မြန်မာ ၂၀၂၁

Institute of Southeast Asia Studies, ISEAS YUSOF ISHAK INSTITUTE က ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွက် ဒေသတွင်း အလားအလာ ဆွေးနွေးပွဲ ( Regional Outlook Forum 2021) ကို စင်္ကာပူနိုင်ငံမှာ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့ကနေ ၇ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့တယ်။

အရင်အစဉ်အလာကတော့ ဆွေးနွေးပွဲကို တစ်နေ့တည်းနဲ့ အပြီးလုပ်ပေမယ့် ကိုဗစ်ကာလ ဖြစ် တဲ့အတွက် ဆွေးနွေးပွဲကို နှစ်ရက်ခွဲပြီး အွန်လိုင်းကနေ ကျင်းပပါတယ်။

ဆွေးနွေးပွဲကတော့ သူ့ခေါင်းစဉ်အတိုင်းပဲ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေနဲ့ အာဆီယံ အဖွဲ့အတွက် အရေးပါမယ်လို့ ယူဆရမယ့် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ သံတမန်ရေးရာကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးတာဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်ဆွေးနွေးပွဲအတွက်ရွေးချယ်ထားတဲ့ အကြောင်းအရာတွေက အမေရိကန်- တရုတ် ဆက်ဆံရေး နဲ့ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မြန်မာ နဲ့ မလေးရှားနိုင်ငံများရဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွား ရေးအခြေအနေတွေဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်းက ဒုတိယနေ့ အစီအစဉ်မှာပါဝင်ပါတယ်။ ဦးဆောင်တင်ပြ သူက ISEAS မြန်မာလေ့လာရေးအစီစဉ်က ဒေါ်မိုးသူဇာဖြစ်ပြီး ဒေါက်တာအောင်မျိုးက နိုင်ငံရေး နဲ့ ဒေါက်တာ ရှောင်တာနဲလ် က စီးပွားရေးအကြောင်းဆွေးနွေးပါတယ်။ ( ပုံ ၁)

ဒီနှစ်ဆွေးနွေးပွဲရဲ့ ထူးခြားချက်က Zoom နဲ့ ဆွေးနွေးနေချိန်မှာပဲ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို အွန်လိုင်းကနေ စစ်တမ်းကောက်ယူပြီး စစ်တမ်း တွေ့ရှိချက်ကို ဆွေးနွေးပွဲ နိဂုံးချုပ်မှာ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးတာဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ပတ်သက်တဲ့ဆွေးနွေးပွဲကို အွန်လိုင်းက ပါဝင်တက်ရောက်သူ တစ်ရာကျော် ရှိတယ် လို့ သိရပါတယ်။ အဲဒီသူတွေကို စစ်တမ်းကောက်ယူတဲ့အခါ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အင်န်အယ်လ်ဒီ အစိုးရသစ်ရဲ့ ဦးစားလုပ်ငန်း၊ မြန်မာ့စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအတွက် အကြီးဆုံးစိန်ခေါ်မှုနဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ဦးစားပေးလုပ်ငန်း ဆိုပြီး ကဏ္ဍသုံးခုအတွက်မေးခွန်းတွေ မေး ပါတယ်။ ကဏ္ဍတစ်ခုချင်းအလိုက်မေးမြန်းတဲ့မေးခွန်း နဲ့တွေ့ရှိချက်တွေက အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အင်န်အယ်လ်ဒီ အစိုးရအတွက် ဦးစားပေးလုပ်ငန်းဘာဖြစ်နိုင်လဲ ဆိုပြီး လေး ချက်ထဲက ရွေးခိုင်းပါတယ်။ ဖြေတဲ့သူ ၇၆% က တိုင်းရင်းသား/တပ်မတော်တို့နဲ့ အမျိုး သားပြန်လည်စည်းလုံးညွတ်ရေး တည်ဆောက်ဖို့ က အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တယ်လို့ဖြေတယ်။ ၁၃ % က လူမှု စီးပွားမညီမ ျှမှု ( ဥပမာ။ ဆင်းရဲချမ်းသာကွာဟမှု ) ကို ဖြေရှင်းဖို့က အရေးကြီးဆုံး လို့ ဖြေတယ်။ ( အသေး စိတ် ကို ပုံ ၂ မှာကြည့်ပါ။ )

၂။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ မြန်မာ့စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် အကြီးဆုံး စိန်ခေါ်မှုက ဘာဖြစ် နိုင်လဲ ဆိုပြီး လေးချက် ထဲကရွေးခိုင်းတယ်။ ဖြေတဲ့သူ ၄၈% က ကိုဗစ်ကာလ စီးပွားရေး နလံထူ မှုနဲ့ စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို ဟန်ချက်ညီညီလုပ်နိုင်ဖို့ အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တယ်လို့ ဖြေ တယ်။ ၃၂% က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအသစ်တွေရရှိဖို့အတွက် မိတ်ဆွေနိုင်ငံများ၊ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့ အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းများနဲ့ ညှိနှိုင်းဖို့ လိုတယ်လို့ ဖြေ တယ် ( အသေး စိတ် ကို ပုံ ၃ မှာကြည့်ပါ။ )

၃။ ၂၀၂၁ – ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဦးစားပေးလုပ်ငန်းက ဘာလဲ ဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီးလေးချက်ထဲက ရွေးခိုင်းတယ် ။ ဖြေတဲ့သူ ၄၂% က ရခိုင်ပြဿနာ ဖြေရှင်းရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် နိုင်ငံတကာယုံကြည်မှုရှိအောင် လုပ်ဖို့ က အရေးကြီးဆုံးလို့ဖြေတယ်။ ၃၅% က အာဆီယံကို အခြေပြုပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးကို တိုးချဲ့ဖို့ အရေးကြီးဆုံးလို့ဖြေတယ်။ ( အသေး စိတ် ကို ပုံ ၄ မှာကြည့်ပါ။ )

ပြန်ချုပ်လိုက်ရင်တော့ ဆွေးနွေးပွဲတက်ရောက်သူတွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အမျိုးသားပြန်လည် စည်းလုံးညီညွတ်ရေး၊ ကိုဗစ်ကာလ စီးပွားရေး ပြန်နလံထူမှု နဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်အရေး တွေက အစိုးရ သစ်အတွက် အရေးကြီးဆုံးလို့ ယူဆခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ရဲနွယ် သဘာဝရှုခင်းအလှ

အောင်လောင် ငှက်တွေကို ကြည့်တဲ့နေရာက မြို့ချောင်း – မင်းလှ ကားလမ်း မိုင်တိုင် ၆၉ ၊ အဲဒီကနေ ဆက်သွားရင် မိုင်တိုင် ၆၄ မှာ ရဲနွယ်ဆည်ကို အပေါ်စီးက လှမ်းမြင်ရတဲ့ ရှုခင်း သာ နေရာရှိတယ်။ “ ရဲနွယ် သဘာဝရှုခင်းအလှ Ye Nwe View Point ( 8 Mile ) ” ဆိုတဲ့ ဆိုင်း ဘုတ်ထောင်ထားတယ်။

အခု လို ဆောင်းရာသီမှာ အဲဒီနေရာက ကြည့်ရင် တိမ်ပင်လယ် မြင်ရတယ်လို့ ပြောတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ရောက်ချိန်မှာ နေ့လယ် ၁၂ နာရီလောက်ဆိုတော့ မှန်/ မမှန် မသိနိုင်ဘူး။ သို့သော် ဘာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ငှက်ကြည့်ရင်းနဲ့ ဓာတ်ပုံအလှသွားရိုက်မယ်ဆိုရင်တော့ သင့်တော် တဲ့နေရာပါပဲ။

ရှုခင်းသာနေရာကို ၈ မိုင်စခန်းလို့ရေးတာက မြို့ချောင်း – မင်းလှ ကားလမ်းခွဲကနေ ဝင်ရင် ၈ မိုင်အကွာမှာရှိလို့ ဖြစ် ပါတယ်။ မိုင်တိုင် အမှတ်က ရန်ကုန်- ပြည်ကားလမ်း မင်းလှ လမ်းဆုံ ကနေ (ဝ) မိုင် နဲ့ စတယ်။ ရန်ကုန် – မန္တလေး အမြန်လမ်း မိုင်တိုင် ၈၃ နေရာ က (၇၂) မိုင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် မိုင်တိုင် ၆၄ နေရာကို ၈ မိုင်စခန်းလို့ ရေးတာဖြစ်ပါတယ်။

ငှက်ကြည့်မယ်၊ ရဲနွယ်ဆည်ကို သွားမယ်၊ ရှုခင်းသာမှာ ဓာတ်ပုံရိုက်မယ်ဆိုရင် ရန်ကုန် – မန္တလေး အမြန်လမ်း ၈၃ မိုင်ကို သွား၊ အဲဒီကမှ မြို့ချောင်း – စိန်ကန့်လန့် – မင်းလှ ကားလမ်းအတိုင်း မင်းလှဘက်ကို သွား ပါ။ မိုင်တိုင် ၆၉ မှာ ငှက်ကြည့်တဲ့နေရာရှိပါတယ်။ မိုင်တိုင် ၆၈ အကျော်မှာ ရဲနွယ်ဆည် လမ်းခွဲ ရှိတယ်။ မိုင်တိုင် ၆၄ မှာ ရှုခင်းသာ ရှိပါတယ်။

မနက်အစောကြီးတိမ်ပင်လယ်ကြည့်ဖို့ ရှုခင်းသာကို အရင်သွား၊ ပြီးမှ ငှက်ကြည့်၊ ရဲနွယ်ဆည် သွား ဆိုရင်လည်း အဆင်ပြေပါတယ်။

ရဲနွယ်ဆည် ကူးတို့ဆိပ်

ဘ၀ အနေမလှပေမယ့်

စိတ်အနေလှ၊ ပျော်နေကြသူတွေ

ငှက်ကြည့်သူ (၄)

ငှက်ကြည့်တဲ့ မိုင်တိုင် ၆၉ ကနေ တစ်မိုင်လောက်ဆက်မောင်းသွားရင် လမ်းဘယ်ဘက်မှာ တဲစုလေးရှိတယ်။ အနားမှာ သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင် နဲ့နတ်စင်နှစ်ခုရှိတယ်။ အဲဒီသစ်ပင်က လည်း စားပင်ပဲ။ အခု အသီးတွေသီးနေပြီ။ မိုင်တိုင် ၆၉ အပင်က အသီးတွေ ကုန်ခါနီးရင် ဒီအပင်က အသီးတွေမှည့်တယ်တဲ့။ အဲဒီအချိန်ကျရင် ငှက်တွေက နတ်စင်အပင်ကို ပြောင်းပြီး စားကြ လိမ့်မယ်။ သဘာဝတရားကြီးက ငှက်လေးတွေ အစာရေစာမပြတ်အောင်ဖန်တီးပေးထားသလိုပဲ။

တဲစုလေးကို ကျော်ပြီးနည်းနည်းမောင်းလိုက်ရင် သစ်တော စစ်ဆေးရေးဂိတ်ရှိတယ်။ ဂိတ် ကျော် တာနဲ့ ကားလမ်းညာဘက်မှာ တောင်အောက်ကို ဆင်းသွားတဲ့လမ်းလေးရှိတယ်။ အဲဒါက ရဲနွယ် ဆည်ကို သွားတဲ့ လမ်းပဲ။ ဆည်ကိုသွားမယ်ဆိုရင် လူသွားလမ်းဖြစ်တဲ့အတွက် ကားကို လမ်းဘေးမှာ ရပ်ခဲ့ရမယ်။

လူသွားလမ်းထိပ်မှာ တဲလေးတစ်လုံးရှိတယ်။ အဲဒါက ရဲနွယ်ဆည် လှေဆိပ်ကို ကုန်ထမ်းပို့တဲ့ သူ တွေစောင့်တဲ့တဲ။ ကျွန်တော်တို့ ရောက်သွားတော့ လူနှစ်ယောက်ထိုင်နေတယ်။ ဆည်ကို သွားရင် ဘယ်ဘက်လမ်းက သွားလို့ပြောတယ်။ ဘယ်ဘက်လမ်းက လူသွားတဲ့ လမ်း၊ ညာဘက်လမ်းက ဆိုင်ကယ်သွားတဲ့လမ်း။ ဆိုင်ကယ်သွားတဲ့လမ်းက အတော်မတ်တယ်၊ ချောက်လိုဖြစ်နေတဲ့ ကြားက တက်/ ဆင်းရတာ တော်ရုံကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ မရနိုင်ဘူး။

ကားလမ်းပေါ်နေ ဆည်အထိ ဆယ်မိနစ်လောက်လေ ျှာက်ရတယ်။ ပထမပိုင်းက အဆင်း နည်းနည်း မတ် တယ်။ အောက်ဘက်ရောက်တော့ လမ်းသာပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဆင်းတဲ့ အချိန်မှာ လှေဆိပ်က တက်လာတဲ့ ခရီးသည်အဖွဲ့တွေနဲ့ ဆုံတယ်။ ဒီခရီးသည်တွေက ဆည်တစ်ဖက်ကမ်းမှာ ရှိတဲ့ ဆင် စခန်းတွေ၊ တဲစုတွေက လာတာ၊ မြို့ချောင်းကို ဈေးသွားဝယ် မယ့်အဖွဲ့တွေ။

ရိုးမတောထဲ မှာနေတဲ့သူတွေက အခြေခံလူတန်းစားတွေပေါ့။ ဒါပေမယ့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ် ရေးခက်ခဲတော့ စားသောက်ကုန်တွေကို မြို့ပေါ်က လူလတ်တန်းစားတွေထက် ဈေးပိုပေးပြီး စားနေရတယ်။

မြို့ချောင်းကို ဈေးဝယ်သွားတဲ့အခါ လှေခက နှစ်ထောင်ပေးရတယ်။ သစ်တောဂိတ်ကနေ မြို့ချောင်းအထိ ဆိုင်ကယ်ကယ်ရီက တစ်ထောင်ပေးရတယ်။ အပြန်ကျတော့ လူ တစ်ယောက် တစ်ထောင်၊ ဆန်အိတ်တစ်အိတ်ပါရင် တစ်ထောင်၊ စုံစီနဖာထည့်လာတဲ့ ဈေးအိတ်တစ်အိတ် ကို ငါးရာပေးရတယ်။ ကားလမ်းပေါ်ကနေ လှေဆိပ်ကို ဆင်းတဲ့အခါ ကိုယ်တိုင်မသယ်နိုင်လို့ အထမ်း သမားငှားရင် ဆန်အိတ်တစ်ထောင်၊ ဈေးအိတ်ငါးရာ၊ စက်လှေကျတော့ လူနှစ်ထောင်၊ ဆန်အိတ်နှစ်ထောင်၊ ဈေးအိတ်တစ်အိတ် တစ်ထောင်ပေးရတယ်။ ဒီတော့ ဆန်အိတ်တစ်အိတ် ကို အိမ်ရောက်တဲ့အခါ မူလတန်ဖိုးအပြင် သယ်ယူပို့ဆောင်ခက လေးထောင် အပိုဆောင်းကျနေ ပြီ။ ဒါတောင် ဟိုဘက်ကမ်းရောက်ရင် ကိုယ့်လူတွေက ဝိုင်းသယ်ပေးလို့ ၊ မဟုတ်ရင် ငွေထပ်ကုန် ဦး မယ်။

ဈေးဝယ်လာသူအများစုကတော့ အမျိုးသမီးတွေပါ။ ကလေးတွေလည်း ပါတယ်။ ကလေးတွေ အတွက် မူလတန်းကျောင်းတော့ ရှိတယ်တဲ့။ မူလတန်းအောင်ပြီးရင် ဘယ်မှာ ကျောင်းထားမလဲ လို့ မေးတော့ ရယ် (ရီ) တယ်။ ဈေးဝယ်အဖွဲ့မှာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်တစ်ယောက်လည်းပါတယ်။ အမကြီး ဒေါ်ဗိုက် ဘယ်လောက်ရှိပြီလဲဆိုတော့ ခြောက်လတဲ့။ ဆိုင်ကယ်စီး၊လှေစီးနဲ့ ဗျာ ဆို တော့ အမလေး အရင်ဟာတွေလည်း ဒီလိုပါပဲတဲ့။ ဘယ်မှာ မွေးမှာတုန်း ဆိုတော့ အရပ် လက် သည်နဲ့ပေါ့တဲ့။ ဘဝတွေ ၊ ဘဝတွေ။

လှေဆိပ်မှာ တဲဆယ်လုံးလောက်ပဲရှိတယ်။ လမ်းဘေး ဘယ်ညာမှာ အဆင်ပြေသလို ဆောက် ထားတဲ့ ဝါးတဲလေးတွေ၊ ကြီးကြီးမားမားဆိုလို့ ရေစပ်နားက ဈေးဆိုင်အိမ်ပဲရှိတယ်။ တဲတွေက တံခါးမရှိဘူး။ ဒီနေရာမှာ တံခါးပိတ်ထားခဲ့ဖို့လည်း မလိုပါဘူး။ လူတွေကတော့ ဆည်ဆောက် လုပ်ရေးစီမံကိန်းတုန်းက ဒေသအသီးသီးကရောက်လာပြီး မပြန်တော့တဲ့သူတွေပါပဲ။ ထင်း ခုတ်၊ မီးသွေးဖုတ်၊ စက်လှေမောင်း နဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနေတဲ့သူတွေပေါ့။ လှေဆိပ်မှာ စက် လှေ ခြောက်စီးရှိတွေ့တယ်။ စက်ဖြုတ်ပြီး ရေထဲမြုပ်နေတဲ့ လှေသုံးစီးရှိတယ်

ဆည်ထဲမှာ လှည့်ပြတဲ့ ခရီးစဉ်ကတော့ အတိအကျမရှိပါဘူး။ သွားမယ့် နာရီ နဲ့ ခရီးစဉ် ပေါ်မူတည်ပြီး ညှိပေါ့။ ဆည်အဖျားအထိ အဝေးဆုံးသွားရင်တော့ သုံးသောင်းကျော် လောက် ပေးရလိမ့်မယ်။ ဆည်အဖျားဘက်မှာ ရေတံခွန် တစ်ခုရှိတယ်။ အခုတော့ ရေခန်းနေပြီ၊ ဒါပေမယ့် ကျောက်တုံးကြီးတွေနဲ့ ရှုခင်းလှတယ်လို့ ပြော တယ်။

ကျွန်တော်ကတော့ ခရီးဆက်ဖို့လည်း ရှိတယ်။ နေ့လယ်စာလည်း မပါတဲ့အတွက် စက်လှေ မစီး ဖြစ်ဘူး။ ငှက်လည်းကြည့်မယ်၊ လှေလည်း စီးမယ် ဆိုရင်တော့ ရန်ကုန်က နေ့လယ်စာ ချက်ယူ လာ၊ မနက်ငါးနာရီလောက်ထွက်၊ ငှက်ကြည့်မယ့်နေရာကို ခုနှစ်နာရီကျော်လောက်ရောက်။ ငှက်ကြည့်။ လှေဆိပ်သွား၊ လှေစီး၊ ဆည်ထဲက ရှုခင်းကောင်း တဲ့၊အဆင်ပြေမယ့်နေရာမှာ လှေဆိုက်ပြီး ပျော်ပွဲစား ဆိုရင်တော့ ပိုကောင်းမယ်။ သတိထား ဖို့ က စက်လှေတွေမှာ သက်ကယ်အင်္ကျီ မရှိဘူး။ စိတ်မချဘူးဆိုရင် ကိုယ့်ဘာသာကိုယ်ယူသွားမှရမယ်။ ပြီးရင် နောက် လူ တွေအတွက် လှေဆိပ်မှာလှုထားနိုင်ရင်လည်း ကောင်းတာပဲ။

တဲစုလေးက လူတွေကတော့ ဆည်ထဲက ကျွန်းတွေပေါ်မှာ ညအိပ်ချင်တယ်ဆိုရင် ပို့ပေးမယ်၊ အိပ်ဖို့ ကတော့ ကိုယ့်အစီအစဉ်နဲ့ ကိုယ်ယူလာ။ သူတို့က ထမင်းဟင်း ပို့ပေးမယ်လို့ ပြောတယ်။ ဟိုအကောင်၊ သည်အကောင်တွေ မကြောက်ရင်တော့ ဆည်ထဲက ကမ်းခြေတွေမှာ လည်း အိပ် လို့ရပါတယ်တဲ့။ ကျွန်တော်ကတော့ မြင်ရသလောက် ဆည်ထဲမှာ ညအိပ်တဲ့ အထိ လိုအပ်တဲ့ အခြေအနေတွေ မပြည့်စုံသေးဘူးထင်တာပဲ။

တဲစုလေးက ကလေးတွေကတော့ သူတို့ပတ်ဝန်းကျင် ကအပြောင်းအလဲတွေကို သတိထား မိပုံမရဘူး။ တဲစု အလယ်က ကွက်လပ်လေးမှာ ဆော့ကစားလို့၊ တစ်ချို့က တောစပ်က သစ်တုံးကြီးမှာ ထိုင် ဆော့နေတယ်။ မိဘတွေကတော့ ကလေးအငယ်တွေကို ချီပြီး နေပူစာ လှုံနေတယ်။ လူကြီး တစ်ချို့က ဖဲချပ်တွေနဲ့ ဆော့နေတယ်။ ကိုးမီးတို့ ပိုကာတို့ဆော့တာ မဟုတ်ဘူး။ အနီ အနက် ရွေးတာတဲ့။ ကျွန်တော့်ကို ရှင်းပြပေမယ့် နားမလည်ဘူး။

ဒီလှေဆိပ်လေးက ဆည်တစ်ဖက်ကမ်းက ဆင်စခန်းတွေ၊ တဲစုတွေ အတွက် ကူးတို့ဆိပ် သက်သက်ပါပဲ။ တရားဝင်မဟုတ်ဘူး။ ဒေသအာဏာပိုင်တွေ ကြည်ဖြူ လို့ လုပ်ကိုင် စားသောက်နေရတဲ့သဘောပါ။ အခု မှ ငှက်ကြည့်သူတွေရောက်လာတဲ့အတွက် ဆည် ရှုခင်း တွေလိုက်ပြတဲ့ အခွင့်အလမ်းသစ်တွေပေါ်လာတာ။ တဲစုလေးက လူတွေကို ကြည့်ရတာ ဧည့်သည်တွေများလာလို့ ပျော်သလို တစ်ဖက်ကလည်း ဒေသအာဏာပိုင်တွေက ဘာလုပ်မလဲ ဆိုတာကိုလည်း တွေးပူနေသလိုပဲ။

သူတို့ကိုလည်း အပြစ်မတင်ချင်ပါဘူး။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးလာရင် ဒေသခံတွေ နေရာပျောက် တာက ရိုးရာအစဉ်အလာလိုဖြစ်နေပြီလေ။ တစ်ချိန်မှာတော့ သားငှက် တိရိစ္ဆာန်တွေလည်း ပျော်၊ ဒေသခံတွေလည်း ပျော်တဲ့ ရိုးမဖြစ်လာပါစေလို့ပဲ ဆုတောင်းမိတယ်။

မှတ်ချက်

လှေဆိပ်အခြေအနေ သိချင်ရင် အောက်က နှစ်ယောက်ကို ဖုန်းဆက်မေးလို့ရပါတယ်။ ဦးညွန့်ဝင်းတဲက ကားလမ်းပေါ်က ဆင်းရင် ပထမဆုံးတွေ့တဲ့ တဲဖြစ်ပါတယ်။ မတူး က စက်လှေ ဆိပ် ဈေးဆိုင်က ဖြစ်ပါတယ်။

နှစ်ယောက်လုံးကတော့ ထမင်းစားမယ်ဆိုရင် ဖုန်းကြိုဆက်ထား၊ ချက်ထားပေးမယ်လို့ပြော တယ်။ သူတို့ကို ချက်ခိုင်းမယ်ဆိုရင်တော့ တစ်ခါသုံး ပန်းကန်တွေ၊ ခွက်တွေ ယူ သွားတာက ပိုအဆင်ပြေမယ်လို့ထင်ပါ တယ်။

၁။ ဦးညွန့်ဝင်း ၀၉ ၄၅၁၀၇၅၃၁၂

၂။ မတူး ၀၉ ၄၀၂၉ ၃၆၇၅၈

ပြောစရာ ဖြစ်နေတဲ့ ရွေးကော်

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အကြိုကာလ က စပြီး ရွေးကောက်ပွဲလွန် ကာလအထိ ဦးလှသိန်းကော်မရှင် ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို စောင့်ကြည့်လေ့လာခဲ့တယ်။ အဲဒီမှာ ဦးလှသိန်း ကော်မရှင်က နိုင်ငံရေးပါတီတွေ၊ စောင့်ကြည့်လေ့လာသူတွေ၊ မီဒီယာတွေရဲ့ အမြင် တွေ၊ သဘောထားတွေကို ထည့်တွက်ဖို့ ရှင်းပြဖို့ မလိုဘူး၊ ငါတို့လုပ်ပိုင်ခွင့်အရ၊ ဥပဒေအရ လုပ်ခွင့်ရှိရင်၊ လုပ်သင့်တယ်ထင်ရင် လုပ်မှာပဲ ဆိုတဲ့သဘောထားရှိတာကို ထင်ထင်ရှားရှားတွေ့ခဲ့ရတယ်။

နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ တွေ့ဆုံပွဲတစ်ခုမှာ ပါတီတွေက ဘာပြောပြော ကျုပ်တို့ လုပ်ချင်တာလုပ် မှာပဲ ဆိုတဲ့ သဘောကို “ ရွာလယ်မှာဖြတ်မောင်းတဲ့ လှည်းတန်းကြီး” နဲ့ ဥပမာပေး ပြောခဲ့ဖူးကြောင်း တစည ပါတီလူကြီးတစ်ယောက်ကလည်း ကျွန်တော့်ကို ပြောပြဖူးတယ်။

အခုလည်း မဲစာရင်း မှား/ မှန်ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဝေဖန်ထောက်ပြမှုတွေ ဖြစ်နေချိန်မှာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းတွေကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ နည်း ဥပဒေ ၈၆ (ခ) အရ ရွေးကောက်ပွဲ တစ်ခုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ၊ ပစ္စည်းတွေ ကို နောက်ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပချိန်အထိပဲ ထိန်းသိမ်းထားဖို့လိုတဲ့အတွက် ဒီလိုဖျက်ဆီးပစ်တာ ဥပဒေနဲ့ အညီဖြစ်တယ်။ ဒါ အငြင်းပွားဖို့အကြောင်းမရှိဘူး။

သို့သော် လက်ရှိအခြေအနေအရ ဒီလို မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုကနေ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ကို ဝေဖန်ထောက်ပြမှုအသစ်တွေပေါ်ထွက်မလာအောင်၊ နောက်တစ်ဆင့်တက် ရရင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကို ခန့်အပ်ခဲ့တဲ့ သမ္မတ ကိုပါ အပြစ်တင်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ် မလာအောင်လုပ်ဖို့တာဝန်ရှိတယ်။ တနည်းပြောရရင် အမြင်ကျယ်ကျယ်တွေးပြီးလုပ်ဖို့ လို တယ်။

အခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးတဲ့ကိစ္စမှာလည်း ပထမစဉ်းစားသင့်တာက ဒီအချိန်မှာ ဖျက်ဆီးဖို့လိုပြီလားဆို တဲ့အချက်ပဲ။ ငါးနှစ်တောင်သိမ်းထားခဲ့ပြီးပြီပဲ ။ ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေမှာ ဘယ်နေ့ နောက်ဆုံးထားပြီး မီးရှို့ဖျက်ဆီးရမယ်လို့ သတ် မှတ်ထားချက်မရှိတဲ့အတွက် နောက်နှစ်လ ၊ သုံးလ စောင့်တော့ ဘာဖြစ်သွား မှာလဲ။

ဒုတိယအချက်က မဖြစ်မနေ ဖျက်ကို ဖျက်ဆီးချင်တယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ဘက်က ခိုင်ခိုင်မာမာဖြစ်ဖို့ အတွက် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ စာရွက်စာတမ်းတွေကို xxx ရက်နေ့ မှာ မြို့နယ်အလိုက် ဖျက်ဆီး ဖို့ရှိတယ်။ ဌာနဆိုင်ရာအဖွဲ့တွေနဲ့ စစ်ဆေးမှာဖြစ်သလို မဲဆန္ဒရှင်တွေ၊ နိုင်ငံရေးပါတီတွေ၊ မီဒီယာ တွေလည်း ကြည့်ရှုစစ်ဆေးလို့ရတယ် လို့ကြေငြာလိုက်ရင်လည်း အားလုံးသံသယရှင်းသွားတာ ပေါ့။

အခုတော့ သတင်းမီဒီယာတွေပေါ်တက်လာမှ မြို့နယ်ကော်မရှင်တွေက ထွက်ရှင်းရတယ်။ အဲဒီ လို ရှင်းနေချိန်မှာပဲ မီးရှို့မယ့်နေရာမှာ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ဆိုတဲ့ အိတ်တွေပါနေတယ် ဆိုတဲ့ ဓာတ်ပုံ တွေ လည်း အင်တာနက်ပေါ်မှာ တက်လာတာတွေ့ရတယ်။ ( ပုံ ၁ ၊ ၂ နဲ့ ၃ )

အဲဒီလို ဓာတ်ပုံတွေပေါ်လာတော့ ဓာတ်ပုံတွေက အတုလား၊ အစစ်လား၊ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အိတ်ထဲမှာ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ ပစ္စည်းတွေ ထည့်ထားတာလားဆိုတဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာတွေဖြစ်လာတယ်။

ကိုယ်မှန် ရင် ပြီးတာပဲ၊ ငါ့လှေ ငါထိုး ပဲခူးရောက်ရောက် ဆိုတာ နေရာတိုင်းတော့ မကောင်းဘူး။ တစ်ချို့ကိစ္စတွေမှာ နိုင်ငံရေးအရ ရိုက်ခတ်နိုင်မှုတွေ ကို ပါထည့်တွက်ဖို့လိုပါတယ်။

ငှက်ကြည့်သူ (၃)

“ အာကျဲခေါ” ဆိုတဲ့ ရွာလေးက ယူနန်ပြည်နယ် ယွမ်ရမ်ခရိုင်ထဲက ကျေးရွာလေးပါ။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ ယွမ်ရမ်ခရိုင် တောင်တန်းတွေပေါ်က နှစ်ပေါင်း ၁၃၀၀ ကျော်သက်တမ်းရှိတဲ့ လှေကားထစ်စိုက်ခင်းတွေကို ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခံ ရပါတယ်။ အာကျဲခေါ ရွာ လေးက လှေကားထစ်စိုက်ခင်းတွေကြားက ရွာလေး တစ်ရွာဖြစ်ပြီး ဟာနီ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု တွေနေထိုင်ပါတယ်။

ဒီဒေသကို ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ဒေသအဖြစ်သတ်မှတ်တော့ ခရီးသွားတွေရောက်လာ ကြ တယ်။ ဒါပေမယ့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းရှင်တွေပဲ ပိုက်ဆံရပြီး ရွာလေးက ဘာမှ တိုးတက်မလာဘူး။ ဒါ့ အပြင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ဒေသအဖြစ်သတ်မှတ်လိုက်တဲ့အတွက် ရွာသားတွေဘက်က ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်း ေ ရးဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လိုက်နာရမယ့် စည်းကမ်းတွေက ပိုများလာတယ်။ တစ်ဖက် မှာလည်း ခရီးသွားတွေကြောင့် အမှိုက်တွေရှုပ်လာတဲ့ ပြဿနာမျိုး ကျတော့ ဘယ်အဖွဲ့အစည်းကမှ ဖြေရှင်းမပေးဘူး။

ဒီရွာလေးနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာတွေဟာ စိုက်ပျိုးရေးကိုပဲ အဓိက လုပ်ဆောင်တဲ့ရွာတွေဖြစ် ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒေသရာသီဥတုအခြေအနေအရ တစ်နှစ်မှာ တစ်သီးပဲ စိုက်ပျိုးလို့ရတဲ့ အတွက် ဝင်ငွေမကောင်းဘူး။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းကလည်း ရွာအတွက် ထူးပြီး အကျိုးမရှိဘူး။ ဒီတော့ လူငယ်တွေက မြို့ကြီးတွေမှာ သွားပြီးအလုပ်လုပ် တယ်။ လယ်ထဲဆင်း မယ့်သူနည်း လာတယ်။ ဒီလိုနဲ့ တစ်ချို့လှေကားထစ် စိုက်ခင်းတွေက ပေါင်းပင်တွေ ဖုံးသွားတယ်။ ကြာလာရင် လှေကားထစ်စိုက်ခင်းတွေပျက်စီးတော့မယ့် အခြေအနေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီ။

၂၀၁၈ ခုနှစ်ရောက်တော့အဲဒီအခြေအနေကို ကုစားနိုင်ဖို့အတွက် ပြည်နယ်အစိုးရက ပညာရှင် တွေကို လေ့လာခိုင်းတယ်။ ပြီးတော့ အာကျဲခေါ ရွာဒေသခံတွေအနေနဲ့ ခရီးသွား လုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့အတွက် “ တာဝန်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့် ၊ အကျိုးအမြတ်” သုံးခုကို ဟန်ချက် ညီညီ သုံးနိုင်မယ့် စီမံချက်တစ်ခုကိုရေးဆွဲတယ်။ စီမံချက်ရေးဆွဲတယ်ဆိုတာက မိုးပေါ်က ကျတဲ့ စီမံချက်မဟုတ်ဘူး။ ဒေသအစိုးရက လွှတ်ပေးတဲ့ ပညာရှင်နှစ်ယောက်နဲ့ ရွာသားတွေ အပြန်အလှန်ဆွေးနွေးပြီး ရေးဆွဲတဲ့စီမံချက်ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီစီမံချက်အရ အစိုးရက ကျေးရွာခရီးသွားလုပ်ငန်းကို တည်ထောင်ပေးတယ်။ အာကျဲခေါ ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီမံ ကိန်းကို ရွာသားတွေကပဲ စီမံခန့်ခွဲတယ်။ အစိုးရက ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကူညီပံ့ပိုးတယ်။ အကြံ ပေးတယ်။ ခရီးသွား စင်တာတစ်ခုဆောက်ပေး တယ်။ ရွာသားတွေကို ခရီးသွားလုပ်ငန်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့သင်တန်း ပေးတယ်၊ ရိုးရာကျေးလက် နေ အိမ်တွေကို ရိုးရာမပျက်ပြန်ပြင်ပေးတယ်၊ အိမ်သာတွေဆောက် ပေးတယ်။ ဒါ့အပြင် ပျောက်ကွယ် တော့မလိုဖြစ်နေတဲ့ ရိုးရာ ရေအားသုံးစပါးကြိတ်စက်၊ ရက်ကန်းစတာတွေကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်း ပေးတယ်။ ကျေးရွာဘက်က ငွေထည့်ဝင်ဖို့မလိုဘူး။ သူတို့ ရိုးရာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေ ဆက် လုပ်၊ ရိုးရာအိမ်တွေကို ထိန်းသိမ်းထားဖို့ပဲလိုတယ်။

ဒီစီမံချက်စတင်တဲ့အချိန်မှာ ဒေသခံရွာသားတွေကိုပဲ ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှာပြန်ခန့်တယ်။ ခရီးသွား တွေက ဇုန်ဝင်ကြေးပေးရတယ်။ ရှုခင်းကြည့်တဲ့အပြင် တောတွင်းလမ်းကြမ်းခရီးသွားတာ၊ ဟင်းသီး ဟင်းရွက် တွေကိုယ်တိုင်ခူးပြီး ရိုးရာဟင်းချက်နည်းသင်တာ၊ တို့ဟူးကြိတ်တာ၊ ငါးဖမ်းတာ တွေ ကို အခကြေးငွေပေးပြီး ဝင်လုပ်လို့ရတယ်။

အရေးကြီးဆုံးအချက်က အစိုးရက အာကျဲခေါ စီမံကိန်းက ရတဲ့ ဝင်ငွေကို လုံးဝမယူဘူး။ အခြားခရီးသွားလုပ်ငန်းတွေကလည်း ဒီဒေသအထိ ခရီးသည် လာပို့လို့ပဲရတယ်။ ခရီးသွားဇုန်ထဲက လုပ်ငန်းတွေကို အာကျဲခေါ ခရီးသွားလုပ်ငန်းက လုပ်တယ်။ ရွာသား တစ်ဦး ချင်းကလည်း သူ့အိမ်မှာ ခရီးသွားတွေ ရက်ကန်းရက်တာ၊ ဟင်းချက်တာလုပ်ရင် ငွေကောက်လို့ ရတယ်။ အာကဲျခေါစီမံကိန်းဇုန်အတွင်း စည်ပင်သာယာရေးလုပ်ငန်း တွေ ကို လည်း ရွာသား တွေကပဲ စီမံခန့်ခွဲတယ်။

အာကျဲခေါ ခရီးသွားလုပ်ငန်းက ရတဲ့ဝင်ငွေကို အရင်းနှုတ်ပြီး အမြတ် ၃၀% ကို လုပ်ငန်းထဲမှာ ပြန်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတယ်။ ၇၀% ကို ရွာသားတွေကို ခွဲပေးတယ်။ အာကျဲခေါရွာလေးမှာ အိမ်ခြေ တစ်ရာ နီးပါးရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်က အိမ်ထောင်စုတစ်စုကို အမြတ်ငွေ ယွမ်နှစ်ထောင် ရတယ် လို့ သိရတယ်။

နိဂုံးချုပ်လိုက်တော့ အာကျဲခေါရွာသားတွေဟာ စိုက်ပျိုးရေးက ဝင်ငွေအပြင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းက လည်း ဝင်ငွေရတယ်။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းက ဝင်ငွေအားလုံးကို သူတို့ပဲ အကျိုးခံစားရတဲ့အတွက် ခရီးသွား ဧည့်သည့်များများလာရေးဟာ သူတို့ အကျိုးစီးပွားဖြစ်လာတယ်။ လှေကားထစ် စိုက်ခင်းတွေ ကို ထိန်းသိမ်းထားဖို့ ၊ ရိုးရာလက်မှုလုပ်ငန်းတွေ ကွယ်ပျောက်မသွားဖို့၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းဖို့ အမိန့်နဲ့ခိုင်းစရာ မလိုတော့ဘူး။

ပဲခူးရိုးမကိုလည်း သစ်တောကြိုးဝိုင်းတွေကို အခြေခံပြီး သဘာဝခရီးသွားလုပ်ငန်းဇုန်တွေ သတ်မှတ်မယ်။ ဒေသခံ မုဆိုးတွေ၊ တောင်ယာလုပ်သူတွေ၊ ထင်းခုတ်မီးသွေးဖုတ်သူတွေ အဖွဲ့ဝင်တွေအဖြစ် သိမ်းသွင်းမယ်။ ဇုန်ဝင်ကြေးကောက်ပြီး ရာသီအလိုက် ငှက်ကြည့်ဖို့၊ အခြားသားကောင်တွေ ကို ကြည့်ဖို့ စားပင်တွေ ၊ ဆားကျင်းတွေ ၊ ရေသောက်ဖို့နေရာတွေ ရှာဖွေထားမယ်။ တောတွင်း ခရီး ကြမ်း လမ်းလေ ျှာက်နိုင်ဖို့ စီစဉ်ပေးမယ်၊ ရိုးရာလက်မှု ပစ္စည်းတွေရောင်းမယ်၊ ရိုးမပေါ်မှာရှိတဲ့ ဆည်တွေပတ်ဝန်းကျင်မှာ တည်းခိုဖို့ နေရာ တွေ စီစဉ်ထားမယ် ဆိုရင် ဖြစ်နိုင်မလားလို့ စိတ်ကူးယဉ်မိတယ်။

တစ်ခုတော့ ရှိတယ်။ အာကျဲခေါ စီမံချက်လိုပဲ အစိုးရက လုပ်ငန်းလည်ပတ်နိုင်ဖို့ပဲအကူအညီပေး ရမယ်။ ဒီလုပ်ငန်းကငွေယူဖို့တော့ မကြိုးစားသင့်ဘူး။ သစ်တောဦးစီးဌာနက မြန်မာနိုင်ငံ သစ်တော များပြန်လည်တည်ထောင်ရေးစီမံကိန်း ( ၂၀၁၇ – ၂၀၂၇) ကိုတောင် ငွေအများကြီး သုံးပြီး အကောင်အထည်ဖော်နေတာဖြစ်တဲ့အတွက် သစ်တောထိန်းသိမ်း ရေးကို အထောက် အကူဖြစ်မယ့် ဒီလိုစီမံချက်တွေကို ကူညီပံ့ပိုးပေးတာမျိုးပဲလုပ်သင့်ပါတယ်။

ခရီးသွားလုပ်ငန်းကြီးတွေနဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ အဖဲွဲ့အစည်း တွေက လည်း ၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဇုန်အတွင်းမှာ သဘာ၀ အခြေခံခရီးသွားလုပ်ငန်း တွေ ဖွံ့ဖြိုးဖို့အတွက် ဒေသခံစီမံကိန်းအဖွဲ့ကို ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကူညီပံ့ပိုး ပေးသင့်တယ်။

အဲဒီလို လုပ်နိုင်ရင်တော့ ဒေသခံတွေဟာ ငှက်တစ်ကောင်၊ ဂျီတစ်ကောင်ကို ပစ်ရင်၊ သစ်ပင် ကြီး တစ်ပင်ကို ခုတ်ရင် တစ်ခါပဲ ငွေရမယ်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းထားရင် သူတို့ အတွက် တစ်သက်စာ ထမင်းအိုးတည်ပေးထားသလိုဖြစ်မယ်ဆိုတာ နားလည်ပြီး အပြည့်အ၀ ပူး ပေါင်းဆောင်ရွက်လာမယ်လို့ယုံကြည်ပါတယ်။

အာကျဲခေါ စီမံချက် ရဲ့ ဒေသခံ တွေကို “ တာဝန်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့် ၊ အကျိုးအမြတ်” အပ်နှင်းတယ်ဆိုတဲ့ အခြေခံမူဟာ ပဲခူးရိုးမ သာမက အခြား ဒေသတွေ မှာပါ သဘာဝအခြေခံခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အသုံးဝင် နိုင်ပါ တယ်။

အခု ကျွန်တော်ရောက်ခဲ့တဲ့ အောင်လောင်ငှက်တွေ ရှိတဲ့ ရဲနွယ်ကြိုးဝိုင်းထဲမှာ ဆင်စခန်းတွေ ရှိသလို တောတွင်းခရီးကြမ်းလည်းလေ ျှာက်လို့ရတဲ့ နေရာတွေလည်းရှိတယ်။ နောက်ပြီး အခု ငှက်အုပ်တွေကျနေတဲ့ အပင်ကြီးကနေ တစ်မိုင်လောက်သွားလိုက်ရင် ရဲနွယ်ဆည် ကို သွားလို့ ရတဲ့ လမ်းကြောင်းလည်း ရှိတယ်။ ဒါတွေက ငှက်ကြည့်ရုံသက်သက် သာမက သဘာ၀ အခြေခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးနိုင်ဖို့အတွက် အခြေခံကောင်းတွေပါပဲ၊

လောလောဆယ်ဆယ်တော့ တောတွင်းခရီးကြမ်းလမ်းလေ ျှာက်တာတွေ၊ ဆင်စခန်းလေ့လာ တာတွေ လုပ်ဖို့မလွယ်သေးဘူး။ ဒါပေမယ့် ရဲနွယ်ဆည်ကိုတော့ သွားလို့ရတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အောင်လောင်ငှက်တွေကို ဓာတ်ပုံရိုက်အပြီးမှာ ရဲနွယ်ဆည်ဘက်ကို သွားဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ ပါတယ်။

( ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။ )

ငှက်ကြည့်သူ (၂)

ကိုး နာရီ ထိုးခါနီးလောက်မှာ ငှက်လေးတွေ ပေါ်လာတယ်။ သူတို့ကလည်း စားပင်ကို တိုက်ရိုက် လာတာမဟုတ်ဘူး။ အတော်ဝေးဝေးက အပင်တစ်ပင်မှာ အရင်နားကြတယ်။ ကံကောင်းချင် တော့ အဲဒီအပင်က အရွက်ကြွေနေတဲ့အတွက် ဓာတ်ပုံရိုက်လို့ကောင်းတယ်။ နေရောင်အောက် မှာ စိမ်းပြာရောင် ငူငှက်လေးတွေ၊ ခေါင်းအဝါ ရွှေရောင်နှုတ်သီးနဲ့ ဆက် ရက်(ဇရက်) ရွှေဝါတွေ နေစာလှုံနေတာ သစ်သီးလေး တွေ လိုပဲ။ ဇရက်တွေကြားထဲမှာ သာလိကာတစ်ကောင် နှစ်ကောင်ပါတယ်။ သာလိကာတွေက ခေါင်းမည်း၊ နှုတ်သီးအနီ ၊ လည်ပင်းမှာ အဝါရစ်လေးနဲ့ သေသေချာချာကြည့်မှ မြင်ရတယ်။ ငှက်ရွှေဝါလို့ခေါ်တဲ့ ငှက်လေး တစ်ကောင်လည်းတွေ့တယ်။ တကယ်တော့ ကျွန်တော်လည်း ငှက်တွေကို အမျိုးအစားမခွဲ တတ် ဘူး။ နားလည်သူကို မေးရတယ်။

ခဏနေတော့ ဇရက်တွေက စပြီး စားပင်ကို ပြောင်းလာတယ်။ ဇရက်တွေက မျက်စိအလျင်ဆုံး ဖြစ်လို့ရှေ့ပြေးကင်းထောက်လာတာများလားလို့ တွေးမိတယ်။ သူတို့နောက်က ငူ ငှက် တွေလိုက်လာတယ်။ နောက် တော့ ကျွန်တော်တို့ မေ ျှာ်နေတဲ့ အောင်လောင် ငှက်တွေ ရောက်လာတယ်။ အစောင့် ဦးလေး ကြီးပြောတဲ့အတိုင်းပဲ အပင်ကြီးတစ်ပင်နဲ့ တစ်ပင် ကူးပြီးလာတယ်။ ဘဝပေး အသိကြောင့် အန္တရာယ်ရှိ/မရှိ အကဲခတ်ပြီးမှလာတဲ့ပုံပဲ။ ပထမ နှစ်ကောင်၊ သုံးကောင် စလာတယ်။ အဲဒီ အကောင်တွေ စားပင်ကို ရောက်သွားပြီးဆိုတော့ နောက်အကောင်တွေက လိုက်လာကြ တယ်။ အားလုံးပေါင်း ကိုးကောင်တွေ့တယ်။ အစောင့် ဦးလေးကြီးက တစ်ကောင်တည်းက အထီး၊ အမတစ်ကောင်က ဒူးလေးစာမိသွားတယ်လို့ ပြောတယ်။ ငှက်တွေက ဓာတ်ပုံရိုက် နေတဲ့သူ တွေနဲ့ လမ်းပေါ်က ဖြတ်သွားတဲ့ ကားတွေ ကိုတော့ မလန့်ဘူး။ သူတို့ ကို အန္တရာယ်မပေးဘူးဆိုတာ သိနေပုံပဲ။

အောင်လောင်ငှက်တွေ တစ်ပင်ကနေ တစ်ပင် ကူးတော့မယ်ဆိုရင် အပင်ထိပ်ဖျားဘက် ကို ဖြေး ဖြေးချင်းတက်သွားတယ်။ သူစိတ်ကြိုက်နေရာရောက်ရင် လေဟုန်စီးပြီး တစ်ဖက်အပင်ကို ကူးသွားတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ရိုက်ကွင်းအကောင်းဆုံးပဲ။ စားပင်ကို ရောက်နေတဲ့ အောင် လောင် ငှက်တွေကတော့ တစ်ကိုင်းနဲ့ တစ်ကိုင်း ခုန်ကူးပြီး အသီးတွေကို စားနေတယ်။ သစ်ရွက်ပါးတဲ့ နေရာ၊ သစ်ကိုင်းအစွန်အဖျားကို ရောက်လာမယ့် အချိန်ကို စိတ်ရှည်လက်ရှည်နဲ့ စောင့်ရိုက် ရတယ်။

ကျွန်တော့်အတွက် ပြဿနာက ကင်မရာမြင်ကွင်းကနေ မြင်နေရတဲ့ အောင်လောင်ငှက်တွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို ရင်သပ်ရှုမောဖြစ်နေရတော့ ကင်မရာခလုပ်နှိပ်ဖို့ အမြဲနောက်ကျနေတာပဲ။ နောက် အားနည်းချက်တစ်ခုက အမြန်ရိုက်တဲ့အချိန်မှာ ကင်မရာခလုတ်ကို နှစ်ဆင့်နှိပ်ဖို့ မေ့သွားတတ် တာပဲ။ ဒီတော့ ရိုက်လိုက်တဲ့ပုံအများစုက အနေအထားမကောင်းတာတွေ၊ ဖိုးကပ်စ် မပြတ်တာ တွေဖြစ်နေတယ်။

ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် အောင်လောင်ငှက်တွေရော၊ အခြားငှက်တွေပါ သဘာဝအတိုင်း လွတ်လပ်ပျော် ရွှင် စွာလှုပ်ရှားနေတာကို ကြည့်ရတာနဲ့တင် ကျေနပ်ပါတယ်။ ငှက်ကြည့်မယ်၊ငှက်တွေကို ဓာတ်ပုံ ရိုက်မယ်ဆိုတော့ စင်္ကာပူ ဂျူရောင်းငှက်ဥယျာဉ်နဲ့ ရန်ကုန်တိရိစ္ဆာန်ဥယျာဉ်မှာ လေ့ကျင့်တဲ့ အနေနဲ့ ဓာတ်ပုံသွားရိုက်ဖူးတယ်။ သဘာဝအတိုင်းမဟုတ်တဲ့နေရာမှာနေရတဲ့အတွက် ငှက်တွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုက လေးလံနှေးကွေးနေသလို ဓာတ်ပုံရိုက်ရတာလည်း ကြည်နူးဖို့ မကောင်းဘူး။ ဂျူးရောင်းမှာ ငှက်ရုံ အကြီးကြီးနဲ့ထားတဲ့ ငှက်တွေ တောင် စိတ်တိုင်း ကျ ပံျသန်းလို့မရလို့ အနေကျုံ့တဲ့ပုံစံပေါက်နေတယ်။ အခုမြင်နေရတဲ့ ငှက်တွေကတော့ သစ်ကိုင်းတစ်ကိုင်းကနေ တစ်ကိုင်း ခုန်ကူးလိုက်၊ သစ်သီးတွေ စားလိုက်၊ ဘာသာဘာဝတေးသံ လေးတွေ သီကျူးလိုက်နဲ့ မြင်ရသူတိုင်းကြည်နူးရတဲ့မြင်ကွင်းပါ။

ငှက်တွေ ပျော်မြူးနေချိန်မှာပဲ ငှက်ကြည့်ဖို့လာတဲ့ ကားလေးငါးစီးရောက်လာကြတယ်။ မိသားစုလိုက်၊ ကင်မရာတွေ၊ မှန်ပြောင်းတွေ ယူလာသူတွေလည်းပါတယ်။ ငှက် တွေလည်းကြည့်၊ ကိုယ်တိုင်လည်း အမှတ်တရ ဓာတ်ပုံရိုက်ကြပေါ့။ ဒီဗီဘီ သတင်းဌာနက ဒီနေရာ အကြောင်း သတင်းတင်ဆက်ပြီးနောက်မှာ လာလေ့လာတဲ့သူတွေများလာတယ်လို့ သိရတယ်။ ကျေးငှက်တိရိစ္ဆာန်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး စိတ်ဝင်စားတဲ့သူများလာတာ ကောင်းတဲ့လက္ခဏာပဲ။ ဒါပေမယ့် ငှက်ကြည့်ရာမှာ လိုက်နာသင့်တဲ့အချက်တွေနဲ့ ဒီ စားပင် မှာတွေ့နိုင်တဲ့ အောင်လောင်ငှက်နဲ့ အခြားငှက်တွေရဲ့ အကြောင်းကိုပါ လိုတိုရှင်း ပိုစတာလေး ထောင်ထားရင် ပိုအဆင်ပြေမယ်ထင်ပါတယ်။

အခုလို အောင်လောင်ငှက်အပါအဝင် ဥပဒေနဲ့ကာကွယ်ထားတဲ့ တိရိစ္ဆာန်မျိုးစုံကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရေးအတွက် အရေးအကြီးဆုံးကတော့ ဒေသခံတွေရဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုပဲ။ ဗိုက်ပြည့် နေတဲ့ သူတွေက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားရမယ်လို့ မြင်ပေမယ့် ဗိုက်မပြည့်သူအတွက် ကတော့ ဝင်ငွေရမယ့် ၊ ဗိုက်ဖြည့်ပေးမယ့် သားကောင်တစ်ကောင်လို့ပဲမြင်မှာပဲ။ ငှက်တွေ အများကြီး၊ ငါပစ်တာက တစ်ကောင်တည်းပဲလို့ ဆင်ခြေပေးမှာပဲ။ ဒါကို တရားစွဲတဲ့နည်းလမ်း တစ်ခု တည်းနဲ့ ဖြေရှင်းလို့မရနိုင်ဘူး။

အခု စားပင်လို လမ်းဘေး အသွားအလာလွယ်ကူတဲ့နေရာ ကို လာနေတဲ့ အောင်လောင်ငှက်တွေကို စောင့်ရှောက်နိုင်ပေမယ့် ပဲခူးရိုးမ အနှံ့က စားပင်တွေ၊ စားကျက်တွေ မှာ၊ ကျင်လည်ကျက်စားနေတဲ့ အောင်လောင်ငှက်တွေ၊ ကျန်တဲ့ ရှားပါးတိရိစ္ဆာန် တွေအားလုံးကို ဒေသခံလူထုတွေ၊ တောအနှံ့တောင်အနှံ့ အမဲလိုက်နေသူတွေကသာ ကာကွယ်ပေးနိုင် မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် ဒေသခံတွေကို ဘယ်လိုစည်းရုံးမလဲ၊ ပိုစတာထောင်ရုံ၊ ဟောပြောပွဲလုပ်ရုံ၊ အစောင့် ထားရုံနဲ့တော့ မလုံလောက်ဘူး။

အဲဒီ အဖြေကို တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်က “ အာကျဲခေါ” ရွာလေးမှာ တွေ့နိုင်မယ်လို့ ထင် တယ်။

( ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။ )

ငှက် ကြည့်သူ (၁)

နှစ်သစ် ကို ငှက်ကြည့်ခြင်း နဲ့ ကြိုဆိုဖို့အတွက် မနေ့ ( ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်) မနက်လေးနာရီ ဆယ်ငါးမိနစ်မှာ အိမ်ကထွက်တယ်။ ကိုယ့်ကိုကိုယ် အစောဆုံးလို့ထင်ပေမယ့် အကြောင်း ကြောင်း နဲ့ သွားလာနေတဲ့ကားတွေ လမ်းပေါ်မှာ ရောက်နေပါပြီ။ ရန်ကုန်ဟာ တရားဝင် ထုတ်ပြန် ထားတဲ့ အိမ်မှာပဲ နေထိုင်ရန် အမိန့်ရယ်၊ မဖြစ်မနေ သွားလာဖို့လိုအပ်ချက်ရယ်၊ ပျင်းလို့၊ ငြီးငွေ့ လို့ အကြောင်းရှာပြီး အပြင်ထွက်တာရယ် ကြားမှ သဟဇာတဖြစ်အောင်နေတတ်နေပါပြီ။ဒါဟာ ရန်ကုန်မြို့တော်သူ၊ မြို့တော်သားတွေရဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံသစ်ပါပဲ။

ထောက်ကြံ့လမ်းဆုံကျော်တော့ လမ်းညာဘက်မှာ ကုန်ကားတွေ၊ ဆီသယ်ယာဉ်တွေ နှစ်ထပ် ရပ်ထားတာတွေ့တယ်။ ကိုဗစ်ကြောင့် မျက်နှာငယ်နေရတဲ့ ရန်ကုန်သားတွေ တစ်မြို့တစ်ရွာ မသွားခင်ဆေးစစ်ဖို့စောင့်နေကြတာတဲ့။ အမြန်လမ်းပေါ်မှာတော့ အိမ်စီးကားငယ်လေးတွေ တွေ့တယ်။ ဒိုင်နာကားလေးတွေလည်းတွေ့တယ်။

မိုင်တိုင် ၁၀ ကနေ ၃၀ ကြားမှာ မြူနှင်းတွေ ပိတ်တယ်။ တစ်နေရာမှာ ဘယ်လို မှ ဆက်သွားလို့ မရတော့တဲ့အတွက် ရပ်လိုက်ရတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရှေ့မှာ ဗင်ကားတစ်စီးလည်းရပ်ထားတယ်။ ကားရှေ့ခန်းက ခရီးသည်တစ်ယောက်၊ နောက်ခန်းက သုံးယောက်၊ နောက်ဖုံးထဲက နှစ်ယောက် ထွက်လာပြီး ခြေညောင်းလက်ဆန့်လုပ်တယ်။ ကားဆရာက ဆေးလိပ်ဖွာနေတယ်။

ကားအခြေအနေက ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးပုံစံပေါက်နေလို့ ကားသမားကို နှုတ်ဆက်ရင်း စနည်း နာကြည့်တယ်။ ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးယာဉ်ကြီးတွေမထွက်ရဘူးဆိုပေမယ့် အကြောင်းကြောင်း ကြောင့် မဖြစ်မနေခရီးသွားရမယ့်သူတွေက ရှိနေတာကိုး။ အဲဒီကွက်လပ်ကို သူတို့တွေက ဖြည့် ပေးနေတာပေါ့။ ဒါပေမယ့် ခရီးသည်ပေးရတဲ့ ကားခကတော့ သုံးလေးဆ တက်သွားတယ်။

သူသွားမယ့် မြို့ဆိုတာကလည်း အတားအဆီး အစစ်အဆေး နာမည်ကြီးတဲ့မြို့ပဲ။ ဒီလူတွေကို မြို့ထဲရောက်အောင် ဘယ်လိုပို့မလဲလို့ မေးတော့ ကားဆရာက စီးကရက်ခဲထားရင် ပြုံးတယ်။ သူ့အပြုံးကိုမြင်တော့ မှောင်ခိုခေတ်က ကုန်သည်တွေ ပြောလေ့ရှိတဲ့ ဘယ်လောက် ဖမ်းဖမ်း ၊ ဘယ်လောက်ပိတ်ပိတ် ၊ လူရှိရင် လမ်းပေါက်တယ် ဆိုတဲ့စကားကို ပြန်သတိရမိတယ်။

ကိုဗစ် ဒုတိယလှိုင်းမှာ အဝေးပြေးခရီးသည်တင်ကားတွေလည်း အထိနာတာပဲ။ ကားမထွက်ရဘူး ဆိုပေမယ့် ယာဉ်မောင်း/ယာဉ်နောက်လိုက် လစာ၊ ရုံးခန်း၊လိုင်းကြေး စသည်ဖြင့် ကုန်ကျစရိတ် တွေက ရပ်မနေပြန်ဘူး။ ဘဏ်ချေးငွေနဲ့အရစ်ကျဝယ်ထားတဲ့ကားတွေ ဆိုရင် ပိုပြီးအခက်တွေ့ တာပေါ့။ တစ်ချို့ကားတွေကတော့ ထိုင်ခုံတွေဖြုတ်ပြီး ကုန်တွေပဲတင် နေကြတယ်လို့ဆိုတယ်။

အဝေးပြေးလမ်း မိုင်လေးဆယ်အကျော်မှာ လမ်းလွှဲလုပ်ပြီး လမ်းပြင်နေတာတွေ့တယ်။ ဒုတိယ လှိုင်းအစမှာ ကုန်ကားကြီးတွေကို အဝေးပြေးလမ်းပေါ်မှာ သွားခွင့်ပြုခဲ့တဲ့ အကျိုးဆက်တွေ တွေ လို့ ဆိုတယ်။ အခုတော့ သွားခွင့်မပြုတော့ဘူး။ ကုန်ကားကြီးတွေ သွားခွင့်ပြုတဲ့အချိန်တုန်းက တော့ အမြန်လမ်းရဲတွေလည်း နေ့ရော၊ညပါ လမ်းပေါ်မှာ အလုပ်များနေခဲ့တယ်လို့ ဆိုတယ်။

၈၃ မိုင်ရောက်တော့ မြို့ချောင်း – မင်းလှ ပဲခူးရိုးမဖြတ်လမ်းကို ချိုးဝင်ပြီးဆက်သွားတယ်။ မြို့ချောင်း နဲ့မင်းလှက ၇၂ မိုင်ဝေးပြီး မိုင်တိုင်က မင်းလှဘက်ကစတယ်။ အဲဒီလမ်းခွဲ အတိုင်း ဝင်ပြီး မိုင်တိုင် ၆၉ နေရာ လမ်းဘယ်ဘက်မှာ “ မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့် အန္တရာယ်ကျရောက် နေ သော ဥပဒေအရ လုံးဝကာကွယ်ထားသည့် အောင်လောင်ငှက်နှင့် အောက်ချင်းငှက်များ အား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကြပါစို့ ” လို့ရေးထားတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်တစ်ခုနဲ့ “ အောင်လောင် ငှက် နဲ့ အောက်ချင်းငှက်တွေကို သတ်ဖြတ်ခြင်း ၊ ရောင်းဝယ်ခြင်း စတဲ့ ပြစ်မှုတွေကို ကျူးလွန်ရင် ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ် ကနေ အများဆုံးဆယ်နှစ် အထိ အရေးယူနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်တစ်ခုရှိတယ်။

အောင်လောင်ငှက်တွေက အဲဒီနေရာ ကားလမ်းဘေးမှာ ရှိတဲ့ညောင်ပိန္နဲပ င်မှာလာပြီး အစာစားတာဖြစ်ပါတယ်။ ကားလမ်းဘေးမှာ ဓာတ်ပုံရိုက်သူတွေ နားဖို့ တဲတစ်လုံးရှိတယ်။ ငှက်တွေအနှောက်အယှက်မ ဖြစ်စေဖို့ အနားထိ သွားလို့မရအောင် ခြံစည်းရိုး လည်းခတ် ထားတယ်။ ဆိုင်းဘုတ်နားမှာ ရွာသား တစ်ယောက် နဲ့ ကလေးနှစ်ယောက်တွေ့တယ်။ သူ့ကို ငှက်ကြည့်တဲ့ အဖွဲ့နဲ့ သစ်တောဦးစီးဌာနက ထောက်ပံ့ကြေးပေးပြီး ဒီစားပင်ကို လာနေတဲ့ အောင်လောင်ငှက်တွေကို စောင့်ရှောက်ဖို့အတွက် တာဝန်ပေးထားတာလို့ သိရတယ်။ ဒီတဲကိုလည်း ငှက်ကြည့်တဲ့သူတွေက လုပ်ပေးထားတာလို့ ဆို တယ်။

ဒီအပင်ကို အရင်က အောင်လောင်ငှက် သုံးလေးဆယ်လောက်လာလေ့ရှိပေမယ့် အခုတော့ ဆယ်ကောင်ကျော်ကျော်ပဲ လာတော့တယ်တဲ့။ ဒီငှက်တွေကို ဒေသခံ မုဆိုးတွေ က ဒူးလေးနဲ့ ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ပြီး ရောင်းစားကြတဲ့အတွက် မျိုးတုန်းတော့မယ့် အခြေအနေ နဲ့ရင် ဆိုင်နေရ တယ်။ ဥပဒေအရ ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ်ကနေ ဆယ်နှစ်အထိ အပြစ်ပေးလို့ရတယ်ဆို ပေမယ့် အဲဒီဥပဒေနဲ့ အရေးယူခံရတဲ့သူလည်း ရှိပုံမရဘူး။ ဒေသခံတွေက လည်း မျိုးရိုး စဉ် ဆက် အမဲလိုက်လာတာဆိုတော့ သူတို့ အတွက် အောင်လောင်ငှက်ဆိုတာ သားကောင်တစ်မျိုး အဆင့် ထက်ပိုပြီး ထူးခြားမှုရှိပုံမရဘူး။ တားမြစ်ထားတဲ့ ဥပဒေရှိမှန်းတောင်သိမယ်မထင်ဘူး။ သစ်တော ဦးစီးဌာနမှာလည်း ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းဖို့ လုံလောက်တဲ့ လူအင်အား ၊ ငွေအင်အား၊ အရင်းအမြစ်မရှိတဲ့အတွက် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းသူတွေ၊ ငှက်ကြည့်သူတွေ ရဲ့ အင်အားနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး တတ်နိုင်သမ ျှ လုပ်နေရပုံပေါ်တယ်။

ကျွန်တော်ရောက်သွားတော့ မနက် ၇နာရီ ဆယ့်ငါးမိနစ်။ ငှက်ကြည့်သူတွေ၊ ဓာတ်ပုံရိုက် မယ့်သူတွေ မရောက်သေးဘူး။ အောင်လောင်ငှက်တွေနဲ့ အခြားငှက်မျိုးစုံရောက် နေတဲ့ အသံတွေကြားရတယ်။ ဒါပေမယ့် မြူ တွေဆိုင်းနေလို့ အကောင်မမြင်ရဘူး။ အစောင့်ရွာသား ကတော့ နေထွက်လာရင် ငှက်တွေ မြူး မှာပါလို့အားပေးတယ်။

နာရီဝက်လောက်ကြာအောင်စောင့်နေပေမယ့် မြူတွေဆိုင်းနေဆဲပဲ။ အဲဒီအချိန်မှာ သိန်းငှက် တစ် ကောင်ထိုးဆင်းလာတယ်၊ ငှက်လေးတွေ အုပ်လိုက် လန့်ပျံသွားကြတယ်။ သူတို့နောက်က အောင် လောင်ငှက်ကြီးလေးကောင် ထပျံသွားတယ်။ သိန်းငှက်ရန်ကြောင့် တော်တော်နဲ့ ပြန် လာမှာ မဟုတ်ဘူး လို့ အစောင့်ကပြောတယ်။ သူက ပြန်လာတော့မယ်ဆိုရင် ပထမဆုံး ငှက်လေးတွေ ပြန်လာလိမ့်မယ်။ အောင်လောင်ငှက်တွေက အဝေး ကနေ စောင့်ကြည့်နေ လိမ့်မယ်လို့ ရှင်းပြတယ်။

ငှက်လေးတွေ အန္တရာယ် ကင်းကင်းနဲ့ စားနေပြီ ဆိုမှ အောင်လောင်ငှက်တွေ ပြန်လာလိမ့်မယ်။ လာရင်လည်း ဒီအပင်ကို တိုက်ရိုက်လာမှာ မဟုတ် ဘူး။ ချောက်ကမ်းပါးက အပင်ကို အရင်လာ မယ်။ အဲဒီကမှ နောက်တစ်ပင်ကို ကူးမယ်။ ပြီးမှ စားပင်ကိုလာလိမ့်မယ် လို့ရှင်းပြတယ်။

အစောင့်ဦးလေးကြီးက အောင်လောင်ငှက်တွေ အဆင့်ဆင့်ကူးလာမယ့် အပင်တွေကို ပြ တယ်။ အဲဒီအပင် တစ်ပင်နဲ့ တစ်ပင် ပျံပြီး ကူးတဲ့အချိန်မှာ ဓာတ်ပုံရအောင်ရိုက်လို့ သင်ပေးတယ်။ ကျွန် တော်က အရိုင်းသဘာဝအတိုင်းနေထိုင်နေတဲ့ ငှက်တွေကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် မိုးယွန်းကြီးအင်းမှာ တစ်ခါပဲ ရိုက်ဖူးတဲ့ အပြင် မှန်ဘီလူးကလည်း အားမကောင်းတဲ့အတွက် ပုံကောင်းရမယ်လို့တော့ မမေ ျှာ်လင့်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် အောင်လောင် နဲ့ အောက်ချင်းငှက်တွေ သဘာဝအတိုင်းနေထိုင်တာကို ကြည့်ရရင်၊ ငှက်တွေကို ကာကွယ် ထိန်းသိမ်းဖို့ လိုအပ်တဲ့အကြောင်း လူတွေသိအောင် ရေးနိုင် ရင် လုံလောက်ပြီလို့ပဲ သဘော ထားတယ်။

ရှစ်နာရီလောက်ကျတော့ နေထွက်လာတယ်။ ဒါပေမယ့် ငှက်လေးတွေရော၊ အောင်လောင် ငှက်တွေရော ရောက်မလာသေးဘူး။ တစ်ဖက်တောင်ကြောပေါ်က အောင်လောင် ငှက်အော်သံတော့ ကြားနေရပြီ။ ရန်ကုန်ဘက်က ကားတစ်စီးရောက်လာတယ်။ မိသားစုတစ်စု။ ကင်မရာ တွေဘာတွေနဲ့၊ နာရီဝက်လောက်စောင့်ပြီးတော့ ငှက်တွေရောက်မလာတာနဲ့ ရှေ့ဘက်ကို ဆက် ထွက်သွားတယ်။

ခဏနေတော့ ရန်ကုန်က ဓာတ်ပုံဆရာတွေ ရောက်လာတယ်။ သူတို့ကတော့ တကယ့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်တွေ၊ သူတို့ထဲမှာ ဓာတ်ပုံနဲ့ပတ်သက်ရင် ကျွန်တော့်ရဲ့ မြင်ဆရာ နှစ်ယောက်လည်း ပါတယ်။ သူတို့လည်း ကင်မရာ တွေဘာတွေဆင်ပြီး စောင့်တယ်။

ငှက်တွေပြန်လာဖို့အတွက် ဘယ်လောက်အထိ စောင့်ရဦးမလဲ။

( ဆက်လက်ဖော်ပြပါမည်။ )

ရှင်းလေ ရှုပ်လေ ရွေးကော်

ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဒီနေ့ ( ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ) ရက်နေ့ ရက်စွဲနဲ့ ကြေညာချက် တစ်စောင်ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။ ဒီထုတ်ပြန်ချက်ရဲ့ အဓိက အချက်ကတော့

“ တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်နေတဲ့ မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုဆိုတာတွေဟာ အချက်အလက်မှားရင် ပြင်နိုင်ဖို့အတွက် နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လောင်း တွေ ကို PDF ဖိုင်နဲ့ ဖြန့်ဝေထားတဲ့စာရင်းကို အခြေခံပြီးပြောနေတာဖြစ်တယ်။ နိုဝင်ဘာ ၈ရက် နေ့မှာ တကယ်မဲပေးခဲ့တဲ့စာရင်းမဟုတ်ဘူး” ဆိုတာပါပဲ။ ( ပုံ ၁ နဲ့ ၂ )

ဒါပေမယ့် ပြဿနာက ဦးလှသိန်းကော်မရှင်ဟာ ခင်ဗျားတို့ စစ်နေတဲ့စာရင်းက မှားနေတယ်၊ နောက်ဆုံး မဲစာရင်းမဟုတ်ဘူးလို့ပြောလိုက်ပေမယ့်

“ တကယ်မဲပေးခဲ့တဲ့ စာရင်းက ဟောဒီမှာ၊ လာယူ၊ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးစမ်း၊ မသမာမှုတွေ့ရင် ပြောစမ်း ” လို့ ရဲရဲ ဝံ့ဝံ့ စိန်ခေါ်မှု မလုပ်တဲ့ကိစ္စပဲ။

ဒီနေရာမှ တပ်မတော်က မဲစာရင်းကို ပြောဆိုခွင့် ၊ စစ်ဆေးခွင့်မရှိဘူး ဆိုရင်တောင် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင် နိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်တဲ့ ပြည်ခိုင်ဖြိုး နဲ့ အခြားပါတီတွေက စစ်ဆေးဖို့တောင်းဆိုတာကိုတော့ ပြန် ရှင်းသင့်တာပေါ့။ ကိုယ့်ဘက်က ခိုင်ခိုင်မာမာနဲ့သာ သက်သေပြနိုင်ရင် ဘယ်အဖွဲ့အစည်း ကမှ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကို မေးခွန်းထုတ်ဖို့မပြောနဲ့ မော်တောင်ကြည့်ရဲမယ် မထင်ဘူး။

တကယ်တော့ တစ်နိုင်ငံလုံးက မဲစာရင်းတွေကို ထုတ်ပြဖို့ မလိုပါဘူး။ အခု အချိန်အထိ တပ်မတော်က ထောက်ပြထားတဲ့ မဲဆန္ဒနယ် ၁၁ နယ်က မဲရုံအလိုက်မဲစာရင်းတွေ၊ မဲလက်မှတ် ထုတ်ပေးထားတဲ့စာရင်းတွေကို PACE လို ရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့် လေ့လာရေးအဖွဲ့တွေ၊ စစ်ဆေးချင်တဲ့ပါတီတွေ၊ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေကို ထုတ်ပေးလိုက် ရင် အဖြူအမည်း သဲကွဲသွားမှာပါ။

ဒါပေမယ့် ခက်တာက ရွေးကောက်ပွဲမဲစာရင်းနဲ့ပတ်သက်ရင် ဦးလှသိန်းကော်မရှင် ရဲ့ ရှင်းလင်းချက် တွေက ရှင်းလေ ရှုပ်လေဖြစ်နေတာပဲ။

မဲပေးခွင့်ရှိသူအရေအတွက်မှာလည်း အစိုးရသတင်းစာတွေမှာ မဲပေးခွင့်ရှိသူ ၃၇. ၂ သန်း ကျော်လို့ ပြောတယ်။ ဒါပေမယ့် နောက်ဆုံးဖော်ပြတဲ့ ရွေးကော်စာရင်းချုပ်မှာတော့ မဲပေးခွင့် ရှိသူ ၃၈. ၂ သန်းကျော်ဖြစ်နေတယ်။ ဝိုင်းပြီးဝေဖန်တော့ ၃၇. ၂ သန်းက ပထမစာရင်းပဲ ရှိသေး တယ်။ စာရင်းမှန်မဟုတ်ဘူး၊ ၃၈.၂ သန်းက အမှန်အကန် နောက်ဆုံး စာရင်း လို့ သတင်းစာမှာ ကြေညာချက်ထည့်ပြီး ပြန်ဖြေရှင်းတယ်။

ဒါပေမယ့် ပြည်နယ်၊တိုင်းအလိုက်မဲပေးခွင့်ရှိသူစာရင်းချုပ်ကို ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက်နေ့ သတင်းစာတွေ မှာဖော်ပြတော့ အားလုံးပေါင်းလိုက်ရင်း ၃၈.၂သန်းကျော်မှန်တယ်။ ဒါပေမယ့် ရခိုင်ပြည်နယ် မဲပေး ခွင့်ရှိသူစာရင်းမှာ လေးသိန်း ခုနှစ်သောင်းကျော်ပဲပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲမလုပ်နိုင်တဲ့ မြို့နယ်တွေ က မဲပေးခွင့်ရှိသူတစ်သန်းကျော် စာရင်းထဲမှာပါမလာဘူး။ သူတို့ပါထည့်ပေါင်းရင် မဲပေးခွင့် ရှိသူက ၃၉ သန်းကျော်သွားမယ်။ ( ပုံ ၃ )

အဲဒီလို ရခိုင်က မဲတစ်သန်းကျော်ပျောက်နေတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဦးလှသိန်းကော်မရှင်က ဘာမှ ထပ်ရှင်းတာမတွေ့တော့ဘူး။ တောစကား တောပျောက်ဖြစ်သွားပြီးလား မဆိုနိုင်ဘူး။

အခုလည်း မဲစာရင်း နာမည်ထပ်တဲ့ကိစ္စတွေ နဲ့ပတ်သက်ရင် ဟုတ်တယ်၊ မဟုတ်ဘူး နဲ့ ရှင်းလေ ရှုပ်လေ၊ ကိုယ့်နားရွက်ကိုယ်ပြန်ကြည့်သလို ကြည့်လေ ဝေးလေဖြစ်နေပြန်ပြီ။

မဲစာရင်းသတင်းတွေဖတ်ရင်း ရှင်းအောင်ကတော့ လူတိုင်းလုပ်တတ်တာပေါ့။ ရှင်းတာကို ရှုပ်အောင် လုပ်တတ်ဖို့က မလွယ်ဘူးဆိုတဲ့ စကားပဲ ပြန်သတိရမိတော့တယ်။

ဆံသဆိုင်

လူ့ဘဝမှာ ရှောင်လွှဲလို့မရ မဖြစ်မနေလုပ်ရတဲ့ကိစ္စတွေထဲမှာ ဆံပင်ညှပ်ခြင်း လည်း ပါသည်။

ဘဝမှ ပထမဆုံး မှတ်မှတ်ရရ ဖြစ်တဲ့ ဆံသဆိုင်ကတော့ လှည်းတန်းက “ ဝင်းဆံသ” ဖြစ်သည်။ အဲဒီအချိန်က မိဘတွေက နယ်မှာ၊ ကျွန်တော်က အဖိုး၊အဖွားနှင့်နေရသည်။ အဖိုး၊အဖွားအိမ်က ၇ မိုင်မှာ၊ ဆံပင်ညှပ်ဖို့ဆိုရင် လမ်းထဲက တစ်စီးတည်းသောကားဖြစ်သည့် အော်စတင်ကားမည်း လေး နဲ့ အကြုံလိုက်ချင်လိုက်၊ ဒါမှမဟုတ် လမ်းထိပ်က နံပါတ် ကိုး ကားကို စီးရသည်။

ဝင်း ဆံသ ဆိုင်မှာ ဆံပင်ညှပ်ရင်း သတိထားမိတာက ဆံသဆရာတွေ ဗဟုသုတစုံတာ၊ စကားပြောကောင်း တာပဲဖြစ်သည်။ ဆံသဆရာသည် ဆံပင်ညှပ်ရုံသက်သက်မဟုတ် ဆံပင် ညှပ်ခံနေသူ စိတ်ဝင် စား သည့်အကြောင်းအရာတွေကိုလည်း ဖွယ်ဖွယ်ရာရာ ပြောပြနိုင်ရမည်။ ဖောက်သည် ပြောသမ ျှ နားထောင်ရင်း စကားထောက်ပေးနိုင်ရမည်။

နောက်တော့ ဖခင်တာဝန်ကျရာတပ်ရင်းရှိသည့် ချင်းတွင်းမြစ်ဖျားက မြို့လေးကို လိုက်သွားရသည်။ တပ်ရင်းမှာတော့ ဝင်းဆံသ ဆိုင်လို ဆုံလည်ကုလားထိုင်တွေ၊ ကြည့်မှန် ကြီးတွေမရှိ။ ဆိုင်မှာဆိုလ ျှင် သစ်သားထိုင်ခုံအမြင့် မှာ၊ အိမ်လာညှပ်သည့်အခါ ရိုးရိုးကုလား ထိုင်မှာ ထိုင်ညှပ် ရသည်။ အဲဒီအချိန်က ဆံပင်ညှပ်တဲ့ ရဲဘော်ကြီးက ဦးတင်အောင်။ အဲဒီမြို့လေး မှာ ဆံပင်ညှပ်ဆိုင်ရှိပေမယ့် တပ်ရင်းက လူငယ်၊ လူကြီးမှန်သမ ျှကတော့ တပ်ရင်းထဲမှပဲ ညှပ်ကြ သည်။ လက်ရာကလည်း ပုံသေနေတော့ တပ်ရင်းက ကလေးအားလုံး လို လို ဆံပင်ပုံစံက တစ်ဖြတ်တည်းနီးပါး တူနေကြသည်။

အဖေ ရန်ကုန်ပြန်ပြောင်းရသည့်အခါ ဒဂုံမြို့နယ်မှာနေရသည့်အတွက် ဝင်းဆံသ ဆိုင်ကို မရောက်ဖြစ်တော့၊ အဖေနှင့်အတူ မင်းမနိုင်က ဗြူတီဆံသဆိုင်ကို ရောက် သွားသည်။ အဖေ ပုံမှန်ညှပ်သည့် ဦးလေးကြီးက အရပ်ရှည်ရှည်၊ ပိန်ပိန်ပါးပါး ( နာမည်က ဦးကျော်အေး လားမသိ ) ။ သူက လက်ရာကောင်းသလို စကားပြောလည်းကောင်းသည့်အတွက် ဖောက်သည်များသည်။ အဲဒီခေတ်ကတော့ ဆံပင်ညှပ်သူတွေကလည်း ဆိုင်စွဲ၊ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ နှင့်၊ ညှပ်နေကျ ဆံသဆရာ မအားလ ျှင် အားသည့်အချိန်ထိစောင့်သည်။ အဖေဆိုလ ျှင် သူ့ဆံပင် ညှပ်ဆရာ ကွယ်လွန် တော့ မိတ်ဆွေရင်း တစ်ယောက် ကွယ်လွန်သလို ဝမ်းနည်းခြင်း ကြီးစွာနဲ့ လိုက်ပါပို့ဆောင်ခဲ့ သည်။

စစ်တက္ကသိုလ်ဗိုလ်လောင်းဖြစ်တော့ ဗိုလ်လောင်းဆံသဆိုင်နဲ့ ဖူးစာဆုံသည်။ ဗိုလ်လောင်းဆံသ ဆိုင်တာဝန်ခံ ကိုသန်းက ဗိုလ်လောင်းတွေကို စိတ်ရှည်သည်။ တပ်ပြင်ထွက်ခွင့်ရချိန်တွင် မြို့ထဲကဆိုင် တွေမှာ ညှပ်လို့ရပေမယ့် ညှပ်တဲ့သူအတော်နည်းသည်။ ဗိုလ်လောင်းဆိုရင် ဗိုလ်လောင်းဆံသဆိုင်မှာ ညှပ်သင့်သည်ဆိုသည့် အစွဲ ကြောင့်ဖြစ်မည်၊ ဗိုလ်လောင်း အတော် များများက ဗိုလ်လောင်းဆံသဆိုင်မှာပဲ ညှပ် ကြသည်။

ကျောင်းဆင်းပြီး တာဝန်ကျရာတပ်ရင်းရောက်တော့ ရဲဘော်လက်ရာနဲ့ပြန်တွေ့သည်။ တပ်ခွဲ ၊ တပ်စု တိုင်းမှာ စက်ကပ်ကြေးတစ်လက်၊ ခွကပ်ကြေးတစ်လက်၊ ဓားတစ်ချောင်း ၊ ဘီးကြီး တစ်ချောင်းတော့ရှိရသည်။ ဆံသဆရာကတော့ အရပ်သားဘဝထဲက ဆံသဆရာလုပ်လာသူတွေ ထက် တပ်ရင်းမှာ အချင်းချင်း လက်တည့်စမ်းရာကနေ ဆံသ ဆရာ အဖြစ်အသိအမှတ်ပြုခံရသူ တွေများသည်။ ဒီလိုနဲ့တပ်မတော်မှာ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်ကာလတစ်လေ ျှာက် ညှပ်ရတဲ့ အနေအထားသာပြောင်းသွားသည်၊ ရဲဘော် လက်ရာနဲ့တော့မလွတ်ခဲ့။ မြို့ကြီး ပြကြီးမှာ နေရရင်တောင် ကိုယ့်တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့ဆိုင်မှာပဲ ညှပ် ဖြစ်သည်။ ကိုယ့်လူနဲ့ ကိုယ်ညှပ် ရတာ ပိုပြီးသက်တောင့်သက်သာရှိသည်ဟုခံစားရသည်။ လက်ရာမကောင်းရင်တောင် ကိုယ့်ရဲဘော်တွေ ညှပ်တာဆိုပြီး ဖြေသိမ့်နိုင်သည်။

နယ်ဘက်တာဝန်ပြောင်းရွှေ့ထမ်းဆောင်ရတော့ နေပြည်တော်ရောက်လာသည်။ နေပြည်တော် အစပိုင်းကာလမှာ ဆံပင်ညှပ်ဖို့အတွက် ပျဉ်းမနားအထိ သွားခဲ့ရသည်။ မြို့မဈေးဖွင့်တော့ မြို့မ ဈေးမှာ ဆံပင်ညှပ်သည်။ ကျွန်တော့်ညှပ်တဲ့ဆိုင်က မိတ္ထီလာဒေသ ကျေးရွာလေးက ညီအကို တွေ၊ အကိုကြီးက ပျဉ်းမနားက ဆံပင်ညှပ်ဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ လက်ခစားနဲ့စပြီး အလုပ်လုပ်သည်။ နည်းနည်းအဆင်ပြေတော့ ညီတွေပါခေါ်ပြီး ဆံပင်ညှပ်သင်ပေးသည်။ မြို့မဈေးဖွင့်တော့ ဆိုင်ခန်းငှားပြီး ကိုယ်ပိုင်ဆိုင် ဖွင့် သည်။ နောက်တော့ ဆိုင်ခန်းနှစ်ခန်းဖြစ်ပြီး ဆံသဆရာ တွေ ပါ ထပ်ဖြည့်ခဲ့သည်။ ရိုးသား ပြီးကြိုးစားတဲ့ညီအကိုတွေ။

နေပြည်တော်မှာ ဈေးဝယ်စင်တာကြီးတွေပေါ်လာတော့ ရန်ကုန်မြို့က နာမည်ကြီးဆိုင်တွေ ရောက်လာသည်။ သန့်သန့်ရှင်းရှင်း၊ အေးအေးမြမြ၊ လှလှပပ၊ မွှေးမွှေးကြိုင်ကြိုင်။ ဆံပင် ညှပ်မလား၊ ခေါင်းလေ ျှာ်မလား၊ ခြေသည်းလက်သည်းညှပ်မလား။ မြို့မဈေးက ဆိုင်ခန်း ကျဉ်းကျဉ်းဆိုင်လေး နောက်မှာ ကျန်ခဲ့ပြီ။

ဒီလိုနဲ့ မြို့ပြ ဆံပင်ညှပ်ခြင်းဆိုတာ စိတ်အပန်းဖြေခြင်း၊ ဈေးဝယ်ခြင်း၊ ဆံပင်ညှပ်ခြင်း နှင့် ကော်ဖီ ဆိုင်ထိုင်ခြင်းကို ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ရာ ကိစ္စဖြစ်လာခဲ့သည်။ နေရာ ကျယ် ကျယ်၊ ခမ်းခမ်းနားနား၊ သန့်သန့်ရှင်းရှင်း၊ အေးအေးချမ်းချမ်းရှိသည့် ဆံသဆိုင်ကိုပဲရွေးချယ်ဖြစ်သည်။ ဆံသ ဆရာက အဓိက မဟုတ်တော့၊ နေရာက အဓိက ဖြစ်လာသည်။ ဒီဆိုင်မှ ဒီဆိုင်ဆိုတာထက် ကိုယ်အဆင် ပြေမည့်အချိန်၊ ကိုယ်အဆင်ပြေမည့်နေရာမှာ ညှပ်တာမျိုးဖြစ်လာသည်။

ကိုဗစ် ၁၉ ကပ်ဘေးရောက်လာတော့ ဆံပင်ညှပ်ရတာ ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်လာသည်။
ကိုဗစ် ဒုတိယလှိုင်းနှင့်အတူ တံခါးပိတ်ခံလိုက်ရသည့်ဆိုင်တွေထဲတွင် ဆံသဆိုင်တွေလည်း ပါ သွားသည်။ တစ်လကျော်လောက်တော့ ဆံပင်မညှပ်ပဲတောင့်ခံသေးသည်။ အိမ်မှာ ကိုယ့်အစီ အစဉ်နဲ့ ကိုယ်ညှပ်ဖို့ လည်း စဉ်းစားသည်။ ပုံပျက်ဖို့က များနေတော့လက်လျော့လိုက်သည်။

အိမ်ခေါ်ညှပ်ဖို့ စဉ်းစားတော့လည်း ကျွန်တော့်တို့ အိမ်ရာက ပြင်ပလူဝင်ထွက်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားတော့မဖြစ်နိုင်။ နောက်ဆုံး မြို့ထဲမှာ ဆံပင်ညှပ် ဆိုင် ရှာပုံတော်ထွက်ရသည်။ ဗိုလ်တထောင်၊ ပုဇွန်တောင် ကိုယ်သိတဲ့ဆိုင်မှန် သမ ျှ တံခါးပိတ်ထားသည်။ နောက်ဆုံး ၄၉ လမ်း လပ်ကီးဆဲဗင်းရှေ့ သစ်ပင်ရိပ်အောက်မှာ ခုံတစ်လုံး နှင့်ဆံသဆရာကို ရှာတွေ့သည်။ ဆံသဆရာတစ်ယောက်တည်းမဟုတ်၊ ဇနီးဖြစ်သူလည်း ပါသည်။

လမ်းဘေးမှာ ညှပ်တယ်ဆိုပေမယ့် သပ်သပ်ရပ်ရပ်ရှိသည်။ လက်သန့်ဆေးရည်ပေးထား သည်။ Mask အသစ်တပ်ပြီး ညှပ်ပေးသည်။ ဆံသကရိယာတွေကို အရက်ပျံနှင့်ဆေးသည်။ ဆံဆရာက ဒီလမ်းထဲကဆံပင်ညှပ်ဆိုင်မှာ အလုပ်လုပ်သူဖြစ်သည်။ ရေကျော်ထဲမှာ အခန်းငှားနေသည်။ ကိုဗစ်ပထမလှိုင်းထဲက ဆံပင်ညှပ်သူတွေနည်းလာသည့်ဒဏ်ကို ဆံသဆရာတွေ ခံစားရသည်။ သူ တို့အလုပ်လုပ်တာက တစ်ခေါင်းကို ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ပိုင်ရှင်နှင့်ခွဲယူသည့် စနစ်ဖြစ်ရာ ဆံပင်ညှပ် သူနည်းတော့ ဝင်ငွေကျလာသည်။ ဒုတိယလှိုင်းမှာ ဆိုင်ပိတ်ထားလိုက်တော့ ဝင်ငွေ လုံးလုံးမရှိ တော့။ သို့သော် အခန်းခ က ရပ်မနေ၊ လကုန်ရင်ပေးရမည်။ ဒီလိုနဲ့ သဘာ၀ သစ်ရိပ် အောက်မှာ ခုံတစ်လုံးနှင့် ဆံပင်ညှပ်တဲ့ဘဝကိုရောက်ခဲ့ရသည်။ ဆိုင်ရှင်ကလည်း အခြေအနေ ကို သဘော ပေါက်သည့်အတွက် လုပ်ခွင့်ပေးသည်။

သူ့ဇနီးဖြစ်သူက မင်္ဂလာဈေးနားက ပရိဘောဂဆိုင်မှာအလုပ်လုပ်သည်။ တရုတ်က ဝင်လာတဲ့ အလွယ်တကူဖြုတ်တတ်နိုင်တဲ့ ပရိဘောဂပစ္စည်းတွေ ရောင်းသည်။ သူတို့ဆိုင် ဖောက်သည် တွေထဲမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်က အများဆုံး။ ရခိုင် ပြည်နယ်မှာ တိုက်ပွဲ တွေပြင်းထန်လာတော့ အရောင်းအဝယ်ပါးသွားသည်။ ကိုဗစ်ဖြစ်တော့ ဆိုင် ပိတ်ထား ရသည့် ဘဝကို ရောက်သွားသည်။ ဒီလိုနဲ့ ခင်ပွန်းရဲ့ သဘာဝသစ်ရိပ်ဆံပင်ညှပ်ဆိုင် လေးမှာ ကူညီဖြစ် သွားသည်။ တကယ်တော့ ဘာမှ ထိထိရောက်ရောက်လုပ်စရာမရှိ။ အိမ် မှာ နေရင်း တွေဝေ၊ စိတ်ပူနေရတာထက် ဒီနေရာမှာတစ်ခုခုလာလုပ်နေရတာက စိတ်သက်သာ သည်ဆိုပြီး လိုက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

သစ်ပင်ရိပ်မှာ ဆံပင်ညှပ်ရင်း ဆံသဆရာက ဆံသလောကအကြောင်း၊ အိမ် ငှားတွေရဲ့ သောက၊ ကိုဗစ် အရေး စသည်ဖြင့် အေးအေးဆေးဆေးပြောပြနေသည်။ ဇနီးဖြစ်သူက တစ်ချက်တစ်ချက် စကားထောက်ပေးသည်။ ဆံပင်ညှပ်ရင်း အေးအေးလူလူ စကား မပြောရတာ ကြာပြီဆိုတော့ ဆံပင်ညှပ်ပြီးသွားမှာပင် စိုးရိမ်မိသည်။ ဆံပင်ညှပ်ပြီးသွားတော့ လက်ဆေး၊ ကိုယ် ယူ လာခဲ့သည့် Mask ကိုပြန်တပ် ၊ ဆံသဆရာကို နှုတ်ဆက်ပြီး ပြန်လာခဲ့ သည်။

ညှဉ်းသိုးသိုး မသေမသပ်ဖြစ်နေသော ဆံပင်ကို ညှပ်လိုက်ရသည့် အတွက် စိတ်လက်ပေါ့ပါးသွား သည်။ မြို့ပြဆံပင်ညှပ်ခြင်းမှာပျော်မွေ့နေတာကြာတော့ ဆံပင်ညှပ်ဖို့ အတွက် လက်ရာကောင်း တဲ့ ဆံသ ဆရာ တစ်ယောက်၊ စက်ကပ်ကြေးတစ်ခု၊ကပ်ကြေးတစ်ချောင်း၊ ဘီးတစ်ချောင်းသာ လို သည်ဆိုတာကို မေ့နေခဲ့တာကြာပြီ။

ဒါပေမယ့် ကိုဗစ်ကပ်ဘေးလွန်သွားရင် ဆံသဆရာနဲ့ အေးအေးလူလူ စကားပြောရသည့် ဆိုင်သေးသေးတွေကို ရှာဖွေဆံပင်ညှပ်မလားလို့ မေးရင်တော့ ဖြေဖို့ခက်ပါသည်။ ကျွန်တော်တို့ တစ်တွေ လူ ထက် နေရာကို ကြည့်ပြီး ဆံပင် ညှပ်တာ ကြာခဲ့ပြီလေ။