ပုဂံပြတိုက်
၂၀၂၀ ခရီးစဥ်တုန်းက ကိုဗစ် ၁၉ကြောင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသန ပြတိုက်ပိတ် ထား ရ တဲ့ အတွက် လေ့လာခွင့်မရခဲ့ဘူး။ဒါ့ကြောင့် ဒီတစ်ခေါက်တော့ ဘုရားတွေဘက်မလှည့်ခင် ပြတိုက် ကို အရောက် သွားခဲ့တယ်။
အခုရှိနေတဲ့ ပုဂံပြတိုက်က ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှာ ဆောက်လုပ်ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှာ ဖွင့်လှစ်ထားတဲ့ ပြတိုက် ဖြစ်ပါတယ်။ လေးထပ်အဆောက်အအုံဖြစ်ပြီး ဓာတ်ခွဲခန်းနဲ့ စတိုခန်းတွေရှိတဲ့ မြေအောက်ထပ်နဲ့ ပုဂံရှုခင်းကို မြင်ရတဲ့ အပေါ်ဆုံးထပ်ကိုတော့ ပြတိုက် ကို လာရောက်လေ့လာသူတွေ ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိဘူး။
ပြတိုက်ဝင်းအဝင်ဂိတ်ညာဘက်မှာလက်မှတ်ဝယ်ရတယ်၊မြန်မာနိုင်ငံသားလူကြီးတစ်ယောက်ငါးရာ၊ သံဃာတော်များ၊သီလရှင်များ၊ကျောင်းသူကျောင်းသားများ နဲ့ ကလေးတွေက အခမဲ့၊ နိုင်ငံခြား သား ဆိုရင်ငါးထောင်။ ပြတိုက်ကို တနင်္လာနေ့နဲ့ အစိုးရရုံးပိတ်ရက် တွေကလွဲပြီး နေ့တိုင်း မနက် ကိုးနာရီ ကနေ ညနေ လေးနာရီခွဲအထိ ဖွင့်ပါတယ်။ ပြတိုက်ထဲကိုကင်မရာယူလို့မရဘူး၊ အိတ်တွေ ယူလို့ မရဘူး၊ပါလာရင်ပြတိုက်အဆောက်အအုံအဝင်ဝမှာရှိတဲ့ဘီဒိုအကန့်လေးတွေမှာထည့်၊သော့ခတ်ပြီး သော့ယူ သွားရတယ်။ ဖုန်းတော့ ယူလို့ရတယ်၊ ပြခန်းထဲမှာ ဖုန်းကင်မရာနဲ့ ရိုက်လို့ရတယ်။
ပြတိုက်အဝင်ညာဘက်မှာဝန်ထမ်းသက်သာကဖွင့်ထားတဲ့အမှတ်တရပစ္စည်းဆိုင်လေးရှိတယ်၊ဘယ်ဘက် မှာ ပြတိုက်လမ်းညွှန် နားကြပ်ငှားတဲ့ ကောင် တာရှိတယ်။ နားကြပ်က မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ်၊ ထိုင်း နဲ့ နောက်တစ်မျိုးက ပြင်သစ်( မသေချာ) ဘာသာလေးမျိုးနဲ့နားထောင်လို့ရတယ်။ ဒီနားကြပ် က အခမဲ့ငှားပေးတာဖြစ် တဲ့အတွက် အလွန်အကျိုးရှိတဲ့အစီအစဥ်ပါပဲ။
ပြတိုက်အတွင်းက ပြခန်းတွေက မြေညီထပ်နဲ့ ပထမထပ်မှာ ရှိတယ်။ မြေညီထပ်အလယ်မှာ အထူး ခန်းမ ရှိပြီး ပုဂံမြင်ကွင်းကျယ်ပန်းချီကားကြီးကို နောက်ခံထားလို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဆိုင်ရာ ကျောက်ဆစ် လက်ရာတွေ၊ အနော်ရထာမင်း၊ကျန်စစ်သားမင်း၊ အလောင်းစည်သူမင်းနှင့် ကျစွာမင်းတို့၏ ကြေးရုပ်တု (၄) ရုပ်နဲ့ ကျန်စစ်သားမင်း အတ္ထုပတ္တိကျောက်စာ (ပလာစတာပုံတူ) တွေကို ပြထား ပါတယ်။ ခန်းမကြီး ဘယ်ညာမှာ လက်မှု အနုပညာြပခန်း၊ စာပေပြခန်း၊ ဗိသုကာ ပြခန်း၊ လူနေမှု ဘဝပြခန်းနဲ့ နန်းမြို့ ပြခန်း ဆိုပြီး ရှိတယ်။ အဲဒီပြခန်းတွေထဲမှာ ကျောက်စာတွေပြသထားတဲ့စာပေပြခန်းနဲ့ ဗိသုကာ ပြခန်းက ( ကျွန်တော့အတွက်) စိတ် ဝင်စားဖို့အကောင်းဆုံးပဲ။
ပထမထပ်မှာတော့ ဗုဒ္ဓအနုပညာပြခန်း၊ ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်ပြခန်း၊ နံရံဆေးရေးပန်းချီပြခန်း၊ ဘုရား ပုထိုးပန်းချီပြခန်း ဆိုပြီး ရှိတယ်။ ဒီပြခန်းအားလုံးက စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတယ်။ ဒီပြခန်းတွေကို ကြည့် ပြီးမှ ဘုရားတွေကို လှည့်လည်ဖူးမြော်မယ်ဆိုရင် ဘုရားတွေမှာ တွေ့တဲ့ ပုဂံခေတ်အနုပညာ လက်ရာ တွေကို ပိုပြီးခံစား နိုင်မှာပါ။
ပုဂံပြတိုက်မှာ ခင်းကျင်းပြသထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေက သမိုင်း တန်ဖိုးကြီးမားလှတယ်၊ ခင်းကျင်းပြသ ထားတာတွေလည်း စနစ်ကျတယ်၊ တွေ့ခဲ့တဲ့ ပြတိုက်ဝန်ထမ်းအများစု ကလည်း သူတို့အလုပ်ကို တန်ဖိုးထားတယ်၊ စိတ်ဝင်စားမှုရှိတယ်လို့ခံစားရတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော့ အမြင်ကို ပြောရရင် ပုဂံ ပြတိုက်အတွက် အကြီးမားဆုံးစိန်ခေါ်မှုက “ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး” ပဲ။
ပုဂံပြတိုက်ထဲကို ဝင်လိုက်တာနဲ့ ပထမဆုံးသတိထားမိတာ ပူလောင်မှုပါ။ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က ဒီပြတိုက်ကြီး ဆောက်တဲ့ အချိန်က တပ်ဆင်ခဲ့တဲ့ လေအေးပေးစက်စနစ်က ပျက် နေ တယ် လို့ ပြောတယ်၊ နောက် တစ်ယောက်ကတော့ ပြန်ပြင်ထားပြီးပြီ၊ မီတာတက်လို့ မသုံးတာ၊ လူကြီးလာ ရင်တော့ ဖွင့်တယ်လို့ ပြောတယ်။ ဘယ်သူမှန် သလဲတော့မသိဘူး။ သေချာတာကတော့ ကျွန်တော် တို့ ရောက်တဲ့အချိန်က မနက်ကိုးနာရီကျော်ကျော်လေးမှာတာင် ပြတိုက်ထဲမှာ အတော် ပူတယ်။ အပူချိန်မြင့်မားမှုက ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေအပေါ် ဘယ်လို အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိမလဲဆိုတာတော့ မသိဘူး၊ ဒါပေမဲ့ ရောက်ခဲ့ဖူးတဲ့ နိုင်ငံ တကာ က ပြတိုက် တွေမှာ တော့ ဒီလောက်ပူတာ မကြုံခဲ့ဘူး။
အခုလက်ရှိအခြေအနေကတော့တစ်ချို့ပြခန်းတွေမှာလုံးချင်းလေအေးပေးစက်တွေတပ်ထားတယ်။ ဒါတောင်အများစုက ပထမထပ် ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်များပြခန်းအတွက် အလှူရှင်တစ်ဦးက လှူ ထားတဲ့ လေအေးပေးစက် ၂၂ လုံးထဲကနေ အခြားအခန်းတွေကို မျှပြီးတပ်ပေးထားတာလို့ပြော တယ်။ ဆင်းတုတော်ပြခန်းနံရံမှာ လေအေးပေးစက် တပ်ထားပြီးမှ ပြန်ဖြုတ်သွားတဲ့ အရာတွေ ကျန် နေတဲ့ အတွက် အဲဒီသတင်းက မှန်လောက်တယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို ဖြုတ်တတ်ထားတာ လုံလောက်ပုံမရဘူး။ ဆင်းတုတော်ပြခန်း၊ စာပေပြခန်းတွေက အခြေအနေကောင်းပေမယ့် ကျန်တဲ့ပြခန်းတွေက အတော်ပူတယ်။ အထူးခန်းမကြီးက အဆိုးဆုံးပဲ။ ပြခန်းတွေမှာပြူတင်းပေါက်ကြီးတွေရှိပေမယ့်အဲဒါတွေကိုဖွင့်ထားရင်အပြင်ကဖုန်တွေ၊ အမှိုက် တွေ၊ငှက်တွေ ဝင်တဲ့အန္တရာယ်က ရှိနေတော့ အကုန်ဖွင့်မထားရဲကြဘူး။ ခိုတွေဝင်လာပြီး ပြန်မထွက် နိုင် လို့ ဝန်ထမ်းတွေ အလုပ်များရတာလည်း ရှိသတဲ့။ တစ်ချို့ပြူတင်းပေါက်တွေကလည်း တံခါး ချက် တွေမကောင်းလို့ ကြိုးချီပြီး အသေပိတ်ထားရတာလည်း တွေ့ခဲ့ရတယ်။
နောက်ထပ်တွေ့တာကပထမထပ်မှာရှိတဲ့ဘုရားပုထိုးပန်းချီပြခန်းက မီးပျက် ပြီး ပူလောင် မှောင်မိုက် နေတယ်။ အဲဒီပြခန်း မှာ ထင်ရှားတဲ့ မြန်မာ ပန်းချီဆရာကြီးတွေရဲ့ ပုဂံဘုရား၊ပုထိုးဆိုင်ရာဆီဆေး ပန်းချီကားတွေ၊ ပုဂံခေတ် မြေထည် ကြေးထည်တွေ ရှိသလိုတန်ဖိုးကြီးတဲ့ ရွှေဆင်းတု၊ ငွေဆင်းတု တွေကို လည်း အပူဇော်ခံထား ပါတယ်။
မီးပျက်တဲ့အကြောင်းအရင်းကိုစုံစမ်းကြည့်တော့ဘရိတ်ကာစနစ်ပျက်နေတာ၊ပျက်တာ နှစ်လ ကျော် သုံးလလောက်ရှိပြီ၊ပြင်ဆင်စရိတ်၁၅သိန်းလောက်ကုန်မယ်ဆိုလို့တင်ပြထားတယ်၊အဆင့်ဆင့် တင်ပြခွင့်ပြုချက်ယူနေရတဲ့အတွက် ချက်ခြင်းပြင်ဆင်လို့ မရဘူးလို့ ဆိုတယ်။ ဒီလိုဖြစ်တာက သာမန်ပျက်စီးမှုမျိုးအတွက် မသိသာပေမယ့် တန်ဖိုးကြီးတဲ့ ပန်းချီကား တွေ၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း တွေဆိုတာ သတ်မှတ်အပူချိန်၊ သတ်မှတ် စိုထိုင်းဆ အတိုင်း ထိန်းသိမ်း ထားမှ ကြာရှည်ခံ တယ်လို့မှတ်သားဖူးတော့ မီးပျက်နေတဲ့ နှစ်လကျော် ကာလအတွင်း ခင်းကျင်း ပြသထားတဲ့ ပစ္စည်း တွေ ထိခိုက်ပျက်စီးတာများဖြစ်မလား လို့ တွေးပူ မိတယ်။
နောက်ထပ်တွေ့ခဲ့ရတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုက မိုးယိုတဲ့ကိစ္စပါ။ ဗုဒ္ဓအနုပညာြပခန်းမှာ မိုခါမုန်တိုင်း တုန်းက မိုးယိုတဲ့အတွက် အလွန်လက်ရာမြောက်တဲ့ ကြေးကြာဖူးအပါအဝင် တန်ဖိုးကြီး အနုပညာ လက်ရာတွေကို ရွှေ့ပြောင်းသိမ်းဆည်းထားရတာ အခု အချိန်ထိ ပြန်မထားနိုင်သေးဘူး။ အမိုးပြင် လို့ မပြီးသေးတာလို့ ပြောသလို စိတ်မချရသေးလို့ ပြန်မထားသေးတာလို့လည်း ဆိုတယ်။နောက် ထပ် ကြားခဲ့ရတာက မိုးယိုတဲ့ကိစ္စက ဖြစ်နေတာအတော်ကြာပြီ။ မိုးနည်းရင် မသိသာပေမယ့် မုန်တိုင်းမိုးနဲ့ တွေ့တော့ ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ ဖြစ်သွားတာတဲ့။
နောက်ဆုံးတစ်ခုကတော့ မပါမပြီး လျှပ်စစ်မီးပါပဲ။ ပုဂံပြတိုက်မှာ မီးစက်ရှိပေမယ့် ပြတိုက်ဖွင့်ချိန် အတွင်းမှာ မီးပျက်သွားရင် မီးစက်နှိုးမပေးနိုင်ဘူး။ ဘာ့ကြောင့်လဲလို့မေးတော့ ဘတ်ဂျက်မလောက် လို့တဲ့။နောက်ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ကတော့ အခုတောင်မီတာခတွေများလို့ချွေတာဖို့ အပြောခံ နေရ တယ်၊ ပြတိုက်ဝင်ကြေးရတာနဲ့ မကာမိ ဘူးလို့ ပြောတယ်။ အဲဒီစကားက ဝန်ထမ်းက သူနားလည် သလိုပြောလိုက်တာလား၊သူ့အထက်အရာရှိစကားလားတော့မသိဘူး။ ကျွန်တော်ကတော့ “ ပြတိုက် ဆိုတာ စားသောက်ဆိုင်မှမဟုတ် တာ။ အရှုံးအမြတ်တွက်လို့ ဘယ်ရပါ့မလဲ” လို့ပဲ ပြန်ပြောခဲ့တယ်။
ဒါတွေကတော့ ရှေးဟောင်းပုဂံအနုပညာလက်ရာတွေကို လေ့လာရင်း မြင်ခဲ့ ကြားခဲ့ရတဲ့ ခေတ် သစ် ပုဂံပြတိုက်အခြေအနေတွေပါပဲ။ ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ ရန်ကုန်မီဒီယာသတင်းမှာတော့ ပုဂံပြတိုက် ကို အဆောက်အအုံရော၊ ခင်းကျင်းပြသမှုပါ အဆင့်မြှင့်မယ်၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်ပြတိုက်အနေနဲ့ AI နည်း ပညာနဲ့ ပြသနိုင်တဲ့အထိ စီစဥ်မယ်လို့ ဖော်ပြထားတဲ့အတွက်အဲဒီအစီအစဥ်အမြန် အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ပါစေ၊ ပုဂံပြတိုက်လည်း ပူလောင်မွန်းကျပ် အိုက်စပ်စပ် ဘဝက အမြန်လွတ်မြောက် ပါစေ၊ ပျက်နေတာတွေလည်း အမြန်ပြင်နိုင်ပါစေ လို့ပဲ ဆုတောင်းမိပါတယ်။
Ye Htut's Blog 