Ye Htut's Blog

ရန်ကုန် ပတ်ဝန်းကျင်မှာ နှင်းဆီ စိုက်ခင်းတွေ မြင်ဖူး၊ တွေ့ဖူးပေမယ့် တောင်ပေါ်ဒေသမှာ ဧက ရာချီတဲ့ နှင်းဆီပန်းခင်းတွေ မြင်ရလိမ့်မယ်လို့ မထင်ခဲ့ဘူး။

ပင်းတယ မြို့ခံမိတ်ဆွေက ကျွန်တော့်ကို နှင်းဆီပန်းခင်းတွေပြမယ်၊ ပြီးရင် ထူးခြားတဲ့ ရှေးဟောင်း ထမင်းကြော်ကျွေးမယ်ဆိုပြီး ပင်းတယ – ရပ်စောက်လမ်းအတိုင်းခေါ်သွားတယ်။ ပင်းတယ ကနေ ဆယ်မိုင်လောက်မောင်းလာတဲ့အခါ မိုင်းအင်ရွာကို ရောက်တယ်။ မိုင်းအင် ရွာက ထွက်တာနဲ့ လမ်းဘေး ဝဲယာမှာ နှင်းဆီစိုက်ခင်းတွေ စတွေ့ရတယ်။ ပင်းတယ နယ် မိုင်းအင် နဲ့ ရပ်စောက် နယ်ကောင်းဘို ကြား လမ်းဝဲယာ နဲ့ အတွင်းပိုင်းမှာ နှင်းဆီစိုက်ဧက ခြောက်ရာကျော် လောက် ရှိတယ်လို့ပြောတယ်။

မိတ်ဆွေဖြစ်သူက လမ်းဝဲယာ ထက် အတွင်းပိုင်းက စိုက်ခင်းတွေက ပိုကျယ်၊ ပိုများတယ် လို့ ပြောပြီး ကားကို မြေလမ်းလေးအတိုင်းချိုးဝင်လိုက်တယ်။ မြေလမ်းလေးက သရက် စိုက်ခင်း တွေကို ဖြတ်ပြီး ညာဘက်ကို ချိုးကွေ့လိုက်တာနဲ့ နှင်းဆီ စိုက်ခင်းတွေကို မြင်ရပါပြီ။

ကားက နှင်းဆီစိုက်ခင်းတွေကြားကို ဝင်လို့မရဘူး။ လမ်းဆင်းလေ ျှာက်ရတယ်။ ဟိုးအဝေးက ကျွန်တော် တောင်တက်ခရီးနှင်ခဲ့တဲ့ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ကြောကြီးကို နောက်ခံ ထားပြီး နှင်းဆီစိုက်ခင်းတွေက မျက်စိတဆုံးပဲ။ အစိမ်းရောင်ရင့်ရင့် ကမ္ဗလာခြုံထည် ကြီး ဖြန့်ခင်းထားတဲ့အထဲမှာ ရောင်စုံပန်းထိုးထားတာနဲ့တူတဲ့ နှင်းဆီပွင့်လေးတွေရှိတယ်။ ခြုံထည်ရဲ့ အနားတွေမှာတော့ အဖြူရောင်အစက်လေးတွေနဲ့တူတဲ့ သွပ်မိုး ထရံ ကာတဲလေးတွေရှိတယ်။

စိုက်ခင်းထဲက နှင်းဆီပန်းတွေ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ငွားငွားစွင့်စွင့် ပွင့်ခွင့်မရဘဲ ပိုက်ကွန်လေး တွေ နဲ့ ထိန်းချုပ်ခံထားရတာကို မြင်ရတာ စိတ်မကောင်းစရာပဲ။ ဒါပေမယ့်လည်း နှင်းဆီ ချစ်သူ တွေက ဝယ်ယူသွားပြီး ပိုက်ကွန်လေးကို ဖြေလိုက်တဲ့အခါ ယုံကြည်ကိုးကွယ်ရာနေရာတွေမှာ၊ ဧည့်ခန်းဆောင်တွေမှာ၊ အခမ်း အနားတွေမှာ၊ မြတ်နိုးသူတွေရဲ့ ဦးခေါင်းထက်မှာ ငွားငွား စွင့်စွင့် တင့်တင့်တယ်တယ် ဝေဆာပွင့်လန်းတော့မှာကို တွေးလိုက်ရင်တော့ “ အချိန်မကျသေးလို့ မပွင့် ရသေး၊ မပွင့်နိုင်သေးတာ” ဆိုပြီး ဖြေသာပါတယ်လေ။

ရာသီဥတုက အေးမြမြ။ ဒါပေမယ့် လေထုက ပိုးသတ်ဆေး နံ့ တွေနဲ့ ညစ်ညမ်းနေတယ်။ နှင်း ဆီ ပင်တန်းတွေကြားမှာ ပုဆိုးတိုတိုဝတ်၊ ရာဘာလည်ရှည်ဖိနပ်စီးထားတဲ့ သူတစ်ယောက် ပိုးသတ် ဆေးဖျန်း နေတယ်။ မျက်နှာပေါ်မှာ ရိုးရိုး တစ်ခါသုံး နှာခေါင်းစည်းနဲ့ ။ ဆေးဖျန်းတာက ပုံးကို လွယ်ဖျန်းတာမဟုတ်ဘူး။ ကွန်ကရိ ကန်ထဲမှာ ဆေးတွေဖျော်ထားပြီး စက်နဲ့ မှုတ်ဖျန်းနေတာ။

သူ့အနားမကပ်ရဲလို့ ခဏရပ်ပါဦးဗျ ဆိုပြီးလှမ်းပြောရတယ်။ ဆရာသမားက ကျွန်တော်တို့ ကို ဆေးကုမ္ဗဏီကလား ဆိုပြီး လှမ်းမေးတယ်။ ဒီစိုက်ခင်းတွေထဲမှာ ဆေးကြော်ငြာသမားတွေ ဘယ် လောက်များများလာနေပါလိမ့်။

မဟုတ်ပါဘူးဗျာ၊ လာလေ့လာတာ လို့ပြောတော့ စိတ်ဝင်စားမှုလျော့သွားတဲ့ပုံပဲ။ ဆေး နံ့က ပြင်းလိုက်တာဗျာ ၊ခင်ဗျား နှာခေါင်းစည်းက ပိုးသတ် ဆေး ဖျန်းတာကို ကာကွယ်လို့မရဘူး၊ ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းရင် တပ်ရတာ သီးခြားရှိတယ် လို့ ပြောပြ တော့ ရှုပ်ရှုပ်ရှက်ရှက် ဆိုတဲ့ အကြည့်နဲ့ ကျွန်တော်တို့က ဒီအနံ့ကို ရိုးနေပြီ၊ တစ်ခါတစ်လေ တပ်တောင် မတပ်ဘူး လို့ ပြော တယ်။ သူတို့က နှာခေါင်းစည်းဟာ အနံ့ကို ကာကွယ်ဖို့ အတွက် တပ်ရတာမဟုတ်ဘူး။ ပိုးသတ်ဆေးငွေ့တွေ ခန္တာ ကိုယ်ထဲ ဝင်ပြီး လူကို အန္တရာယ်ပြုမှာ ကို ကာကွယ်ဖို့တပ်ရတယ် ဆိုတာ သိပုံမရ ဘူး။ လက်အိတ်မသုံးဘူးလားလို့ ဆက်မေးရင် ပိုးသတ်ဆေးနဲ့ အပက်ခံရမယ့် အခြေအနေဖြစ်လို့ မပြောတော့ဘူး။

နှင်းဆီခင်းတွေကြားက ဖြတ်ပြီး တဲလေးတွေဆီကို ထွက်ခဲ့တယ်။ တဲတစ်လုံးရှေ့မှာ ဆိုင်ကယ် တစ်စီး၊ ဒူးကာတွေ၊ ဘာတွေ မရှိတော့ဘူး။ အရိုးစုနီးပါး ဖြစ်နေပြီ။ ဒါပေမယ့် ဒီတော ဒီတောင်နဲ့ ဒီဆိုင်ကယ်မျိုးက အကိုက်ဆုံးပဲ။ ဆိုင်ကယ်ဘေးမှ လူကြီးနှစ်ယောက်၊ ကလေးတစ်ယောက်၊ ဆိုင်ကယ်ပြင်နေတာမဟုတ်ဘူး။ ဆေးဖျန်းတဲ့ လေမှုတ်စက်ကို ပြင်နေတာ၊ ကလေးက လေ့လာသူပေါ့။

ဖလန်ထည် အင်္ကျ ီ အကွက်ဝတ်ပြီး ခေါင်းမှာ ဦးထုပ်ဆောင်းထားတဲ့ လူက မော့ကြည့်ပြီး နှုတ်ဆက် တယ်။ အင်္ကျ ီက ရော၊ ဦးထုပ်ပါ အရောင်လွင့်၊ အနားဖွာ၊ ဟောင်းနွမ်းနေပေမယ့် သူ့အပြုံး က လတ်ဆတ်သစ်လွင်လှတယ်။ နှင်းဆီစိုက်ခင်းတွေအကြောင်းမေးချင်လို့ ဆိုတော့ လိုလို လားလားပဲ ၊ သူ့တဲ ကပြင်မှာ ထိုင်ဖို့ ခေါ်တယ်။

တဲက သွပ်မိုး၊ ဝါးထရံကာ၊ ဝါးထရံတောင် အပြည့်မဟုတ်ဘူး။ တစ်ခြမ်းက မိုးကာ အပြာစ နဲ့။ တဲထဲမှာ အခန်းမရှိဘူး။ ခေါင်းရင်းဘက်မှာ အိပ်ယာနှစ်ခု၊ နံရံမှာ လုံးထွေးချိတ်ထားတဲ့ ခြင် ထောင် နှစ်လုံး။ ကြမ်းပြင်ပေါ်မှာ ဘယ်ဟာက ဘယ်သူအတွက်လည်း မသဲကွဲတဲ့ စောင်တွေ လုံးထွေးလို့၊ ခြေရင်းမှာ မီးဖိုတစ်ခု၊ ထင်းချောင်းနည်းနည်း ၊ ဒန်အိုးအဟောင်းနှစ်လုံး။ အိပ်ယာခြေရင်းမှာ ပိုင်ဆိုင်သော အဝတ်အားလုံးထည့်ထားပုံရတဲ့ မြွေရေခွံအိတ်ကို ချုပ်ထားတဲ့ ဇစ်တပ် အိတ် ကြီး တစ်လုံး၊ အသေးတစ်လုံး။

ဒီဒေသမှာ နှင်းဆီစိုက်တဲ့ သူအားလုံးလိုလိုက အညာကျေးလက်ဒေသက လာတဲ့ တောင်သူ တွေ၊ လုပ်ငန်းရှင်တွေနဲ့ဖက်စပ်လုပ်နေတာ။ လုပ်ငန်းရှင်တွေက မြေပိုင်တယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဒေသခံ တောင်သူတွေဆီက မြေကို နှစ်ရှည်ငှားတယ်။ ပြီးရင် လုပ်ငန်းရှင်က နှင်းဆီပျိုးပင်၊ မြေသြဇာ၊ ပိုးသတ်ဆေး၊ စက်၊ စက်သုံးဆီ အားလုံးထုတ်ပေးတယ်။ တစ်လ တစ်ခါ စာရင်းရှင်းရင် ကုန် ကျ စရိတ်အားလုံးနှုတ်ပြီး အမြတ်ကို တစ်ယောက် တစ်ဝက်ခွဲယူတယ်။

ကျွန်တော်တို့ကို ရှင်းပြတဲ့သူက ပခုက္ကူနယ်ဘက်က။ အသက် လေးဆယ်ကျော်ပြီ။ လူပျိုကြီး။ ဒီ တဲမှာ သူ့ညီနဲ့နေတယ်။ တဲနီးချင်းတွေကလည်း သူ့ညီအကိုမောင်နှမတွေ။ အညာမှ ညီအကို မောင်နှမ ရှစ်ယောက်ရှိတဲ့ အထဲက ညီအကိုလေးယောက်နဲ့ ညီမ တစ်ယောက်က ဒီမှာ နှင်းဆီ လာစိုက်နေတယ်။ သူတို့ ညီအကိုနှစ်ယောက်ကလွဲရင် ကျန်တာက အိမ်ထောင်နဲ့။

သူ့ရွာကနေ ဒီဒေသကို နှင်းဆီ စိုက်ဖို့ အစောဆုံးရောက်တာက သူပေါ့။ သူ့နောက်ကမှ ကျန်တဲ့ ညီအကို မောင်နှမ တွေလိုက်လာတာ။ နောက်ပြီး ရွာက လိုက်လာတဲ့သူတွေလည်းဆယ်ယောက် လောက်ရှိသေးတယ်။ အားလုံး ခြံနီးချင်းတွေပဲ။

သူကတော့ အရွယ်ရောက်ထဲက ရွာမှာနေရတဲ့အချိန်နည်းတယ်။ သူတို့ဒေသက မိုးကလည်း မမှန်၊ အလုပ်အကိုင်ကလည်း ထန်းတက်တာနဲ့ ယာစိုက်တာပဲရှိတော့ ရေခြားမြေခြား အလုပ် သွားလုပ်ကြတာများတယ်။ သူရွာကထွက်တော့ ဆယ့်ရှစ်နှစ်ကျော်ကျော်ပဲရှိသေးတယ်။ မုံရွာ က သံရည်ကျိုစက်မှာ လုပ်တယ်။ နောက်တော့ မှော်ဘီဘက်သွားပြီး ထန်းအငှားတက်တယ်။ နှင်းဆီ ခြံတွေမှာလုပ်တာက ပိုကောင်းတယ်လို့ကြားတော့ တိုက်ကြီးဘက်မှာ နှင်းဆီ ဖက်စပ်စိုက်တယ်။ မြေညံ့တော့ ဝင်ငွေမကောင်းဘူး။ ဒါနဲ့ ချင်းရွှေဟော်သွားပြီး တရုတ်ပြည်ထဲမှာ ကြံသွားခုတ် တယ် ။ ဝင်ငွေကောင်းပေမယ့် တရုတ်ရဲလိုက်တိုင်း တောထဲ သွားပုန်းနေရလို့ ကြာကြာမနေနိုင်ဘူး။ ပြန်လာခဲ့တယ်။

နောက်တော့ သူအရင်လုပ်ခဲ့တဲ့ သူဌေးက ရွာငံဘက်မှာ နှင်းဆီ သွားစိုက်မယ်ဆို တော့ လိုက်လာ လိုက်တာ အခုဆို ခြောက်နှစ်ကျော်ပြီပေါ့။ အခုတော့ မောင်နှမတွေ စုပြီး မြေ လေးဧကကျော် ငှားပြီး ကိုယ်တိုင် စိုက်တဲ့ အခြေအနေရောက်လာပြီ။ မြေဆီ၊ ပိုးသတ်ဆေး၊ စက်ဆီ တွေက တော့ အကြွေးယူပြီး လချင်းရှင်းတာပေါ့။

နှင်းဆီတစ်ပင်က စိုက်ပြီးရင် ငါးနှစ်၊ ခြောက်နှစ် ခူးလို့ရတယ်။ မိုးနဲ့ နွေဆိုရင် နေ့တိုင်း ညှပ် (ခူး ) လို့ရတယ်။ ဆောင်းတွင်းကတော့ အေးတဲ့အတွက် အပွင့်နည်းတယ်။ နှစ်ရက် သုံးရက် တစ်ခါပဲ ညှပ်ရတယ်။ နှင်းဆီ ကတော့ စိုက်ခင်းထဲအထိ ဆင်းပြီး ချုပ်ဝယ်တာဆိုတော့ ရောင်းဖို့ အတွက် မပူရဘူး။ ဒါပေမယ့် နှင်းဆီက ငွေသုံးနိုင်မှ အပွင့်ပွင့် တာ။ တစ်လကို ကုန်ကျစရိတ် သုံးလေးသိန်း ရှိတယ်။ ဈေးကောင်းတဲ့အချိန်ဆိုရင် တစ်လ ဆယ်သိန်း၊ ဆယ်ငါးသိန်းတော့ ဝင်တာပဲ ။ ဒါပေမယ့် အမြဲတမ်းဈေးကောင်းရနေတာတော့မဟုတ်ဘူး။ ပန်းပွင့်တိုင်း ဈေး ကောင်းရရင် အခုလောက်ဆို မြေပိုင်ပြီး ကားစီးနေပြီပေါ့တဲ့။

မနှစ် ( ၂၀၂၁ ) က အခြေအနေဘယ်လိုလဲလို့မေးလိုက်တော့ သူ့မျက်နှာက ခရမ်းချဉ်သီးမှည့် ကို မီးထဲပစ်ထည့်လိုက်သလို ရှုံ့တွ မဲ့ရွဲ့သွားတယ်။ စိတ်ပျက်တာလား၊ စက်ဆုပ်ရွံ့ရှာတာ လား၊ အတိတ်ကို မေ့လိုက်ချင်တာလား မသိနိုင်ဘူး။ ပြီးတော့မှ ဝယ်လက် မရှိလို့ ချိုးပြီး လွှင့်ပစ်ရ တယ်။ ဝယ်သူရှိတော့လည်း ဆယ်ပွင့်မှ နှစ်ရာ ၊ သုံးရာ ရသတဲ့။

အခု ဆောင်းတွင်းတော့ ဈေးပြန်ကောင်းလာတယ်၊ ဆယ်ပွင့် တစ်ထောင်ဈေးရတယ်၊ ခေတ် ပျက်ကြီးထဲမှာ ဘာလို့ ဈေးကောင်းရလဲ မသိဘူး လို့လည်း မှတ်ချက်ပြုတယ်။ သူ့ညီက တရုတ် လမ်းပိတ်ပြီး တရုတ်ပန်းတွေ မဝင်လို့ဆိုပြီး လှမ်းပြောတယ်။ အရှေ့မြင် အနောက်မြင် တောင်တက်ချိန်ကလည်း တရုတ် လမ်း ပိတ်လို့ တရုတ်အသီးတွေမဝင်ဘူး။ ဒါ့ကြောင့် လိမ္မော်ဈေးကောင်းတယ်လို့ ကြားခဲ့ရတယ်။နှင်းဆီ နဲ့ လိမ္မော် လည်း ပထဝီနိုင်ငံရေး နဲ့မလွတ်နိုင်တဲ့သဘောပေါ့။

မိုင်းအင် ပတ်ဝန်းကျင်ဘက် ခရီးဆက်ဖို့ရှိသေးတော့ နှုတ်ဆက်ပြီး ထွက်ခဲ့တယ်။ နှင်းဆီ ခင်းထဲ ပြန်ရောက်တော့ ဆေးဖျန်းသမားက ဆေးဖျန်းလို့မပြီးသေးဘူး။ တုန်းကနဲ လဲသေသွားမှ အဆိပ် မဟုတ်ဘူး။ ခန္တာကိုယ်ထဲကို တစိမ့်စိမ့်ဝင်ပြီး အချိန်ကြာမှ ဒုက္ခပေးတဲ့ ဓာတုဆေးတွေ ရှိတယ် ဆိုတာ သူ့ကို ရှင်းပြခွင့်မရဘူး။ ဒါပေမယ့် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အဆိပ်တွေ ကြားမှာ နေရတဲ့ကိုယ့် စိတ်ဓာတ်တွေလည်း ဘယ်လောက် အဆိပ်သင့်နေပြီ ဆိုတာ မသိနိုင်ဘူး။

တောင်တက်လမ်းက လီဆူစခန်းကျော်တာနဲ့ တောင်စောင်းအတိုင်းတက်သွားတယ်။ ဒီနေရာမှာ လမ်းက ခြေတစ်ဖဝါးစာကျော်ကျော်လေးပဲရှိတယ်။ တစ်ဖက်မှာ တောင်နံရံ၊ တစ်ဖက်မှာ ချောက် ဆိုတော့ အတွေ့အကြုံမရှိတဲ့ ခရီးသွားတွေ ၊ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးတွေ အခက်အခဲဖြစ် တဲ့ နေရာလို့ လမ်းပြတွေက ပြောပြတယ်။

တောင်စောင်းအတိုင်းတက်တဲ့လမ်းဆုံးတော့ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထိပ်ကို သွားတဲ့ တောင်ကြောပေါ်ရောက်သွားတယ်။ တောင်ကြောပေါ်တက်ပြီး နည်းနည်းလေ ျှာက်လိုက် တာနဲ့ ရပ်စောက်၊ ပင်းတယ နဲ့ ရွာငံ မြို့နယ်သုံးခု ဆုံတဲ့ အမှတ်အသား ကျောက်ပုံတစ်ပုံကို တွေ့ရ တယ်။ ကျောက်ပုံကို မျက်နှာမူပြီး ကြည့်လိုက်ရင် ညာဘက်က ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ဘယ် ဘက်က ပင်းတယ မြို့နယ် ၊ ရှေ့တူရူက ရွာငံမြို့နယ်လို့ ဆိုတယ်။

ကျွန်တော်တို့ တက်တဲ့နေ့က တောင်ပေါ်မှာ ရာသီဥတု အတော်ဆိုးတယ်။ မိုးအုံ့ မြူတွေ မှိုင်းဝေနေပြီး ပတ်ဝန်းကျင် ရှုခင်းကို ကောင်းကောင်းမမြင်ရဘူး။ လမ်းပြတွေကတော့ မိုးရွာရင် ပြန်လှည့်ဆင်းရမယ်လို့ သတိပေးတယ်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ မှာ မိုးရွာ လေပြင်းကျ မြူ တွေ ပိတ်လို့ ဒုက္ခရောက်နေတဲ့ ခရီးသွားအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို ကြံခင်းမြှောင် ရွာသားတွေက တောင်ပေါ်တက် ပြီး ကယ်ထုတ်ခဲ့ရဖူးတယ်။ ဒါ့ကြောင့် တောင်တက်မယ်ဆိုရင် ရာသီဥတု ကြောင့် ဖြစ်ဖြစ်၊ အခြားအခြေအနေတစ်ခုခုကြောင့်ဖြစ်ဖြစ် အရေးပေါ်အခြေအနေနဲ့ ကြုံလာရင် အဆင်သင့် ဖြစ် နိုင်ဖို့အတွက် ကိုယ်နဲ့ အတူ ရေဘူးတစ်ဘူး၊ စားစရာမုန့်၊ မီးခြစ်၊ Power Bank အပို တွေ ဆောင်ထားတာ အကောင်းဆုံးပဲ။

ဒီတောင်ကြောပေါ်ရောက်တာနဲ့ တောင်ဇလပ်ပင်တွေကို စတွေ့ရပြီ။ တောင်ပေါ်မှာ တောင်ဇလပ် ပန်း နီနီတွေ ပင်လုံးကျွတ်ပွင့်နေတယ်။ အပင်အောက်မြေပြင်မှာလည်း ကြွေကျ နေတဲ့ တောင်ဇလပ် ပန်းနီနီတွေ နဲ့ ဖုံးလွှမ်းနေတယ်။ အထပ်ထပ် လွှမ်းနေတဲ့ ရေညှိတွေ အောက်က ကြွက်သားတွေ လို ဖုထစ်နေတဲ့ သစ်ခေါက်တွေ ၊ လေပြင်းဒဏ်ကြားကနေ ထိုးထွက် ထောင်မတ်နေတဲ့ အကိုင်းအခက် တွေနဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ရာသီဥတုဒဏ်၊ လေပြင်းဒဏ် ကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး ရှင်သန်နိုင်၊ ပန်းတွေဝေပြီး တောင်တန်းကို အလှဆင်နိုင်တာ တောင်ဇလပ်ပင်တွေရဲ့ ထူးခြားတဲ့ အရည်အသွေးပဲ။

“ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ခိုင်ခိုင်ခန့်ခန့်ရပ်တည်ခဲ့တဲ့ ဒို့ရဲ့ သမိုင်းဒီအစဉ်အလာကောင်းတွေ၊ ထိန်းသိမ်းရင်း သာယာတော့မယ့် ဘဝသစ်ဆီကို ကြားယောင်နေ၊ မြင်ယောင်နေမိတယ် ”

သွှအောင်၊ ဂျွန်သင်ဇမ်း၊ သ ျှမ်းလန်တို့ ရေးဖွ့ဲ သီဆိုထားတဲ့ “အရိုင်းမြေမှ တောင်ပံလေးများ” အခွေ ထဲက တောင်ဇလပ်မြေ၏ ရင်ခုန်သံ သီချင်းလေးကို နားထောင်ခဲ့ဖူးတာ နှစ်သုံးဆယ် ကျော်ခဲ့ပြီလေ။ ခုတော့ သီချင်းလေးတွေလည်း သံစဉ်မချိုနိုင်တော့ပြီပဲ။

သုံးမြို့နယ် နယ်နမိတ်အမှတ်အသားကျောက်တိုင်ကို ရောက်တာနဲ့ တောင်တက်လမ်းက တောင် ကြောအတိုင်း နိမ့်လိုက်၊ မြင့်လိုက်နဲ့ အရှေ့မြင် အနောက်မြင် တောင်ခြေအထိ ခရီးဆက် သွား တယ်။ တောင်ကြောပေါ်မှာ တောင်ဇလပ်ပင်တွေရှိသလို အခြား အမြဲစိမ်း အပင်ကြီးတွေလည်း ရှိတယ်။ ရာသီဥတု အေးမြပြီး မြူတွေဆိုင်းနေလေ့ရှိတဲ့အတွက် သစ်ပင်ကြီးတွေရဲ့ ပင်စည် တွေ မှာ ရော၊ ကျောက်ဆောင်တွေမှာပါ ရေညှိတွေတက်နေ တယ်။

တောင်ကြောပေါ်က တစ်ချို့နေရာတွေမှာတော့ အောက်ခံမြေသားက ကျောက်ဖြစ်နေတဲ့ အတွက် သစ်ပင်ကြီးတွေမရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် အချိန်အတော်များများကတော့ နေပြောက်မထိုးတဲ့ သစ်ပင် ကြီးတွေအောက်က သွားရတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတောင်ကြောမှာ ပရဆေးပင်တွေလည်း ပေါက် တယ်။ လမ်းပြတွေက ရှင်းပြပေမယ့် အပင်နာမည် အများစုက ပလောင်ဘာသာနဲ့ ဖြစ်နေ တဲ့ အတွက် အမျိုးအစား သေသေချာချာမသိခဲ့ရဘူး။ မြန်မာဘာသာနဲ့ ခေါ်တဲ့ ကျောက်ချင်း ( ဂျင်း)၊ ကရဝေး၊ ကွမ်းအရိုင်း လောက်ပဲ သိရတယ်။ သစ်ကိုင်းတွေမှာ ပေါက်နေတဲ့ ရေညှိပင်တွေကြားက တွဲလောင်းကျနေတဲ့ ဆံချည်မ ျှင်လို အနက်ရောင်နွယ်တွေကလည်း ဆေးဖက်ဝင်တယ်လို့ ပြော တယ်။

တောင်ကြောပေါ်ရောက်ပြီး မကြာခင်မှာပဲ နောက်ဘက်က အသံတွေကြားရပြီး လူငယ်လေး ဆယ် ယောက် သီချင်းတကြော်ကြော်နဲ့ ကျွန်တော်တို့ကို ကျော်တက်သွားကြတယ်။ သူတို့ကတော့ ဆိုင်ကယ်နဲ့လာပြီး ဆိုင်ကယ်တွေကို မိုးလုံးဟိန်းတောင်ထိပ်မှာ ထားခဲ့တယ်လို့ ပြော တယ်။ ကောင်လေး ငါးယောက်၊ ကောင်မလေး ငါးယောက်၊ ကောင်းဘို ဘက်က လာတဲ့ ဒေသခံတွေဆိုတော့ လမ်းပြမလိုဘူး။ ကျွန်တော့်လမ်းပြက ဖြေးဖြေး တက်ကြလေ လို့ ပြောတာတောင် မရဘူး။ သုတ်ခြေတင်သွားကြတယ်။

တောင်ကြောအတိုင်း နှစ်နာရီနီးပါးလောက်လေ ျှာက်လိုက်တော့ အရှေ့မြင် အနောက်မြင် တောင်ခြေကို ရောက်တယ်။ တောင်ခြေမရောက်ခင် ပြန့်လေးမှာ ခုနတုန်းက ကျွန်တော် တို့ကို ကျော်တက်သွားတဲ့ လူငယ်လေးအုပ်စု နားနေတာတွေ့တယ်။ အမြန်လေ ျှာက်ပြီးတက်လိုက်တဲ့ အတွက် ခြေကုန်လက်ပန်းကျသွားပုံပေါ်တဲ့ ဒီအဖွဲ့ဟာ ကျွန်တော်တို့ တောင်ထိပ်ရောက်ပြီး အတော်ကြာမှ ရောက်လာတယ်။

ဘဝမှာ တာတိုပြေးတာနဲ့တူတဲ့ အားသွန်ခွန်စိုက် ချက်ခြင်း ထလုပ် ရတဲ့ အလုပ်တွေရှိသလို မာရသွန်ပြေးတာနဲ့တူတဲ့ စိတ်ရှည် သည်းခံ ဇွဲသန် ပြီး အခြေအနေနဲ့ အညီ အနှေး အမြန် ချိန်ဆ လုပ်ရတဲ့ အလုပ်တွေလည်း ရှိတယ်ဆိုတဲ့ သင်ခန်းစာကို သူတို့ သင်ယူ လိုက်နိုင်ပြီလို့ မေ ျှာ် လင့်မိတယ်။ ဒါပေမယ့် အသက်သာကြီးတယ် အဲဒီသင်ခန်းစာကို မသင်ယူ နိုင်၊ မသိ နိုင် သေးတဲ့ သူတွေကိုလည်း မြင်နေရတော့ ဒီလူငယ်လေးတွေရော သင်ခန်းစာ ယူနိုင်ပါ့ မလားလို့ တွေးပူမိပြန်ရော။

အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ခြေကနေ တောင်ထိပ်ကို တက်ရတဲ့ ခရီးက ၄၅ မိနစ်လောက် ကြာတယ်။ တောင်တက်ခရီးရဲ့ အပင်ပန်းဆုံးအပိုင်းပဲ။ မတ်စောက်သလို ကျောက်တုံး ကျောက် ဆောင်တွေကို နင်းတက်ရလို့ အတက်ရော၊ အဆင်းပါ သတိထားရတဲ့ အပိုင်းဖြစ်ပါတယ်။ တောင်ခြေကနေ တောင်ထိပ်အထိ တိမ်တွေဖုံး၊ နှင်းမိုးဖွဲဖွဲလေးတွေကျနေတော့ ပတ်ဝန်းကျင် ကိုလုံးဝမမြင်ရဘူး။ မြင်ရရင်တောင်မှ ခြေတစ်လှမ်း ခြင်း ကို အားထည့်ပြီး တက်၊ လူကလည်း မောလို့ သက်ပြန်ရှုနေရတဲ့အတွက် ပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားနိုင်မယ်မထင်ဘူး။

ဒါပေမယ့် တောင်တက်လမ်းအဆုံး တောင်ထိပ်ပေါ် ရောက်သွားတာနဲ့ ပင်ပန်းခဲ့သမ ျှ အားလုံး မေ့သွားတော့တာပဲ။ ရာသီဥတု ဆိုးတဲ့အတွက် ပတ်ဝန်းကျင်ရှုခင်း အလှအပကိုတော့ ခံစားလို့ မရဘူး။ ဒါပေမယ့် ရည်မှန်းချက်တစ်ခုကို အောင်မြင်ပြီးမြောက်အောင်ဆောင်ရွက်နိုင်တဲ့ ပီတိ ကို တော့ အပြည့်အဝခံစားလို့ရတယ်။ ဘယ်သူ့အမိန့်နဲ့မှ တက်တာမဟုတ်ဘူး။ ပြိုင်ပွဲ ဝင် တာ လည်း မဟုတ်ဘူး။ ပြန်လှည့်လို့လည်း အပြစ်တင်မယ့်သူမရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် ရည်မှန်းချက်တစ်ခု ကို မဖြစ်မနေ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်တဲ့ ပီတိကို ခံစားဖို့ အတွက် တောင်ထိပ်ရောက်အောင် ကြိုးစားခဲ့တယ်။ တောင်တက်ခြင်းရဲ့ အနှစ်သာရက ဒါပါပဲ။

တောင်ထိပ်မှာ အပူချိန်က ၅ ဒီဂရီ ဆယ်လ်စီးရပ် ( 5 ံC) ပဲရှိပြီး လေပြင်းတိုက်နေတဲ့အတွက် ကြာကြာမနေနိုင်ဘူး။ မိနစ်နှစ်ဆယ်လောက်ပဲနေပြီး လေကွယ်တဲ့ တောင်စောင်းမှာ နေ့လယ်စာ စားပြီး ပြန်ဆင်းခဲ့တယ်။ အပြန်လမ်းမှာတော့ မြင်ကွင်းကောင်းလာလို့ ပတ်ဝန်းကျင် ရှုခင်းတွေကို မြင်ခဲ့ရတယ်။ ဓာတ်ပုံရိုက်နိုင်ခဲ့တယ်။

အရှေ့မြင် အနောက်မြင် တောင်တက်ခရီးဟာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အခြေခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်း အတွက် အခွင့်အလမ်းတစ်ခုပဲ။ ဒါပေမယ့် ခရီးသွားတွေများလာတာနဲ့ အမ ျှ သစ်တော ထိန်းသိမ်းရေး နဲ့ စွန့်ပစ်အမှိုက် ပြဿနာ တွေကို ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့လည်း ပြင်ဆင်ထားရမယ်။ ကျွန်တော့်ခရီးစဉ်အတွင်းမှာတော့ အမှိုက်စွန့်ပစ်တာနဲ့ပတ်သက်ပြီး စနစ်တကျ ဆောင် ရွက် ထားတဲ့ အစီအစဉ်တွေမတွေ့ခဲ့ရဘူး။ တစ်ဦးချင်းတာဝန်သိမှုနဲ့ လုပ်နေတဲ့ သဘောပဲ။

ကျွန်တော် ဟာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လထဲမှာ မလေးရှားနိုင်ငံ ကင်မရွန်းဒေသရဲ့ အမြင့် ဆုံး တောင်ကုန်းဖြစ်တဲ့ အီရွန်တောင် ( Mount Irau) ( ပေ ၆၉ ၂၃ ) ကို တက်ခဲ့တယ်။ အီရွန်တောင်ဟာ အမျိုးသားသဘာဝကာကွယ်တော ကြိုးဝိုင်းထဲမှာရှိတယ်။ ရာသီဥတု ကလည်း အရှေ့မြင်အနောက်မြင်တောင်နဲ့တူတယ်။ သစ်တောကလည်း မုတ်သုံသစ်တောကြီး။ အမြင့်ပေ ခြောက်ထောင်လောက် မှာ ရှိတော့ အမြဲစိုစွတ်နေပြီး သစ်ပင်တွေမှာ ၊ မြေပြင်မှာ ရေညှိတွေ အထပ်ထပ်နဲ့ဖြစ်နေပါတယ်။ တောင်တက်လမ်းကတော့ အရှေ့မြင် အနောက်မြင် တောင်ထက် ပိုကြမ်းတယ်။

အဲဒီ အီရွန်တောင်ကို ကျွန်တော် တက်တဲ့အချိန်မှာ မလေးရှား အစိုးရက တောင်တက်သမား များ လိုက်နာ ရမယ့် စည်းကမ်းချက်တွေကို အခုလို သတ်မှတ်ထားတာတွေ့ခဲ့ရတယ် –

၁။ တစ်နေ့ကို လူ ၆၀ ပဲ တက်ခွင့်ရှိတယ်။ ဦးရာလူ စနစ်ပဲ။ အွန်လိုင်းက စာရင်းပေးလို့မရဘူး။

၂။ ဝင်ကြေးပေးရတယ်။ မလေးရှားနိုင်ငံသားဆိုရင် ရင်းဂစ် ၂၀၊ နိုင်ငံခြားသားဆိုရင် ရင်းဂစ် ၃၀။

၃။ တောင်ထိပ်ကနေ မွန်းလွဲ ၂ နာရီမတိုင်ခင်ပြန်ဆင်းရတယ်။ နောက်ကျရင် မှောင်ပြီး လမ်း ပျောက်တတ်တယ်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ လမ်းပျောက်လို့ ရဲတပ်ဖွဲ့က လိုက်ရှာကယ်တင်ရတဲ့ ဖြစ်စဉ် ငါးခု ရှိခဲ့တယ်။

၄။ သစ်တောထဲမှာ မီးမမွှေးရဘူး။ လမ်းရှင်းတဲ့အနေနဲ့ သစ်ပင်၊ သစ်ကိုင်းခုတ်တာမျိုး မလုပ် ရဘူး။ သစ်တောထဲက သစ်ပင်၊ ပန်းပင်၊ သစ်ဥ၊ သစ်ဖု မယူရဘူး။ အမဲလိုက်ခြင်းမလုပ်ရဘူး။ အဲဒီ တားမြစ်ချက်ကို ချိုးဖောက်ရင် ဒဏ်ငွေ ရင်းဂစ် တစ်သောင်း နဲ့ ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ် အထိ အပြစ် ပေးလို့ရတယ်။

၅။ တောင်တက်လမ်းနဲ့ တောင်ထိပ်မှာ ကိုယ့်အမှိုက်ကိုယ်ပြန်သိမ်းရတယ်။ လမ်းမှာ ရေသောက် စရာ၊ အပေါ့အပါးသွားစရာနေရာတွေမရှိဘူး။ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ရေသန့်ဘူး သယ်ရမယ်။ လိုအပ်ရင် တောတိုးပြီးဖြေရှင်းရမယ်။

၆။ တောင်တက်လမ်း အစကနေ တောင်ထိပ်အထိ လူလုပ်အဆောက်အဦ၊ လှေကားထစ် ၊ လက်ရန်း လုံးဝမရှိဘူး။ အတက်အဆင်း အလွန်ခက်တဲ့နေရာမှာ ကြိုးချပေးထား တယ်။ ဒါမှ မဟုတ် အလူမီနီယံလှေကားထောင်ပေးထားတယ်။ ချောက်ကမ်းပါးနေရာတွေ၊ လမ်းမှား နိုင်တဲ့ နေရာတွေမှာ အဝါရောင်ကြိုးတွေ တားပြီး သတိပေးထားတယ်။

၇။ ဒေသခံတွေကို တောအုပ်၊ တောခေါင်းအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးပြီး တောင်တက် လမ်း တစ် လေ ျှာက် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဆောင်ရွက်ခိုင်းတယ်။

၈။ တောင်တက်လမ်းတစ်လေ ျှာက်မှာ စစ်ဆေးရပ် Check Point ဆယ်ခုရှိတယ်။ အဲဒီနေရာတွေမှာ အဝါ ရောင်ဆိုင်းဘုတ်နဲ့ နေရာအမှတ်စဉ်၊ အမြင့်ပေ၊ လတ္တီကျူ့၊ လောင်တီကျူ့၊ အရေးပေါ် ဆက်သွယ်ရမယ့် ဖုန်း နံပါတ်တွေဖော်ပြထားတယ်။ တောင်ထိပ်အထိ ဖုန်းအဆက်အသွယ် ကောင်းကောင်းရတယ်။

အခုလို ပြောပြတော့ မလေးရှားနိုင်ငံက အတိုင်းပုံတူကူးချလို့တော့မရဘူးလို့ ပြောသူလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် မလေးရှားနိုင်ငံဟာ သဘာဝအခြေခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွေကို အောင်အောင်မြင်မြင် ဆောင်ရွက် နေတဲ့ နိုင်ငံဆို တဲ့ အချက်ကိုလည်း ပစ်ပယ်မထားသင့်ဘူး။

ဒါ့အပြင် အရှေ့မြင်အနောက်မြင်တောင်ရဲ့ ထူးခြားချက်က ပင်းတယ၊ ရွာငံ နဲ့ ရပ်စောက် မြို့နယ် သုံးခုလုံးနဲ့ဆက်စပ်နေတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ ပင်းတယနဲ့ ရွာငံက ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ အစိုးရရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်မှာရှိပြီး ရပ်စောက်က ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ ရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု အောက်မှာ ရှိတယ်။

ဒ့ါကြောင့် အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင် သဘာဝအခြေခံခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် အားလုံးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုက အရေးကြီးပါတယ်။ ဒါ့ထက် အရေး ကြီး တာကတော့ တောင်ပတ်ဝန်းကျင်က ကျေးရွာလူထု အနေနဲ့ သဘာဝအခြေခံခရီးသွား လုပ်ငန်း ကနေ အကျိုးခံစားခွင့်ရရှိနိုင်ဖို့၊ စီမံခန့်ခွဲရေးမှ သူတို့ကိုယ်တိုင်ပါဝင်နိုင်ခွင့်ရဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

“ တောင်တက် တယ်ဆိုတာ တောင်ကို အနိုင်ယူသိမ်းပိုက်တာမဟုတ်ဘူး၊ ကိုယ့်ကိုကိုယ် အောင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်တယ်”

( Sir Edmund Hillary ဧဝရတ်တောင်ထိပ်ကို ပထမဆုံးတက်ရောက်နိုင်ခဲ့သူ)

တောင်တက်တယ်ဆိုတာနဲ့ ထိပ်ဆုံးရောက်ဖို့အတွက် အခက်အခဲတွေ၊ ပင်ပန်း မှု တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ်၊ လမ်းတစ်ဝက်မှာပဲ လက်မြှောက်အရှုံးပေးပြန်လှည့်ချင်စိတ်တွေ ပေါ်လာ မယ်။ ဒီလို ရုပ်ပိုင်း၊ စိတ်ပိုင်း ဆိုင်ရာ အခက်အခဲတွေကို ကျော်လွှားနိုင်မှ တောင်ထိပ်ကို ရောက် နိုင်မယ်။ ဒါ့ကြောင့်လည်း Hillary က ကိုယ့်ကိုကိုယ် အောင်နိုင်ခြင်း လို့ ပြောခဲ့တာပဲ။

တစ်နည်းအားဖြင့် တောင်တက်ခြင်းဟာ ကိုယ့်ရဲ့ ရုပ်ပိုင်း၊ စိတ်ပိုင်း ဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုကို ဆန်းစစ် ခြင်း လည်း ဖြစ်တယ်။ ဒါ့ကြောင့်လည်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်ကို တောင်တက်ခြင်းတွေနဲ့ ဖြတ်သန်းဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်။

တောင်တက်ခြင်းကို ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းက ပေ ၇၇၅၂ ပေမြင့်တဲ့ အရှေ့မြင် အနောက်မြင် တောင် နဲ့ စတင်ဖို့ ရွေးချယ်ခဲ့တယ်။ အဲဒီအတွက်ပြင်ဆင်တဲ့အနေနဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ လ ထဲမှာ ပင်းတယ မြို့နယ် ယာစကျီ ကျေးရွာကို တောင်ပေါ်ခရီးကြမ်းလမ်းလေ ျှာက်ခဲ့တယ်။ အဲဒီ အတွေ့အကြုံပေါ်မူတည်ပြီး အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ကို တက်နိုင်ဖို့ပြင်ဆင်တယ်။ ထိပ် ဆုံးကို ရောက်ချင်တယ်ဆိုရင် ထိပ်ဆုံးကို ရောက်နိုင်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ ဖြည့်ဆည်းမှု၊ ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ရမှာပဲ။ အဲဒီလို မဟုတ်ဘဲ ရောက်ချင်တဲ့ လောဘစိတ်တစ်ခုတည်းနဲ့ တောင်တက်ရင်တော့ အရှုံး နဲ့ အဆုံးသတ်ရမှာသေချာသလို ခရီးဖော်တွေကို ပါ ဒုက္ခပေး သလိုဖြစ်သွားနိုင်တယ်။

တောင်တက်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ပြင်ဆင်မှုတွေ ပြည့်စုံပြီလို့ ယူဆတဲ့အချိန်မှာ ပင်းတယ ကို ခရီး ထွက်ဖို့ စီစဉ်တယ်။ ပင်းတယ Golden Cave ဟိုတယ် မှာတည်းတယ်။ ဟိုတယ်ကပဲ တောင် တက်ခရီးအတွက်လိုအပ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုတွေ စီစဉ်ပေးတယ်။ ပင်းတယ ကနေ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ကို တက်နိုင်တဲ့ လမ်းကြောင်းနှစ်ခုရှိတယ်။ ပထမတစ်ခုက ပင်းတယ မြို့ နဲ့ နီးတဲ့ ကြံခင်းမြှောင်ဘက်က တက်တဲ့လမ်းကြောင်း၊ အဲဒီလမ်းကြောင်းက လေး နာရီ လောက်သွားရတယ်။ ဒုတိယတစ်ခုက ရပ်စောက်မြို့နယ် ကောင်းဘို ရွာကတဆင့် ရွာမ ရွာ အထိ ကားနဲ့သွားပြီး မှ တက်တဲ့လမ်းကြောင်း၊ သုံးနာရီကျော်သွားရတယ်။ ဒုတိယ လမ်းကြောင်း က ပထမ လမ်းကြောင်း ထက် လမ်းပိုသာတဲ့အတွက် ကျွန်တော်က ဒုတိယ လမ်းကြောင်း ကိုပဲရွေးလိုက်တယ်။

တောင်တက်ဖို့ အတွက် မနက်ခြောက်နာရီမှာ ဟိုတယ်က ထွက်တယ်။ ပင်းတယ- ကောင်းဘို က ၁၆ မိုင်ဝေးတယ်။ ပင်းတယ – ရပ်စောက်ကားလမ်းအတိုင်းသွားရတယ်။ လမ်းကောင်းတယ်။ ကောင်းဘို-ရွာမ လမ်း ၇ မိုင် က တောင်ပေါ်လမ်း ဖြစ်တဲ့အပြင် ရွာဟောင်း – ရွာမ အပိုင်းမှာ လမ်းကျဉ်း လမ်းဆိုးတဲ့အတွက် လေးဘီးယက် ယာဉ်နဲ့မှ သွားလို့ရတယ်။ လမ်းကြော မသိရင် ကိုယ့်ကားနဲ့ ကိုယ်သွားလို့ မရဘူး။

ဒါ့ကြောင့် ရွာမ ကနေ ကားနဲ့လာကြိုဖို့ ဟိုတယ်က စီစဉ်ပေးတယ်။ ကားပိုင်ရှင် ပလောင် တိုင်းရင်းသား မိုင်းလှအောင် ( ဦးလှအောင်ပေါ့)၊ နဲ့ ကျွန်တော်တို့ကို တောင်ထိပ်အထိ လိုက်ပို့မယ် မိုင်းဆန်းအောင် လာကြို တယ်။ ကောင်းဘို အထိက ကတ္တရာလမ်း၊ ကောင်းဘို ရောက်တော့ ကောင်းဘိုဈေးကို ဖြတ်ပြီး တောင်ပေါ်ခရီးစတယ်။

ကောင်းဘို- ရွာမ လမ်းက ကျေးလက်လမ်းဖွံ့ဖြိုးရေးဦးစီးဌာနက ပြင်ဆင်ပေးထားတဲ့လမ်း၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်ထဲက အပိုင်းလိုက်ပြင်လာတာ၊ ပြင်ပြီးတဲ့အပိုင်းတွေမှာတော့ အတက်အဆင်းပြေပြီး လမ်းကျယ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ရွာမအထိမရောက်သေးတဲ့အတွက် ရွာဟောင်း – ရွာမ အပိုင်းမှာ အရင်လမ်းဟောင်းအတိုင်းသွားရတဲ့ လမ်းက ကားတစ်စီးစာပဲရှိတဲ့အပြင် အကွေ့ အကောက်လည်းများတယ်။ သွားနေကျ၊ မောင်းနေကျ ယာဉ်မောင်းမဟုတ်ရင် မလွယ်ဘူး။ ( ကားလမ်းကြောင်းကို ဓာတ်ပုံနဲ့ ပြထားပါတယ်။ ) ။ ဒီလ ကုန်ရင်တော့ ရွာမ အထိ လမ်းပေါက် ပြီ လို့ ပြောတယ်။ အဲဒါဆိုရင်တော့ ကိုယ့်အစီအစဉ်နဲ့ ကိုယ် မောင်းတက်လို့ရပါပြီ။

ကားလမ်းနဲ့ အပြိုင် လ ျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုင်းဆွဲထားတာလည်း တွေ့ ရတယ်။ ဒီတောင်ပေါ်ဒေသရွာအတော်များများက လ ျှပ်စစ်မီးရနေပါပြီ။ တစ်ချို့ရွာတွေက တော့ မီးလိုင်းဆွဲနေဆဲပဲ။ ဦးလှအောင်က သူတို့ရွာမှာ လ ျှပ်စစ်မီးရတဲ့အတွက် လ ျှပ်စစ်မီး သုံးပြီး ထမင်းဟင်းချက်တဲ့သူတွေတောင်ရှိနေပြီလို့ ဆိုတယ်။ နောက်ပြီးတော့ “ အခု မီးခဏ ခဏ ပျက်တယ်ဗျ၊ ဆရာတို့ဘက်ရော” လို့မေးတယ်။ ကျွန်တော်လည်း “မြို့အုပ်မင်း” အက်ဆေး ကို သတိရ ပြီး ပြုံးမိတယ်။ “မြို့အုပ်မင်း ဘုန်း မိုးသို့ချုန်း၊ တောရော မြို့ပါ မနေသာ” တော့ဖြစ်နေပြီ။

ကောင်းဘိုက တက်လာပြီး ကျောက်တစ်လုံးရွာကျော်လာတာ့ လမ်းညာဘက်မှ ယမ်းတွင်း ရွာကို လှမ်းမြင်ရတယ်။ ရွာ ပတ်ဝန်းကျင်တောင်ကြော တွေမှာ ချယ်ရီတွေပွင့်နေတယ်။ ဒီနေရာမှာ တောင်ဇလပ်ပင်တွေကိုတော့ မတွေ့ရသေးဘူး။ တောင်ဇလပ်ပင်တွေက အရှေ့မြင် အနောက်မြင် တောင်ကြောပေါ်ရောက်မှတွေ့ရမယ်။

ရွာမ ရွာရောက်တော့ ဦးလှအောင်နေခဲ့တယ်။ မိုင်းလှထွန်းက လမ်းပြအကူအဖြစ်လိုက်တယ်။ ကားကို ဦးဆန်းအောင်က ဆက်မောင်းတယ်။ ကားလမ်းက မိုးလုံးဟိန်းတောင်( ၇၃၀၀ ပေ) အခြေထိရောက်တယ်။ ဒီလမ်းကတော့ ဒေသအစီအစဉ်နဲ့ ဖောက်ထားတဲ့လမ်း၊ ကားတစ်စီး စာပဲရှိတယ်။ အတက်အဆင်းဆုံရင် ရှောင်ဖို့ အလွန်ခက်တဲ့လမ်း။ ဒါ့ကြောင့် ဒီလမ်းကို သွား မယ် ဆိုရင် ရှေ့က ဘယ်ကားတက်သွားလဲ၊ ဘယ်အချိန်ပြန်ဆင်းလာနိုင်လဲဆိုတာ စုံစမ်းပြီးမှ တက် ရတယ်။ အရေးပေါ်တက်ရရင် ရှေ့က ဆိုင်ကယ်တစ်စီး ကြိုသွားပြီး အပေါ်က ဆင်းလာတဲ့ ကား ကို ရှောင်လို့ရမယ့်နေရာမှာ တားထားပေးရတယ်။

မိုးလုံးဟိန်းတောင် ပတ်ဝန်းကျင်က သစ်တောတွေကို ဒေသခံရွာတွေက ဝိုင်းဝန်း ထိန်းသိမ်း ပေး ထားတဲ့အတွက် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်မပျက်သေးဘူး။ ဒီလိုပဲ ရေထွက်ရှိတဲ့နေရာတွေ ပတ်ဝန်းကျင်က တော တွေကိုလည်း စနစ်တကျထိန်းသိမ်းထားတာတွေ့ရတယ်။ မိုးလုံး ဟိန်း တောင်ခြေကို သွားတဲ့ကားလမ်းဆိုရင် သစ်ပင်ကြီးတွေကို မခုတ်ရအောင် တတ်နိုင်သမ ျှ ရှောင် ကွင်း ဖောက်ထားတဲ့အတွက် လမ်းကျဉ်းပြီး အကွေ့အကောက်များတယ်။ အရှေ့မြင် အနောက် မြင်တောင် နဲ့ တောင်တက်လမ်း တစ်လေ ျှာက် က သစ်တောတွေလည်း သဘာ၀ အတိုင်း ရှိ နေ သေးတယ်။

ဒီအခြေအနေကို ခြိမ်းခြောက်နေတဲ့သူတွေကတော့ ဒေသခံတွေက “ ပန်းတက်သမား” လို့ခေါ် တဲ့ သစ်ခွပန်းရှာတဲ့သူတွေပဲ။ ဒီလူတွေက သစ်ခွရှိတဲ့ အကိုင်းတွေကို ခုတ်ချပြီး သစ်ခွယူ လေ့ရှိသလို အပင် ကိုလှဲပြီး သစ်ခွ ယူတာလည်း ရှိတယ်။ ဒေသခံတွေက တောထဲမှာ တစ်ယောက်ထဲ နှစ်ယောက်ထဲ သွားတုန်းတွေ့ရင်လည်း ဟိုက အုပ်စုနဲ့ဆိုတော့ တားဆီးဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ သစ်တော ဦးစီးဌာန ကို တိုင်ရင်လည်း ဒီလူတွေကို တားဆီးဖို့က ဦးစားပေး အစီအစဉ်ထဲမှာ ပါပုံ မရဘူး။

ကျွန်တော့် ခရီးစဉ်မှာတောင် ပန်းတက်သမားတွေ ( ကျွန်တော်ကတော့ သစ်ခွ သူခိုးတွေလို့ ခေါ် ချင်တာပဲ) ခုတ်လှဲထားတဲ့ သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်ကို တွေ့ခဲ့တယ်။ သစ်ပင်ကြီးတွေပင်စည်ကို ဓားနဲ့ထစ် အပေါ်တက်ပြီး အကိုင်းတွေ ခုတ်ချထားတာလည်း မြင်ခဲ့ရတယ်။ အဲဒီအဖွဲ့တွေ စခန်း ချသွားတဲ့ သစ်ခက်တဲအဟောင်းတွေလည်း တွေ့ခဲ့ရတယ်။ သစ်ခက်တဲတွေက ပုံဖျက်ထား တဲ့ အတွက် ရှာတွေ့ဖို့ခက်တယ်။ သစ်ပင်ကြီးတွေပေါ်တက်ရင်းနဲ့ ပြုတ်ကျပြီး သေတဲ့ သစ်ခွ သူခိုး တွေလည်းရှိတယ်လို့ပြောတယ်။ ဒါပေမယ့် လူဆိုတာ လောဘ တက်လာရင် ဘာကို မှ မကြောက်တော့၊ အသိတရားလည်း မရှိတော့တဲ့အတွက် သစ်ခွသူခိုးတွေက ရှိနေဆဲပဲ။

မိုးလုံးဟိန်းတောင် ကားထားမယ့်နေရာကို ရောက်တော့ မနက် ၈ နာရီခွဲ၊ ကားရပ်တဲ့နေရာက မိုးလုံးဟိန်းတောင်ထိပ်နဲ့မဝေးတော့ဘူး။ ကားလမ်းက မိုးလုံးဟိန်းတောင်ထိပ်အထိ ရောက် တော့ တောင်ထိပ်အထိ တက်၊ တောင်ထိပ်မှာ ကားထားပြီး သွားရင်လည်း ရတယ်။ ဒါပေမယ့် လမ်းကြောင်းက တောင်ထိပ်ကနေ အောက်ကို ပြန်ဆင်း၊တောင်ကြောပြန့်လေးကို ဖြတ်၊ ပြီးမှ အရှေ့မြင် အနောက် မြင်တောင်ကြောပေါ် ပြန်တက်ရတာဆိုတော့ အပြန်ခရီး ခြေကုန်လက်ပန်းကျနေချိန်မှာ မိုးလုံးဟိန်းတောင်ထိပ်အထိ ပြန် တက်ရမှာ အဆင်မပြေဘူး။

ဒါ့ကြောင့်ကားကို တောင်ခုလတ်မှာရပ်ပြီး ခြေလျင်ခရီးစတယ်။ လူသွားလမ်းလေးက တောင် စောင်း အတိုင်းသွားပြီးမှ တောင်ကြောအတိုင်းအောက်ကို ဆင်းသွားတယ်။ တောင်ကြော အဆုံးမှာ မြေပြန့်လေးရှိတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ငါးဆယ်လောက်က လီဆူး တိုင်းရင်းသားတွေ နေသွားဖူးလို့ လီဆူးစခန်း လို့ခေါ်တယ်။ အမြင့်ပေ ၆၈၀၀ ရှိတယ်။ အဲဒီနေရာကနေ တောင်ကြားအတိုင်း ရပ်စောက် လွင်ပြင်ပေါ်က တိမ်ပင်လယ်ကို လှမ်းမြင်နေရတယ်။ အသက်ရှုမှားလောက်အောင် လှတဲ့ ရှုခင်းပဲ။

လီဆူးစခန်းကနေ လှမ်းကြည့်ရင် အရှေ့မြင်အနောက်မြင်တောင်ကြောကို လှမ်းမြင်နေရတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ရောက်နေတဲ့နေရာကနေ အဲဒီတောင်ကြောပေါ်ကို ပြန်တက်ရမယ်။ ဒါ့ကြောင့် လီဆူးစခန်းကထွက်တာနဲ့ တောင်တက်ခရီး စပြီလို့ ပြောရမှာပဲ။