ဒေးဗစ် နဲ့ ဂိုလိယက်

ဒေးဗစ်နဲ့ ဂိုလိယက် ဆိုတာ သမ္မာကျမ်းစာ ဓမ္မရာဇဝင်ပထမစောင်မှာ ပါတဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်ပေါ့။ သမ္မာကျမ်းစာမှာတော့ ဒေးဗစ်နဲ့ ဂိုလိယက်လို့ မသုံးဘူး။ ဒါဝိတ် နဲ့ ဂေါလျက် လို့ သုံးတယ်။ တကယ်တော့ ဒေးဗစ်က စစ်သူရဲကောင်းမဟုတ်ဘူး။ သာမာန်သိုးကျောင်းသား၊ သူ့အကိုကြီး သုံးယောက်ကသာ ဣသရေလ (အစ္စရေး) စစ်တပ်က သူရဲကောင်းတွေ၊ ဒေးဗစ်က သားရှစ်ယောက်မှာ အငယ်ဆုံး။ အဖေက စစ်မြေပြင်မှာ ရှိတဲ့ သူ့ အကို တွေဆီကို စားစရာ တွေသွားပို့ ခိုင်းလို့ ရှေ့တန်းကို ရောက်သွားတာ။

စစ်မြေပြင်ရောက်ပြီးအကိုတွေနဲ့တွေ့နေတဲ့အချိန်မှာ ရန်သူဘက်က လူ့ဘီလူးကြီး ဂိုလိ ယက်ဟာ နှစ်ဖက်တပ်ဖွဲ့ကြားနယ်မြေထဲကို ထွက်လာပြီး ဣသရေလ ဘက်က သတ္တိရှိတဲ့လူ သူနဲ့ လာတိုက် ဖို့ စိန်ခေါ်နေတာကို မြင်လိုက်ရတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီစစ်မြေပြင်မှာ နှစ်ဘက် စစ်တပ်တွေ ရင်ဆိုင်နေတာ ရက်လေးဆယ်ရှိနေပေမယ့် တိုက်ပွဲမဝင်သေးဘူး။ တစ်ဘက် နဲ့ တစ် ဘက် အကဲ စမ်းနေတုန်းပဲရှိသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂိုလိယက်ကနေ့တိုင်း အစ္စရေးတပ် ရှေ့မှာ လာပြီး စိန်ခေါ် တယ်။

ဂိုလိယက်ကလည်း တကယ့်လူ့ဘီလူးကြီးဆိုတော့ ဣသရေလ ဘက်က ထွက်တိုက်မယ့်သူ မရှိဘူး။ သမ္မာကျမ်းစာထဲမှာတော့ ဂိုလိယက်ရဲ့ အရပ်က ခြောက်တောင်နဲ့ တစ်ထွာ (ကိုးပေကျော်) ရှိတယ်၊ သူ့ကိုယ်မှာ ဝတ်ထားတဲ့ ကြေးဝါသံချပ်ကာက ပိဿာငါးဆယ်လေးတယ်၊ လှံကိုယ်ထည် က ခြောက်ပိဿာလေးတယ် လို့ဆိုတယ်။

ဂိုလိယက်စိန်ခေါ်နေတာကို ထွက်တိုက်မယ့် သူရဲကောင်းမရှိတာကို မြင်တော့ ဒေးဗစ်က သူတိုက် မယ်လို့ ပြောတယ်။ ဒါကို ကြားတဲ့သူတွေက ဘုရင်ကို လေ ျှာက်တော့ ဘုရင်က ခေါ်မေးပြီး တိုက် ဖို့ခွင့်ပြုတယ်။ ဒေးဗစ်ကို သံချပ်ကာတွေ၊ ဓားလှံတွေဆင်ပေးတော့ သူနဲ့ အသားမကျတဲ့အတွက် မလိုဘူးလို့ပြောပြီး သိုးကျောင်းသားအဝတ်အစားနဲ့ သွားတယ်။ သူကိုင်နေကျ လောက်လွှဲကို ပဲ ကိုင်သွားတယ်။ လက်ထဲမှာ စမ်းချောင်းထဲက ကောက်လာတဲ့ ကျောက်တုံးငါးတုံးပါတယ်။

သူတို့ နှစ်ယောက် တွေ့တော့ ဂိုလိယက် ဒေးဗစ်အနားကို မရောက်ခင် ဒေးဗစ်က လောက်လွှဲ နဲ့ ပစ်တယ်။ ပစ်လိုက်တဲ့ကျောက်တုံးက ဂိုလိယက် သံခမောက်အောက်က လွတ်နေတဲ့ နဖူး အလယ် တည့်တည့်ကို မှန်ပြီး ဂိုလိယက်လဲကျသွားတယ်။ ဒေးဗစ်က ဂိုလိယက်ခေါင်းကို ဖြတ်ယူလိုက် တယ်။ ဂိုလိယက်သေလို့ သူ့တပ်ဖွဲ့တွေလည်း သွေးပျက်နေချိန် ဣသရေလ တပ်တွေက ဝင် တိုက်တဲ့အတွက် ရန်သူတွေ ကစင့်ကလျားနဲ့ ထွက်ပြေးရတယ်။ နောင်တော့ အဲဒီအဖြစ်အပျက်ကို တင်စားပြီး အင်အားနည်းသူက အင်အားကြီးသူကို အနိုင်ရလိုက်တဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေကို ဒေးဗစ် နဲ့ ဂိုလိ ယက် တွေ့တာလို့ ပြောကြတယ်။

ဒါ့ကြောင့် လက်ရှိဖြစ်နေတဲ့ ရုရှား- ယူကရိန်းစစ်ပွဲကိုလည်း ဒေးဗစ် နဲ့ ဂိုလိယက်ဖြစ်စဉ်နဲ့ နှိုင်းပြီး ပြောကြတယ်။ အားလုံးသိတဲ့အတိုင်းပဲ၊ ၂၀၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရုရှားတွေရဲ့ ကျူးကျော်စစ် မစတင် မီ အချိန်ထိ စာရွက်ပေါ်က စာရင်းဇယားတွေ၊ ကိန်းဂဏန်းတွေအရဆိုရင် ရုရှားက လူ၊ လက်နက်၊ နည်းပညာ၊ သံတမန်ရေး၊ ပထဝီနိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး အစစ အရာရာမှာ ယူကရိန်းထက် အပြတ် အသတ်သာလွန်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် တကယ်လို့ ရုရှားကသာ ယူကရိန်းကို ဝင်တိုက်ခဲ့ရင် နှစ်ပတ် အတွင်း မြို့တော်ကိဗ် နဲ့ နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း နယ်မြေတွေကို သိမ်းပိုက်နိုင်မယ်လို့ ယူဆခဲ့ကြတယ်။

ဒါ ပေမယ့် အားလုံးသိပြီးဖြစ်တဲ့အတိုင်း စစ်ပွဲကာလ တစ်နှစ်ကျော်တဲ့အထိ မြို့တော်ကိဗ် ကို မသိမ်း နိုင်သလို ပူတင်ဖြစ်စေချင်တဲ့အတိုင်း ယူကရိန်းဘက်က အလျော့ပေးအညံ့ခံတာလည်း မရှိ သေးဘူး။ ယူကရိန်းဘက်က ရုရှားနိုင်ငံရဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေကို လိုက်လျောမယ့် အခြေအနေ မရှိ သလို သိမ်းပိုက်ခံနယ်မြေတွေကို ပြန်မရမခြင်း တိုက်မယ်လို့ ပြောနေတယ်။ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အင်အား ကြီး ခုနှစ်နိုင်ငံ G 7 ( အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ကနေဒါ၊ ဂျပန်) ကလည်း စစ်ပွဲ ဘယ်လောက်ကြာကြာ ယူကရိန်းကို စစ်ရေး၊ ဘဏ္ဍာရေး၊ သံတမန်ရေး နဲ့ လူသားချင်း စာ နာမှု အကူအညီတွေ ပေးသွားမှာပဲ လို့ မေလ ၁၉ ရက်နေ့မှာ ကြေညာ ချက် ထုတ်ထားတယ်။ ရုရှားဘက်ကလည်း စစ်ပွဲအစပိုင်းကလို မဟုတ်တော့ဘူး။ ထိုးစစ်အရှိန်ကျလာ ပြီ။

အဲဒီလို အချိန်မှာပဲ ပြီးခဲ့ တဲ့မေလ အတွင်းက ရုရှားနိုင်ငံမြို့တော် မော်စကို ကို ဒရုန်းတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပေါ်ပေါက် လာ ခဲ့တယ်။

ပထမတိုက်ခိုက်မှုက မေလ ၃ ရက်နေ့မှာဖြစ်ပြီး ရုရှားအုပ်ချုပ်ရေးဗဟိုချက်ဖြစ်တဲ့ ကရင်မလင် နန်းတော်ကိုဒရုန်းနှစ်စီးနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီတိုက်ခိုက်မှုမှာ ရုရှား လေကြောင်း ရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဒရုန်းနှစ်စီးလုံးကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ပေမယ့် ပျက်စီးသွားတဲ့ ဒရုန်းအပိုင်းအစတွေ ကြောင့်ကရင်မလင်နန်းတော်အမိုးနည်းနည်းပျက်စီးသွားခဲ့တယ်။

ဒုတိယတိုက်ခိုက်မှုကတော့ မေလ ၃၀ ရက်နေ့က ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတစ်ကြိမ်တိုက်ခိုက်မှုမှာတော့ ဒရုန်း ရှစ်စင်းပါဝင်ပြီး ငါးစင်းကို ရုရှားတပ်ဖွဲ့တွေက ပစ်ချနိုင်ခဲ့တယ်။ ကျန်တဲ့ သုံးစီးကတော့ မော် စကိုမြို့ဆင်ခြေဖုံးဒေသမှာရှိတဲ့ လူနေအဆောက်အဦ သုံးလုံးကို ထိမှန်ခဲ့တယ်။ ( ပုံ ၁) ဒီတိုက်ခိုက် မှုမှာ ဒရုန်းအမျိုးအစားအနည်းဆုံးအမျိုးအစားနှစ်မျိုးပါဝင်ပြီး ဒရုန်းအမျိုးအစား တစ်ခု ကတော့ ယူကရိန်း နိုင်ငံထုတ် UJ 22 အမျိုးအစား ဒရုန်းဖြစ်တယ်လို့ လေ့လာသုံးသပ်သူများက အတည် ပြုထားတယ်။ အဲဒီဒရုန်းတွေက ၈၀၀ ကီလိုမီတာ အထိ ပျံသန်းနိုင်ပြီး ဗုံးအလေးချိန် ကီလို ၂၀ သယ်ဆောင်နိုင်တယ် လို့ ဆိုတယ်။ ( ပုံ ၂) ယူကရိန်းဘက်ကတော့ ဒီတိုက်ခိုက်မှုနောက်ကွယ်မှာ ယူကရိန်းစစ်တပ်မပါဘူး။ ပူတင်ကို ဆန့် ကျင်တဲ့ ရုရှားအတိုက်အခံတပ်ဖွဲ့တွေက လုပ်ဆောင် တာ လို့ ပြောပေမယ့် အဲဒီစကားကို ယုံ ကြည်တဲ့သူ မရှိသလောက်ပဲ။

ဒီဒရုန်းတွေရဲ့ ဗုံးသယ်ဆောင်နိုင်မှုက နည်းတဲ့အတွက် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာထိခိုက်ပျက်စီးမှု ကြီးမားခြင်း မရှိပေမယ့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအကျိုးသက်ရောက်မှု ကတော့ အတော်ကြီးမားပါတယ်။ မော်စကိုမြို့ ဟာ ရုရှားနိုင်ငံရဲ့ အာဏာဗဟိုချက်ဖြစ်တယ်၊ ယူကရိန်းစစ်မျက်နှာမှာ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေကို သတင်းမှောင်ချထားလို့ ရနိုင်တယ်၊ ပြည်တွင်းမီဒီယာတွေမှာ စိတ်ကြိုက်ပုံဖော်လို့ရနိုင်တယ်၊ ဒါ ပေမဲ့ မော်စကိုမြို့အတိုက်ခံရရင်တော့ ဖုံးဖိထားလို့မရဘူး၊ လိမ်လို့မရဘူး။ မော်စကိုမြို့တော် အတိုက်ခံရမှုဟာ ပူတင့်ဘက်တော်သားတွေကို စစ်ပွဲက ခင်ဗျားတို့ အိမ်ရှေ့ ရောက်နေပြီ လို့ သတိ ပေးလိုက်တာလည်း ဖြစ်တယ်။

ဒါ့ကြောင့် ယူကရိန်းစစ်ပွဲကို သဲသဲလှုပ်ထောက်ခံနေတဲ့ ပူတင့်ဘက်တော်သားတွေ တုန်လှုပ် နေပြီး ယူကရိန်းနယ်စပ်နဲ့ မော်စကိုက ကီလိုမီတာ လေးရာကျော် ဝေးတာတောင်မှ ဒီဒရုန်း တွေ ပျံသန်း လာ တာကို ရုရှားစစ်တပ်က မသိဘူးလား၊ မော်စကိုမရောက်ခင် မတားနိုင်ဘူးလား ဆိုပြီး ဝေဖန်မှု တွေ ပေါ်ထွက်လာခဲ့တယ်။ ယူကရိန်းမြို့တော်ကိဗ်ကို တစ်နှစ်ကျော် ဒုံးကျည်တွေ၊ ဒရုန်းတွေနဲ့ တိုက် ခိုက်လာခဲ့တဲ့ ပူတင်ကတော့ မော်စကိုမြို့တော်ကို ဒရုန်းနဲ့တိုက်ခိုက်မှုဟာ အကြမ်းဖက်မှု ဖြစ်တယ် လို့ ရှုတ်ချခဲ့ပြီး မော်စကို လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်ကို ပိုပြီး အဆင့် မြှင့်တင် မယ်လို့ ကတိပေးခဲ့တယ်။

အခု တိုက်ခိုက်မှုက ယူကရိန်းစစ်ပွဲရဲ့ အဆုံးအဖြတ်တိုက်ပွဲတော့မဟုတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ အီရတ် နဲ့ အာဖဂန်နစ္စတန်စစ်ပွဲတွေမှာ မိုင်းတွေ၊ အချိန်ကိုက်ဗုံးတွေက အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွေကို ဒုက္ခပေး ခဲ့ သလို ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေးက ရုရှားတွေကို ဒုက္ခပေးတော့မယ်လို့ အချက်ပြလိုက်တာပဲ။ ဒေးဗစ်ရဲ့ လောက်လွှဲက ဂိုလိယက်ရဲ့ သံချပ်ကာကို ဒုက္ခပေးခဲ့သလို ခေတ်သစ်စစ်ပွဲတွေမှာ လူလက်နက် အင်အားနည်းတဲ့ဘက်က သမားရိုးကျမဟုတ်တဲ့နည်းလမ်းတွေနဲ့ တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ပြီး အနိုင်ရနိုင် တဲ့ အခြေအနေရှိတယ်ဆိုတာကို ပြလိုက်တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်က ၁၈၁၆ ခုနှစ်ကနေ ၁၉ ၉ ၉ ခုနှစ်အထိကြားကာလမှာ ဒေးဗစ် နဲ့ ဂိုလိယက် လို အင်အားကွာခြားလွန်းသူတွေကြားမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲတွေကို နှစ်ငါးဆယ်စီ ပိုင်းခြားပြီး လေ့ လာမှု တစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးတယ်။ အဲဒီ ဆန်းစစ်ချက်အရ ၁၈၀၀ ကနေ ၁၈၄၉ ခုနှစ်ကြားမှာ အားကြီး သူ ဘက်က သူလိုချင်တဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးမဟာဗျူဟာ ရည်မှန်းချက်တွေကို ရယူအောင်နိုင်ခဲ့တဲ့ ရာခိုင်နှုန်းက ၈၈.၂ % ရှိတယ်။ ၁၈၅၀ – ၁၈၉ ၉ ကြားမှာ ၇၉ .၅% ရှိတယ်။ ၁၉ ၀၀ – ၁၉ ၄၉ ကြား မှာ ၆၅.၁% ရှိတယ်။ ၁၉ ၅၀-၁၉ ၉ ၉ ရောက်တော့ အင်အားကြီးသူ နိုင်တဲ့ ရာခိုင်နှုန်းက ၄၈.၈% ပဲရှိတော့တယ်။ (ပုံ ၃) အဲဒီကာလမှာ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ရပ်တွေက ဒိန်ဘင်ဖူးတိုက်ပွဲမှာ ပြင်သစ် တွေ အရေးနိမ့်ပြီး အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသ ကို စွန့်ခွာခဲ့ရတဲ့ဖြစ်စဉ်၊ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲမှာ အမေရိကန် တွေ အရေးနိမ့်ခဲ့တဲ့ဖြစ်စဉ်နဲ့ အာဖဂန်နစ္စတန်ကနေ ဆိုဗီယက်တွေ အရေးနိမ့်ဆုတ်ခွာခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်စဉ် တွေပါပဲ။ ပြည်တွင်းစစ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ အကောင်းဆုံးဥပမာဆိုရင်တော့ ကျူးဘား တော်လှန်ရေးပေါ့။

၂၁ ရာစု ၂၀၀၀- ၂၀၅၀ ကာလ ထဲမှာ အဲဒီရာခိုင်နှုန်းက ဘယ်လောက် အပြောင်းအလဲရှိ မလဲ ဆိုတာတော့ မသိနိုင်သေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ အီရတ်နဲ့အာဖဂန်မှာ အမေရိကန်တွေ အရေးနိမ့် ခဲ့တာ၊ ယူကရိန်း မှာ ရုရှားတွေ အရေးမလှတာကို ကြည့်လိုက်ရင် အင်အားကြီးသူ နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ရာခိုင် နှုန်းက ပိုပြီး လျော့ကျလာဖို့ပဲရှိတယ်။

အမေရိကန်တွေ အရေးနိမ့်ခဲ့တဲ့ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲနဲ့ ဆိုဗီယက်နဲ့အမေရိကန်နှစ်ယောက်လုံး အရေး နိမ့်ခဲ့တဲ့ အာဖဂန်စစ်ပွဲနှစ်ခုကို သုံးသပ်ကြည့်ရင် အင်အားနည်းတဲ့ ဘက်က အင်အား ကြီးသူရဲ့ အားသာမှုကိုချေဖျက်နိုင်ဖို့အတွက် ရနိုင်သမ ျှ နိုင်ငံရေး၊စစ်ရေး၊ စိတ်ဓာတ် စစ်ဆင်ရေး နည်းလမ်း တွေကို သုံးပြီး တိုက်တယ်၊ စစ်မြေပြင်မှာ အဆုံးအဖြတ်တိုက်ပွဲတိုက်ပြီး အနိုင်ယူဖို့ထက် ရန်သူ့ ဘက်က ခေါင်းဆောင်တွေ နဲ့ သူတို့ကို ထောက်ခံနေသူတွေကြားမှာ “ စစ်ပွဲကို ဆက်တိုက်နေလို့ အောင်ပွဲရဖို့မရှိ၊ အကျိုးယုတ်ဖို့သာရှိတယ်” လို့ မြင်လာအောင် တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ် ဆိုတာကို တွေ့ ရမှာဖြစ်ပါတယ်

အခု ယူကရိန်းစစ်ပွဲမှာလည်း ယူကရိန်းဘက်က အဲဒီမဟာဗျူဟာကို ကျင့်သုံးနေတာပါပဲ။ ဒီမဟာ ဗျူဟာ အောင်မြင်မယ်၊ မအောင်မြင်ဘူးဆိုတာတော့ မသိနိုင်သေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ အရပ်အနေ ကောင်း ရင်၊ နည်းဗျူဟာမှန်ရင် ဘီလုံးငှက်တောင်မှ သိန်းငှက်ကို အနိုင်ယူနိုင်ခဲ့တယ်ဆိုတာတော့ မမေ့ သင့်ဘူး။