဒီတော့ ထုံးစံအတိုင်း နှစ် ရွာတစ်ရွာဖြစ်အောင် ရွာကြီးက သူကြီးသားနဲ့ ရွာလေးက သူကြီးသမီး သားပေး၊ သမီးယူ လုပ်တာပေါ့။

မင်္ဂလာဆောင်တော့လည်း ရွာကြီးသားတွေက ဆရာကြီးပေါ့။ မြို့မှာဆို ဟိုလို၊ ဒါက ဒီလို ဆိုပြီး ခုံခင်းတာ၊ ဧည့်သည်ဖိတ်တာ၊ အခမ်းအနားမှူးလုပ်တာ ကျွေးမွေးတာ အကုန်သူတို့ လက် သူတို့ခြေပေါ့ ။ သတို့သမီးဘက်တောင်မေးဖော်မရတော့ဘူး။ ဒါကလည်း နှိမ်တာ တော့မဟုတ်ဘူးပေါ့လေ။မင်္ဂလာပွဲကြီးခမ်းနားစေချင်တာကိုး။ဒါပေမယ့်ခက်တာကဟိုဘက် မှာလည်းသူ့ရပ်သူ့ရွာထုံးစံရှိတယ်။ အဲဒါလေးလည်း ပါစေချင်တာပေါ့။ မင်္ဂလာပွဲ မပျက် စေချင်လို့သာ အငြင်းအခုန်မလုပ်တာ ၊ စိတ်ထဲမှာတော့ ခိုးလိုးခုလုပေါ့။

မင်္ဂလာဆောင်ပြီးတော့လည်း ဒီအိမ်ထောင်ကိစ္စအ၀၀ က ရွာကြီးသားအမျိုးတွေပဲ ချယ် လှယ်တော့တာပဲ။ရွာလေးကစပါး၊ပဲ၊နှမ်းတောင်ရွာကြီးကတဆင့်ရောင်းပေးတာ၊ဈေးက လည်း သူတို့ပြောသမ ျှပေါ့။ ဒါတောင် ဟိုအရေးပိုင်ခေတ်ကဆို ဘာမှ ရတာမဟုတ်ဘူး ဆိုတာနဲ့ ကျေနပ်နေတာ၊ ရပ်ရေးရွာရေးဆိုလည်း ရွာကြီးသားပဲ။ ရွာလေးကလူတွေ ကတော့ ကူဘော်လောင်ဘက်သာသာပေါ့။ တစ်ခါ တစ်လေ မြို့က ဧည့်သည်တွေလာရင် တောင် တောသားတွေ မနေတတ် မထိုင်တတ်ဆိုပြီး ပွဲမထုတ်ချင်ဘူး။

ဒါပေမယ့် ရွာလေးသားဆိုတာလည်း အရင်ကသာ တောထဲတောင်ထဲ နေတာလေ။ ဒီဘက်ခေတ်ရောက်တော့ သူလည်း မြို့တွေဘာတွေရောက်လာတော့ မြင်တတ်လာပြီ။ ဒီ တော့ ရွာကြီးဘက် အမျိုးတွေပြောသမ ျှ ခေါင်းမငြိမ့်ချင်တော့ဘူး။ မိန်းမ အမျိုးတွေလည်း နေရာပေးရမှာပေါ့ဆိုတာမျိုးတွေးလာပြီ။ မင်းတို့ရောင်းတဲ့ပဲတွေထဲမှာ ငါတို့ဘက်က တစ်ဝက်ပါသကွာဆိုတာမျိုးပြောတတ်လာပြီ။အဲဒီတော့ဟိုဘက်အမျိုး၊ဒီဘက်အမျိုး အားပြိုင် ရာကနေ မိန်းမက စိတ်ဆိုးပြီး အိမ်ပေါ်ကဆင်းသွားရော။

အဲဒီအခါကျတော့ ရွာကြီးသားရော၊ ရွာလေးသားပါ ခေါင်းမီးတောက်ပြီ။ ဒီလင်မယားက ကွဲလိုမဖြစ်ဘူး။ ဒါက နှစ်ရွာ့တစ်ရွာ ချစ်ကြည်ရေးသင်္ကေတကိုး။ နောက်ပြီး လင်မယား စိတ်ကောက်နေတုန်းတောင် မြို့သားတွေက အချောင်ဝင်နှိုက်ဖို့လုပ်နေတာ လင်မယား ကွဲ ရင် ဘယ်ပြောကောင်းမလဲ။ နှစ်ရွာလုံး ဒုက္ခရောက်မှာသေချာတယ်။

ဒီတော့ ပြန်ရင်ကြားစေ့ရေးလုပ်ကြတာပေါ့။ ရပ်မိရပ်ဘတွေခေါင်းချင်းရိုက်ကြ၊ တိုင်ပင်ကြ ပေါ့။ မြို့ပြန်ကလေးတွေကလည်း မြို့မှာဆိုရင် ဒီလိုကိစ္စဆိုရင် ဟိုလို လုပ်တယ်၊ဒီလို လုပ်တယ်ဆိုပြီး အကြံလည်းပေးကျရဲ့။ ဒီလိုနဲ့ ပြန်ပေါင်းထုတ်ဖို့အတွက် ယောကျာၤးလေး ဘက်က လူကြီးစုံရာနဲ့ မိန်းကလေးကို သွားပြန်ခေါ်ဖို့သဘောတူကြရော။ ဒါပေမယ့် ရိုး ရိုးခေါ်လို့တော့မရဘူး။

ဟိုတစ်ခေါက် တင်တောင်းတုန်းက ကောင်းပြီကောင်းရဲ့ နဲ့ နောက် တော့ မိန်းကလေးရှင်တွေပဲ အနှိမ်ခံရတာ၊ ဒီတစ်ခါ အစကနေပြန်စရမယ် ဆိုပြီး ရွာလေး သားတွေက ပြောတယ်။ ရွာကြီးသားတွေ ဘက်က ဒီတစ်ခါတော့ အကြောက်အကန်မပြောတော့ဘူး။ သူတို့လူ ဘက်က လွန်ခဲ့တာတွေလည်းရှိတာကိုး။ ဒီတော့ လူကြီးစုံရာနဲ့ ပြန်ခေါ်ပြီး နောက်ထပ် မင်္ဂလာပြန်ဆောင်ပေးဖို့ သဘောတူလိုက်တယ်။

ဒီလိုနဲ့ အစကောင်းမှ အနှောင်းသေချာအောင် ရက်ကောင်းရက်မြတ်တွေရွေး၊ မင်္ဂလာ ဆောင်အတွက် ပြင်ဆင်ကြပေါ့။ နှစ်ရွာလုံး အုန်းအုန်းကျွက်ကျွက်ပဲ။ အရင် မင်္ဂလာဆောင် ကို မမီလိုက်တဲ့ကလေးတွေကလည်း မီးခိုးတိတ်စားလိုက်မကွဲ့၊ ညလုံးပေါက်ပွဲကြည့်လိုက် မဟဲ့ဆိုပြီး ဟန်တပြင်ပြင်ပေါ့။

ခက်တာက ပထမတစ်ခါတုန်းကတော့ ဒီကိစ္စမျိုးဆိုရင် ရွာကြီးသားတွေဘက်မှတောင် လုပ်တတ် ကိုင်တတ်တဲ့သူက သုံးလေးယောက်ရှိတာ၊အခုတော့ နှစ်ရွာလုံးမှာ ကိုယ်သာ မင်္ဂလာမဆောင်ဘူးရင်နေမယ်၊ မင်းသားမင်းသမီး မင်္ဂလာဆောင်တာ ဗီဒီယိုထဲ ကြည့် ဖူး သားပဲဆိုတဲ့သူတွေချည်းပဲ။

ဘာပြောကောင်းမလဲ၊ ဖိတ်စာဒီဇိုင်းကစပြီး ဖိတ်စာစာသား ဘယ်လိုရေးမှာတုန်း၊ ဘယ်သူ တွေ ဖိတ်မလဲကစပြီး ခုံခင်းတာ၊ ထိုင်ခုံနေရာချတာ၊ ဧည့်ကြိုတာ၊ တီးဝိုင်းငှားတာ၊ စုလျား ရစ်ပတ်မှာလား၊ ရိုးရိုးဧည့်ခံမှာလား အလယ်၊ လက်ဖွဲ့သိမ်းတာ၊ ပစ္စည်းခွဲတာအဆုံး အုန်း အုန်းကျွက်ကျွက် သူ့ဘက် ကိုယ်ဘက် သူ့ရွာ ကိုယ့်ရွာ ဆွေးနွေးလိုက်ကြတာ၊ ရွာလုံး ကျွတ်ညှိတာကိုက ဆယ်လေးငါးခါ မကတော့ဘူး။ ဒါတောင် မြို့က လူတွေခေါ်ပြီး မင်္ဂလာ အခမ်းအနားအကြောင်း သိကောင်းစရာဟောခိုင်းတာတွေမပါသေးဘူး။

ကာယကံရှင်နှစ်ယောက်ကတော့ လူကြီးတွေ ညှိလို့ပြီးတဲ့အထိ စောင့်တုန်း။ ပြောသာ ပြောရတာနှစ်ယောက်လုံးက အသက် ခြောက်ဆယ်ကျော်နေပြီ။ အခုနေ ပြန်ပေါင်းထုပ်ရင်တောင် ဟန်နီးမွန်းပြန်ထွက်ဖို့ မလွယ်တော့ဘူး။

ဒါပေမယ့် နှစ်ဘက်အမျိုးတွေကတော့ မင်္ဂလာဆောင်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကျမ်းကြီး ကျမ်းငယ် တွေခေါင်းပေါ်ရွက်ပြီး ငြင်းနေကြတုန်း။