တတိယမြောက်စာအုပ်

တတိယမြောက်စာအုပ်

သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် တာဝန်ယူစဉ် ကာလ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအခြေအနေတွေအကြောင်း အင်္ဂလိပ် ဘာသာနဲ့ စာအုပ်ရေးမယ်ဆိုတော့ ပထမရွေးတဲ့ခေါင်းစဉ်ကို “ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ပြုပြင် ပြောင်းလဲမှု ( ၂၀၁၀ – ၂၀၁၆) ” လို့ ရိုးရိုးလေး ပဲရွေးခဲ့တယ်။

စာအုပ်ရေးနေရင်းနဲ့ ၂၀၁၀ – ၂၀၁၆ ကာလအတွင်းမှာ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ အင်စတီ ကျူးရှင်းတွေကို ခိုင်မာအောင်တည်ဆောက်ဖို့အခွင့်အလမ်းတွေကို လက်လွတ်ခဲ့ရတဲ့ အတွက် အင်စတီကျူးရှင်းတွေ မခိုင်မာသေးတဲ့ အကျိုးဆက်ဟာ ၂၀၁၆ နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေးအခြေအနေ တွေ အပေါ်မှာပါ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေရှိနေတယ်ဆိုတာကို မြင်လာခဲ့တယ်။

ဒီလိုနဲ့ ကျွန်တော့်စာအုပ်ကို “ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု နှင့် လက်လွတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသော အခွင့်အလမ်းများ “ Myanmar’s Political Transition and Lost Opportunities ( 2010 – 2016) လို့ အမည်ပြောင်းပေးခဲ့တယ်။

၂၀၁၉ နှစ်ဆန်းမှာ စာအုပ်ပြီးတော့ ISEAS စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာန က ဦးစားပေးအစီအစဉ် ၁ ၊ ၂ ၊ ၃ ဆိုပြီး အဖုံးဒီဇိုင်း သုံးခု အဆိုပြုတယ်။ ကျွန်တော်က နောက်ဆုံး ဒီဇိုင်းဖြစ်တဲ့ အမှတ်စဉ် ၃ ကို ရွေးလိုက်တယ်။ ( ပုံ ၁ ၊ ၂ နှင့် ၃ )

လင်းလက်တောက်ပနေတဲ့ အဖုံးဒီဇိုင်းအစား အမှောင်ရိပ်များနေတဲ့ ဒီဇိုင်းကို ရွေးလိုက်တော့ ထုတ်လုပ်ရေးဌာန အယ်ဒီတာက အတော်အံ့သြသွားပုံရတယ်ထင်ပါရဲ့။ စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး ညှိနှိုင်းအစည်း အဝေးမှာ ဘာ့ကြောင့် ရွေးတာလဲလို့မေးပါတယ်။

ကျွန်တော်က မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအခြေအနေကို ရှင်းပြပြီး စိုးရိမ်မှုတွေ ခံစားနေရတာကို ထင်ဟပ်ချင်လို့ပါ ဆိုပြီး ပြန်ဖြေခဲ့တယ်။ ဒီလို နဲ့ ကျွန်တော်ရွေးတဲ့ အဖုံးနဲ့ပဲ စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့တယ်။ ဒီစာအုပ်ကို ဘာသာပြန် ထုတ်ဝေတော့လည်း မူရင်း မျက်နှာဖုံးကိုပဲ သုံးခဲ့တယ်။ ( ပုံ ၄ )

အဲဒီ အစည်းအဝေးမှာ ရှိနေတဲ့ ဆရာ ရောဘတ်တေလာက ကျွန်တော်ပြောတာကို နားထောင် ပြီး သူ့အမှာစာမှာ

“ ဂါဒီးယန်း ဦးစိန်ဝင်း၏ စာအုပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေခံဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်သည့် အရပ်ဘက် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် တည်တံ့ရေး ပထမအကြိမ် ကြိုးပမ်းမှု အတွေ့အကြုံများကို ရေးသားထား သည့် ပထမဆုံး စာအုပ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရဲထွဋ်၏ စာအုပ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြိမ်ကြိုးပမ်းမှုကို မှတ်တမ်းတင်သည့် စာအုပ်ဟု ဆိုရပေမည်။ တတိယအကြိမ် ကြိုးပမ်းမှုတော့ ရှိလေဦးမလား မပြောတတ်ပေ။” လို့ရေးခဲ့တယ်။

ဆရာရောဘတ်တေလာ ပြောပြီး နှစ်နှစ်အကြာလက်ရှိ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအခြေအနေက ကျွန်တော်ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ၂၀၁၀ – ၂၀၁၆ (မတ် ၃၀ ) အချိန်ကာလ နိုင်ငံရေးအခြေအနေ၊ ကိုယ့်အတွေ့အကြုံတွေကို အခြေခံပြီး ဝေဖန် ထောက်ပြသုံးသပ်လို့ရတဲ့ ၂၀၁၆ – ၂၀၂၁ (ဇန် နဝါရီ ၃၁ ) အချိန်ကာလနိုင်ငံရေးအခြေအနေ တွေနဲ့ လုံးဝကွဲပြားခြားနား သွားခဲ့ပါပြီ။

တစ်ချို့အဖြစ်အပျက်တွေက မြန်လွန်းပြီး လိုက်မမီနိုင်တော့ဘူး။ တစ်ချို့ အဖြစ်အပျက်တွေရဲ့ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း ကို တိတိကျကျ မသိတော့ဘူး။ တစ်ချို့ အဖြစ်အပျက်တွေက ကိုယ် ယုံကြည်ခဲ့တာတွေနဲ့ ကွဲလွဲနေတယ်။

    

ဒီတော့ ကျွန်တော်ရဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်တာအတွေ့အကြုံတွေက အသုံး မဝင်တော့ဘူး။ လက်ရှိအခြေအနေကို အဲဒီပေတံတွေနဲ့ တိုင်းလို့မရ တော့ ဘူး။ ကိုယ်တိုင် လိုက်မမီ၊ တိတိ ကျကျမသိ၊ ယုံကြည်မှုနဲ့ ကွဲလွဲနေတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုကို သုံးသပ်ရင်လည်း တိကျ မှန်ကန် တဲ့ သုံးသပ်ချက် မဖြစ်နိုင်ဘူး။

ဒါ့ကြောင့် လက်ရှိနိုင်ငံရေးအခြေအနေ များနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဝေဖန် သုံးသပ်တဲ့စာတွေရေးသားခြင်း၊ မီဒီယာများကို ဖြေကြားခြင်း လုံးဝ( လုံးဝ) မလုပ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါ ပြီ။ ဝါသနာပါရာ နိုင်ငံတကာရေးရာနဲ့ ခရီသွားအတွေ့အကြုံ ဆောင်း ပါးတွေ၊ အက်ဆေးတွေတော့ ရေးဦးမှာပါ။

ဆရာ ရောဘတ်တေလာပြောသလို မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းရေး အတွေ့အကြုံ တတိယမြောက်စာအုပ်ရေးသူရှိရင်တော့လည်း စောင့်ဖတ်ရမှာပေါ့။

မိတ်ဆွေတွေ ရန်မဖြစ်ကြပါနဲ့

နိုင်ငံရေး အခြေအနေ ရှုပ်ထွေးတင်းမာမှုတွေက လူမှု အသိုင်းအဝန်းကြားကိုပါ ကူးစက်လာတယ်။ ပုဂ္ဂိုလ်ချင်း ဆက်ဆံရေးမှာ သူ့ဘက် ကိုယ့်ဘက် ကွဲပြီး မခေါ်နိုင်၊ မပြောနိုင် ဖြစ်တာလည်း ကြား ရတယ်။ ဖေ့စ်ဘွတ်မျက်နှာစာမှလည်း မိတ်ဆွေ စာရင်းထဲက ထုတ်ပစ်မယ်၊ ထုတ်ပစ်လိုက်ပြီ လို့ ကြွေးကြော်တာလည်းမြင်ရတယ်။ ပရိုင်ဖိုင်း မပြောင်းလို့၊ ပရိုဖိုင်းပြောင်းလိုက်လို့ ဆိုပြီး ရန်ဖြစ် နေတာလည်း တွေ့ရတယ်။

နိုင်ငံရေးအမြင်မတူတာနဲ့ မိတ်ဆွေဖြစ်လို့မရတော့ဘူးလား၊ နိုင်ငံရေး အမြင်မတူတာနဲ့ ရန်သူ ဖြစ်ရတော့မလား။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးထဲက ကြုံခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးပြဿနာအားလုံး ရဲ့ အရင်းခံ အကြောင်းတရားတွေထဲမှာ ငါ နဲ့မတူ ငါ့ရန်သူ ဆိုတဲ့ သဘောထားက အဓိက အချက် တစ်ခုအနေနဲ့ပါခဲ့တယ်ဆိုရင် မှားမယ်မထင်ဘူး။

ကျွန်တော့်ကတော့ ငါနဲ့မတူ ငါ့ရန်သူလို့ သဘောမထားသင့်ဘူး။ ကိုယ့်အကြောင်း အကောင်းပြောမယ့်သူ၊ ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်း ဘာလုပ် လုပ် ထောက်ခံမယ့်သူ၊ ကိုယ်နဲ့ အယူအဆ ထပ်တူကျတဲ့သူတွေ နဲ့ပဲ မိတ်ဆွေဖွဲ့ထားမယ်၊ သူတို့နဲ့ ပဲ စကားပြောမယ်ဆိုရင် အသံလုံခန်းထဲမှာနေတဲ့သူလိုပဲ အခြားအသံတွေမကြားနိုင်တော့ဘူး။ ရှုထောင့်ပေါင်းစုံကနေ ခြုံငုံစဉ်းစားနိုင်မယ့်အခွင့်အရေးကိုလက်လွတ်သွားမယ်လို့ ခံယူတယ်။

ကျွန်တော်တို့ကို မျက်စိနှစ်လုံး၊ နားနှစ်ဘက်ပေးထားတာကိုက ဟိုဘက်၊ သည်ဘက် စကားတွေ၊ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို မြင်နိုင်၊ ကြားနိုင်ဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ ပါးစပ်တစ်ပေါက်၊ လ ျှာတစ်ချောင်း ပဲပေးထားတာက ဘက်စုံနားထောင်လေ့လာသုံးသပ်ပြီးရင် ကိုယ်ယုံကြည်တာကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ပြောနိုင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒ့ါကြောင့် ဖေ့စ်ဘွတ်မှာရော၊ ပြင်ပမှာပါ ကျွန်တော့်မိတ်ဆွေတွေထဲမှာ လူတန်းစား အလွှာစုံကပါသလို လူမျိုး၊ ဘာသာ ပေါင်းစုံပါတယ်။ တပ်မတော်၊ ဌာနဆိုင်ရာ၊ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့၊ နိုင်ငံရေးပါတီ၊ အင်န်ဂျီအို စတဲ့ အဖွဲ့ အစည်းမျိုးစုံက မိတ်ဆွေတွေရှိတယ်။ ဖေ့စ်ဘွတ်မှာဆိုရင် မိတ်ဆွေအများစုက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီကို ထောက် ခံသူတွေပါ၊ အင်န်အယ်လ်ဒီ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တွေတောင်ပါသေးတယ်။ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ နဲ့ တပ်မတော် အမျိုးမျိုးဝေဖန်ရေးသားနေသူတွေ၊ လှောင်ပြောင်သရော်သူ တွေလည်းရှိတယ်။ တစ်ချို့ ဆိုရင် စိတ် အချဉ်ပေါက်တဲ့အခါ ကျွန်တော့်ကိုတောင် ငါနဲ့ ကိုင်တုတ် ပြီး ကွန်မန့် ရေးခဲ့ ဖူးတယ်။

အဲဒီလို နိုင်ငံရေးအမြင်မတူပေမယ့် ကျွန်တော့်မိတ်ဆွေတိုင်းမှာ ကျွန်တော်လေးစားတဲ့အချက်၊ သူ တို့ ဆီက လေ့လာသင်ယူနိုင်တဲ့အချက်တွေရှိတဲ့အတွက် သူတို့ နဲ့ မိတ်မပျက်ခဲ့ဘူး။ သူတို့ ယုံကြည်တာ ကို ပြောင်းလဲပစ်ဖို့မကြိုးစားသလို ကိုယ့်ယုံကြည်ချက်ကိုလည်း မပြောင်းပါဘူး။ တူတာတွဲလုပ်၊ မတူတာခွဲလုပ်လို့ပဲ သဘောထားတယ်။

ဒါ့ကြောင့် နိုင်ငံရေးအမြင်မတူတာနဲ့ လူမှုပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံးကို နှစ်ခြမ်းမခွဲလိုက်ကြပါနဲ့ ၊ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ ဒီမိုကရေစီထွန်းကားအောင်မလုပ်နိုင်ရင်တောင် အနည်းဆုံး ကိုယ့်ဖေ့စ်ဘွတ် မျက်နှာစာလေးမှာတော့ ဒီမိုကရေစီရဲ့ အခြေခံသဘောတရားဖြစ်တဲ့ မတူကွဲပြားမှုတွေကို လက်ခံနိုင်အောင် ကြိုးစားကြည့်ဖို့တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

တတိယ မဲစာရင်း

မနေ့က Trends in Myanmar စကားဝိုင်းမှာ တတိယမဲစာရင်းဆိုတဲ့အချက်ကို ထည့်ဆွေးနွေး ခဲ့တယ်။

တတိယ မဲစာရင်းဆိုတာ ဘာလဲ လို့မေးရင် ဦးလှသိန်းကော်မရှင်က ပြည်သူတွေကို ပွင့်ပွင့် လင်းလင်း အသိပေးဖို့ပျက်ကွက်နေတဲ့ မဲစာရင်း၊ လူသိရှင်ကြားထုတ်ပြန်ဖို့ လက်တွန့်နေတဲ့ မဲစာရင်း လို့ ပြောရမှာပဲ။

ရွေးကောက်ပွဲ ပြီးသွားတဲ့နောက် မဲစာရင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး အငြင်းပွားမှုတွေဖြစ်တဲ့ အခါ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီက မဲစာရင်းမိတ္တူကူးခွင့်တောင်းတယ်။ အဲဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်နေ့ နေ့စွဲနဲ့ ကြေညာချက်ထုတ်ပြီးတုန့်ပြန်တယ်။ အဲဒီကြေညာချက်မှာ မဲစာရင်းတွေကို ၂၀၂၀ ဇူလိုင် ၂၅ ရက် ရက်နေ့ သြဂုတ် ၁၄ ရက်နေ့အထိ တစ်ကြိမ်၊ အောက် တိုဘာ ၁ ရက်နေ့ကနေ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက်နေ့ အထိ တစ်ကြိမ်၊ စုစုပေါင်း နှစ်ကြိမ် အသိပေးကြေ ညာခဲ့ပြီးပြီ၊ အဲဒီအချိန်က မိတ္တူကူးခွင့်ပေးခဲ့တယ်။ အခု ရွေးကောက်ပွဲပြီးမှ ကူးခွင့်တောင်းလို့ မရတော့ဘူး။ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာစာရွက်စာတမ်းတွေ အားလုံးချိတ်ပိတ် ထားလိုက်ပြီ လို့ ဖော်ပြ ခဲ့တယ်။ အဲဒီကြေညာချက်မှာ နောက်ထပ် တတိယမဲစာရင်း တစ်ခုရှိသေးတယ်ဆိုတာကို လုံး၀ ရည်ညွှန်းမထားဘူး။

တတိယမဲစာရင်းတစ်ခုရှိနေသေးတာကို မသိတဲ့သူတွေက ဦးလှသိန်းကော်မရှင်ပြောတဲ့အချက်ကို ကိုင်ပြီး အောက်တိုဘာလတုန်းက မိတ္တူကူးတာ စစ်ဆေးတာ မလုပ်ဘဲနဲ့ အခုမှ ပြဿနာရှာတယ် ဆိုပြီး ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီကို ဝေဖန်ခဲ့ကြတယ်။ တစ်ချို့ စာနယ်ဇင်းသမားတွေဆိုရင် အခုအချိန်ထိ အဲဒီအယူအဆအတိုင်းရေးနေတာကို တွေ့ရတယ်။

ဒါပေမယ့် တပ်မတော်ဘက်က သူတို့ စစ်ဆေးတွေ့ရှိတဲ့ မဲစာရင်းဖောင်းပွမှုတွေ ၊ ကွဲလွဲမှုတွေကို ထုတ်ပြန်လာတဲ့အချိန်မှာတော့ ဦးလှသိန်းကော်မရှင်က ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ရက်စွဲနဲ့ ကြေညာချက် တစ် စောင်ထုတ်တယ်။ အဲဒီကြေညာချက်မှာ တပ်မတော်က ထုတ်ပြန်နေတဲ့ စာရင်းတွေဟာ အောက်တိုဘာလတုန်းက ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ ဒုတိယအကြိမ်မဲစာရင်းကို အခြေခံပြီးပြောနေတာဖြစ် တယ်။ အောက်တိုဘာ မဲစာရင်းကို အခြေခံပြီး မဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ တင်ပြချက်တွေကို ထပ်မံဖြည့် စွက် ထားတဲ့ နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲပေးခဲ့တဲ့ မဲစာရင်း မဟုတ်ဘူး လို့ ဖော်ပြခဲ့တယ်။

အဲဒါဟာ ကျွန်တော်ပြောတဲ့ တတိယမဲစာရင်း ပဲ။

၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ မှာရော၊ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာပါ မဲစာရင်း သုံးကြိမ် ကပ်ခဲ့တယ်။ ပထမ အကြိမ် ကပ်တယ်။ မဲဆန္ဒရှင်တွေနဲ့ ပါတီတွေရဲ့ ကန့်ကွက်ချက်၊ ဖြည့်စွက်ချက်တွေကို စိစစ်ပြီး မဲစာရင်း ပြင်သင့်တာပြင်တယ်။ အဲဒီလို ပြင်ပြီးတဲ့အခါ ဒုတိယအကြိမ်မဲစာရင်းကို ကပ်တယ်။ မဲဆန္ဒရှင်တွေနဲ့ ပါတီတွေက ပြန်စစ်တယ်။ လိုရင် ဖြည့်စွက်၊ ကန့်ကွက် ဖို့လိုရင် ကန့်ကွက်။ အဲဒါတွေကို စိစစ်ပြီးတဲ့အခါ တတိယစာရင်း တနည်းအားဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲ မဲပေးမယ့်နေ့မှာ သုံးမယ့် မဲစာရင်းထွက်လာတယ်။

အဲဒီမဲစာရင်းမှာ ကန့်ကွက်ဖို့၊ဖြည့်စွက်ဖို့ရှိရင် ကန့်ကွက်/ဖြည့်စွက်လို့ရသေးတယ်။ ဒါပေမယ့် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေ/ နည်းဥပဒေအရ ကော်မရှင်အဆင့်ဆင့် စိစစ်ပြီး လက်ခံ/ လက်မခံ တစ်ထိုင်တည်း ဆုံးဖြတ် တယ်။ အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်က အတည်ပဲ။ ပြင်လို့မရတော့ဘူး။

ဒီနေရာမှာ ၂၀၁၅ ဦးတင်အေး ကော်မရှင် နဲ့ ၂၀၂၀ ဦးလှသိန်း ကော်မရှင် မဲစာရင်းတွေ ဘယ်လို ပြုစုခဲ့သလဲဆိုတာ နှိုင်းယှဉ်လေ့လာလိုက်ရင် ဦးလှသိန်းကော်မရှင်က တတိယမဲစာရင်း ကိစ္စကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း မပြောရဲတဲ့အကြောင်းကို မှန်းဆလို့ရတယ်။ အဲဒီလို နှိုင်းယှဉ်တဲ့ အခါ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲရော၊ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲပါ နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်နေ့မှာ ကျင်းပတာဖြစ်တဲ့ အတွက် ကော်မရှင်နှစ်ခုရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို ပိုပြီး မြင်သာစေပါတယ်။

ပထမ မဲစာရင်း

ဦးတင်အေးကော်မရှင် လေးသုတ်ခွဲပြီး ၂၀၁၅ မတ် လက နေ ဇွန်လကြားမှာကပ်တယ်။

ဦးလှသိန်းကော်မရှင် ၂၀၂၀ ဇူလိုင် ၂၅ ကနေ သြဂုတ် ၁၄ ထိ ကပ်တယ်။

ဒီပထမအကြိမ်မဲစာရင်းကပ်တဲ့အချိန် နေပြည်တော်မှာ မဲဆန္ဒရှင် ၃၀% ပဲ မဲစာရင်းလာစစ်တဲ့ အချက်ကို အခြေခံပြီး မီဒီယာတွေကို ဦးတင်အေးက မဲစာရင်းစစ်တဲ့သူနည်းတယ်၊ ၃၀% ပဲ စစ်တော့ ၃၀% နှုန်းပဲမှန်တယ်ဆိုတာ အာမခံနိုင်တဲ့သဘောဖြစ်နေတယ်။ ဒုတိယအကြိမ် မဲစာရင်း ကို လူများများစစ်အောင် ဝိုင်းပြီးတိုက်တွန်းကြပါလို့ပြောခဲ့တယ်။ အဲဒါကို မီဒီယာတွေက ဆွဲထုတ်ပြီး ခေါင်းစဉ်တတ်ရာကနေ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲစာရင်း ၃၀% ပဲမှန်တယ်ဆိုတဲ့ ပြောဆိုချက် တွေဖြစ်လာတာပဲ။ တကယ်တော့ ၂၀၁၅ ဒုတိယအကြိမ်မဲစာရင်းနဲ့ တတိယအကြိမ် မဲစာရင်းမှာ မဲစာရင်း မှားတာ ၊ အငြင်းပွားတာ ၂၀၂၀ နဲ့ယှဉ်လိုက်ရင် အများကြီးနည်းပါတယ်။

ဒုတိယမဲစာရင်း

ဦးတင်အေးကော်မရှင် စက်တင်ဘာ ၁၄ မှာကပ်တယ်။

ဦးလှသိန်းကော်မရှင် အောက် တိုဘာ ၁ ရက်နေ့ အောက်တိုဘာ ၁၄ အထိ ကပ်တယ်။

တတိယ မဲစာရင်း

ဦးတင်အေးကော်မရှင် နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့မှာကပ်တယ်။ ပါတီတွေကို စီဒီနဲ့လည်းပေးတယ်။ အခြားသူတွေ မိတ္တူကူးချင်ရင် တစ်မျက်နှာ ၂၅ ကျပ်နဲ့ ကူးခွင့်ပေးမယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ တစ်ပတ်အလို မှာ ကပ်တဲ့အတွက် ပါတီတွေ၊ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေက ဒုတိယမဲစာရင်း မှာ သူတို့ ကန့်ကွက်/ ဖြည့်စွက်တဲ့အချက်တွေ ပြင်ရဲ့လား၊နောက်ထပ် အမှားတွေရှိသေးလားဆိုတာ စိစစ်ဖို့ အချိန်ရတယ်။

ဦးလှသိန်းကော်မရှင် နိုဝင်ဘာ ၆ ရက်နဲ့ ၇ ရက်မှာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေကို စီဒီနဲ့ ေ၀ တယ်။ ဒါပေမယ့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတိုင်းမရဘူး။ ရွေးကောက်ပွဲပြီး အခု အချိန်ထိလဲ မရ သေးသူတွေရှိတယ်။ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးနန္ဒာလှမြင့်ကတော့ သူအပါအဝင် ပါတီ ကိုယ်စားလှယ် လောင်း ရှစ်ရာ နီးပါး တတိယမဲစာရင်းမရသေးဘူးလို့ဆိုတယ်။

တတိယမဲစာရင်းရတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေကလည်း ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ တစ်ရက်၊နှစ်ရက် အလိုဆိုတော့ စိစစ်ဖို့ အချိန်လည်း မရတော့ဘူး။ အခြားမဲဆန္ဒရှင်တွေဆိုရင် ပိုဆိုးတာပေါ့။

ဦးလှသိန်း ရဲ့ အရှောင်အတိမ်း

ဒါ့ကြောင့် ဦးလှသိန်းကော်မရှင်က မဲစာရင်းကိစ္စပြောတဲ့အချိန်တိုင်းလိုလိုမှာ တတိယမဲစာရင်းကိစ္စ ကို ချန်ထားဖို့ ကြိုးစားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီတောင်းဆိုသလို မဲစာရင်းကို မိတ္တူကူး ခွင့်မပေးဘူးဆိုရင်တောင် တတိယမဲစာရင်း ရသင့်တဲ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတိုင်းကို စီဒီထုတ်ပေးလိုက်ရင် မိတ္တူကိစ္စက အလိုလိုဖြေရှင်းပြီးသားဖြစ်သွားမှာပါ။ ဒါပေမယ့် အဲဒီလို လည်း မလုပ်ဘူး။

ဇန်နဝါရီ ၂၆ တပ်မတော်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ တပ်မတော်က သူတို့ရထားတဲ့ တတိယအကြိမ် မဲစာရင်း အရ စစ်ဆေးထားတဲ့ မြို့နယ်လေးဆယ် ရဲ့ စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်တွေကို ထုတ်ပြခဲ့တယ်။ ကြိုက်တဲ့သူ စစ်ပါလို့ စိန်ခေါ်ခဲ့တယ်။

ဒါပေမယ့် ဦးလှသိန်းကော်မရှင်ဟာ တတိယအကြိမ်မဲစာရင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး သူ့ဘက်က အထောက်အထားတွေပြပြီးရှင်းဖို့နေသာသာ ဒီနေ့ ထုတ်ပြန်တဲ့ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် အပိုဒ် ၃ မှာလည်း အောက်တိုဘာလက ထုတ်ပြန်တဲ့ ဒုတိယအကြိမ်မဲစာရင်းကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ဖြန့် ဝေခဲ့ပါတယ်လို့ပဲ ပြောပြီး တတိယ အကြိမ်မဲစာရင်း ဘယ်နေ့မှာ ကပ်တယ် ဆိုတဲ့ အချက် နဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေကို ဝေ/မေ၀ ဆိုတဲ့ အချက်လုံးဝထည့်မပြောခဲ့တာ အံ့သြစရာတွေ့ရပါတယ်။
( ပုံ ၁)

အစိုးရ ရဲ့ တာဝန်

၂၀၂၀ မဲစာရင်းပြုစုရေးမှာ အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုးရလည်း အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ တာဝန်ရှိနေ တယ်လို့ ယူဆစရာအကြောင်းလည်းတွေ့ရတယ်။

၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲမဲစာရင်းပြုစုချိန်မှာ အစိုးရက ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဆင့်ဆင့် ရဲ့ မဲစာရင်းပြုစုရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ဝင်မပါခဲ့ဘူး။ ဦးတင်အေးကော်မရှင်ကပဲ သက်ဆိုင်ရာဌာန တွေနဲ့ ညှိနှိုင်းပြီးလုပ်သွားခဲ့တယ်။

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ အစိုးရက မြို့နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ၃၃၀ ခု မှာ မဲစာရင်း ပြုစု ဖို့အတွက် ကွန်ပျူတာကျွမ်းကျင်သူ နှစ်ဦးဆီတွဲဘက်ပေးခဲ့တယ်လို့ သိရတယ်။ ( ပုံ ၂ )

အဲဒီ ကျွမ်းကျင်သူတွေက နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေလား၊ လုပ်အားပေးတွေလား၊ နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ ကင်းရှင်း ရဲ့လား၊ သူတို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို ဘယ်လို ကြီးကြပ်လဲ ဆိုတဲ့ အချက်တွေ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစိုးရကရော၊ ဦးလှသိန်းကော်မရှင်ကရော ပွင့်လင်းမြင်သာစွာသတင်းထုတ်ပြန် တာ၊ပါတီတွေကို ရှင်းပြတာ မတွေ့မိဘူး။

ဒီတော့ မဲစာရင်းမှားရာမှာ အစိုးရလည်း အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ တာဝန်ရှိမယ်လို့ ပြောရင် မှားမယ်မထင်ဘူး။

ရွေးကော်ဘယ်လဲ

မဲစာရင်း အငြင်းပွားမှုမှာ အဖြေရှာမရတဲ့ မေးခွန်း ကတော့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က သူ့အချက် အလက်တွေကို ချပြပြီး လာစမ်း ၊စစ်စမ်း ဆိုပြီး ဘာ့ကြောင့်မဖြေရှင်းတာလဲ၊ ဆိုတဲ့မေးခွန်းပဲ။ ကိုယ့်ဘက်ကသာ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ရှင်းနိုင်ရင် တပ်မတော်ဘက်က နောက်ငါးနှစ်လုံးလုံး မဲစာရင်းကိစ္စ နှုတ်ပိတ်သွားအောင်လုပ်နိုင်တာပဲ။

တစ်ဖက်ကလည်း ဦးလှသိန်းကော်မရှင်ဟာ သူ့ မဲစာရင်းတွေကို သူကိုယ်တိုင် အယုံအကြည်မရှိလို့များလားလို့ စဉ်းစားမိတယ်။ လက်တွေ့မှာလည်း မဲပေးခွင့်ရှိသူ စာရင်းတောင် ၃၇ သန်းလား၊ ၃၈ သန်းလား ၊ ၃၉ သန်းလားဆိုတာ ဂဏန်းငြိမ်အောင် မရှင်း နိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေရှိခဲ့တာကိုး။

ဒါ့ကြောင့် တတိယမဲစာရင်းကို ထုတ်ပြပြီးတိုက်စစ်လိုက်လို့ အမှားအယွင်းတွေ တွေ့လာခဲ့ရင် ပို ဆိုးမယ်။ အစိုးရသစ်ဖွဲ့ပြီးတဲ့အချိန်၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အသစ်ဖွဲ့ပြီးတဲ့အချိန်ထိ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဆုံးအဖြတ်ဟာ အတည်ပဲဆိုတဲ့အချက်ကိုကိုင်ပြီး ဘူးခံနေတာက အကောင်းဆုံးပဲ ဆိုပြီး လုပ်နေပုံရတယ်။

အင်န်အယ်လ်ဒီထောက်ခံသူတွေကတော့ ဦးလှသိန်းကော်မရှင် ကို ဝန်းရံနေကြတာပေါ့။ တကယ် တော့ ဦးလှသိန်းကော်မရှင်က အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီကို ဒုက္ခပေးသလိုဖြစ်နေတယ်ဆိုတာ မြင်ပုံ မရဘူး။

ဦးတင်အေးကော်မရှင်က သေသေသပ်သပ် လုပ်ခဲ့တော့ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီက လွှတ်တော်ကို ရော၊ အစိုးရအဖွဲ့ကိုရော အေးအေးဆေးဆေး တာဝန်ယူနိုင်ခဲ့တယ်။ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီ အနိုင် ကို မကျေနပ်တဲ့သူရှိမယ်ရင်တောင် အစဆွဲထုတ်ဖို့ အခွင့်အလမ်းမရှိခဲ့ဘူး။

ဦးလှသိန်းကော်မရှင် လုပ်ဆောင်ချက်တော့ မြင်တဲ့အတိုင်းပဲ အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီမှာ ကိုယ့်ပါတီ ပဲ အာဏာပြန်ယူရမယ့် ကိစ္စမှာတောင် ပူပူလောင်လောင်ဖြစ်နေရှာတယ်။

ဒါ့ကြောင့် မနေ့က Trends in Myanmar ဆွေးနွေးပွဲမှာ “တပ်မတော်ဘာကိုလိုချင်နေတာလဲ” လို့ မေးရင် ဦးလှသိန်းကော်မရှင်ကိုလည်း “ ကော်မရှင်က (တိုင်းပြည်ကို) ဘယ်လိုဖြစ်စေချင် နေတာလဲ” လို့ မေးရမယ်လို့ပြောခဲ့တာပါ။

လမ်းစဉ်မှားတဲ့အခါ

သမ္မတ ထရမ့်ကတော့ ထွက်တော်မူ နန်းကခွာသွားပြီ။ ဒါပေမယ့် သူချန်ထားခဲ့တဲ့ အကွဲအပြဲ ဇာတ်လမ်းက မပြီးသေးဘူး။ သူ့မူဝါဒကြောင့် အမေရိကန် လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ အကွဲအပြဲ တွေ ၊ ဒေါသတွေအများကြီးကျန်ခဲ့တယ်။ သမ္မတသစ် ဂျိုးဘိုင်ဒန်က အဲဒီဒဏ်ရာတွေကို ကုစားဖို့ အများကြီးကြိုးစားရဦးမယ်။

အမေရိကန်နိုင်ငံ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွေက ပြိုင်ဆိုင်မှု အလွန်ပြင်းထန်ပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ အကြိုကာလမှာ မူဝါဒအရရော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရပါ တိုက်ခိုက်ကြတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ပေါ် ထွက်လာတဲ့အခါမှာလည်း ရှုံးနိမ့်သူက အနိုင်ရသူကို ချက်ခြင်း အသိအမှတ်ပြုတာရှိသလို ပြည်နယ်အလိုက် မဲပြန်လည်ရေတွက်ဖို့အတွက် တရားရုံးတွေမှာ လေ ျှာက်ထားတဲ့ အမှုတွေ ရှိတယ်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲဆိုရင် ဖလော်ရီဒါ ပြည်နယ်မှာ မဲပြန်လည် ရေတွက်သင့်၊မသင့်ဆိုတဲ့ကိစ္စက ပြည်ထောင်စုတရားရုံးချုပ် အထိရောက်ခဲ့ရတယ်။

ဒါပေမယ့် ရွေးကောက်ပွဲအကြိုကာလမှာ ဘယ်လောက်ပဲ ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်သည် ဖြစ်စေ၊ တရား ရုံးတက်ရသည်ဖြစ်စေ ဥပဒေကြောင်းအရ လုပ်စရာတွေကုန်သွားတဲ့အချိန်မှာတော့ ရှုံးတဲ့သူက ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ကြည်ကြည်ဖြူဖြူလက်ခံပြီး အနိုင်ရသူကို ဂုဏ်ပြု၊ တိုင်းပြည်အကျိုး အတွက် လက်တွဲဆောင်ရွက်ဖို့ လူသိရှင်ကြား ကတိပြုကြတာပါပဲ။

အခု သမ္မတ ထရမ့် လက်ထက်ရောက်မှ တရားရုံးအဆင့်ဆင့်တက်ပြီးတဲ့အပြင် တရားရုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လက်မခံဘဲ လွှတ်တော်ထဲကို ဝင်ရောက် စီးနင်းတဲ့ အထိ ရုပ်ပျက် ဆင်းပျက်ဖြစ်ခဲ့ရတယ်။ ထရမ့်နဲ့ သူ့ကိုထောက်ခံသူတွေရဲ့ လုပ်ရပ်ကြောင့် မဲဆန္ဒရှင်တွေကြားမှာ ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီကို အစွန်းရောက်တွေရဲ့ ပါတီ၊ အာဏာ လက်မလွှတ်ချင်တဲ့ပါတီဆိုပြီး ပုံရိပ်ဆိုးကျန်ခဲ့တယ်။

ဒ့ါကြောင့် လာမယ့် လေးနှစ်အတွက် ရီပတ်ဘလီကင် ပါတီရဲ့ အဓိက စိန်ခေါ်မှုက ထရမ့်ရဲ့ လုပ်ရပ် တွေကြောင့် အစွန်းအထင်းဖြစ်သွားတဲ့ ပါတီပုံရိပ်ကို ဘယ်လို အဖတ်ဆယ်မလဲ ၊ ဘယ်ပါတီ ဝင်မှ မဟုတ်တဲ့ ကြားနေ မဲဆန္ဒရှင်အများစု က ပါတီကို ထောက်ခံလာအောင် ဘယ်လို လုပ်မလဲ၊ ဆိုတဲ့ ကိစ္စဖြစ်ပါတယ်။ တနည်းအားဖြင့် ပါတီပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၊ ပါတီပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းလုပ်ဖို့ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ခက်တာက ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီထဲမှာ ထရမ့်ထောက်ခံသူတွေက အားကောင်းနေ တုန်းပဲ။ ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့ CBS သတင်းဌာနရဲ့ စစ်တမ်းကောက် ယူချက်အရ ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီဝင် ၈၇% က ထရမ့် ကို ထောက်ခံနေဆဲလို့တွေ့ရတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့အောက်လွှတ်တော် အစည်းအဝေးမှာ သမ္မတ ထရမ့်ကို ပြစ်တင် စွပ်စွဲဖို့ မဲခွဲတော့ ရီပတ်ဘလီကင်အမတ် ဆယ်ယောက်ပဲ ထောက်ခံမဲပေးခဲ့တယ်။ ကျန်တဲ့ အမတ်တွေက ကန့်ကွက်ခဲ့တယ်။ အဲဒီထောက်ခံတဲ့ အမတ်ဆယ်ယောက်ကိုလည်း ရီပတ် ဘလီ ကင်ပါတီဝင်တွေက ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဝေဖန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြတယ်။

ဒီကြားထဲမှာ ထရမ့်ကလည်း သူပြန်လာဦးမယ်။ ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီတွင်း ရွေးကောက်ပွဲ တွေမှာလည်း သူ့အဆို ရီပတ်ဘလီကင်ခေါင်းဆောင် လူပျော့တွေ အရွေးမခံရအောင်လုပ် မယ်ဆိုပြီး ကြွေးကြော်ထားတယ်။ ဒီတော့ ပါတီထဲမှာ ထရမ့်ရဲ့ အစွန်းရောက်အယူအဆ တွေကို ဖယ်ရှားရေးကလည်း စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုဖြစ်လာပြန်တယ်။

တကယ်တော့ ရွေးကောက်ပွဲရှုံးတာဟာ ပါတီပျက်သွားတာမဟုတ်ဘူး။ အမေရိကန်သမိုင်းမှာ ၁၉ ၃၂ ခုနှစ်ကနေ ၁၉ ၄၈ ခုနှစ်အထိ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ ငါးကြိမ်ဆက်တိုက် ဒီမိုကရက် ပါတီကအနိုင်ရခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီက အရှုံးသံသရာထဲကနေ ရုန်းထွက်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့တဲ့ အတွက် ၁၉ ၅၂ ခုနှစ်မှာ ပြန်အနိုင်ရခဲ့တာပဲ။

ဒါ့ကြောင့် ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီက ၂၀၂၀ အရှုံးထဲကနေ သင်ခန်းစာယူပြီး ကြိုးစားဖို့ လို တယ်။ အရှုံးကို အနာလုပ်ပြီး ပြဿနာရှာနေရင်တော့ အရှုံးပေါ် အရှုံးဆင့်ဖို့ပဲရှိတယ်။

လေ့လာမိသလောက်တော့ ရွေးကောက်ပွဲရှုံးလို့ ပါတီကျဆုံးသွားတာမတွေ့မိဘူး။ နိုင်ငံရေး လမ်းစဉ်မှားလို့ ကျဆုံးသွားတဲ့ သာဓကတွေကတော့ အများကြီးပဲ။

အရှက်တကွဲ အကျိုးနည်း

မြန်မာနိုင်ငံ ဗြိတိသ ျှ ကိုလိုနီဘဝရောက်ရတဲ့ နောက်ခံအကြောင်းအရာတွေအကြောင်းရေးထား တဲ့ ဘာသာပြန် စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ကြိုတင်ဖတ်ရှုလေ့လာခွင့်ရခဲ့တယ်။

စာအုပ်အမည်က “ အရှက်တကွဲ အကျိုးနည်း” ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာသာပြန်သူက “ သက်ဆွေ” ( ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသူရသက်ဆွေ ၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရေ (ငြိမ်း) ) ဖြစ်ပါတယ်။ မူရင်း စာအုပ်က “ “British Humiliation of Burma” by “ Terence R. BlackBurn” ပါ။ ဒီစာအုပ်ကို Myanmar Heritage စာအုပ်တိုက်ပဲ ဖေဖော်ဝါရီ လဆန်းမှာ ဖြန့်ချိ မယ်လို့သိရတယ်။

မူရင်းစာရေးသူက ဗြိတိသ ျှ တပ်မတော်အရာရှိတစ်ယောက်ပါ။ မြန်မာပြည်မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင် ဖူး သူတော့မဟုတ်ဘူး။ ဒီစာအုပ်ကို ရေးဖြစ်တဲ့အကြောင်းကလည်း ပြတိုက်တစ်ခုမှာ မြန်မာ နိုင်ငံက သိမ်းယူလာတဲ့ နန်းစဉ်ရတနာတွေကို တွေ့ရာကနေ စိတ်ဝင်စားပြီး ရေဆုံးမြေဆုံး လေ့လာရာ ကနေ စာအုပ်ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။ ဒီစာအုပ်ကိုရေးသားနိုင်ဖို့အတွက် ပြတိုက်ပေါင်းစုံကို လေ့လာရေး သွားခဲ့ရတယ်၊ ၁၉ ရာစု ဗြိတိသ ျှ အစိုးရမှတ်တမ်းတွေ၊ လွှတ်တော်မှတ်တမ်းတွေ၊ ကိုလိုနီခေတ် အရာရှိကြီးတွေရဲ့ စာပေးစာယူတွေကို အချိန်ယူလေ့လာခဲ့တယ် လို့ဆိုပါတယ်။

အင်္ဂလိပ် – မြန်မာ စစ်ပွဲ သုံးကြိမ် နဲ့ သီပေါဘုရင် ပါတော်မူတဲ့ နောက်ဆုံးအချိန်တွေအကြောင်း ဘာသာပြန်စာအုပ်၊ မြန်မာပညာရှင်များ ပြုစုတဲ့ စာအုပ် အတော်များများရှိတယ်။ နောက်ပြီး ကျောင်းအသီးသီးမှာ သမိုင်းသင်ခန်းစာအဖြစ်သင်တာတွေလည်းရှိတယ်။

ဒါပေမယ့် အခုစာအုပ်ကို ဖတ်မယ်ဆိုရင်တော့ အရင်ဖတ်ခဲ့၊ မှတ်ခဲ့တာတွေကို ခဏမေ့ထားဖို့ လို မယ်။ သူ့စာအုပ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်နိုင်ဖို့အတွက် ဗြိတိသ ျှ အစိုးရ၊ လွှတ်တော် သာမက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေရဲ့ ပရိယာယ်မျိုးစုံ နဲ့ ဆောင်ရွက်ခဲ့တာတွေကို ဖော်ပြထား သလို မြန်မာဘုရင့်နန်းတော်က ဘုရင်နဲ့မူးမတ်တွေရဲ့ နိုင်ငံတကာ ဗဟုသုတ နည်းပါးမှုနဲ့ ကိုယ့် ကို ကိုယ်အထင်ကြီးမှု ကြောင့်ဒုက္ခရောက်ရတာ၊ ကိုယ်ကိုကိုယ်ထင်တစ်လုံးဖြစ်နေပေမယ့် အင်္ဂလိပ်တွေအမြင်မှာ တုံးတုံး အအဖြစ်နေခဲ့တာ၊ ပြည်ပရန်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရချိန်မှာတောင် အချင်းချင်းသွေးကွဲလို့မပြီးနိုင်တာတွေကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်းဖော်ပြထား တဲ့ အတွက် တစ်သက်လုံး ဖတ်ခဲ့ ၊ မှတ်ခဲ့တာတွေနဲ့ ကွဲလွဲကောင်းကွဲလွဲနေလိမ့်မယ်။ ဒါ့ကြောင့် စိတ်ကို ဟင်းလင်း ဖွင့်ထားပြီးဖတ်ဖို့တော့လိုပါမယ်။

မူရင်းစာရေးသူက အင်္ဂလိပ်- မြန်မာစစ်ပွဲသုံးကြိမ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး သုံးသပ်ရာမှာ ပထမ စစ်ပွဲ က မြန်မာဘုရင်က ကိုယ့်ကိုကိုယ်အထင်ကြီးပြီးမောက်မာလို့ဖြစ်တာ၊ ဒုတိယစစ်ပွဲက အင်္ဂလိပ် ဘက်က စစ် မဖြစ်ဖြစ်အောင် ရန်စတာ၊ တတိယစစ်ပွဲကတော့ မြန်မာဘုရင်နဲ့ မူးမတ် တွေအားနည်းလွန်းလို့ စစ်ပွဲလို့တောင်မခေါ်သင့်တဲ့ စစ်ပွဲလို့သုံးသပ်ပြီး စစ်ပွဲ တစ်ခုချင်းအကြောင်းရေးပြထားတယ်။

နောက်ထပ်စိတ်ဝင်စားစရာရေးသားချက်ကတော့ ပါတော်မူတဲ့နေ့က မန္တလေးနန်းတွင်းထဲက နေ ပျောက်ဆုံးသွားတဲ့ ငမောက်ပတ္တမြားအပါအဝင် နန်းစဉ်ရတနာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး မြန်မာ့ နန်း တွင်းပစ္စည်းတွေကို ပြသထားတဲ့ ရာချီတဲ့ ပြတိုက်တွေ ကို လေ့လာပြီး ခြေရာကောက်ရေးသား ထားတာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစာအုပ်ကို ဖတ်ပြီးတော့ ကစ်ပလင်ရဲ့ တောဟေဝန်ဇာတ်လမ်း မှာ တောထဲမှာ အသက်အရှည် ဆုံးဖြစ်တဲ့ စပါးကြီးမြွေကြီး “ကအာ” က မောဂ္ဂလိကို “တောထဲမှာ ဘာမှ အသစ်အဆန်းမရှိဘူး။ အခု ဖြစ်နေတာတွေကလည်း အရင်က ဖြစ်ခဲ့ပြီးသား” လို့ပြောတဲ့စကားကို ပြန်သတိရမိတယ်။

၂၁ ရာစုမှာ ၁၈ ရာစု၊ ၁၉ ရာစုကလို မြေသိမ်းပြီး ကိုလိုနီ ကျွန်ပြုတာမရှိတော့ပေမယ့်လည်း စီးပွားရေးအရ၊ နိုင်ငံရေးအရ သြဇာခံနိုင်ငံဖြစ်အောင် သိမ်းသွင်းတာတော့ရှိနေတုန်းပဲ။ အဲဒီလိုပဲ နိုင်ငံတကာဗဟုသုတနည်းပါး၊ ကိုယ့်ကိုကိုယ်အထင်ကြီး၊ အပြင်ရန်ကို မမြင်နိုင်ဘဲ အတွင်းမှာ ရန်ဖြစ်နေတဲ့ တတိယကမ္ဘာက တတိယတန်းစားခေါင်းဆောင်တွေလည်းရှိနေတုန်းပဲ။

စာရေးသူ ကိုသက်ဆွေကတော့ ဘာသာပြန်သူရဲ့ အမှာစာမှာ “ သင်ခန်းစာ မဖော်ထုတ်နိုင် လောက်အောင်ပင် “ အ ” လွန်းသူတို့အတွက် သမိုင်းက ထပ်ကာ ထပ်ကာ လည်ပတ် နေလိမ့်ဦးမည်သာဖြစ်သည်။ ” လို့ ရေးထားတယ်။

အေးအေးဆေးဆေး ဖတ်ပြီး ခေတ်ဟောင်း နဲ့ ခေတ်သစ် သမိုင်းကို နှိုင်းယှဉ် တွေးချင်သူတွေ ဖတ်သင့်တဲ့စာအုပ်ပါပဲ။

၂၀၁၆ အလွှဲအပြောင်းနှင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ

ကျွန်တော့်ရဲ့ “ ၂၀၁၆ အလွှဲအပြောင်းနှင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ” ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် စာအုပ် ကို Myanmar Heritage စာအုပ်တိုက်က ဖေဖော်ဝါရီ လဆန်းမှာ ထုတ်ေ၀ ဖြန့်ချိပါ့မယ်။ ဒီစာအုပ်က ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အကြိုကာလ နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ လွန်ကာလတွေ မှာ ရေးခဲ့တဲ့ဆောင်းပါးများ၊ ဖြေကြားခဲ့တဲ့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုများကို ပြန်လည်စုစည်းထားတာဖြစ် ပါတယ်။

၂၀၁၆ အလွှဲအပြောင်း ဆောင်းပါးက ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ အာဏာရပါတီ နဲ့ ရွေးကောက် ပွဲ အနိုင်ရ အတိုက်အခံပါတီကြား တာဝန်လွှဲပြောင်းမှုအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပုံများ နဲ့ ကန့်လန့် ကာ နောက်ကွယ်က အဖြစ်အပျက်များအကြောင်းဖြစ်ပါတယ်။ သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နဲ့ အတိုက်အခံ ပါတီခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ကအဲဒီ တာဝန်လွှဲပြောင်းမှု အခမ်းအနားကို နိုင်ငံရေး အနှစ်သာရရှိရှိနဲ့ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့၊ ဒီမိုကရေစီအစဉ်အလာကောင်းအဖြစ် ထားခဲ့ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ ကြတယ်။ အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့ အဖွဲ့တွေဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ကြတယ်။

ဒါပေမယ့် တကယ်လက်တွေ့ဆောင်ရွက်တဲ့အခါ မေ ျှာ်လင့်မထားတဲ့ အခက်အခဲတွေနဲ့ ရင်ဆိုင် ခဲ့ရတယ်။ ဒါ့အပြင် တာဝန်လွှဲပြောင်းဖို့ ပြင်ဆင်နေချိန်မှာ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီဘက်မှာ စောင့်စည်းမှုမရှိတဲ့ သူတွေ ရှိသလို အင်န်အယ်လ်ဒီ ပါတီ ဘက်မှာလည်း သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်ကို သတင်းမှားတွေနဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်တာတွေလုပ်ဆောင်ခဲ့မှုတွေရှိတယ်။ အဲဒီအကြောင်းတွေကို တာဝန်လွှဲပြောင်းမှု ပြီးစီးချိန်ထဲက ရေးဖို့ဆန္ဒရှိပေမယ့် ဦးသိန်းစိန်က အစိုးရသစ် နဲ့ အစိုးရ ဟောင်း တစ်ဖက်နဲ့ တစ် ဖက် အပြစ်တင်သလိုဖြစ်နေမယ်၊ အစိုးရသက်တမ်းတစ်ခုပြီးအောင်တော့စောင့်ပါလို့ ညွှန်ကြား တဲ့ အတွက် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲပြီးမှ ရေးရတာဖြစ်ပါတယ်။

စာအုပ်မှာပါဝင်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအကြိုနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲလွန်ကာလ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေအပေါ် သုံးသပ်တဲ့ ဆောင်းပါး တွေကို ကျွန်တော့် Facebook စာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြချိန်က အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီကို ထောက်ခံသူတွေ က မကြိုက်ဘူး။ ပြင်းပြင်း ထန်ထန် တုန့်ပြန်တယ်။

ရွေးကောက်ပွဲနေ့ နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲလွန်ကာလ မီဒီယာတွေနဲ့ တွေ့ဆုံဖြေကြားတဲ့အခါ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီရှုံးနိမ့်မှု နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် တုန့်ပြန်မှုတွေကို ဝေဖန်ထောက်ပြတော့ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီထောက်ခံသူတွေက မကြိုက်ဘူး။ ပြင်းပြင်းထန်ထန်တုန့်ပြန်တယ်။ ကျွန်တော့်ကို သာကူးလို့ တံဆိပ်ကပ်တယ်။ ကိုယ် ဝန်ကြီးလုပ်ခဲ့တဲ့ ပါတီကို ဒီလိုမရေးသင့်ဘူးလို့ ကြားလူတွေက တဆင့် ပြောတယ်။ ( ကျွန်တော့် ကို တိုက်ရိုက်ပြောဖို့တော့ သတ္တိရှိပုံမရဘူး။ )

ဘယ်ဘက်က ဘယ်လိုပြောပြော ကျွန်တော်ကတော့ ကျွန်တော်ယုံကြည်လို့ရေးတဲ့အပေါ်မှာ ခိုင် ခိုင်မာမာရပ်တည်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့်လည်း နောင်တစ်ချိန်မှာ ဘယ်သူမှားသလဲ၊ မှန်သလဲ ဆိုတာ ပြန်လည်သုံးသပ်နိုင်ဖို့ အတွက် အထောက်အထားကျန်အောင် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဆောင်းပါး တွေ၊ အမေးအဖြေတွေကို စုစည်းထုတ်ဝေနိုင်ဖို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေပေးတဲ့ Myanmar Heritage စာအုပ်တိုက်ကိုလည်း ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

ငွေစင်ရော်

အစာတောင်းရော့သလား
ကောင်းပါပြီစင်ရော်ပျိုရဲ့
စာဆိုမှာ လိုမပြည့်သော်လည်း
ဖြည့်ဖို့ရန် အဆင်သင့်ပါကွဲ့
စေတနာသဒ္ဓါပွင့်တွေက
လန်းတင့်ကြူစွာ။

( မင်းသုဝဏ်၏ ငွေစင်ရော်ကဗျာမှ )

မပြေးသော် ကန်ရာရှိ

ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ ရဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ၊ တိုင်းရင်းသားပါတီတစ်ချို့ နဲ့ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တွေပူးပေါင်းပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၄ အရ လွှတ်တော်အထူးအစည်းအဝေးခေါ်ယူဖို့ တောင်းဆိုမယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်။

ဒီတောင်းဆိုမှုဟာ ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွေ ကျင်းပ ဖို့ ဖိတ်ကြားခြင်းမရှိဘဲ တတိယအကြိမ်လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွေကိုပဲ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ လ ၁ ရက်နေ့ မှာကျင်းပဖို့ ဖိတ်ကြားခဲ့တဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတီခွန်မြတ်နဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမန်းဝင်းခိုင် သန်း တို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့်ပေါ်ထွက်လာရတာဖြစ်ပါတယ်။

လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ နှစ်ယောက်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်က ပထမအကြိမ်လွှတ်တော် နောက်ဆုံး အစည်းအဝေးတွေကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလနောက်ဆုံးပတ်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ အစဉ်အလာကို ချိုးဖောက်လိုက်တဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်လည်းဖြစ်ပါတယ်။

ပထမအကြိမ် လွှတ်တော်

၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲကနေ ပေါ်ထွက်လာတဲ့ ပထမအကြိမ်လွှတ်တော် ရဲ့ နောက်ဆုံးအစည်း အဝေးဖြစ်တဲ့ ၁၃ ကြိမ်မြောက်ပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့ ကနေ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့ အထိ ကျင်းပခဲ့တယ်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြီးစီးခဲ့ပေမယ့် ပထမ အကြိမ်လွှတ်တော်ရဲ့ သက်တမ်းမကုန်သေးတဲ့ အတွက် ဥပဒေပြုရေး လုပ်ငန်းတွေကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့အတွက် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများ ကို ကျင်းပ ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ပထမကြိမ် ( ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်/ ပြည်သူ့လွှတ်တော် / အမျိုးသားလွှတ်တော်) လွှတ်တော် ရဲ့ ၁၃ ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝေးမှာ မပြီးပြတ်သေးတဲ့ ဥပဒေပြုရေးလုပ်ငန်းတွေကို အပြီး သတ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သလို အစိုးရ နဲ့ လွှတ်တော်များတာဝန်လွှဲပြောင်းရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး အောက်ပါ လုပ်ငန်းတွေကို လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။

၁။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က သမ္မတ သက်တမ်းငါးနှစ် ကာလအတွင်း လုပ်ဆောင်ချက် တွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကို အစီရင်ခံခဲ့တယ်။

၂။ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများက လွှတ်တော်သက်တမ်းငါးနှစ် ကာလအတွင်း လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်တင်ပြခဲ့တယ်။

၃။ နိုင်ငံရေးပါတီအသီးသီးနဲ့ တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့ များကလည်း လွှတ်တော် သက်တမ်းငါးနှစ် ကာလ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်တင်ပြခဲ့တယ်။
၄။ ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော် အတွက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရတဲ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် များကို လုပ်ငန်းဆိုင်ရာများရှင်းလင်းပြောကြားခြင်း၊ ဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ပေးခြင်းတို့ကို ပထမ အကြိမ်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ နှစ်ဦးက တာဝန်ခံဆောင်ရွက်ပေးခဲ့တယ်။

၅။ လွှတ်တော် နောက်ဆုံးနေ့ အစည်းအဝေး ( ၂၀၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၉ ရက်နေ့ ) နောက်ဆုံးအစီ အစဉ်မှာ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက သူရ ဦးရွှေမန်းက

“ ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ၁၃ ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝေး နဲ့ ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများ အောင်မြင်စွာပြီးမြောက်ကြောင်း ” ကြေညာခဲ့ တယ်။ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်း အဆုံးမှာလည်း “ ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ငါးနှစ် သက်တမ်းအတွက် အစည်းအဝေးများ အောင်မြင်စွာပြီးဆုံးပါသည် ” လို့ နိဂုံးချုပ်အဖြစ်ဖော်ပြခဲ့ တယ်။ ( ပုံ ၁ )

ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်

ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်များရဲ့ ၁၇ ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင် ၁၃ ရက်ကနေ သြဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ အထိ ကျင်းပခဲ့တယ်။ နိုဝင်ဘာရွေးကောက်ပွဲ အပြီးမှာ ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော်များရဲ့ သက်တမ်း ကျန်ရှိနေသေးပေမယ့် အစည်းအဝေးဆက်မလုပ် တော့ဘူးဆိုတော့ အဲဒီ ၁၇ ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝေးဟာ ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော်များ ရဲ့ နောက်ဆုံးအစည်းအဝေးလို့ပဲ ပြောရမှာပဲ။

ဒါပေမယ့် ပြဿနာက ၁၇ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေးနောက်ဆုံးနေ့မှာ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယကက ဒီအစည်းအဝေးက နောက်ဆုံးအစည်းအဝေးဖြစ်ပါတယ်လို့ မပြောခဲ့ဘူး။ လွှတ်တော် နောက်ဆုံးနေ့ အစည်းအဝေး ( ၂၀၂၀ သြဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ) နောက်ဆုံးအစီ အစဉ်မှာ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ဦးတီခွန်မြတ်က

“ ဒုတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊ ၁၇ ကြိမ်မြောက် ပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်ကြောင်း” လို့ ပဲ ကြေညာခဲ့တယ်၊ ဒုတိယအကြိမ်ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အစည်း အဝေးများ ပြီးဆုံးပြီလို့မပြောခဲ့ဘူး။ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းအဆုံးမှာလည်း ဒုတိယ အကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် သက်တမ်းငါးနှစ်အတွက် အစည်းအဝေးများ အောင်မြင်စွာ ပြီး ဆုံးပါသည်” လို့ ဖော်ပြထားတာလည်းမရှိဘူး။ ( ပုံ ၂ )

ဒါ့အပြင် ၁၇ ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေးမှာ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ရဲ့ နောက်ဆုံးအစည်းအဝေး အနေနဲ့ မဖြစ်မနေ ဆောင်ရွက်သင့် တဲ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ကသော်လည်းကောင်း၊ လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ များကသော်လည်းကောင်း အစိုးရနဲ့ လွှတ်တော်သက်တမ်းငါးနှစ်အပေါ် ပြန်လည်သုံးသပ် အစီရင် ခံတာတွေမလုပ်ခဲ့ဘူး။

ဒီနေရာမှာ ၁၇ ကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးနောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ကိုဗစ် အခြေအနေကြောင့် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွေမခေါ်တာဖြစ်တယ်လို့ အကြောင်းပြ နိုင် ပါတယ်။

မှန်ပါတယ်။ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွေခေါ်ယူတာဟာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ နဲ့ လွှတ်တော်ဆိုင်ရာဥပဒေ/ နည်းဥပဒေတွေအရ လွှတ်တော် နာယက/ ဥက္ကဋ္ဌတွေ ရဲ့လုပ်ပိုင်ခွင့် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ၁၇ ကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အစည်းအဝေး နောက်ပိုင်း အခြေအနေအရ လွှတ်တော်မခေါ်တော့ဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်မယ်ဆိုရင်တော့ လွှတ်တော်အတွင်း မှာ ရှိတဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ တိုင်ပင်ဖို့လိုပါတယ်။

ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ နာယက/ဥက္ကဋ္ဌက အစည်းအဝေးမခေါ်ချင်ပေမယ့် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လေးပုံတစ်ပုံက ခေါ်ပေးဖို့တောင်းဆိုရင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ မဖြစ်မနေခေါ်ပေးရမယ့်အခြေအနေ ရှိတဲ့ အတွက် ပါတီတွေနဲ့ ကြိုတင်ညှိနှိုင်းမှုလုပ်ကို လုပ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

အခုဖြစ်လာတဲ့ပြဿနာက လွှတ်တော်နာယက/ ဥက္ကဋ္ဌတွေအနေနဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ ကြိုတင် ညှိနှိုင်းမှုလည်းမရှိ၊ ၁၇ ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေးတုန်းကလည်း နောက်ဆုံးအစည်းအဝေးလို့ မပြောခဲ့တဲ့အတွက် ဖြစ်လာရတာပါ။ ဘယ်သူမပြု မိမိမှုပဲ။

ဘာဖြစ်လာနိုင်လဲ

၁။ လွှတ်တော်အထူးအစည်းအဝေးခေါ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုတဲ့အရေအတွက်က လေးပုံ တစ်ပုံ ပြည့်ရင်တော့ အထူးအစည်းအဝေးခေါ်ပေးရမှာပဲ။ အဲဒါကို မလိုက်နာဘူးဆိုရင်တော့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ချိုးဖောက်ရာရောက်လိမ့်မယ်။ ဒီကိစ္စကို အခြေခံဥပဒေကို ချိုးဖောက်ရာ ရောက် မရောက် အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးကို ဆုံးဖြတ်ခိုင်းဖို့မလိုပါဘူး။ အခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၈၄ မှာ အနည်းဆုံးလေးပုံ တစ်ပုံကတောင်းဆိုလ ျှင် အမြန်ဆုံးခေါ်ယူကျင်းပပေးရမယ်လို့ အတိအကျ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။

၂။ ဒါပေမယ့် အထူးအစည်းအဝေးကျင်းပဖို့ ဆိုရင် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်နည်းဥပဒေ ပုဒ် ၈ (ဂ) အရ အနည်းဆုံး ၁၅ ရက်ကြိုတင် ဖိတ်ကြားရမယ်ဆိုတော့ ဒီနေ့ ဖိတ်စာပို့ရင်တောင်မှ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့မှ အစည်းအဝေးစနိုင် မယ့် အခြေအနေရှိတယ်။ ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် သက်တမ်းက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှာ ကုန်ဆုံးမှာဖြစ်တဲ့အတွက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သက်တမ်းကုန်ရင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်လည်း သက်တမ်းကုန်ပြီ။ ဆွေးနွေးဖို့ အချိန်မကျန်တော့ဘူး။ ပြည်ခိုင်ဖြိုး သတင်း စာရှင်းလင်းပွဲပြောကြားချက် အရတော့ အခုမှလက်မှတ်ထိုးဖို့ စီစဉ်နေတုန်းဆိုတော့ အတော် နောက်ကျနေပြီ။

၃။ ဒီတော့ နောက်ဆုံးမှာ လေးပုံတစ်ပုံက တောင်းဆိုတဲ့ စာကိုလက်ခံရရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ၁၅ ရက် ကြိုတင်ဖိတ်ကြားရမှာဖြစ်တဲ့အတွက် ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်တော်သက်တမ်း အတွင်းမှာ အထူး အစည်းအဝေးကျင်းပဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ဘူးဆိုတာနဲ့ ပဲ ဇာတ်သိမ်းသွားမယ်ထင်ပါတယ်။

အဲဒီလိုသာဖြစ်သွားခဲ့ရင်တော့ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်နဲ့ပတ်သက် တဲ့ မေးခွန်းတွေ မေးလာ တဲ့အခါ သမ္မတရုံးနဲ့ ရွေးကော် တို့က မဖြစ်မနေလာဖြေရမယ့် အခြေ အနေကို ရှောင်လွှဲနိုင်ဖို့အတွက် ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွေ မကျင်းပဖို့ ရုတ်တရက်ဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်က သမိုင်းမှတ်တမ်း အဖြစ်ကျန်နေခဲ့မှာ သေချာတယ်။

အဲဒီလို ရည်ရွယ်ချက်မရှိပါဘူးလို့ ပြောရင်လည်းပြောပေါ့လေ။ ဒါပေမယ့် မပြေးသော် ကန်ရာရှိ နေတာ လည်း အမှန်ပဲ၊ ငြင်းလို့မရဘူး။

မြန်မာ ၂၀၂၁

Institute of Southeast Asia Studies, ISEAS YUSOF ISHAK INSTITUTE က ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွက် ဒေသတွင်း အလားအလာ ဆွေးနွေးပွဲ ( Regional Outlook Forum 2021) ကို စင်္ကာပူနိုင်ငံမှာ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့ကနေ ၇ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့တယ်။

အရင်အစဉ်အလာကတော့ ဆွေးနွေးပွဲကို တစ်နေ့တည်းနဲ့ အပြီးလုပ်ပေမယ့် ကိုဗစ်ကာလ ဖြစ် တဲ့အတွက် ဆွေးနွေးပွဲကို နှစ်ရက်ခွဲပြီး အွန်လိုင်းကနေ ကျင်းပပါတယ်။

ဆွေးနွေးပွဲကတော့ သူ့ခေါင်းစဉ်အတိုင်းပဲ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေနဲ့ အာဆီယံ အဖွဲ့အတွက် အရေးပါမယ်လို့ ယူဆရမယ့် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ သံတမန်ရေးရာကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးတာဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်ဆွေးနွေးပွဲအတွက်ရွေးချယ်ထားတဲ့ အကြောင်းအရာတွေက အမေရိကန်- တရုတ် ဆက်ဆံရေး နဲ့ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မြန်မာ နဲ့ မလေးရှားနိုင်ငံများရဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွား ရေးအခြေအနေတွေဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်းက ဒုတိယနေ့ အစီအစဉ်မှာပါဝင်ပါတယ်။ ဦးဆောင်တင်ပြ သူက ISEAS မြန်မာလေ့လာရေးအစီစဉ်က ဒေါ်မိုးသူဇာဖြစ်ပြီး ဒေါက်တာအောင်မျိုးက နိုင်ငံရေး နဲ့ ဒေါက်တာ ရှောင်တာနဲလ် က စီးပွားရေးအကြောင်းဆွေးနွေးပါတယ်။ ( ပုံ ၁)

ဒီနှစ်ဆွေးနွေးပွဲရဲ့ ထူးခြားချက်က Zoom နဲ့ ဆွေးနွေးနေချိန်မှာပဲ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို အွန်လိုင်းကနေ စစ်တမ်းကောက်ယူပြီး စစ်တမ်း တွေ့ရှိချက်ကို ဆွေးနွေးပွဲ နိဂုံးချုပ်မှာ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးတာဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ပတ်သက်တဲ့ဆွေးနွေးပွဲကို အွန်လိုင်းက ပါဝင်တက်ရောက်သူ တစ်ရာကျော် ရှိတယ် လို့ သိရပါတယ်။ အဲဒီသူတွေကို စစ်တမ်းကောက်ယူတဲ့အခါ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အင်န်အယ်လ်ဒီ အစိုးရသစ်ရဲ့ ဦးစားလုပ်ငန်း၊ မြန်မာ့စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအတွက် အကြီးဆုံးစိန်ခေါ်မှုနဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ဦးစားပေးလုပ်ငန်း ဆိုပြီး ကဏ္ဍသုံးခုအတွက်မေးခွန်းတွေ မေး ပါတယ်။ ကဏ္ဍတစ်ခုချင်းအလိုက်မေးမြန်းတဲ့မေးခွန်း နဲ့တွေ့ရှိချက်တွေက အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အင်န်အယ်လ်ဒီ အစိုးရအတွက် ဦးစားပေးလုပ်ငန်းဘာဖြစ်နိုင်လဲ ဆိုပြီး လေး ချက်ထဲက ရွေးခိုင်းပါတယ်။ ဖြေတဲ့သူ ၇၆% က တိုင်းရင်းသား/တပ်မတော်တို့နဲ့ အမျိုး သားပြန်လည်စည်းလုံးညွတ်ရေး တည်ဆောက်ဖို့ က အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တယ်လို့ဖြေတယ်။ ၁၃ % က လူမှု စီးပွားမညီမ ျှမှု ( ဥပမာ။ ဆင်းရဲချမ်းသာကွာဟမှု ) ကို ဖြေရှင်းဖို့က အရေးကြီးဆုံး လို့ ဖြေတယ်။ ( အသေး စိတ် ကို ပုံ ၂ မှာကြည့်ပါ။ )

၂။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ မြန်မာ့စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် အကြီးဆုံး စိန်ခေါ်မှုက ဘာဖြစ် နိုင်လဲ ဆိုပြီး လေးချက် ထဲကရွေးခိုင်းတယ်။ ဖြေတဲ့သူ ၄၈% က ကိုဗစ်ကာလ စီးပွားရေး နလံထူ မှုနဲ့ စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို ဟန်ချက်ညီညီလုပ်နိုင်ဖို့ အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တယ်လို့ ဖြေ တယ်။ ၃၂% က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအသစ်တွေရရှိဖို့အတွက် မိတ်ဆွေနိုင်ငံများ၊ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့ အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းများနဲ့ ညှိနှိုင်းဖို့ လိုတယ်လို့ ဖြေ တယ် ( အသေး စိတ် ကို ပုံ ၃ မှာကြည့်ပါ။ )

၃။ ၂၀၂၁ – ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဦးစားပေးလုပ်ငန်းက ဘာလဲ ဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီးလေးချက်ထဲက ရွေးခိုင်းတယ် ။ ဖြေတဲ့သူ ၄၂% က ရခိုင်ပြဿနာ ဖြေရှင်းရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် နိုင်ငံတကာယုံကြည်မှုရှိအောင် လုပ်ဖို့ က အရေးကြီးဆုံးလို့ဖြေတယ်။ ၃၅% က အာဆီယံကို အခြေပြုပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးကို တိုးချဲ့ဖို့ အရေးကြီးဆုံးလို့ဖြေတယ်။ ( အသေး စိတ် ကို ပုံ ၄ မှာကြည့်ပါ။ )

ပြန်ချုပ်လိုက်ရင်တော့ ဆွေးနွေးပွဲတက်ရောက်သူတွေက ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အမျိုးသားပြန်လည် စည်းလုံးညီညွတ်ရေး၊ ကိုဗစ်ကာလ စီးပွားရေး ပြန်နလံထူမှု နဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်အရေး တွေက အစိုးရ သစ်အတွက် အရေးကြီးဆုံးလို့ ယူဆခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ရဲနွယ် သဘာဝရှုခင်းအလှ

အောင်လောင် ငှက်တွေကို ကြည့်တဲ့နေရာက မြို့ချောင်း – မင်းလှ ကားလမ်း မိုင်တိုင် ၆၉ ၊ အဲဒီကနေ ဆက်သွားရင် မိုင်တိုင် ၆၄ မှာ ရဲနွယ်ဆည်ကို အပေါ်စီးက လှမ်းမြင်ရတဲ့ ရှုခင်း သာ နေရာရှိတယ်။ “ ရဲနွယ် သဘာဝရှုခင်းအလှ Ye Nwe View Point ( 8 Mile ) ” ဆိုတဲ့ ဆိုင်း ဘုတ်ထောင်ထားတယ်။

အခု လို ဆောင်းရာသီမှာ အဲဒီနေရာက ကြည့်ရင် တိမ်ပင်လယ် မြင်ရတယ်လို့ ပြောတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ရောက်ချိန်မှာ နေ့လယ် ၁၂ နာရီလောက်ဆိုတော့ မှန်/ မမှန် မသိနိုင်ဘူး။ သို့သော် ဘာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ငှက်ကြည့်ရင်းနဲ့ ဓာတ်ပုံအလှသွားရိုက်မယ်ဆိုရင်တော့ သင့်တော် တဲ့နေရာပါပဲ။

ရှုခင်းသာနေရာကို ၈ မိုင်စခန်းလို့ရေးတာက မြို့ချောင်း – မင်းလှ ကားလမ်းခွဲကနေ ဝင်ရင် ၈ မိုင်အကွာမှာရှိလို့ ဖြစ် ပါတယ်။ မိုင်တိုင် အမှတ်က ရန်ကုန်- ပြည်ကားလမ်း မင်းလှ လမ်းဆုံ ကနေ (ဝ) မိုင် နဲ့ စတယ်။ ရန်ကုန် – မန္တလေး အမြန်လမ်း မိုင်တိုင် ၈၃ နေရာ က (၇၂) မိုင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် မိုင်တိုင် ၆၄ နေရာကို ၈ မိုင်စခန်းလို့ ရေးတာဖြစ်ပါတယ်။

ငှက်ကြည့်မယ်၊ ရဲနွယ်ဆည်ကို သွားမယ်၊ ရှုခင်းသာမှာ ဓာတ်ပုံရိုက်မယ်ဆိုရင် ရန်ကုန် – မန္တလေး အမြန်လမ်း ၈၃ မိုင်ကို သွား၊ အဲဒီကမှ မြို့ချောင်း – စိန်ကန့်လန့် – မင်းလှ ကားလမ်းအတိုင်း မင်းလှဘက်ကို သွား ပါ။ မိုင်တိုင် ၆၉ မှာ ငှက်ကြည့်တဲ့နေရာရှိပါတယ်။ မိုင်တိုင် ၆၈ အကျော်မှာ ရဲနွယ်ဆည် လမ်းခွဲ ရှိတယ်။ မိုင်တိုင် ၆၄ မှာ ရှုခင်းသာ ရှိပါတယ်။

မနက်အစောကြီးတိမ်ပင်လယ်ကြည့်ဖို့ ရှုခင်းသာကို အရင်သွား၊ ပြီးမှ ငှက်ကြည့်၊ ရဲနွယ်ဆည် သွား ဆိုရင်လည်း အဆင်ပြေပါတယ်။