လမ်းခွဲချိန်

အမေရိကန်အခြေခံဥပဒေအရ အောက်လွှတ်တော်အမတ် အားလုံး နဲ့ အထက်လွှတ်တော် အမတ် သုံးပုံတစ်ပုံကို နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်ရွေးတယ်။ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ အပြီး နှစ်နှစ် အကြာ မှာ ကျင်းပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို သမ္မတ သက်တမ်းရဲ့ ထက်ဝက်မှာ ကျင်းပတာဖြစ်လို့ သက်တမ်း လယ်ရွေးကောက်ပွဲ Mid Term Election လို့ခေါ်တယ်။ လာမယ့် ၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာလမှာ အမေရိကန်လွှတ်တော်ရဲ့ သက်တမ်းလယ်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ အောက်လွှတ်တော် အမတ် ၄၃၅ နေရာအနက် ဒီမိုကရက် ပါတီက ၂၂၂ နေရာ၊ ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီက ၂၁၂ နေရာ နိုင်ထားပြီး လစ်လပ် တစ်နေရာရှိတယ်။ အထက် လွှတ် တော်အမတ် ၁၀၀ နေရာမှာ ပါတီ နှစ်ခု ငါးဆယ် စီ ရထားတယ်။ ဒါပေမယ့် အထက် လွှတ် တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်တဲ့ ဒီမိုကရက် ဒုတိယသမ္မတ က အနိုင်မဲ ပေးခွင့်ရှိ တဲ့အတွက် ဒီမိုကရက် ပါတီက လွှတ်တော် နှစ်ရပ်လုံးမှာ အများစုပါတီဖြစ်နေတယ်။

အမေရိကန်နိုင်ငံရေးလောကအစဉ်အလာအရ သက်တမ်းလယ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ လက်ရှိ သမ္မတ ပါတီက လွှတ် တော်နေရာ အတော်များများ လက်လွှတ်ရလေ့ရှိတဲ့အတွက် ရီပတ်ဘလီကင် ပါတီက ၂၀၂၂ ရွေး ကောက်ပွဲမှာ အနည်းဆုံး အထက်လွှတ်တော်မှာတော့ အများစု နေရာ ပြန်ရဖို့ မေ ျှာ်လင့်နေတယ်။ လက်ရှိ အခြေအနေမှာ သမ္မတ ဘိုင်ဒန်အပေါ် လူထု ထောက်ခံမှုက လည်း ၄၀% ပဲ ရှိတဲ့ အတွက် ရီပတ် ဘလီကင်တွေအားတက်စရာဖြစ်နေတယ်။

ဒီလို အခြေအနေမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံရေးလောက ရဲ့ ဆူးလှည်းကြီး သမ္မတ ဟောင်း ထရမ့်က နိုင်ငံရေးဇာတ်ခုံပေါ်ကို ပြန်တက်ဖို့ ကြိုးစားလာတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှာ သမ္မတဟောင်း ထရမ့် ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ စည်းရုံး လှုံ့ဆော်ရေးအဖွဲ့ “ Save America ” က သူတို့မှာ ရန်ပုံငွေ ဒေါ်လာ ၁၂၂ သန်း ရှိတယ်။ အဲဒီ ငွေတွေကို လာမယ့် ၂၀၂၂ သက်တမ်းလယ် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် သုံးမယ်လို့ ကြေညာခဲ့တယ်။

အစဉ်အလာအားဖြင့် အမေရိကန် သမ္မတ ဟောင်းတွေဟာ ရွေးကောက်ပွဲ တွေ မှာ သူတို့ပါတီ ရွေးကောက်ပွဲကော်မတီ အတွက် ရန်ပုံငွေရှာပေးတာ၊ တစ်ချို့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် လောင်း တွေရဲ့ မဲဆန္ဒနယ်မှာ ကိုယ်တိုင် စည်းရုံးရေးဆင်းပေးတာကို လုပ်လေ့ ရှိပေမယ့် ထရမ့် လုပ်သလို ကိုယ်ပိုင် ရန်ပုံငွေ ထူထောင်ပြီး ကိုယ်ကြိုက်တဲ့သူ ပေးမယ် ဆိုတာ မျိုးတော့ လုပ်လေ့မရှိဘူး။ ထရမ့်ကတော့ လာမယ့် ရွေးကောက်ပွဲမှာ သူကြိုက်တဲ့ ရီပတ် ဘလီကင် အမတ်တွေ လွှတ်တော် ထဲရောက်အောင်လုပ်မယ်။ သူမကြိုက်တဲ့ သူ့အဆို အမေရိကန် မျိုးချစ် စစ်စစ်မဟုတ်တဲ့ အမတ် တွေ လွှတ်တော်ထဲမရောက်တောင် တားမယ် လို့ ပြောင်ပြောထား တယ်။

ထရမ့်ရဲ့ မဟာဗျူဟာက သူ့ကို ထောက်ခံတဲ့ ရီပတ်ဘလီကင် အမတ်တွေဆိုရင် ရွေးကောက်ပွဲ ရန်ပုံငွေ ကူမယ်။ သူကိုယ်တိုင် ဆင်းပြီးမဲဆွယ်ပေးမယ်။ သူ့ကို ဝေဖန်တဲ့၊ မထောက်ခံတဲ့အမတ် တွေဆိုရင် ရွေးကောက်ပွဲ အကြို ပါတီတွင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်းရွေးပွဲမှာ ထရမ့်ဘက်သား နဲ့ ပြိုင်တိုက်မယ်။ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးမှာ သူ့လူတွေ များများရောက်ရင် အဲဒီအားကို ယူပြီး ၂၀၂၄ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမှာ ရီပတ်ဘလီကင် သမ္မတ လောင်းအဖြစ် ထပ်ပြိုင်မယ်။

ရွေးကောက်ပွဲရှုံးသွားတဲ့ အမေရိကန် သမ္မတ တစ်ယောက်ဟာ နောက်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲ မှာ သမ္မတ လောင်းအဖြစ် ပြန်ပြိုင်တယ်ဆိုတာ အစဉ်အလာမရှိတဲ့ ကိစ္စပဲ။ ဒီလို အစဉ် အလာ မဟုတ်တဲ့ ကိစ္စကို ထရမ့် ဘာ့ကြောင့်လုပ်ရသလဲ။ အဓိက ကတော့ ထရမ့် ရဲ့ အရှုံးကို လက်မခံနိုင်တဲ့ အတ္တမာနကြောင့်ပဲ။

ထရမ့်ဟာ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာရှုံးတော့ ဒီမိုကရက်တွေ ဘက်က မဲခိုးတယ်ဆိုပြီး စွပ်စွဲ တယ်။ ဥပဒေကြောင်းအရ ကန့်ကွက်ဖို့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေ အားလုံး ပယ်ချခံရတော့ လွှတ် တော်က သမ္မတရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို တရားဝင်အတည်ပြုမယ့်နေ့ ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက် နေ့ မနက်ပိုင်း ဝါရှင်တန်မြို့တော်မှာ လူထု အစည်းအဝေးလုပ်ပြီး သူ့ဘက်တော် သားတွေကို လွှတ်တော်ကိုဝိုင်းပြီး ဆန္ဒပြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့တယ်။ “ ခင်ဗျားတို့ အသေအကြေ တိုက်ပွဲ မဝင်ဘူး ဆိုရင် အမေရိကန်နိုင်ငံဆိုတာ ရှိတော့မှာမဟုတ်ဘူး” ဆိုပြီး မြှောက်ပေး တယ်။

ဒီလိုနဲ့ ထရမ့်ကို ထောက်ခံသူတွေဟာ လွှတ်တော်ကို အတင်းဝင်စီးတယ်။ လွှတ်တော် အစည်းအဝေးခန်းမတွေ၊ ရုံးခန်းတွေကို ဖျက် ဆီးပစ်ခဲ့တယ်။ အစည်းအဝေးလုပ်နေတဲ့ အမတ် တွေ တိမ်းရှောင်နေရတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်က အမေရိကန်နိုင်ငံသမိုင်းမှာ အကျည်းတန်ဆုံးဖြစ်ရပ်ပဲ။ ရွေးကောက် ပွဲအရှုံးကို လက်မခံနိုင်လို့ ဖြတ်လမ်းနည်းနဲ့အာဏာယူဖို့ ကြိုးစားတယ်ဆိုတာ အမေရိကန် သမိုင်းမှာ မရှိခဲ့ဖူးဘူး။ ဒ့ါကြောင့်လည်း ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်နေ့ အဖြစ်အပျက်ဟာ အဓိကရုဏ်းအဆင့် မဟုတ် ဘူး။ ထရမ့်ဘက်တော်သားတွေရဲ့ ပုန်ကန်ထကြွမှုဖြစ်တယ်လို့ မှတ်တမ်း တင်ခံရတာဖြစ်ပါ တယ်။ ဒီဖြစ်စဉ်မှာ ထရမ့်ပါဝင်ခဲ့တဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို တိတိကျကျ ဖော်ထုတ် နိုင်ဖို့ အတွက် လွှတ်တော် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မတီက ကြိုးစားနေဆဲပဲ။

အမေရိကန် ပြည်သူအများစုကတော့ ထရမ့် ကို လက်ယာအစွန်းရောက်တဲ့၊ လူမျိုးရေး ခွဲခြားစိတ် ပြင်းထန်တဲ့ ၊ အာဏာငန်းဖမ်းတဲ့ ၊ စာရိတ္ထမဏ္ဍိုင် ခိုင်မာမှုမရှိတဲ့ နိုင်ငံရေးသမားလို့ မြင်တယ်။ ဒါ ပေမယ့် ဒေဝဒတ်မှာလည်း သူ့ပရိသတ် နဲ့ဆိုသလိုပဲ ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီထဲမှာလည်း ထရမ့် ပရိသတ်က မနည်းလှဘူး။ ၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာလမှ လုပ်ခဲ့တဲ့ စစ်တမ်းကောက်ယူမှုတစ်ခုမှာ ရီပတ် ဘလီကင်ပါတီဝင်ထဲက သုံးပုံတစ်ပုံကျော်ဟာ ၂၀၂၀ မှာ ဒီမိုကရက်တွေ မဲခိုးလို့ ထရမ့်ရှုံး ရတာလို့ ယုံ ကြည်နေဆဲဆိုတာကို တွေ့ရတယ်။ ထရမ့်က အဲဒီလူတွေ အားကိုးနဲ့ ရီပတ် ဘလီကင် အမတ်တွေကို ခြိမ်းခြောက်နေတာဖြစ်တယ်။

ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့ ဖြစ်ရပ်ဟာ ဒီမိုကရေစီနည်းမကျဘူး။ ထရမ့်ဟာ အမေရိကန်ရဲ့ ဒီမိုကရေစီ တန်ဖိုးတွေကို ဖျက်ဆီးတဲ့သူပဲ ဆိုတာ ရီပတ်ဘလီကင် အမတ်တွေ သိတယ်။ ဒါပေမယ့် အမတ် အများစုဟာ ရွေး ကောက်ပွဲအကြိုကာလမှာ ထရမ့် ရဲ့ နိုင်ငံရေးအရထိုးနှက်တိုက်ခိုက်မှုကို မခံချင်လို့ နှုတ်ပိတ် နေကြရတယ်။ ဒုသမ္မတဟောင်း မိုက်ခ်ပန့်စ် လို၊ အထက်လွှတ်တော် ရီပတ်ဘလီကင် ခေါင်း ဆောင်မစ်ခ်ျ မက်ကောနယ်လ် လို အရှိန်အဝါကြီးတဲ့ လူတွေလောက်ပဲ ထရမ့်ကို ဝေဖန်ရဲတယ်။

တကယ်တော့ ရီပတ်ဘလီကင် ပါတီဆိုတာ သမ္မတ လင်ကွန်းရဲ့ ပါတီ၊ သမ္မတ လင်ကွန်းက ရီပတ် ဘလီကင်ပါတီကနေ ပထမဆုံးရွေးချယ်ခံရတဲ့ သမ္မတ၊ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ကျွန် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းဖို့ လုပ်ခဲ့တဲ့ပါတီ၊ လူမည်းအခွင့်အရေးကို ဦးဆောင်ဖော်ထုတ်ခဲ့တဲ့ ပါတီ။ ဒါ ပေမယ့် ၂၀ရာစုရောက်ချိန်ကစလို့ ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီဟာ လင်ကွန်းရဲ့ တန်ဖိုးတွေနဲ့ တဖြေး ဖြေးဝေးကွာလာခဲ့တာ ထရမ့်လက်ထက်ရောက်တော့ လက်ယာအစွန်းရောက်ပါတီဘဝရောက်လု နီးနီး ဖြစ်လာနေပြီး ပြည်သူတွေက အမျိုးသားခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် ဦးဆောင်ခဲ့ဖူးတဲ့ အဖွဲ့အစည်းဆိုတာ တောင်မေ့သွားကြပြီ။ သမိုင်း အစဉ်အလာကြီးတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု မိမိ မူလ တန်ဖိုးတွေ၊ ဂုဏ်သိက္ခာတွေ ဆုံးရှုံး ပျက်စီးတော့မယ့် အခြေအနေကို မြင်နေရတာ စိတ်မကောင်းစရာပဲ။

ဒါ့ကြောင့် ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီခေါင်းဆောင်တွေဟာ ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းရဲ့ မူလတန်ဖိုးတွေ၊ ဂုဏ်သိက္ခာတွေကို ပြန် အဖတ်ဆယ်ချင်တယ်ဆိုရင်တော့ ထရမ့်နဲ့ လမ်းခွဲရလိမ့်မယ်။ ၂၀၂၂ ရွေးကောက်ပွဲ ဆိုတဲ့ ရေတို အကျိုးစီးပွားတစ်ခုထဲကို ကြည့်နေဖို့ မသင့်တော့ဘူး။ ရွေးကောက်ပွဲ ရှုံးလို့ ပါတီပျက်မသွားနိုင်ဘူး။ လမ်းစဉ်မှားရင်တော့ ပါတီပျက်သုဉ်းသွားလိမ့်မယ်။ သမိုင်းမှာ မိုက်မဲ တဲ့ ခေါင်းဆောင်ကြောင့်အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုလုံး ကျဆုံးသွားရတဲ့ သင်ခန်းစာတွေ အများကြီး ရှိခဲ့ပြီပဲ။

ကိုးကားချက်

၁။ စီအင်န်အင်န် သတင်း ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂

၂။ ဂါဒီးယန်းသတင်းစာ ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂