အရှက်တကွဲ အကျိုးနည်း

မြန်မာနိုင်ငံ ဗြိတိသ ျှ ကိုလိုနီဘဝရောက်ရတဲ့ နောက်ခံအကြောင်းအရာတွေအကြောင်းရေးထား တဲ့ ဘာသာပြန် စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ကြိုတင်ဖတ်ရှုလေ့လာခွင့်ရခဲ့တယ်။

စာအုပ်အမည်က “ အရှက်တကွဲ အကျိုးနည်း” ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာသာပြန်သူက “ သက်ဆွေ” ( ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသူရသက်ဆွေ ၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရေ (ငြိမ်း) ) ဖြစ်ပါတယ်။ မူရင်း စာအုပ်က “ “British Humiliation of Burma” by “ Terence R. BlackBurn” ပါ။ ဒီစာအုပ်ကို Myanmar Heritage စာအုပ်တိုက်ပဲ ဖေဖော်ဝါရီ လဆန်းမှာ ဖြန့်ချိ မယ်လို့သိရတယ်။

မူရင်းစာရေးသူက ဗြိတိသ ျှ တပ်မတော်အရာရှိတစ်ယောက်ပါ။ မြန်မာပြည်မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင် ဖူး သူတော့မဟုတ်ဘူး။ ဒီစာအုပ်ကို ရေးဖြစ်တဲ့အကြောင်းကလည်း ပြတိုက်တစ်ခုမှာ မြန်မာ နိုင်ငံက သိမ်းယူလာတဲ့ နန်းစဉ်ရတနာတွေကို တွေ့ရာကနေ စိတ်ဝင်စားပြီး ရေဆုံးမြေဆုံး လေ့လာရာ ကနေ စာအုပ်ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။ ဒီစာအုပ်ကိုရေးသားနိုင်ဖို့အတွက် ပြတိုက်ပေါင်းစုံကို လေ့လာရေး သွားခဲ့ရတယ်၊ ၁၉ ရာစု ဗြိတိသ ျှ အစိုးရမှတ်တမ်းတွေ၊ လွှတ်တော်မှတ်တမ်းတွေ၊ ကိုလိုနီခေတ် အရာရှိကြီးတွေရဲ့ စာပေးစာယူတွေကို အချိန်ယူလေ့လာခဲ့တယ် လို့ဆိုပါတယ်။

အင်္ဂလိပ် – မြန်မာ စစ်ပွဲ သုံးကြိမ် နဲ့ သီပေါဘုရင် ပါတော်မူတဲ့ နောက်ဆုံးအချိန်တွေအကြောင်း ဘာသာပြန်စာအုပ်၊ မြန်မာပညာရှင်များ ပြုစုတဲ့ စာအုပ် အတော်များများရှိတယ်။ နောက်ပြီး ကျောင်းအသီးသီးမှာ သမိုင်းသင်ခန်းစာအဖြစ်သင်တာတွေလည်းရှိတယ်။

ဒါပေမယ့် အခုစာအုပ်ကို ဖတ်မယ်ဆိုရင်တော့ အရင်ဖတ်ခဲ့၊ မှတ်ခဲ့တာတွေကို ခဏမေ့ထားဖို့ လို မယ်။ သူ့စာအုပ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်နိုင်ဖို့အတွက် ဗြိတိသ ျှ အစိုးရ၊ လွှတ်တော် သာမက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေရဲ့ ပရိယာယ်မျိုးစုံ နဲ့ ဆောင်ရွက်ခဲ့တာတွေကို ဖော်ပြထား သလို မြန်မာဘုရင့်နန်းတော်က ဘုရင်နဲ့မူးမတ်တွေရဲ့ နိုင်ငံတကာ ဗဟုသုတ နည်းပါးမှုနဲ့ ကိုယ့် ကို ကိုယ်အထင်ကြီးမှု ကြောင့်ဒုက္ခရောက်ရတာ၊ ကိုယ်ကိုကိုယ်ထင်တစ်လုံးဖြစ်နေပေမယ့် အင်္ဂလိပ်တွေအမြင်မှာ တုံးတုံး အအဖြစ်နေခဲ့တာ၊ ပြည်ပရန်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရချိန်မှာတောင် အချင်းချင်းသွေးကွဲလို့မပြီးနိုင်တာတွေကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်းဖော်ပြထား တဲ့ အတွက် တစ်သက်လုံး ဖတ်ခဲ့ ၊ မှတ်ခဲ့တာတွေနဲ့ ကွဲလွဲကောင်းကွဲလွဲနေလိမ့်မယ်။ ဒါ့ကြောင့် စိတ်ကို ဟင်းလင်း ဖွင့်ထားပြီးဖတ်ဖို့တော့လိုပါမယ်။

မူရင်းစာရေးသူက အင်္ဂလိပ်- မြန်မာစစ်ပွဲသုံးကြိမ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး သုံးသပ်ရာမှာ ပထမ စစ်ပွဲ က မြန်မာဘုရင်က ကိုယ့်ကိုကိုယ်အထင်ကြီးပြီးမောက်မာလို့ဖြစ်တာ၊ ဒုတိယစစ်ပွဲက အင်္ဂလိပ် ဘက်က စစ် မဖြစ်ဖြစ်အောင် ရန်စတာ၊ တတိယစစ်ပွဲကတော့ မြန်မာဘုရင်နဲ့ မူးမတ် တွေအားနည်းလွန်းလို့ စစ်ပွဲလို့တောင်မခေါ်သင့်တဲ့ စစ်ပွဲလို့သုံးသပ်ပြီး စစ်ပွဲ တစ်ခုချင်းအကြောင်းရေးပြထားတယ်။

နောက်ထပ်စိတ်ဝင်စားစရာရေးသားချက်ကတော့ ပါတော်မူတဲ့နေ့က မန္တလေးနန်းတွင်းထဲက နေ ပျောက်ဆုံးသွားတဲ့ ငမောက်ပတ္တမြားအပါအဝင် နန်းစဉ်ရတနာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး မြန်မာ့ နန်း တွင်းပစ္စည်းတွေကို ပြသထားတဲ့ ရာချီတဲ့ ပြတိုက်တွေ ကို လေ့လာပြီး ခြေရာကောက်ရေးသား ထားတာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစာအုပ်ကို ဖတ်ပြီးတော့ ကစ်ပလင်ရဲ့ တောဟေဝန်ဇာတ်လမ်း မှာ တောထဲမှာ အသက်အရှည် ဆုံးဖြစ်တဲ့ စပါးကြီးမြွေကြီး “ကအာ” က မောဂ္ဂလိကို “တောထဲမှာ ဘာမှ အသစ်အဆန်းမရှိဘူး။ အခု ဖြစ်နေတာတွေကလည်း အရင်က ဖြစ်ခဲ့ပြီးသား” လို့ပြောတဲ့စကားကို ပြန်သတိရမိတယ်။

၂၁ ရာစုမှာ ၁၈ ရာစု၊ ၁၉ ရာစုကလို မြေသိမ်းပြီး ကိုလိုနီ ကျွန်ပြုတာမရှိတော့ပေမယ့်လည်း စီးပွားရေးအရ၊ နိုင်ငံရေးအရ သြဇာခံနိုင်ငံဖြစ်အောင် သိမ်းသွင်းတာတော့ရှိနေတုန်းပဲ။ အဲဒီလိုပဲ နိုင်ငံတကာဗဟုသုတနည်းပါး၊ ကိုယ့်ကိုကိုယ်အထင်ကြီး၊ အပြင်ရန်ကို မမြင်နိုင်ဘဲ အတွင်းမှာ ရန်ဖြစ်နေတဲ့ တတိယကမ္ဘာက တတိယတန်းစားခေါင်းဆောင်တွေလည်းရှိနေတုန်းပဲ။

စာရေးသူ ကိုသက်ဆွေကတော့ ဘာသာပြန်သူရဲ့ အမှာစာမှာ “ သင်ခန်းစာ မဖော်ထုတ်နိုင် လောက်အောင်ပင် “ အ ” လွန်းသူတို့အတွက် သမိုင်းက ထပ်ကာ ထပ်ကာ လည်ပတ် နေလိမ့်ဦးမည်သာဖြစ်သည်။ ” လို့ ရေးထားတယ်။

အေးအေးဆေးဆေး ဖတ်ပြီး ခေတ်ဟောင်း နဲ့ ခေတ်သစ် သမိုင်းကို နှိုင်းယှဉ် တွေးချင်သူတွေ ဖတ်သင့်တဲ့စာအုပ်ပါပဲ။

၂၀၁၆ အလွှဲအပြောင်းနှင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ

ကျွန်တော့်ရဲ့ “ ၂၀၁၆ အလွှဲအပြောင်းနှင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ” ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် စာအုပ် ကို Myanmar Heritage စာအုပ်တိုက်က ဖေဖော်ဝါရီ လဆန်းမှာ ထုတ်ေ၀ ဖြန့်ချိပါ့မယ်။ ဒီစာအုပ်က ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အကြိုကာလ နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ လွန်ကာလတွေ မှာ ရေးခဲ့တဲ့ဆောင်းပါးများ၊ ဖြေကြားခဲ့တဲ့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုများကို ပြန်လည်စုစည်းထားတာဖြစ် ပါတယ်။

၂၀၁၆ အလွှဲအပြောင်း ဆောင်းပါးက ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ အာဏာရပါတီ နဲ့ ရွေးကောက် ပွဲ အနိုင်ရ အတိုက်အခံပါတီကြား တာဝန်လွှဲပြောင်းမှုအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပုံများ နဲ့ ကန့်လန့် ကာ နောက်ကွယ်က အဖြစ်အပျက်များအကြောင်းဖြစ်ပါတယ်။ သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နဲ့ အတိုက်အခံ ပါတီခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ကအဲဒီ တာဝန်လွှဲပြောင်းမှု အခမ်းအနားကို နိုင်ငံရေး အနှစ်သာရရှိရှိနဲ့ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့၊ ဒီမိုကရေစီအစဉ်အလာကောင်းအဖြစ် ထားခဲ့ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ ကြတယ်။ အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့ အဖွဲ့တွေဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ကြတယ်။

ဒါပေမယ့် တကယ်လက်တွေ့ဆောင်ရွက်တဲ့အခါ မေ ျှာ်လင့်မထားတဲ့ အခက်အခဲတွေနဲ့ ရင်ဆိုင် ခဲ့ရတယ်။ ဒါ့အပြင် တာဝန်လွှဲပြောင်းဖို့ ပြင်ဆင်နေချိန်မှာ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီဘက်မှာ စောင့်စည်းမှုမရှိတဲ့ သူတွေ ရှိသလို အင်န်အယ်လ်ဒီ ပါတီ ဘက်မှာလည်း သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်ကို သတင်းမှားတွေနဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်တာတွေလုပ်ဆောင်ခဲ့မှုတွေရှိတယ်။ အဲဒီအကြောင်းတွေကို တာဝန်လွှဲပြောင်းမှု ပြီးစီးချိန်ထဲက ရေးဖို့ဆန္ဒရှိပေမယ့် ဦးသိန်းစိန်က အစိုးရသစ် နဲ့ အစိုးရ ဟောင်း တစ်ဖက်နဲ့ တစ် ဖက် အပြစ်တင်သလိုဖြစ်နေမယ်၊ အစိုးရသက်တမ်းတစ်ခုပြီးအောင်တော့စောင့်ပါလို့ ညွှန်ကြား တဲ့ အတွက် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲပြီးမှ ရေးရတာဖြစ်ပါတယ်။

စာအုပ်မှာပါဝင်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအကြိုနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲလွန်ကာလ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေအပေါ် သုံးသပ်တဲ့ ဆောင်းပါး တွေကို ကျွန်တော့် Facebook စာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြချိန်က အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီကို ထောက်ခံသူတွေ က မကြိုက်ဘူး။ ပြင်းပြင်း ထန်ထန် တုန့်ပြန်တယ်။

ရွေးကောက်ပွဲနေ့ နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲလွန်ကာလ မီဒီယာတွေနဲ့ တွေ့ဆုံဖြေကြားတဲ့အခါ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီရှုံးနိမ့်မှု နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် တုန့်ပြန်မှုတွေကို ဝေဖန်ထောက်ပြတော့ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီထောက်ခံသူတွေက မကြိုက်ဘူး။ ပြင်းပြင်းထန်ထန်တုန့်ပြန်တယ်။ ကျွန်တော့်ကို သာကူးလို့ တံဆိပ်ကပ်တယ်။ ကိုယ် ဝန်ကြီးလုပ်ခဲ့တဲ့ ပါတီကို ဒီလိုမရေးသင့်ဘူးလို့ ကြားလူတွေက တဆင့် ပြောတယ်။ ( ကျွန်တော့် ကို တိုက်ရိုက်ပြောဖို့တော့ သတ္တိရှိပုံမရဘူး။ )

ဘယ်ဘက်က ဘယ်လိုပြောပြော ကျွန်တော်ကတော့ ကျွန်တော်ယုံကြည်လို့ရေးတဲ့အပေါ်မှာ ခိုင် ခိုင်မာမာရပ်တည်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့်လည်း နောင်တစ်ချိန်မှာ ဘယ်သူမှားသလဲ၊ မှန်သလဲ ဆိုတာ ပြန်လည်သုံးသပ်နိုင်ဖို့ အတွက် အထောက်အထားကျန်အောင် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဆောင်းပါး တွေ၊ အမေးအဖြေတွေကို စုစည်းထုတ်ဝေနိုင်ဖို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေပေးတဲ့ Myanmar Heritage စာအုပ်တိုက်ကိုလည်း ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

ငွေစင်ရော်

အစာတောင်းရော့သလား
ကောင်းပါပြီစင်ရော်ပျိုရဲ့
စာဆိုမှာ လိုမပြည့်သော်လည်း
ဖြည့်ဖို့ရန် အဆင်သင့်ပါကွဲ့
စေတနာသဒ္ဓါပွင့်တွေက
လန်းတင့်ကြူစွာ။

( မင်းသုဝဏ်၏ ငွေစင်ရော်ကဗျာမှ )

မပြေးသော် ကန်ရာရှိ

ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ ရဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ၊ တိုင်းရင်းသားပါတီတစ်ချို့ နဲ့ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေပူးပေါင်းပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၄ အရ လွှတ်တော်အထူးအစည်းအဝေးခေါ်ယူဖို့ တောင်းဆိုမယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်။

ဒီတောင်းဆိုမှုဟာ ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွေ ကျင်းပ ဖို့ ဖိတ်ကြားခြင်းမရှိဘဲ တတိယအကြိမ်လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွေကိုပဲ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ လ ၁ ရက်နေ့ မှာကျင်းပဖို့ ဖိတ်ကြားခဲ့တဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတီခွန်မြတ်နဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမန်းဝင်းခိုင် သန်း တို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့်ပေါ်ထွက်လာရတာဖြစ်ပါတယ်။

လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ နှစ်ယောက်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်က ပထမအကြိမ်လွှတ်တော် နောက်ဆုံး အစည်းအဝေးတွေကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလနောက်ဆုံးပတ်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ အစဉ်အလာကို ချိုးဖောက်လိုက်တဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်လည်းဖြစ်ပါတယ်။

ပထမအကြိမ် လွှတ်တော်

၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲကနေ ပေါ်ထွက်လာတဲ့ ပထမအကြိမ်လွှတ်တော် ရဲ့ နောက်ဆုံးအစည်း အဝေးဖြစ်တဲ့ ၁၃ ကြိမ်မြောက်ပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့ ကနေ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့ အထိ ကျင်းပခဲ့တယ်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြီးစီးခဲ့ပေမယ့် ပထမ အကြိမ်လွှတ်တော်ရဲ့ သက်တမ်းမကုန်သေးတဲ့ အတွက် ဥပဒေပြုရေး လုပ်ငန်းတွေကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့အတွက် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများ ကို ကျင်းပ ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ပထမကြိမ် ( ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်/ ပြည်သူ့လွှတ်တော် / အမျိုးသားလွှတ်တော်) လွှတ်တော် ရဲ့ ၁၃ ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝေးမှာ မပြီးပြတ်သေးတဲ့ ဥပဒေပြုရေးလုပ်ငန်းတွေကို အပြီး သတ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သလို အစိုးရ နဲ့ လွှတ်တော်များတာဝန်လွှဲပြောင်းရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး အောက်ပါ လုပ်ငန်းတွေကို လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။

၁။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က သမ္မတ သက်တမ်းငါးနှစ် ကာလအတွင်း လုပ်ဆောင်ချက် တွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကို အစီရင်ခံခဲ့တယ်။

၂။ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများက လွှတ်တော်သက်တမ်းငါးနှစ် ကာလအတွင်း လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်တင်ပြခဲ့တယ်။

၃။ နိုင်ငံရေးပါတီအသီးသီးနဲ့ တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့ များကလည်း လွှတ်တော် သက်တမ်းငါးနှစ် ကာလ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်တင်ပြခဲ့တယ်။
၄။ ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော် အတွက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရတဲ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် များကို လုပ်ငန်းဆိုင်ရာများရှင်းလင်းပြောကြားခြင်း၊ ဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ပေးခြင်းတို့ကို ပထမ အကြိမ်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ နှစ်ဦးက တာဝန်ခံဆောင်ရွက်ပေးခဲ့တယ်။

၅။ လွှတ်တော် နောက်ဆုံးနေ့ အစည်းအဝေး ( ၂၀၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၉ ရက်နေ့ ) နောက်ဆုံးအစီ အစဉ်မှာ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက သူရ ဦးရွှေမန်းက

“ ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ၁၃ ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝေး နဲ့ ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများ အောင်မြင်စွာပြီးမြောက်ကြောင်း ” ကြေညာခဲ့ တယ်။ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်း အဆုံးမှာလည်း “ ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ငါးနှစ် သက်တမ်းအတွက် အစည်းအဝေးများ အောင်မြင်စွာပြီးဆုံးပါသည် ” လို့ နိဂုံးချုပ်အဖြစ်ဖော်ပြခဲ့ တယ်။ ( ပုံ ၁ )

ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်

ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်များရဲ့ ၁၇ ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင် ၁၃ ရက်ကနေ သြဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ အထိ ကျင်းပခဲ့တယ်။ နိုဝင်ဘာရွေးကောက်ပွဲ အပြီးမှာ ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော်များရဲ့ သက်တမ်း ကျန်ရှိနေသေးပေမယ့် အစည်းအဝေးဆက်မလုပ် တော့ဘူးဆိုတော့ အဲဒီ ၁၇ ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝေးဟာ ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော်များ ရဲ့ နောက်ဆုံးအစည်းအဝေးလို့ပဲ ပြောရမှာပဲ။

ဒါပေမယ့် ပြဿနာက ၁၇ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေးနောက်ဆုံးနေ့မှာ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယကက ဒီအစည်းအဝေးက နောက်ဆုံးအစည်းအဝေးဖြစ်ပါတယ်လို့ မပြောခဲ့ဘူး။ လွှတ်တော် နောက်ဆုံးနေ့ အစည်းအဝေး ( ၂၀၂၀ သြဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ) နောက်ဆုံးအစီ အစဉ်မှာ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ဦးတီခွန်မြတ်က

“ ဒုတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊ ၁၇ ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်ကြောင်း” လို့ ပဲ ကြေညာခဲ့တယ်၊ ဒုတိယအကြိမ်ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အစည်း အဝေးများ ပြီးဆုံးပြီလို့မပြောခဲ့ဘူး။ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းအဆုံးမှာလည်း ဒုတိယ အကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် သက်တမ်းငါးနှစ်အတွက် အစည်းအဝေးများ အောင်မြင်စွာ ပြီး ဆုံးပါသည်” လို့ ဖော်ပြထားတာလည်းမရှိဘူး။ ( ပုံ ၂ )

ဒါ့အပြင် ၁၇ ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေးမှာ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ရဲ့ နောက်ဆုံးအစည်းအဝေး အနေနဲ့ မဖြစ်မနေ ဆောင်ရွက်သင့် တဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ကသော်လည်းကောင်း၊ လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ များကသော်လည်းကောင်း အစိုးရနဲ့ လွှတ်တော်သက်တမ်းငါးနှစ်အပေါ် ပြန်လည်သုံးသပ် အစီရင် ခံတာတွေမလုပ်ခဲ့ဘူး။

ဒီနေရာမှာ ၁၇ ကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးနောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ကိုဗစ် အခြေအနေကြောင့် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွေမခေါ်တာဖြစ်တယ်လို့ အကြောင်းပြ နိုင် ပါတယ်။

မှန်ပါတယ်။ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွေခေါ်ယူတာဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ နဲ့ လွှတ်တော်ဆိုင်ရာဥပဒေ/ နည်းဥပဒေတွေအရ လွှတ်တော် နာယက/ ဥက္ကဋ္ဌတွေ ရဲ့လုပ်ပိုင်ခွင့် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ၁၇ ကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အစည်းအဝေး နောက်ပိုင်း အခြေအနေအရ လွှတ်တော်မခေါ်တော့ဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်မယ်ဆိုရင်တော့ လွှတ်တော်အတွင်း မှာ ရှိတဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ တိုင်ပင်ဖို့လိုပါတယ်။

ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ နာယက/ဥက္ကဋ္ဌက အစည်းအဝေးမခေါ်ချင်ပေမယ့် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လေးပုံတစ်ပုံက ခေါ်ပေးဖို့တောင်းဆိုရင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ မဖြစ်မနေခေါ်ပေးရမယ့်အခြေအနေ ရှိတဲ့ အတွက် ပါတီတွေနဲ့ ကြိုတင်ညှိနှိုင်းမှုလုပ်ကို လုပ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

အခုဖြစ်လာတဲ့ပြဿနာက လွှတ်တော်နာယက/ ဥက္ကဋ္ဌတွေအနေနဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ ကြိုတင် ညှိနှိုင်းမှုလည်းမရှိ၊ ၁၇ ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေးတုန်းကလည်း နောက်ဆုံးအစည်းအဝေးလို့ မပြောခဲ့တဲ့အတွက် ဖြစ်လာရတာပါ။ ဘယ်သူမပြု မိမိမှုပဲ။

ဘာဖြစ်လာနိုင်လဲ

၁။ လွှတ်တော်အထူးအစည်းအဝေးခေါ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုတဲ့အရေအတွက်က လေးပုံ တစ်ပုံ ပြည့်ရင်တော့ အထူးအစည်းအဝေးခေါ်ပေးရမှာပဲ။ အဲဒါကို မလိုက်နာဘူးဆိုရင်တော့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ချိုးဖောက်ရာရောက်လိမ့်မယ်။ ဒီကိစ္စကို အခြေခံဥပဒေကို ချိုးဖောက်ရာ ရောက် မရောက် အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးကို ဆုံးဖြတ်ခိုင်းဖို့မလိုပါဘူး။ အခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၈၄ မှာ အနည်းဆုံးလေးပုံ တစ်ပုံကတောင်းဆိုလ ျှင် အမြန်ဆုံးခေါ်ယူကျင်းပပေးရမယ်လို့ အတိအကျ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။

၂။ ဒါပေမယ့် အထူးအစည်းအဝေးကျင်းပဖို့ ဆိုရင် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်နည်းဥပဒေ ပုဒ် ၈ (ဂ) အရ အနည်းဆုံး ၁၅ ရက်ကြိုတင် ဖိတ်ကြားရမယ်ဆိုတော့ ဒီနေ့ ဖိတ်စာပို့ရင်တောင်မှ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့မှ အစည်းအဝေးစနိုင် မယ့် အခြေအနေရှိတယ်။ ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် သက်တမ်းက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှာ ကုန်ဆုံးမှာဖြစ်တဲ့အတွက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သက်တမ်းကုန်ရင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်လည်း သက်တမ်းကုန်ပြီ။ ဆွေးနွေးဖို့ အချိန်မကျန်တော့ဘူး။ ပြည်ခိုင်ဖြိုး သတင်း စာရှင်းလင်းပွဲပြောကြားချက် အရတော့ အခုမှလက်မှတ်ထိုးဖို့ စီစဉ်နေတုန်းဆိုတော့ အတော် နောက်ကျနေပြီ။

၃။ ဒီတော့ နောက်ဆုံးမှာ လေးပုံတစ်ပုံက တောင်းဆိုတဲ့ စာကိုလက်ခံရရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ၁၅ ရက် ကြိုတင်ဖိတ်ကြားရမှာဖြစ်တဲ့အတွက် ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော်သက်တမ်း အတွင်းမှာ အထူး အစည်းအဝေးကျင်းပဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ဘူးဆိုတာနဲ့ ပဲ ဇာတ်သိမ်းသွားမယ်ထင်ပါတယ်။

အဲဒီလိုသာဖြစ်သွားခဲ့ရင်တော့ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်နဲ့ပတ်သက် တဲ့ မေးခွန်းတွေ မေးလာ တဲ့အခါ သမ္မတရုံးနဲ့ ရွေးကော် တို့က မဖြစ်မနေလာဖြေရမယ့် အခြေ အနေကို ရှောင်လွှဲနိုင်ဖို့အတွက် ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွေ မကျင်းပဖို့ ရုတ်တရက်ဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်က သမိုင်းမှတ်တမ်း အဖြစ်ကျန်နေခဲ့မှာ သေချာတယ်။

အဲဒီလို ရည်ရွယ်ချက်မရှိပါဘူးလို့ ပြောရင်လည်းပြောပေါ့လေ။ ဒါပေမယ့် မပြေးသော် ကန်ရာရှိ နေတာ လည်း အမှန်ပဲ၊ ငြင်းလို့မရဘူး။

မြန်မာ ၂၀၂၁

Institute of Southeast Asia Studies, ISEAS YUSOF ISHAK INSTITUTE က ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွက် ဒေသတွင်း အလားအလာ ဆွေးနွေးပွဲ ( Regional Outlook Forum 2021) ကို စင်္ကာပူနိုင်ငံမှာ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့ကနေ ၇ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့တယ်။

အရင်အစဉ်အလာကတော့ ဆွေးနွေးပွဲကို တစ်နေ့တည်းနဲ့ အပြီးလုပ်ပေမယ့် ကိုဗစ်ကာလ ဖြစ် တဲ့အတွက် ဆွေးနွေးပွဲကို နှစ်ရက်ခွဲပြီး အွန်လိုင်းကနေ ကျင်းပပါတယ်။

ဆွေးနွေးပွဲကတော့ သူ့ခေါင်းစဉ်အတိုင်းပဲ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေနဲ့ အာဆီယံ အဖွဲ့အတွက် အရေးပါမယ်လို့ ယူဆရမယ့် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ သံတမန်ရေးရာကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးတာဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်ဆွေးနွေးပွဲအတွက်ရွေးချယ်ထားတဲ့ အကြောင်းအရာတွေက အမေရိကန်- တရုတ် ဆက်ဆံရေး နဲ့ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မြန်မာ နဲ့ မလေးရှားနိုင်ငံများရဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွား ရေးအခြေအနေတွေဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်းက ဒုတိယနေ့ အစီအစဉ်မှာပါဝင်ပါတယ်။ ဦးဆောင်တင်ပြ သူက ISEAS မြန်မာလေ့လာရေးအစီစဉ်က ဒေါ်မိုးသူဇာဖြစ်ပြီး ဒေါက်တာအောင်မျိုးက နိုင်ငံရေး နဲ့ ဒေါက်တာ ရှောင်တာနဲလ် က စီးပွားရေးအကြောင်းဆွေးနွေးပါတယ်။ ( ပုံ ၁)

ဒီနှစ်ဆွေးနွေးပွဲရဲ့ ထူးခြားချက်က Zoom နဲ့ ဆွေးနွေးနေချိန်မှာပဲ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို အွန်လိုင်းကနေ စစ်တမ်းကောက်ယူပြီး စစ်တမ်း တွေ့ရှိချက်ကို ဆွေးနွေးပွဲ နိဂုံးချုပ်မှာ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးတာဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ပတ်သက်တဲ့ဆွေးနွေးပွဲကို အွန်လိုင်းက ပါဝင်တက်ရောက်သူ တစ်ရာကျော် ရှိတယ် လို့ သိရပါတယ်။ အဲဒီသူတွေကို စစ်တမ်းကောက်ယူတဲ့အခါ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အင်န်အယ်လ်ဒီ အစိုးရသစ်ရဲ့ ဦးစားလုပ်ငန်း၊ မြန်မာ့စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအတွက် အကြီးဆုံးစိန်ခေါ်မှုနဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ဦးစားပေးလုပ်ငန်း ဆိုပြီး ကဏ္ဍသုံးခုအတွက်မေးခွန်းတွေ မေး ပါတယ်။ ကဏ္ဍတစ်ခုချင်းအလိုက်မေးမြန်းတဲ့မေးခွန်း နဲ့တွေ့ရှိချက်တွေက အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အင်န်အယ်လ်ဒီ အစိုးရအတွက် ဦးစားပေးလုပ်ငန်းဘာဖြစ်နိုင်လဲ ဆိုပြီး လေး ချက်ထဲက ရွေးခိုင်းပါတယ်။ ဖြေတဲ့သူ ၇၆% က တိုင်းရင်းသား/တပ်မတော်တို့နဲ့ အမျိုး သားပြန်လည်စည်းလုံးညွတ်ရေး တည်ဆောက်ဖို့ က အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တယ်လို့ဖြေတယ်။ ၁၃ % က လူမှု စီးပွားမညီမ ျှမှု ( ဥပမာ။ ဆင်းရဲချမ်းသာကွာဟမှု ) ကို ဖြေရှင်းဖို့က အရေးကြီးဆုံး လို့ ဖြေတယ်။ ( အသေး စိတ် ကို ပုံ ၂ မှာကြည့်ပါ။ )

၂။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ မြန်မာ့စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် အကြီးဆုံး စိန်ခေါ်မှုက ဘာဖြစ် နိုင်လဲ ဆိုပြီး လေးချက် ထဲကရွေးခိုင်းတယ်။ ဖြေတဲ့သူ ၄၈% က ကိုဗစ်ကာလ စီးပွားရေး နလံထူ မှုနဲ့ စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို ဟန်ချက်ညီညီလုပ်နိုင်ဖို့ အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တယ်လို့ ဖြေ တယ်။ ၃၂% က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအသစ်တွေရရှိဖို့အတွက် မိတ်ဆွေနိုင်ငံများ၊ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့ အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းများနဲ့ ညှိနှိုင်းဖို့ လိုတယ်လို့ ဖြေ တယ် ( အသေး စိတ် ကို ပုံ ၃ မှာကြည့်ပါ။ )

၃။ ၂၀၂၁ – ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဦးစားပေးလုပ်ငန်းက ဘာလဲ ဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီးလေးချက်ထဲက ရွေးခိုင်းတယ် ။ ဖြေတဲ့သူ ၄၂% က ရခိုင်ပြဿနာ ဖြေရှင်းရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် နိုင်ငံတကာယုံကြည်မှုရှိအောင် လုပ်ဖို့ က အရေးကြီးဆုံးလို့ဖြေတယ်။ ၃၅% က အာဆီယံကို အခြေပြုပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးကို တိုးချဲ့ဖို့ အရေးကြီးဆုံးလို့ဖြေတယ်။ ( အသေး စိတ် ကို ပုံ ၄ မှာကြည့်ပါ။ )

ပြန်ချုပ်လိုက်ရင်တော့ ဆွေးနွေးပွဲတက်ရောက်သူတွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အမျိုးသားပြန်လည် စည်းလုံးညီညွတ်ရေး၊ ကိုဗစ်ကာလ စီးပွားရေး ပြန်နလံထူမှု နဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်အရေး တွေက အစိုးရ သစ်အတွက် အရေးကြီးဆုံးလို့ ယူဆခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ရဲနွယ် သဘာဝရှုခင်းအလှ

အောင်လောင် ငှက်တွေကို ကြည့်တဲ့နေရာက မြို့ချောင်း – မင်းလှ ကားလမ်း မိုင်တိုင် ၆၉ ၊ အဲဒီကနေ ဆက်သွားရင် မိုင်တိုင် ၆၄ မှာ ရဲနွယ်ဆည်ကို အပေါ်စီးက လှမ်းမြင်ရတဲ့ ရှုခင်း သာ နေရာရှိတယ်။ “ ရဲနွယ် သဘာဝရှုခင်းအလှ Ye Nwe View Point ( 8 Mile ) ” ဆိုတဲ့ ဆိုင်း ဘုတ်ထောင်ထားတယ်။

အခု လို ဆောင်းရာသီမှာ အဲဒီနေရာက ကြည့်ရင် တိမ်ပင်လယ် မြင်ရတယ်လို့ ပြောတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ရောက်ချိန်မှာ နေ့လယ် ၁၂ နာရီလောက်ဆိုတော့ မှန်/ မမှန် မသိနိုင်ဘူး။ သို့သော် ဘာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ငှက်ကြည့်ရင်းနဲ့ ဓာတ်ပုံအလှသွားရိုက်မယ်ဆိုရင်တော့ သင့်တော် တဲ့နေရာပါပဲ။

ရှုခင်းသာနေရာကို ၈ မိုင်စခန်းလို့ရေးတာက မြို့ချောင်း – မင်းလှ ကားလမ်းခွဲကနေ ဝင်ရင် ၈ မိုင်အကွာမှာရှိလို့ ဖြစ် ပါတယ်။ မိုင်တိုင် အမှတ်က ရန်ကုန်- ပြည်ကားလမ်း မင်းလှ လမ်းဆုံ ကနေ (ဝ) မိုင် နဲ့ စတယ်။ ရန်ကုန် – မန္တလေး အမြန်လမ်း မိုင်တိုင် ၈၃ နေရာ က (၇၂) မိုင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် မိုင်တိုင် ၆၄ နေရာကို ၈ မိုင်စခန်းလို့ ရေးတာဖြစ်ပါတယ်။

ငှက်ကြည့်မယ်၊ ရဲနွယ်ဆည်ကို သွားမယ်၊ ရှုခင်းသာမှာ ဓာတ်ပုံရိုက်မယ်ဆိုရင် ရန်ကုန် – မန္တလေး အမြန်လမ်း ၈၃ မိုင်ကို သွား၊ အဲဒီကမှ မြို့ချောင်း – စိန်ကန့်လန့် – မင်းလှ ကားလမ်းအတိုင်း မင်းလှဘက်ကို သွား ပါ။ မိုင်တိုင် ၆၉ မှာ ငှက်ကြည့်တဲ့နေရာရှိပါတယ်။ မိုင်တိုင် ၆၈ အကျော်မှာ ရဲနွယ်ဆည် လမ်းခွဲ ရှိတယ်။ မိုင်တိုင် ၆၄ မှာ ရှုခင်းသာ ရှိပါတယ်။

မနက်အစောကြီးတိမ်ပင်လယ်ကြည့်ဖို့ ရှုခင်းသာကို အရင်သွား၊ ပြီးမှ ငှက်ကြည့်၊ ရဲနွယ်ဆည် သွား ဆိုရင်လည်း အဆင်ပြေပါတယ်။

ရဲနွယ်ဆည် ကူးတို့ဆိပ်

ဘ၀ အနေမလှပေမယ့်

စိတ်အနေလှ၊ ပျော်နေကြသူတွေ

ငှက်ကြည့်သူ (၄)

ငှက်ကြည့်တဲ့ မိုင်တိုင် ၆၉ ကနေ တစ်မိုင်လောက်ဆက်မောင်းသွားရင် လမ်းဘယ်ဘက်မှာ တဲစုလေးရှိတယ်။ အနားမှာ သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင် နဲ့နတ်စင်နှစ်ခုရှိတယ်။ အဲဒီသစ်ပင်က လည်း စားပင်ပဲ။ အခု အသီးတွေသီးနေပြီ။ မိုင်တိုင် ၆၉ အပင်က အသီးတွေ ကုန်ခါနီးရင် ဒီအပင်က အသီးတွေမှည့်တယ်တဲ့။ အဲဒီအချိန်ကျရင် ငှက်တွေက နတ်စင်အပင်ကို ပြောင်းပြီး စားကြ လိမ့်မယ်။ သဘာဝတရားကြီးက ငှက်လေးတွေ အစာရေစာမပြတ်အောင်ဖန်တီးပေးထားသလိုပဲ။

တဲစုလေးကို ကျော်ပြီးနည်းနည်းမောင်းလိုက်ရင် သစ်တော စစ်ဆေးရေးဂိတ်ရှိတယ်။ ဂိတ် ကျော် တာနဲ့ ကားလမ်းညာဘက်မှာ တောင်အောက်ကို ဆင်းသွားတဲ့လမ်းလေးရှိတယ်။ အဲဒါက ရဲနွယ် ဆည်ကို သွားတဲ့ လမ်းပဲ။ ဆည်ကိုသွားမယ်ဆိုရင် လူသွားလမ်းဖြစ်တဲ့အတွက် ကားကို လမ်းဘေးမှာ ရပ်ခဲ့ရမယ်။

လူသွားလမ်းထိပ်မှာ တဲလေးတစ်လုံးရှိတယ်။ အဲဒါက ရဲနွယ်ဆည် လှေဆိပ်ကို ကုန်ထမ်းပို့တဲ့ သူ တွေစောင့်တဲ့တဲ။ ကျွန်တော်တို့ ရောက်သွားတော့ လူနှစ်ယောက်ထိုင်နေတယ်။ ဆည်ကို သွားရင် ဘယ်ဘက်လမ်းက သွားလို့ပြောတယ်။ ဘယ်ဘက်လမ်းက လူသွားတဲ့ လမ်း၊ ညာဘက်လမ်းက ဆိုင်ကယ်သွားတဲ့လမ်း။ ဆိုင်ကယ်သွားတဲ့လမ်းက အတော်မတ်တယ်၊ ချောက်လိုဖြစ်နေတဲ့ ကြားက တက်/ ဆင်းရတာ တော်ရုံကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ မရနိုင်ဘူး။

ကားလမ်းပေါ်နေ ဆည်အထိ ဆယ်မိနစ်လောက်လေ ျှာက်ရတယ်။ ပထမပိုင်းက အဆင်း နည်းနည်း မတ် တယ်။ အောက်ဘက်ရောက်တော့ လမ်းသာပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဆင်းတဲ့ အချိန်မှာ လှေဆိပ်က တက်လာတဲ့ ခရီးသည်အဖွဲ့တွေနဲ့ ဆုံတယ်။ ဒီခရီးသည်တွေက ဆည်တစ်ဖက်ကမ်းမှာ ရှိတဲ့ ဆင် စခန်းတွေ၊ တဲစုတွေက လာတာ၊ မြို့ချောင်းကို ဈေးသွားဝယ် မယ့်အဖွဲ့တွေ။

ရိုးမတောထဲ မှာနေတဲ့သူတွေက အခြေခံလူတန်းစားတွေပေါ့။ ဒါပေမယ့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ် ရေးခက်ခဲတော့ စားသောက်ကုန်တွေကို မြို့ပေါ်က လူလတ်တန်းစားတွေထက် ဈေးပိုပေးပြီး စားနေရတယ်။

မြို့ချောင်းကို ဈေးဝယ်သွားတဲ့အခါ လှေခက နှစ်ထောင်ပေးရတယ်။ သစ်တောဂိတ်ကနေ မြို့ချောင်းအထိ ဆိုင်ကယ်ကယ်ရီက တစ်ထောင်ပေးရတယ်။ အပြန်ကျတော့ လူ တစ်ယောက် တစ်ထောင်၊ ဆန်အိတ်တစ်အိတ်ပါရင် တစ်ထောင်၊ စုံစီနဖာထည့်လာတဲ့ ဈေးအိတ်တစ်အိတ် ကို ငါးရာပေးရတယ်။ ကားလမ်းပေါ်ကနေ လှေဆိပ်ကို ဆင်းတဲ့အခါ ကိုယ်တိုင်မသယ်နိုင်လို့ အထမ်း သမားငှားရင် ဆန်အိတ်တစ်ထောင်၊ ဈေးအိတ်ငါးရာ၊ စက်လှေကျတော့ လူနှစ်ထောင်၊ ဆန်အိတ်နှစ်ထောင်၊ ဈေးအိတ်တစ်အိတ် တစ်ထောင်ပေးရတယ်။ ဒီတော့ ဆန်အိတ်တစ်အိတ် ကို အိမ်ရောက်တဲ့အခါ မူလတန်ဖိုးအပြင် သယ်ယူပို့ဆောင်ခက လေးထောင် အပိုဆောင်းကျနေ ပြီ။ ဒါတောင် ဟိုဘက်ကမ်းရောက်ရင် ကိုယ့်လူတွေက ဝိုင်းသယ်ပေးလို့ ၊ မဟုတ်ရင် ငွေထပ်ကုန် ဦး မယ်။

ဈေးဝယ်လာသူအများစုကတော့ အမျိုးသမီးတွေပါ။ ကလေးတွေလည်း ပါတယ်။ ကလေးတွေ အတွက် မူလတန်းကျောင်းတော့ ရှိတယ်တဲ့။ မူလတန်းအောင်ပြီးရင် ဘယ်မှာ ကျောင်းထားမလဲ လို့ မေးတော့ ရယ် (ရီ) တယ်။ ဈေးဝယ်အဖွဲ့မှာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်တစ်ယောက်လည်းပါတယ်။ အမကြီး ဒေါ်ဗိုက် ဘယ်လောက်ရှိပြီလဲဆိုတော့ ခြောက်လတဲ့။ ဆိုင်ကယ်စီး၊လှေစီးနဲ့ ဗျာ ဆို တော့ အမလေး အရင်ဟာတွေလည်း ဒီလိုပါပဲတဲ့။ ဘယ်မှာ မွေးမှာတုန်း ဆိုတော့ အရပ် လက် သည်နဲ့ပေါ့တဲ့။ ဘဝတွေ ၊ ဘဝတွေ။

လှေဆိပ်မှာ တဲဆယ်လုံးလောက်ပဲရှိတယ်။ လမ်းဘေး ဘယ်ညာမှာ အဆင်ပြေသလို ဆောက် ထားတဲ့ ဝါးတဲလေးတွေ၊ ကြီးကြီးမားမားဆိုလို့ ရေစပ်နားက ဈေးဆိုင်အိမ်ပဲရှိတယ်။ တဲတွေက တံခါးမရှိဘူး။ ဒီနေရာမှာ တံခါးပိတ်ထားခဲ့ဖို့လည်း မလိုပါဘူး။ လူတွေကတော့ ဆည်ဆောက် လုပ်ရေးစီမံကိန်းတုန်းက ဒေသအသီးသီးကရောက်လာပြီး မပြန်တော့တဲ့သူတွေပါပဲ။ ထင်း ခုတ်၊ မီးသွေးဖုတ်၊ စက်လှေမောင်း နဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနေတဲ့သူတွေပေါ့။ လှေဆိပ်မှာ စက် လှေ ခြောက်စီးရှိတွေ့တယ်။ စက်ဖြုတ်ပြီး ရေထဲမြုပ်နေတဲ့ လှေသုံးစီးရှိတယ်

ဆည်ထဲမှာ လှည့်ပြတဲ့ ခရီးစဉ်ကတော့ အတိအကျမရှိပါဘူး။ သွားမယ့် နာရီ နဲ့ ခရီးစဉ် ပေါ်မူတည်ပြီး ညှိပေါ့။ ဆည်အဖျားအထိ အဝေးဆုံးသွားရင်တော့ သုံးသောင်းကျော် လောက် ပေးရလိမ့်မယ်။ ဆည်အဖျားဘက်မှာ ရေတံခွန် တစ်ခုရှိတယ်။ အခုတော့ ရေခန်းနေပြီ၊ ဒါပေမယ့် ကျောက်တုံးကြီးတွေနဲ့ ရှုခင်းလှတယ်လို့ ပြော တယ်။

ကျွန်တော်ကတော့ ခရီးဆက်ဖို့လည်း ရှိတယ်။ နေ့လယ်စာလည်း မပါတဲ့အတွက် စက်လှေ မစီး ဖြစ်ဘူး။ ငှက်လည်းကြည့်မယ်၊ လှေလည်း စီးမယ် ဆိုရင်တော့ ရန်ကုန်က နေ့လယ်စာ ချက်ယူ လာ၊ မနက်ငါးနာရီလောက်ထွက်၊ ငှက်ကြည့်မယ့်နေရာကို ခုနှစ်နာရီကျော်လောက်ရောက်။ ငှက်ကြည့်။ လှေဆိပ်သွား၊ လှေစီး၊ ဆည်ထဲက ရှုခင်းကောင်း တဲ့၊အဆင်ပြေမယ့်နေရာမှာ လှေဆိုက်ပြီး ပျော်ပွဲစား ဆိုရင်တော့ ပိုကောင်းမယ်။ သတိထား ဖို့ က စက်လှေတွေမှာ သက်ကယ်အင်္ကျီ မရှိဘူး။ စိတ်မချဘူးဆိုရင် ကိုယ့်ဘာသာကိုယ်ယူသွားမှရမယ်။ ပြီးရင် နောက် လူ တွေအတွက် လှေဆိပ်မှာလှုထားနိုင်ရင်လည်း ကောင်းတာပဲ။

တဲစုလေးက လူတွေကတော့ ဆည်ထဲက ကျွန်းတွေပေါ်မှာ ညအိပ်ချင်တယ်ဆိုရင် ပို့ပေးမယ်၊ အိပ်ဖို့ ကတော့ ကိုယ့်အစီအစဉ်နဲ့ ကိုယ်ယူလာ။ သူတို့က ထမင်းဟင်း ပို့ပေးမယ်လို့ ပြောတယ်။ ဟိုအကောင်၊ သည်အကောင်တွေ မကြောက်ရင်တော့ ဆည်ထဲက ကမ်းခြေတွေမှာ လည်း အိပ် လို့ရပါတယ်တဲ့။ ကျွန်တော်ကတော့ မြင်ရသလောက် ဆည်ထဲမှာ ညအိပ်တဲ့ အထိ လိုအပ်တဲ့ အခြေအနေတွေ မပြည့်စုံသေးဘူးထင်တာပဲ။

တဲစုလေးက ကလေးတွေကတော့ သူတို့ပတ်ဝန်းကျင် ကအပြောင်းအလဲတွေကို သတိထား မိပုံမရဘူး။ တဲစု အလယ်က ကွက်လပ်လေးမှာ ဆော့ကစားလို့၊ တစ်ချို့က တောစပ်က သစ်တုံးကြီးမှာ ထိုင် ဆော့နေတယ်။ မိဘတွေကတော့ ကလေးအငယ်တွေကို ချီပြီး နေပူစာ လှုံနေတယ်။ လူကြီး တစ်ချို့က ဖဲချပ်တွေနဲ့ ဆော့နေတယ်။ ကိုးမီးတို့ ပိုကာတို့ဆော့တာ မဟုတ်ဘူး။ အနီ အနက် ရွေးတာတဲ့။ ကျွန်တော့်ကို ရှင်းပြပေမယ့် နားမလည်ဘူး။

ဒီလှေဆိပ်လေးက ဆည်တစ်ဖက်ကမ်းက ဆင်စခန်းတွေ၊ တဲစုတွေ အတွက် ကူးတို့ဆိပ် သက်သက်ပါပဲ။ တရားဝင်မဟုတ်ဘူး။ ဒေသအာဏာပိုင်တွေ ကြည်ဖြူ လို့ လုပ်ကိုင် စားသောက်နေရတဲ့သဘောပါ။ အခု မှ ငှက်ကြည့်သူတွေရောက်လာတဲ့အတွက် ဆည် ရှုခင်း တွေလိုက်ပြတဲ့ အခွင့်အလမ်းသစ်တွေပေါ်လာတာ။ တဲစုလေးက လူတွေကို ကြည့်ရတာ ဧည့်သည်တွေများလာလို့ ပျော်သလို တစ်ဖက်ကလည်း ဒေသအာဏာပိုင်တွေက ဘာလုပ်မလဲ ဆိုတာကိုလည်း တွေးပူနေသလိုပဲ။

သူတို့ကိုလည်း အပြစ်မတင်ချင်ပါဘူး။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးလာရင် ဒေသခံတွေ နေရာပျောက် တာက ရိုးရာအစဉ်အလာလိုဖြစ်နေပြီလေ။ တစ်ချိန်မှာတော့ သားငှက် တိရိစ္ဆာန်တွေလည်း ပျော်၊ ဒေသခံတွေလည်း ပျော်တဲ့ ရိုးမဖြစ်လာပါစေလို့ပဲ ဆုတောင်းမိတယ်။

မှတ်ချက်

လှေဆိပ်အခြေအနေ သိချင်ရင် အောက်က နှစ်ယောက်ကို ဖုန်းဆက်မေးလို့ရပါတယ်။ ဦးညွန့်ဝင်းတဲက ကားလမ်းပေါ်က ဆင်းရင် ပထမဆုံးတွေ့တဲ့ တဲဖြစ်ပါတယ်။ မတူး က စက်လှေ ဆိပ် ဈေးဆိုင်က ဖြစ်ပါတယ်။

နှစ်ယောက်လုံးကတော့ ထမင်းစားမယ်ဆိုရင် ဖုန်းကြိုဆက်ထား၊ ချက်ထားပေးမယ်လို့ပြော တယ်။ သူတို့ကို ချက်ခိုင်းမယ်ဆိုရင်တော့ တစ်ခါသုံး ပန်းကန်တွေ၊ ခွက်တွေ ယူ သွားတာက ပိုအဆင်ပြေမယ်လို့ထင်ပါ တယ်။

၁။ ဦးညွန့်ဝင်း ၀၉ ၄၅၁၀၇၅၃၁၂

၂။ မတူး ၀၉ ၄၀၂၉ ၃၆၇၅၈

ပြောစရာ ဖြစ်နေတဲ့ ရွေးကော်

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အကြိုကာလ က စပြီး ရွေးကောက်ပွဲလွန် ကာလအထိ ဦးလှသိန်းကော်မရှင် ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို စောင့်ကြည့်လေ့လာခဲ့တယ်။ အဲဒီမှာ ဦးလှသိန်း ကော်မရှင်က နိုင်ငံရေးပါတီတွေ၊ စောင့်ကြည့်လေ့လာသူတွေ၊ မီဒီယာတွေရဲ့ အမြင် တွေ၊ သဘောထားတွေကို ထည့်တွက်ဖို့ ရှင်းပြဖို့ မလိုဘူး၊ ငါတို့လုပ်ပိုင်ခွင့်အရ၊ ဥပဒေအရ လုပ်ခွင့်ရှိရင်၊ လုပ်သင့်တယ်ထင်ရင် လုပ်မှာပဲ ဆိုတဲ့သဘောထားရှိတာကို ထင်ထင်ရှားရှားတွေ့ခဲ့ရတယ်။

နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ တွေ့ဆုံပွဲတစ်ခုမှာ ပါတီတွေက ဘာပြောပြော ကျုပ်တို့ လုပ်ချင်တာလုပ် မှာပဲ ဆိုတဲ့ သဘောကို “ ရွာလယ်မှာဖြတ်မောင်းတဲ့ လှည်းတန်းကြီး” နဲ့ ဥပမာပေး ပြောခဲ့ဖူးကြောင်း တစည ပါတီလူကြီးတစ်ယောက်ကလည်း ကျွန်တော့်ကို ပြောပြဖူးတယ်။

အခုလည်း မဲစာရင်း မှား/ မှန်ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဝေဖန်ထောက်ပြမှုတွေ ဖြစ်နေချိန်မှာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းတွေကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ နည်း ဥပဒေ ၈၆ (ခ) အရ ရွေးကောက်ပွဲ တစ်ခုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ၊ ပစ္စည်းတွေ ကို နောက်ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပချိန်အထိပဲ ထိန်းသိမ်းထားဖို့လိုတဲ့အတွက် ဒီလိုဖျက်ဆီးပစ်တာ ဥပဒေနဲ့ အညီဖြစ်တယ်။ ဒါ အငြင်းပွားဖို့အကြောင်းမရှိဘူး။

သို့သော် လက်ရှိအခြေအနေအရ ဒီလို မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုကနေ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ကို ဝေဖန်ထောက်ပြမှုအသစ်တွေပေါ်ထွက်မလာအောင်၊ နောက်တစ်ဆင့်တက် ရရင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကို ခန့်အပ်ခဲ့တဲ့ သမ္မတ ကိုပါ အပြစ်တင်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ် မလာအောင်လုပ်ဖို့တာဝန်ရှိတယ်။ တနည်းပြောရရင် အမြင်ကျယ်ကျယ်တွေးပြီးလုပ်ဖို့ လို တယ်။

အခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးတဲ့ကိစ္စမှာလည်း ပထမစဉ်းစားသင့်တာက ဒီအချိန်မှာ ဖျက်ဆီးဖို့လိုပြီလားဆို တဲ့အချက်ပဲ။ ငါးနှစ်တောင်သိမ်းထားခဲ့ပြီးပြီပဲ ။ ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေမှာ ဘယ်နေ့ နောက်ဆုံးထားပြီး မီးရှို့ဖျက်ဆီးရမယ်လို့ သတ် မှတ်ထားချက်မရှိတဲ့အတွက် နောက်နှစ်လ ၊ သုံးလ စောင့်တော့ ဘာဖြစ်သွား မှာလဲ။

ဒုတိယအချက်က မဖြစ်မနေ ဖျက်ကို ဖျက်ဆီးချင်တယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ဘက်က ခိုင်ခိုင်မာမာဖြစ်ဖို့ အတွက် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ စာရွက်စာတမ်းတွေကို xxx ရက်နေ့ မှာ မြို့နယ်အလိုက် ဖျက်ဆီး ဖို့ရှိတယ်။ ဌာနဆိုင်ရာအဖွဲ့တွေနဲ့ စစ်ဆေးမှာဖြစ်သလို မဲဆန္ဒရှင်တွေ၊ နိုင်ငံရေးပါတီတွေ၊ မီဒီယာ တွေလည်း ကြည့်ရှုစစ်ဆေးလို့ရတယ် လို့ကြေငြာလိုက်ရင်လည်း အားလုံးသံသယရှင်းသွားတာ ပေါ့။

အခုတော့ သတင်းမီဒီယာတွေပေါ်တက်လာမှ မြို့နယ်ကော်မရှင်တွေက ထွက်ရှင်းရတယ်။ အဲဒီ လို ရှင်းနေချိန်မှာပဲ မီးရှို့မယ့်နေရာမှာ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ဆိုတဲ့ အိတ်တွေပါနေတယ် ဆိုတဲ့ ဓာတ်ပုံ တွေ လည်း အင်တာနက်ပေါ်မှာ တက်လာတာတွေ့ရတယ်။ ( ပုံ ၁ ၊ ၂ နဲ့ ၃ )

အဲဒီလို ဓာတ်ပုံတွေပေါ်လာတော့ ဓာတ်ပုံတွေက အတုလား၊ အစစ်လား၊ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အိတ်ထဲမှာ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ ပစ္စည်းတွေ ထည့်ထားတာလားဆိုတဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာတွေဖြစ်လာတယ်။

ကိုယ်မှန် ရင် ပြီးတာပဲ၊ ငါ့လှေ ငါထိုး ပဲခူးရောက်ရောက် ဆိုတာ နေရာတိုင်းတော့ မကောင်းဘူး။ တစ်ချို့ကိစ္စတွေမှာ နိုင်ငံရေးအရ ရိုက်ခတ်နိုင်မှုတွေ ကို ပါထည့်တွက်ဖို့လိုပါတယ်။

ငှက်ကြည့်သူ (၃)

“ အာကျဲခေါ” ဆိုတဲ့ ရွာလေးက ယူနန်ပြည်နယ် ယွမ်ရမ်ခရိုင်ထဲက ကျေးရွာလေးပါ။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ ယွမ်ရမ်ခရိုင် တောင်တန်းတွေပေါ်က နှစ်ပေါင်း ၁၃၀၀ ကျော်သက်တမ်းရှိတဲ့ လှေကားထစ်စိုက်ခင်းတွေကို ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခံ ရပါတယ်။ အာကျဲခေါ ရွာ လေးက လှေကားထစ်စိုက်ခင်းတွေကြားက ရွာလေး တစ်ရွာဖြစ်ပြီး ဟာနီ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု တွေနေထိုင်ပါတယ်။

ဒီဒေသကို ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ဒေသအဖြစ်သတ်မှတ်တော့ ခရီးသွားတွေရောက်လာ ကြ တယ်။ ဒါပေမယ့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းရှင်တွေပဲ ပိုက်ဆံရပြီး ရွာလေးက ဘာမှ တိုးတက်မလာဘူး။ ဒါ့ အပြင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ဒေသအဖြစ်သတ်မှတ်လိုက်တဲ့အတွက် ရွာသားတွေဘက်က ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်း ေ ရးဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လိုက်နာရမယ့် စည်းကမ်းတွေက ပိုများလာတယ်။ တစ်ဖက် မှာလည်း ခရီးသွားတွေကြောင့် အမှိုက်တွေရှုပ်လာတဲ့ ပြဿနာမျိုး ကျတော့ ဘယ်အဖွဲ့အစည်းကမှ ဖြေရှင်းမပေးဘူး။

ဒီရွာလေးနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာတွေဟာ စိုက်ပျိုးရေးကိုပဲ အဓိက လုပ်ဆောင်တဲ့ရွာတွေဖြစ် ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒေသရာသီဥတုအခြေအနေအရ တစ်နှစ်မှာ တစ်သီးပဲ စိုက်ပျိုးလို့ရတဲ့ အတွက် ဝင်ငွေမကောင်းဘူး။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းကလည်း ရွာအတွက် ထူးပြီး အကျိုးမရှိဘူး။ ဒီတော့ လူငယ်တွေက မြို့ကြီးတွေမှာ သွားပြီးအလုပ်လုပ် တယ်။ လယ်ထဲဆင်း မယ့်သူနည်း လာတယ်။ ဒီလိုနဲ့ တစ်ချို့လှေကားထစ် စိုက်ခင်းတွေက ပေါင်းပင်တွေ ဖုံးသွားတယ်။ ကြာလာရင် လှေကားထစ်စိုက်ခင်းတွေပျက်စီးတော့မယ့် အခြေအနေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီ။

၂၀၁၈ ခုနှစ်ရောက်တော့အဲဒီအခြေအနေကို ကုစားနိုင်ဖို့အတွက် ပြည်နယ်အစိုးရက ပညာရှင် တွေကို လေ့လာခိုင်းတယ်။ ပြီးတော့ အာကျဲခေါ ရွာဒေသခံတွေအနေနဲ့ ခရီးသွား လုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့အတွက် “ တာဝန်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့် ၊ အကျိုးအမြတ်” သုံးခုကို ဟန်ချက် ညီညီ သုံးနိုင်မယ့် စီမံချက်တစ်ခုကိုရေးဆွဲတယ်။ စီမံချက်ရေးဆွဲတယ်ဆိုတာက မိုးပေါ်က ကျတဲ့ စီမံချက်မဟုတ်ဘူး။ ဒေသအစိုးရက လွှတ်ပေးတဲ့ ပညာရှင်နှစ်ယောက်နဲ့ ရွာသားတွေ အပြန်အလှန်ဆွေးနွေးပြီး ရေးဆွဲတဲ့စီမံချက်ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီစီမံချက်အရ အစိုးရက ကျေးရွာခရီးသွားလုပ်ငန်းကို တည်ထောင်ပေးတယ်။ အာကျဲခေါ ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီမံ ကိန်းကို ရွာသားတွေကပဲ စီမံခန့်ခွဲတယ်။ အစိုးရက ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကူညီပံ့ပိုးတယ်။ အကြံ ပေးတယ်။ ခရီးသွား စင်တာတစ်ခုဆောက်ပေး တယ်။ ရွာသားတွေကို ခရီးသွားလုပ်ငန်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့သင်တန်း ပေးတယ်၊ ရိုးရာကျေးလက် နေ အိမ်တွေကို ရိုးရာမပျက်ပြန်ပြင်ပေးတယ်၊ အိမ်သာတွေဆောက် ပေးတယ်။ ဒါ့အပြင် ပျောက်ကွယ် တော့မလိုဖြစ်နေတဲ့ ရိုးရာ ရေအားသုံးစပါးကြိတ်စက်၊ ရက်ကန်းစတာတွေကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်း ပေးတယ်။ ကျေးရွာဘက်က ငွေထည့်ဝင်ဖို့မလိုဘူး။ သူတို့ ရိုးရာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေ ဆက် လုပ်၊ ရိုးရာအိမ်တွေကို ထိန်းသိမ်းထားဖို့ပဲလိုတယ်။

ဒီစီမံချက်စတင်တဲ့အချိန်မှာ ဒေသခံရွာသားတွေကိုပဲ ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှာပြန်ခန့်တယ်။ ခရီးသွား တွေက ဇုန်ဝင်ကြေးပေးရတယ်။ ရှုခင်းကြည့်တဲ့အပြင် တောတွင်းလမ်းကြမ်းခရီးသွားတာ၊ ဟင်းသီး ဟင်းရွက် တွေကိုယ်တိုင်ခူးပြီး ရိုးရာဟင်းချက်နည်းသင်တာ၊ တို့ဟူးကြိတ်တာ၊ ငါးဖမ်းတာ တွေ ကို အခကြေးငွေပေးပြီး ဝင်လုပ်လို့ရတယ်။

အရေးကြီးဆုံးအချက်က အစိုးရက အာကျဲခေါ စီမံကိန်းက ရတဲ့ ဝင်ငွေကို လုံးဝမယူဘူး။ အခြားခရီးသွားလုပ်ငန်းတွေကလည်း ဒီဒေသအထိ ခရီးသည် လာပို့လို့ပဲရတယ်။ ခရီးသွားဇုန်ထဲက လုပ်ငန်းတွေကို အာကျဲခေါ ခရီးသွားလုပ်ငန်းက လုပ်တယ်။ ရွာသား တစ်ဦး ချင်းကလည်း သူ့အိမ်မှာ ခရီးသွားတွေ ရက်ကန်းရက်တာ၊ ဟင်းချက်တာလုပ်ရင် ငွေကောက်လို့ ရတယ်။ အာကဲျခေါစီမံကိန်းဇုန်အတွင်း စည်ပင်သာယာရေးလုပ်ငန်း တွေ ကို လည်း ရွာသား တွေကပဲ စီမံခန့်ခွဲတယ်။

အာကျဲခေါ ခရီးသွားလုပ်ငန်းက ရတဲ့ဝင်ငွေကို အရင်းနှုတ်ပြီး အမြတ် ၃၀% ကို လုပ်ငန်းထဲမှာ ပြန်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတယ်။ ၇၀% ကို ရွာသားတွေကို ခွဲပေးတယ်။ အာကျဲခေါရွာလေးမှာ အိမ်ခြေ တစ်ရာ နီးပါးရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်က အိမ်ထောင်စုတစ်စုကို အမြတ်ငွေ ယွမ်နှစ်ထောင် ရတယ် လို့ သိရတယ်။

နိဂုံးချုပ်လိုက်တော့ အာကျဲခေါရွာသားတွေဟာ စိုက်ပျိုးရေးက ဝင်ငွေအပြင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းက လည်း ဝင်ငွေရတယ်။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းက ဝင်ငွေအားလုံးကို သူတို့ပဲ အကျိုးခံစားရတဲ့အတွက် ခရီးသွား ဧည့်သည့်များများလာရေးဟာ သူတို့ အကျိုးစီးပွားဖြစ်လာတယ်။ လှေကားထစ် စိုက်ခင်းတွေ ကို ထိန်းသိမ်းထားဖို့ ၊ ရိုးရာလက်မှုလုပ်ငန်းတွေ ကွယ်ပျောက်မသွားဖို့၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းဖို့ အမိန့်နဲ့ခိုင်းစရာ မလိုတော့ဘူး။

ပဲခူးရိုးမကိုလည်း သစ်တောကြိုးဝိုင်းတွေကို အခြေခံပြီး သဘာဝခရီးသွားလုပ်ငန်းဇုန်တွေ သတ်မှတ်မယ်။ ဒေသခံ မုဆိုးတွေ၊ တောင်ယာလုပ်သူတွေ၊ ထင်းခုတ်မီးသွေးဖုတ်သူတွေ အဖွဲ့ဝင်တွေအဖြစ် သိမ်းသွင်းမယ်။ ဇုန်ဝင်ကြေးကောက်ပြီး ရာသီအလိုက် ငှက်ကြည့်ဖို့၊ အခြားသားကောင်တွေ ကို ကြည့်ဖို့ စားပင်တွေ ၊ ဆားကျင်းတွေ ၊ ရေသောက်ဖို့နေရာတွေ ရှာဖွေထားမယ်။ တောတွင်း ခရီး ကြမ်း လမ်းလေ ျှာက်နိုင်ဖို့ စီစဉ်ပေးမယ်၊ ရိုးရာလက်မှု ပစ္စည်းတွေရောင်းမယ်၊ ရိုးမပေါ်မှာရှိတဲ့ ဆည်တွေပတ်ဝန်းကျင်မှာ တည်းခိုဖို့ နေရာ တွေ စီစဉ်ထားမယ် ဆိုရင် ဖြစ်နိုင်မလားလို့ စိတ်ကူးယဉ်မိတယ်။

တစ်ခုတော့ ရှိတယ်။ အာကျဲခေါ စီမံချက်လိုပဲ အစိုးရက လုပ်ငန်းလည်ပတ်နိုင်ဖို့ပဲအကူအညီပေး ရမယ်။ ဒီလုပ်ငန်းကငွေယူဖို့တော့ မကြိုးစားသင့်ဘူး။ သစ်တောဦးစီးဌာနက မြန်မာနိုင်ငံ သစ်တော များပြန်လည်တည်ထောင်ရေးစီမံကိန်း ( ၂၀၁၇ – ၂၀၂၇) ကိုတောင် ငွေအများကြီး သုံးပြီး အကောင်အထည်ဖော်နေတာဖြစ်တဲ့အတွက် သစ်တောထိန်းသိမ်း ရေးကို အထောက် အကူဖြစ်မယ့် ဒီလိုစီမံချက်တွေကို ကူညီပံ့ပိုးပေးတာမျိုးပဲလုပ်သင့်ပါတယ်။

ခရီးသွားလုပ်ငန်းကြီးတွေနဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ အဖဲွဲ့အစည်း တွေက လည်း ၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဇုန်အတွင်းမှာ သဘာ၀ အခြေခံခရီးသွားလုပ်ငန်း တွေ ဖွံ့ဖြိုးဖို့အတွက် ဒေသခံစီမံကိန်းအဖွဲ့ကို ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကူညီပံ့ပိုး ပေးသင့်တယ်။

အဲဒီလို လုပ်နိုင်ရင်တော့ ဒေသခံတွေဟာ ငှက်တစ်ကောင်၊ ဂျီတစ်ကောင်ကို ပစ်ရင်၊ သစ်ပင် ကြီး တစ်ပင်ကို ခုတ်ရင် တစ်ခါပဲ ငွေရမယ်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းထားရင် သူတို့ အတွက် တစ်သက်စာ ထမင်းအိုးတည်ပေးထားသလိုဖြစ်မယ်ဆိုတာ နားလည်ပြီး အပြည့်အ၀ ပူး ပေါင်းဆောင်ရွက်လာမယ်လို့ယုံကြည်ပါတယ်။

အာကျဲခေါ စီမံချက် ရဲ့ ဒေသခံ တွေကို “ တာဝန်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့် ၊ အကျိုးအမြတ်” အပ်နှင်းတယ်ဆိုတဲ့ အခြေခံမူဟာ ပဲခူးရိုးမ သာမက အခြား ဒေသတွေ မှာပါ သဘာဝအခြေခံခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အသုံးဝင် နိုင်ပါ တယ်။

အခု ကျွန်တော်ရောက်ခဲ့တဲ့ အောင်လောင်ငှက်တွေ ရှိတဲ့ ရဲနွယ်ကြိုးဝိုင်းထဲမှာ ဆင်စခန်းတွေ ရှိသလို တောတွင်းခရီးကြမ်းလည်းလေ ျှာက်လို့ရတဲ့ နေရာတွေလည်းရှိတယ်။ နောက်ပြီး အခု ငှက်အုပ်တွေကျနေတဲ့ အပင်ကြီးကနေ တစ်မိုင်လောက်သွားလိုက်ရင် ရဲနွယ်ဆည် ကို သွားလို့ ရတဲ့ လမ်းကြောင်းလည်း ရှိတယ်။ ဒါတွေက ငှက်ကြည့်ရုံသက်သက် သာမက သဘာ၀ အခြေခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးနိုင်ဖို့အတွက် အခြေခံကောင်းတွေပါပဲ၊

လောလောဆယ်ဆယ်တော့ တောတွင်းခရီးကြမ်းလမ်းလေ ျှာက်တာတွေ၊ ဆင်စခန်းလေ့လာ တာတွေ လုပ်ဖို့မလွယ်သေးဘူး။ ဒါပေမယ့် ရဲနွယ်ဆည်ကိုတော့ သွားလို့ရတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အောင်လောင်ငှက်တွေကို ဓာတ်ပုံရိုက်အပြီးမှာ ရဲနွယ်ဆည်ဘက်ကို သွားဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ ပါတယ်။

( ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။ )