ကျိုက်ထီးရိုး ခြေလျင်ခရီး (၂)

ညနေရောက်တော့ ရွှေမြိုင်စိန်ဆိုင်က ရှာပေးတဲ့ လမ်းပြရောက်လာတယ်။ အသက် သုံးဆယ် ကျော်၊ ကိုဝင်းကျော်သူတဲ့။ မွေးတာကတော့ သိမ်ဇရပ်နဲ့ ကျိုက်ထိုကြားက အင်္ဂဘိုရွာမှာ၊ ဒါပေမယ့် ကင်းမွန်းချောင်းရောက်နေတာ နှစ်သုံးဆယ်နီးပါးရှိပြီ။ ကျွန်တော်နဲ့ ကျွန်တော့်အဖော် ရဲ့ အဝတ်အိတ် တွေကို ဆကြည့် တယ်။ ပြီးတော့ ဘယ်လောက်ပေးရမလဲဆိုတာ ပြောတယ်။ ဘယ်လောက်ပေး ရသလဲဆိုတာ တော့ ထည့်မရေးတော့ဘူး။ အိတ်အရေအတွက်၊အလေးချိန်၊ လမ်းကြောင်းရာသီ ဥတု အခြေ အနေ ပေါ်မူတည်ပြီး ကြိုက်ရောင်း ကြိုက်ဝယ်ပဲ။ ( တောင်တက် ခရီးအတွက် ဆက်သွယ်ချင်တယ်ဆိုရင် ကိုဝင်းကျော်သူ ဖုန်းနံပါတ်က ၀၉ ၈၉၄ ၁၁ ၅၅ ၂၅ ပါ။ )

ညနေ ၆ နာရီကျော်တော့မီးလာတယ်။ ဆယ်နာရီကျော်တော့ မီး အိမ်ပြန်သွားတယ်။ ဒါပေမယ့် ည ၁၁ နာရီ ကျော်မှာ မိုးကြီး လေကြီး ရွာတဲ့အတွက် အပူဒဏ်မခံလိုက်ရဘူး။ မိုးက မနက် လေးနာရီ လောက်မှာ တိတ်သွားတယ်။ မနက်ငါးနာရီမှာ လမ်းပြရောက်လာတယ်။ ကျွန်တော် တို့နဲ့ အတူ လမ်းမှာ မိုးရွာရင် လိုအပ်မယ့် အကာအကွယ်တွေ ပြင်ဆင်တယ်။ ကျွန်တော် တို့ကတော့ မိုးရွာရင် စို၊ နေပူရင်ခြောက် လို့ သဘောထားတဲ့အတွက် အဝတ် အစားတွေ၊ ကြောပိုးအိတ် တွေအတွက်ပဲ ပြင်ဆင်ရတာပါ။ အဝတ်အိတ်တွေအတွက် ပလတ်စတစ် အိတ်ကြီးတစ်လုံး နဲ့ ကျွန်တော့် ကြောပိုးအိတ်အတွက် ကြွပ်ကြွပ်အိတ်အမည်း အကြီးတစ်လုံးကို ထမင်းဆိုင်က ပေးတယ်။ ကင်မရာအိတ်က မိုးရေခံအစွပ်ပါတဲ့အတွက် ပြဿနာမရှိဘူး။ဒါပေမယ့် ကံကောင်းချင် တော့ တောင်ထိပ်ရောက်တဲ့အထိ မိုးမရွာဘူး။ မနက်စာ အတွက် ကတော့ ရွာထဲက ကောက်ညှင်းပေါင်း ဝယ်တယ်။ ထမင်းဆိုင်က ကြာဆံကြော်တစ်ပွဲဝယ်တယ်။

ငါးနာရီခွဲမှာ စထွက်တယ်။ တောင်တက်လမ်းက တောင်ခြေကနေ ရင်ပြင်အထိ ခုနှစ်မိုင်ခွဲရှိတယ်။ တည်းခိုခန်းကနေ ဆိုရင် ၈.၂၄ မိုင်ရှိတယ်။ တောင်တက်လမ်းစပြီဆိုတာနဲ့ ခြေလှမ်းမှန်မှန်၊ အသက်ရှုမှန်မှန်နဲ့ တက်ဖို့ ကြိုးစားရတယ်။ ကျိုက်ထီးရိုးဘုရားကို အသက်နှစ်ဆယ်ကျော် ၁၉ ၈၃ ခုနှစ်က ခြေလျင်တစ်ကြိမ်တက်ခဲ့ဖူးတယ်။ အခု နှစ်လေးဆယ် နီးပါးကြာ အသက် ခြောက်ဆယ် ကျော်မှာ ခံနိုင်ရည်ဘယ်လောက်ရှိသေးလဲ ဆိုတာ သိချင်လို့ ဒုတိယအကြိမ် ထပ်တက်တာပါ။

ကျိုက်ထီးရိုးခြေလျင်တောင်တက်လမ်း စခန်းတွေမှာ စခန်းနာမည်ကို မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာနဲ့ရေးထားတဲ့ မှတ်တိုင်လေးတွေရှိတယ်။ ပြီးတော့ တောင်ခြေကနေ အကွာ အဝေးကို မိုင်/ဖာလုံ နဲ့ဖော်ပြထားတယ်။ တချို့မှတ်တိုင်တွေကတော့ တစ်ပိုင်းတစ်စပဲဖတ်လို့ရတော့တယ်။ လုံးဝပျက်သွားတာလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့တဲ့ စခန်းအမည်တွေက တော့ တောင်ခြေကနေ တောင်ထိပ်အထိ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါတယ်-

ကင်းမွန်းချောင်း၊ရေမြောင်လေး၊ မရမ်းတောင် ၊ ရွှေရင်ဆို့ ( ၁ မိုင် ) ၊ ရွှေရင်သာ၊ သစ်ချစခန်း ၊ အထက်ရေတံခွန် ၊ ကျားဆွဲ ၊ မေ ျှာ်တော်မူ ၊ ရေမြောင်ကြီး ၊ ပန်းမတောင် ၊ မဟာမြိုင် ၊ ကွမ်းသီးသုံးပင် ၊ ဘိုးပြန်တောင် ( ၃ မိုင် ၃ ဖာလုံ) ၊ ဆိုင်တမော့ ( ၄ မိုင် ) ( မူရင်းသတ်ပုံ) ၊ မြေဖြူတောင် ၊ စခန်းလေး ( ၆ မိုင် – ဖာလုံ) ၊ လမ်းဆုံ ( ခြေလျင်လမ်းနှင့် ကားလမ်းဆုံ) ၊ ရင်ပြင်ကားရပ်စခန်း။

လမ်းကြောင်းအခြေအနေကတော့ ဆိုင်တမော့ အထိကတော့ အတက်များပါတယ်။ မြေပြန့် မရှိ သလောက်ပဲ။ အတက်ကြမ်းတဲ့နေရာတွေကတော့ နာမည်နဲ့ လိုက်တဲ့ ရွှေရင်ဆို့၊ ဘိုးပြန် တောင်နဲ့ ဆိုင်တမော့တို့ပါပဲ။ ဘိုးပြန်တောင် ထိပ်ရောက်ပြီဆိုရင်တော့ တောင်ထိပ် အထိ ရောက်အောင်သွားနိုင်ဖို့ စိတ်ချရပါပြီ။ စခန်းတိုင်းလိုလိုမှာ တဲတွေ၊ တောရကျောင်းတွေရှိနေတော့ လူမပြတ်ဘူး။ ဖုန်းလိုင်းလည်း မိတယ်။

ထူးခြားတဲ့ နာမည်နဲ့ “ ကျားဆွဲ” စခန်းဆိုတာက တစ်ချိန်က သစ်ခုတ်၊ ဝါးခုတ် လာတဲ့ လူ သုံးယောက် တောစောင့်၊ တောင်စောင့်နတ်တွေကို စော်ကားတဲ့ စကားတွေပြောပြီး အဲဒီနေရာက ကျောက်ဖျာပေါ်မှာ ညအိပ်တဲ့အခါ အလယ်မှာအိပ်နေတဲ့သူကို ကျားဆွဲ သွားတဲ့နေရာလို့ ပြော တယ်။ အဲဒီစခန်းမှာ ကျားဆွဲ ဘိုးဘိုးကြီးနတ်နန်း ရှိပေမယ့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု အားနည်း တော့ အမိုးတွေပြိုကျနေပြီ။

ရေမြောင်ကြီးကတော့ တစ်ထောက်နားစခန်းပေါ့။ ခြေလျင်ခရီးပဲ အတက်/အဆင်းရှိတဲ့ အချိန်က တော့ ဒီနေရာမှာ နား၊ ရေချိုး လုပ်ကြတယ်။ လမ်းညာဘက် ကုန်းပေါ်မှာ ခရီးသည်တွေ နားဖို့ ဇရပ် ကြီးတစ်ဆောင်ရှိခဲ့ဖူးတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ့်လေးငါးနှစ်က ပြိုကျသွားတဲ့ အတွက် အခုတော့ အင်္ဂတေကြမ်းခင်းနဲ့ တိုင်နေရာဟောင်းတွေပဲ ကျန်တော့တယ်။ ရေမြောင်ကြီးမှာ “ကျိုက်ထီးရိုး ဘဏ္ဍာ တော်ထိန်း ဂေါပကအဖွဲ့၊ ရေမြောင်ကြီး စခန်းခွဲ” ရှိတယ်။ ခြေလျင်အတက်အဆင်း ခရီး သည်တွေ ကို အဲဒီနေရာက စောင့်ပြီး စာရင်းကောက်တယ်။ အခက်အခဲရှိရင် ကူညီပေးတယ်။

စာရေးတော့သာ ဘဏ္ဍာတော်ထိန်းဂေါပကအဖွဲ့လို့ အပြည့်အစုံရေးတာပါ။ ဒီလမ်းကြောင်း နဲ့ တောင်ပေါ်မှာတော့ ဂေါပကအဖွဲ့ကို “ ဂေါ ” လို့ပဲ အတိုကောက်ခေါ်ကြတယ်။ ရေမြောင် ကြီး မှာတွေ့တဲ့ ဂေါ အဖွဲ့သားတွေကို မေးကြည့်တော့ လူအနည်းအများပဲ ကွာတာပါ။ အတက် အဆင်းတော့ နေ့စဉ်လိုလို ရှိပါတယ်လို့ပြောတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့အဖွဲ့ တောင်ထိပ် ရောက်တဲ့အထိ နောက်က လိုက်မီလာတဲ့ အဖွဲ့ မရှိသလို အဆင်းအဖွဲ့နဲ့ ဆုံ တာလည်းမရှိဘူး။

ရေမြောင်ကြီးမှာ စားသောက်ဆိုင် နှစ်ဆိုင်ရှိတယ်။ တစ်ဆိုင်က ဘုရားဖူးခရီးထွက်လို့ ပိတ်ထား တယ်။ ဖွင့်တဲ့ဆိုင်မှာလည်း ကော်ဖီမစ်တို့ ဘာတို့ပဲ ရတယ်။ အရင်က ထမင်း၊ ဟင်း ရောင်း ပေမယ့် အခုတော့ ဘုရားဖူးနည်းတဲ့အတွက် ကော်ဖီမစ်၊ လက်ဖက်သုပ်၊ ငါးသေတ္တာ၊ ကြက်ဥ ကြော် နဲ့ မာမီးခေါက်ဆွဲ/ ကြာဆံပြုတ်တို့ပဲရတော့တယ်တဲ့။ ဈေးတန်းတွေ အခြေအနေ ကောင်း ချိန် က ချိတ်ဆွဲထားပုံရတဲ့ ဟင်းလျာစာရင်းမှာတော့ တောကောင်သားများအပါအဝင် ဟင်းလျာ ၃၅ မျိုး နာမည်အပြည့်အစုံ နဲ့အအေးမျိုးစုံရသည်လို့ ဖော်ပြထားတယ်။

ဆိုင်မှာထိုင်၊ ကော်ဖီမစ် မှာပြီး ပါလာတဲ့ ကောက်ညှင်းပေါင်းကို စားဖို့ ပြင်နေတုန်း ဒန်ဇလုံ ကြီး ခေါင်းပေါ်ရွက်ထားတဲ့ဈေးသည် အမျိုးသမီးတစ်ယောက်တက်လာတယ်။ သူ့ဇလုံကြီးထဲမှာ အမျိုး အစားမသိတဲ့ ပင်လယ် ငါးခြောက်တွေပါလာတယ်။ လက်သုံးလုံးလောက် အပြားလေးသုံးခုကို တစ်ထောင့်နှစ်ရာ နဲ့ ဝယ်၊ ဆိုင်ကို ကြော်ခိုင်းပြီး ကောက်ညှင်းပေါင်းနဲ့ စားတယ်။ ဈေးသည် အမကြီး က ရေ မြောင်ကြီးကပဲ။ မနက် သုံးနာရီထပြီး ဆိုင်ကယ်နဲ့ ကျိုက်ထို သွား ဈေးဝယ်၊ ပြန်လာပြီး ရေမြောင် ကြီးနဲ့ ဘိုးပြန်တောင်ကြားမှာရှိတဲ့ တဲစုတွေမှာ ဈေးလိုက်ရောင်းတယ်။

သူ့ဇလုံကြီးထဲမှာ ကြက်၊ ငါး၊ ဝက်၊ အသီးအရွက်၊ ငါးခြောက် အပြင် နတ်အုန်းသီးအသေး( ကြွက်မြီးတန်း) တောင်ပါ သေးတယ်။ ဆိုင်ကယ်ခ အသွားအပြန်ခြောက်ထောင် နှုတ်လိုက်ရင် တစ်နေ့ သုံးလေး ထောင် ပဲ ကျန်တယ်။ အကြွေးကလည်းကျတော့ အရင်းမပြုတ်အောင် မနည်းလုပ်နေရသတဲ့။ ဘုရားဖူး ကလည်း နည်း၊ တောထဲလည်း မတိုးနိုင်တော့ ဒါလေးပဲ လုပ်နေရတာလို့ ပြောပြီး ဆက်ထွက် သွားတယ်။ အပန်းဖြေဖို့ တောင် တက်နေ သူဟာ ဝမ်းရေးခက်ခက် အတွက် နေ့စဉ် တောင်ပေါ် တောင်အောက် အတက်အဆင်း လုပ်နေရ သူရဲ့ နောက်ကြောကို ငေးကြည့်ရင်း အတွေးကြွယ်နေမိတယ်။

အဲဒီလို ဈေးသည်မျိုးသုံးယောက်ကို မြေဖြူတောင်နားမှာ တွေ့ပြန်တယ်။ သူတို့ကတော့ တောထဲ ကရလာတဲ့ မ ျှစ်နဲ့ အသီးအရွက်တွေကို တောင်ပေါ်တက်ရောင်းတာ။ အမျိုးသမီးတစ်ယောက် လက်ထဲမှာတော့ အိမ်ပြန်လက်ဆောင် ခေါက်ဆွဲသုပ် အထုပ်လေးပါလာတယ်။ ခြေလျင် တောင် တက်လမ်းမှာ ရှိတဲ့ ဈေးဆိုင်တွေမှာ တချို့က ဆိုင်ပိတ်ပြီး အောက်ဆင်း အခြားအလုပ်လုပ်နေ ကြတယ်။ သူတို့ကတော့ အခြေအနေကောင်းမှပြန်တက်လာမယ့်သူတွေပေါ့။ တစ်ချို့က တော့ ဆိုင်ပိတ်ပြီး မီးသွေးဖုတ်၊ ဝါးခုတ်၊ မ ျှစ်ချိုး၊ ဒညင်းသီးခူး စသည်ဖြင့် အဆင်ပြေသလို လုပ်ကိုင် စားသောက်နေကြတယ်။ ကော်ဖီမစ်၊ အအေးတွေလောက်ပဲ ရောင်းနိုင်တော့တဲ့ ဆိုင်တွေ လည်း ရှိတယ်။ လမ်းတစ်နေရာမှာတော့ ဆိုင်ပျက်သွားတဲ့အတွက် ကြံရည်ကြိတ်စက် လေး တစ်လုံးထဲ အထီးကျန်နေတာမြင်ခဲ့ရတယ်။

မြေဖြူတောင်အကျော် စခန်းလေး ဆိုတဲ့နေရာကတော့ ကျိုက်ထီးရိုးနဲ့ အနီးဆုံးဆိုတော့ ရွာလေးလိုဖြစ်နေပြီ။ စခန်းလေး ကို ကျော်တော့ ကားလမ်းနဲ့ ခြေလျင်လမ်းဆုံတဲ့ လမ်းဆုံ ဆိုတဲ့နေရာကို ရောက်တယ်။ အဲဒီမှာ ကျိုက်ထီးရိုး ခြေလျင်လမ်းဆိုတဲ့ လမ်းညွှန်ရှိတယ်။ ခြေလျင်လမ်းအတိုင်း ဆယ်ငါးမိနစ်လောက် ဆက်တက်လိုက်တဲ့အခါ တောင် ပေါ် ကားရပ်နားကွင်းကို ရောက်တယ်။

ကျွန်တော်တို့လမ်းပြက အထမ်းသမားကပ်ပြားမရှိတဲ့အတွက် ကားရပ်နားကွင်းကို ကျော်လို့ မရဘူး။ သူ့မိတ်ဆွေ အထမ်းသမားတစ်ယောက်နဲ့ချိတ်ပြီး ပစ္စည်းလွှဲပေးတယ်။ ကားရပ်နား စခန်းကျော် တာနဲ့ ခြေလျင်တောင်တက်ခရီးရဲ့ အခက်ခဲဆုံးအပိုင်းနဲ့ ရင်ဆိုင်ရပြီ။ လာပါ ယူပါ စားပါ ဝင်ကြည့်ပါ ခေါ်သံ တွေကို ဥပက္ခာပြု၊ ပုတီးလေးတွေ အတင်းထိုးပေးနေတဲ့ ကလေး တွေကို ရှောင်လင် သိုင်း၊ လေပွေသိုင်းတွေနဲ့ ကျော်ဖြတ်၊ အထဲ မဝင်ရင် အပြစ်ရှိမယ့် သဘော ပြောနေသူ တွေ ကို လျစ်လျူရှု ၊ အားလုံးကို ကျော်ဖြတ်နိုင်တဲ့အခါ ဘုရားရင်ပြင်တော် ပေါ်ကို ရောက်ပါပြီ။ ရင်ပြင်တော်ပေါ်ရောက်တဲ့အထိ ခရီးသွားချိန် ၅ နာရီ ၅၂ မိနစ်ကြာတယ်။ လမ်း
လေ ျှာက်တဲ့အချိန်က ၄ နာရီ ၂၀ မိနစ်ရှိပါတယ်။ ကျန်တာက စား၊ နား ၊ ဓာတ်ပုံရိုက်ချိန်ပေါ့။

ရင်ပြင်တော်ကနေ ကင်မွန်းစခန်းဘက်ကို ပြန်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ ဘယ်ဘက်မှာ ခြေလျင် တောင်တက်လမ်း ရှိတဲ့ တောင်ကြောအရှည်ကြီးကို မြင်နေရပြီး ကိုယ့်အောင်မြင်မှုအတွက် ပီတိ ဖြစ်ရတယ်။ တောင်တက်ခြင်း မှာ ဖြတ်လမ်းမရှိဘူး။ ဖြတ်လမ်းသုံးရင် အန္တရာယ်များတယ်။ တောင်တက်သူချင်း ရိုင်းပင်းကူညီရတယ်။ ငါပဲတောင်ထိပ်ရောက်ရမယ်၊ ကျန်တဲ့သူ မရောက် စေရဘူးဆိုတဲ့ ယုတ်ညံ့တဲ့ စိတ်မရှိရဘူး။ တောင်ထိပ်မှာ တစ်သက်လုံးနေချင်လို့ လည်း မရဘူး။ နောက်က တက်လာသူတွေအတွက် နေရာပေးရတယ်။ တောင်ထိပ်က ပြန်ဆင်း ရတာ ဟာ ဆုံးရှုံးမှု မဟုတ်ဘူး။ အောင်မြင်မှုလို့ ခံယူရတယ်။ ဆင်းတဲ့သူက တက်လာတဲ့ သူကို အားပေး ရတယ်။ ဒါ့ကြောင့်လည်း “ တောင်တက် ခြင်းဟာ တောင်ကို အောင်နိုင်ခြင်းမဟုတ်ဘူး၊ မိမိကိုယ် မိမိ အောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်တယ်” လို့ ပြောကြတာဖြစ် ပါတယ်။

ဒါဟာ တောင်တက်ခြင်းရဲ့ အရသာပဲ။ ဘဝမှာ စီးပွားရေး၊နိုင်ငံရေး၊လူမှုရေး ဘာပဲလုပ်လုပ် တောင်တက်ခြင်း လို သဘောထားနိုင်ရင် စိတ်ငြိမ်း ချမ်းမှုရမှာသေချာပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စည်းစိမ် ဥစ္စာ၊ အာဏာ၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်တွေ နဲ့ ပတ်သက်ရင် ကိုယ့်ကိုကိုယ်အောင် နိုင်ခြင်း ဆိုတာကလည်း အခက်ခဲဆုံး အလုပ်ပဲ။

လမ်းပြ ကိုဝင်းကျော်သူ နဲ့ အတူ
ဘိုးပြန်တောင် အတက် ဖိုးဖိုးကြီးမဟုတ်သေးကြောင်း သက်သေပြခဲ့
ဝမ်းရေးခက်ခက် နေ့စဉ် တောင်တက် တောင်ဆင်း ဈေးရောင်းနေရသူ
တောင်ခြေကို အသွား
အဝေးကလှမ်းမြင်ရတဲ့ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ထိပ်
တောင်တက်လမ်း အရှေ့မြောက်ဘက် ဘီးလင်း ဖာပွန်ဒေသ ကတောင်တန်းတွေ
အမိုးနီလေးတွေ မြင်နေရတာက ကင်မွန်းစခန်း၊ အလယ်မှာ တောင်တက်ကားလမ်း ၊ ဘယ်ဘက် တောင်ကြောက ခြေလျင်တောင်တက်လမ်း
တောင်ပေါ်က မြင်ရတဲ့ စစ်တောင်းမြစ်၀ မုတ္တမ ပင်လယ်ကွေ့
ရေမြောင်ကြီးစခန်း
အထီးကျန် ကြံရည်
တောင်ယာထဲ သွားနေသလား၊ တောင်အောက် ဆင်း အလုပ်လုပ်နေလား မသိဘူး။ သော့ ခတ်ဖို့ မလိုတဲ့ နယ်မြေ
ဝယ်သူမရှိလို့ ပိတ်ထားရတဲ့ ဈေးဆိုင်လေး

ျိုက်ထီးရိုး ခြေလျင်ခရီး (၁)

ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ပေါ်ကို ခြေလျင်တက်ဖို့ စီစဉ်နေတာအတော်ကြာပါပြီ၊ အကြောင်းအမျိုးမျိုး ကြောင့် ပျက်ခဲ့ရတယ်။ အခုတော့ကဆုန်လပြည့်နေ့ တောင်မပိတ်ခင် အရောက်သွားမယ်၊ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ပေါ်ရောက်ရင် အဆင်ပြေသလောက်ဆက်နေပြီး ပတ်ဝန်းကျင် တောင်ကြော တွေကိုပါ ဆက်သွားမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်လို့ အဖော်တစ်ယောက်နဲ့ ခရီးထွက်ခဲ့တယ်။

ကျိုက်ထီးရိုးခရီးစဉ်အတွက် ရန်ကုန်ကနေ ရွှေနဂါး ကားနဲ့သွားတယ်။ ဒီကားလိုင်းက ဘုရားဖူး ကားလိုင်းသက်သက်ဆိုတော့ ရန်ကုန်က လူတင်ပြီးရင် ကြားမှ လူ/ကုန်တင်တာမရှိဘူး။ လက် မှတ်ကတော့ သူတို့ ပေ့ချ်မှာပါတဲ့နံပါတ်ကို ဖုန်းဆက်ပြီးဝယ်လိုက်တာပါ။ သူတို့ကားကြိုပေး နိုင်မယ့်နေရာတွေထဲက အဆင်ပြေတဲ့နေရာက တက်စီးရုံပါပဲ။ အသွား/ အပြန်အတွက် နှစ်သောင်းခွဲပေးရတယ်။ ကားက ရန်ကုန်က မနက် ငါးနာရီခွဲထွက်တယ်။ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ခြေ ကင်မွန်းခစန်းကို မနက် ၁၁ နာရီ ပတ်ဝန်းကျင်ရောက်တယ်။

ဒီကားလိုင်းက ပထမဆုံးအကြိမ်စီးဖူးတာပဲ။ ကားမောင်းတာရော၊ အချိန်မှန် ဝင်ထွက်တာရော အဆင်ပြေပါတယ်။ ယာဉ်ပေါ်လိုက်ဝန်ထမ်းအကြောင်းပြောရရင်တော့ အသွားမှာ ပါတဲ့ ဝန်ထမ်းလေးက တာဝန်ကျေ တယ်။ ခရီးစဉ်ကို ရှင်းပြတဲ့အပြင် အမှိုက်တွေ စနစ်တကျ စွန့်ပစ်ဖို့၊ အနံ့ပြင်းတဲ့အစားအစာတွေမစားဖို့ ၊ ကင်မွန်းစခန်းရောက်တဲ့အချိန်မှာ ဘာတွေလုပ်ဖို့လိုတယ် ဆိုတာ အကျိုးအကြောင်းနဲ့ အသေးစိတ်ပြောပြတယ်။ အပြန်မှာပါတဲ့ ဝန်ထမ်းကတော့ တာဝန် ကျေပဲ။ ကားပေါ်ကို ဒူရင်းသီးယူလာတာကိုတောင် ခရီးသည်တွေ ဝိုင်းပြောမှ တားမြစ်ရကောင်း မှန်းသိတယ်။

ကင်မွန်းစခန်းကနေ ခြေလျင်တက်တဲ့အခါ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ်တက်လည်း ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်က ကိုယ်သိချင်တာတွေမေးလို့ရအောင် ဒေသခံလမ်းပြတစ်ယောက်ခေါ်သွားချင် တယ်။ တတ်နိုင်ရင် ကိုယ့်ပစ္စည်းတွေကို ကားနဲ့ ကြိုတင်ပေးတာမျိုးမလုပ်ဘဲ ရှေးယခင်က လိုပဲ ကိုယ်နဲ့အတူယူသွားချင်တယ်။ ဒီတော့ အထမ်းသမားလည်း လုပ်၊ လမ်းပြလည်းလုပ်နိုင်မယ့် လူ လိုတယ်။ ဒါပေမယ့် ကင်မွန်းစခန်းက အထမ်းသမားတွေကလည်း ကားဂိတ်အထိ ခေါက်တို အတင် အချပဲလုပ်ချင်ကြတာ ဆိုတော့ လူရှာရခက်တယ်။

ကင်မွန်းစခန်းက နာမည်ကြီးဟိုတယ်တစ်ခုကို ဖုန်းဆက်စုံစမ်းတော့ ဟိုတယ်ကတော့ အဲဒီလို ရှာ မပေးနိုင်ဘူးလို့ ပြောတယ်။ ဒါနဲ့ ကင်းမွန်းစခန်းရောက်မှ ထမင်းဆိုင်နဲ့ တည်းခိုခန်းတွဲထားတဲ့ နေရာတွေမှာ စုံစမ်းမယ်ဆိုပြီး ထွက်လာခဲ့တယ်။

ရွှေနဂါးကားက ကင်မွန်းစခန်းက ရွှေမြိုင်စိန်ဆိုတဲ့ ထမင်းဆိုင်မှာ ရပ်တယ်။ ရွှေနဂါးကားပေါ်က ဆင်းတော့ ရွှေမြိုင်စိန် ထမင်းဆိုင်နောက်မှာ အုတ်နှစ်ထပ်ဆောင်တစ်ခု၊ သစ်သားနှစ်ထပ်ဆောင် တစ်ခု တွေ့တယ်။ သစ်သားနှစ်ထပ်ဆောင်အောက်ထပ်က အခန်း ဖွင့်၊ သူ့ထမင်းဆိုင်မှာစားတဲ့ ဧည့်သည်တွေ အခမဲ့ တည်းခိုနိုင်ဖို့ လုပ်ထားတာ၊ အပေါ်ထပ်က ရိုးရိုး တည်းခိုခန်း ၊ ပန်ကာနဲ့ ။ အုတ်နှစ်ထပ်ဆောင်မှာ အပေါ်အောက် ၁၂ ခန်းရှိတယ်။ လေအေး စက်ပါတယ်။ နှစ်ယောက်ခန်း တစ်ရက် သုံးသောင်း။ ရွှေမြိုင်စိန် ဆိုင်ရှေ့တည့်တည့်မှာ တော်ဝင်ထွန်း ရေကူးကန်ရှိတယ်။ ရေ ကူး လူကြီး ၂၀၀၀၊ ကလေး ၁၅၀၀ ဆိုပြီး ဆိုင်းဘုတ်ထောင်ထားတယ်။ စိတ်ကြိုက်ရေချိုး (ရိုးရိုး) ၃၀၀ ဆိုပြီးလည်း ရေးထားတယ်။ ရေချိုး ( အထူး) များရှိသေးလားမသိဘူး။

ထမင်းဆိုင်ပိုင်ရှင် ဇနီးမောင်နှံကို လူရှာပေးနိုင်မလားလို့မေးတော့ ရှာပေးမယ်လို့ ကတိပေးမယ်။ ကင်မွန်းချောင်းမိန်းလမ်းမပေါ်က ရွှေမြိုင်စိန် ဆိုင်ဆိုတာရှိသေးတယ်။ အဲဒီဆိုင်က မိဘတွေဆိုင်၊ ဒီဆိုင်က ဆိုင်ခွဲ၊ မော်လမြိုင်ကနေ လာဖွင့်တာ သူတို့ တစ်သက်ဆိုတော့ ဒေသခံလိုဖြစ်နေပြီး လူရှာ ပေးဖို့ အခက်အခဲမရှိဘူး။

ဒီတော့ ရှေးယခင် ကျိုက်ထီးရိုး ဘုရားဖူးခရီးစဉ်တွေလိုပဲ ထမင်းဆိုင်မှာ စား၊ ထမင်းဆိုင်မှာ တည်း ဖို့ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။ မီးကတော့ ခဏခဏ လာနေတာဆိုတော့ မီးပျက်ရင် လေအေးစက်သုံးလို့ မရဘူးပေါ့။ တည်းတဲ့ လူများရင်တော့ ည ၆ နာရီကနေ ၉ နာရီ၊ မနက် ၄ နာရီကနေ ၆ နာရီထိ မီးစက်နှိုးပေးပါတယ်။ အခုတော့ ကျွန်တော်တို့ နှစ်ယောက်ပဲရှိ၊ ဆီဈေးကလည်း မိုးပေါ်မှာ နေချင် တယ်ဖြစ်နေတော့ မီးစက်နှိုးပေးဖို့ အခက်အခဲရှိတယ်လို့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပဲပြောတယ်။ ရပါတယ် ပေါ့။

ဆိုင်မှာပဲ နေ့လယ်စာစားတယ်။ ကျွန်တော်က ခရီးသွားတဲ့ အခါ အစားအသောက်လတ်ဆတ်ဖို့ သေချာတဲ့ တရုတ်စာ ဒါမှမဟုတ် ထမင်းဆီဆမ်း၊ထမင်း သုပ် နဲ့ ကြက်ဥကြော်တွေပဲ စားလေ့ ရှိတယ်။ ဒ့ါကြောင့် ရွှေမြိုင်စိန်မှာလည်း ကြက်ချဉ်စပ် နဲ့ ကန်စွန်း/ မှိုကြော် မှာစားတယ်။ ကောင်းတယ်။ ( ညစာမှာစားတဲ့ ကြက်ကုန်းဘောင်ကတော့ စံမမီ ဘူး။) ဆိုင်ရှင်အမကြီးရော ဝန်ထမ်းတွေပါ စကားပြောကောင်းတယ်။ ဧည့်သည်ကို မိသားစုလို ဆက်ဆံတယ်။ ကျွန်တော့် ကို မသိတဲ့အတွက် နောက်နောက်ပြောင်ပြောင်၊ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောတယ်။

ကင်းမွန်းချောင်းရွာထဲမှာတော့ တည်းခိုခန်း အတော်များများ ပိတ်ထားတယ်။ အရင်ကတော့ ရန်ကုန်က ညထွက်၊ ကင်မွန်းစခန်းကို မနက် တစ်နာရီ၊ နှစ်နာရီရောက်၊ တည်းခိုခန်းတွေမှာ ခဏနား၊ ရေမိုးချိုးပြီးမှ တောင်ပေါ်တက်ဆိုတော့ တည်းခိုးခန်းတွေမှာ တည်းတဲ့သူများတယ်။ အခုတော့ ရန်ကုန်က မနက် လေးနာရီ၊ ငါးနာရီထွက်၊ ကင်မွန်းစခန်းရောက်တာနဲ့ တောင်ပေါ် ဆက်တက်ဆိုတော့ တည်းခိုခန်းတွေက ဧည့်သည် အတော်နည်းသွားတယ်တဲ့။ ကားလိုင်းတွေထဲ မှာလည်း နားထားတဲ့လိုင်းတွေရှိတယ်။ ဆွဲတဲ့ လိုင်း အများစုကလည်း ရန်ကုန်နဲ့ သွားပြန် တစ်နေ့ တစ်စီးပဲ ဆွဲတော့တယ်။ အရင်ကတော့ ရန်ကုန်နဲ့ အတက် အဆင်း ပျားပန်းခတ်ပေါ့။ ကဆုန်လပြည့်ကျော်လို့ တောင်ပိတ် ပြီ ဆိုရင် ခရီးသွားက ပိုနည်းသွားဖို့ပဲရှိတယ်။ တည်းခိုခန်း တွေတင်မဟုတ်ပါဘူး။ အမှတ်တရ ပစ္စည်းဆိုင်တွေ၊ စားသောက်ဆိုင်တွေ လည်း ပုံမှန် လည်ပတ်နိုင်ပုံမရသေးဘူး။ ပိတ်ထားတဲ့ ဆိုင်တွေမြင်ခဲ့ရတယ်။

ကျိုက်ထီးရိုးတောင်က သီတင်းကျွတ်လပြည့်မှာ ဖွင့်ပြီး ကဆုန်လပြည့်နေ့မှာပိတ်တယ်။ ရှစ်လ ဖွင့်၊ လေးလပိတ်ပေါ့။ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်မှာ တောင်ဖွင့်ပွဲ၊ တောင်ပိတ်ပွဲကို အလေးအနက် ထားပြီး ဆောင်ရွက်တယ်။ တောင်ဖွင့်ပွဲ လုပ်တယ်ဆိုတာက ဘုရားဖူးတွေ လာတော့မှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် တော စောင့်၊ တောင်စောင့် နတ်တွေက စောင့်ရှောက်ပေးဖို့၊ တောတောင်ထဲမှာ ရှိတဲ့ တောရိုင်း တိရိစ္ဆာန် တွေကလည်း ဘုရားဖူးတွေကို အန္တရာယ်မပေးဘဲ လွတ်ရာကျွတ်ရာမှာ သွားနေဖို့ ပန်ကြား တာဖြစ်ပါတယ်။ တောင်ပိတ်ပွဲကတော့ ဘုရားဖူးရာသီပြီးသွားပြီဖြစ်တဲ့ အကြောင်း ဆိုင်ရာ ပိုင်ရာ တွေကို အသိပေးတာ၊ တောရိုင်းတိရိစ္ဆာန်တွေကိုလည်း လွတ်လွတ်လပ်လပ်သွားနိုင်ပြီ လို့ အကြောင်းကြားတာပေါ့။

ရှေးယခင်က ခြေလျင်တက် ဘုရားဖူးကြတာ ဆိုတော့ တောင်ပိတ်ပြီ ဆိုရင် ဘုရားဖူးတွေ အတက်၊ အဆင်းမရှိတော့ဘူး။ အခုတော့ တောင်ပိတ်ပြီဆိုပေမယ့် ကားလိုင်းရှိနေတဲ့အတွက် ဘုရားဖူးလို့တော့ ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘုရားဖူးနည်းသွားတော့ ဝန်ထမ်းလစာ၊ မီတာခ နဲ့ မကိုက်တော့တဲ့ အတွက် တောင်ပေါ်က ဆိုင်အတော်များများ ပိတ်ပြီး ပြန်ဆင်းလာကြတယ်။ ဟိုတယ်တစ်လုံးနှစ်လုံးနဲ့ ထမင်းဆိုင် နည်းနည်းပါးပါးတော့ ဖွင့်တယ်လို့ သိရတယ်။ ကင်းမွန်းစခန်းမှာလည်း ဒီလိုပါပဲ။

ကျိုက်ထီးရိုးဘုရားကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့ကစပိတ်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တို ဘာလမှ ပြန်ဖွင့်တာဆိုတော့ တစ်နှစ်ခွဲလောက် ပိတ်ထားခဲ့ ရတာပေါ့။ အခု ပြန်ဖွင့်တော့လည်း ဘုရားဖူးတွေပုံမှန်မလာနိုင်သေးဘူး။ ဒ့ါကြောင့် ဘယ်ဆိုင်ဖြစ်ဖြစ် စကားပြော လိုက်တာနဲ့ အခြေအနေမကောင်းဘူးဆိုတဲ့ စကားနဲ့ စပြောတာကြားခဲ့ရတယ်။ စကားပြောခဲ့ရသမ ျှ လူတွေက ကိုဗစ် ၁၉ နဲ့ပတ်သက်ရင် တော့ ကမ္ဘာနဲ့ အဝန်းခံရတဲ့အတွက် နားလည်နိုင်ပေမယ့် ရွေးကောက်ပွဲ အငြင်းပွားမှုကနေ စခဲ့ တဲ့ ပြဿနာကြောင့် အခက်အခဲမျိုးစုံ ကြုံတွေ့နေရတာ ကိုတော့ လက်မခံ နိုင်ဘူးဆိုတာ တွေ့ခဲ့ရတယ်။ လူစိမ်း ဧည့်သည်ဖြစ်တဲ့အတွက် စကားမမှား အောင် သတိထားပြော နေပေမယ့် တရားခံ ဘယ်သူ လည်းဆိုတာ သူတို့ဘဝပေးအသိနဲ့ ဆုံးဖြတ်ထားတယ်ဆိုတာကို ခံစားလို့ရပါတယ်။

ရွာထဲအသွား လမ်းထောင့်မှာ “ မဟာရက္ခိန္ဒေဝတောင်ပိုင်ဘိုးဘိုးကြီး နတ်နန်း” ကို တွေ့တော့ ဓာတ်ပုံရိုက်တယ်။ ဓာတ်ပုံရိုက်ပြီး ဆက်ထွက်လာတော့ နတ်နန်းဘေး “ ဘဏ္ဍာတော် ထိန်း ဂေါပကအဖွဲ့ ကင်မွန်းစခန်းရုံးခွဲ” ဆိုတဲ့နေရာက လူတစ်ယောက် လိုက်လာပြီး သူတို့ကို ဓာတ်ပုံရိုက်တာလားလို့ လာမေးတယ်။ “ ခင်ဗျားတို့ကို ဘာလို့ရိုက် ရမှာလဲ။ ဘိုးဘိုးကြီး နတ်နန်းကို ရိုက်တာ” လို့ ပြောမှ ပြန်လှည့်ထွက်သွားတယ်။ ဒီလူကို ကြည့်ပြီး လိပ်ပြာမလုံတဲ့အခါ ကိုယ့်အရိပ် ကိုယ်ပြန်လန့်တယ်ဆိုတဲ့စကားသတိရမိတယ်။

ထမင်းဆိုင်ပြန်ရောက်တော့ မီးပျက်နေတယ်။ ညဘက်မီးပျက်လို့ ပြူတင်းပေါက်ဖွင့်အိပ်ရင်လည်း ခြင်ကိုက်မယ့်ပုံ။ အခန်းအနေအထားက ခြင်ထောင် ထောင်လို့လည်း မရဘူး။ ဒါ့ကြောင့် ဆိုင်ရှင်အမကြီးကို “ အခန်းတွေကို ခြင်လုံဆန်ခါ တပ်ထားရင်ကောင်းမယ်” လို့ပြောတော့“ အော် ဒါတွေ ဆောက် တဲ့ အချိန်က အခြေအနေကောင်းတာကိုး။ အခုလောက် မီးပျက်မယ် လို့မှ မထင်တာ” လို့ ပြန်ပြောတယ်။ ဈေးတန်းထဲမှာ ကြားခဲ့တဲ့ “အခြေအနေ” ဆိုတဲ့ စကားပဲ ပြန်ကြားရပြန်တယ်။ တကယ်တော့ “ အခြေအနေကောင်း၊ မကောင်း” ဆိုတဲ့ စကားဟာ လူထုရဲ့ ပေတံတစ်ချောင်းပဲ။

ဘယ်နိုင်ငံရေးစနစ်ကိုပဲကျင့်သုံး၊ ကျင့်သုံး။ “နေထိုင်ရလုံခြုံတယ်၊ လုပ်ကိုင် စားသောက်ရတာ အခြေအနေကောင်းတယ်” တယ်ဆိုတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့မှတ်ချက်က အစိုးရတစ်ရပ်အတွက် အကောင်းဆုံး လက်ဆောင်ပဲ။ ဒါပေမယ့် အဲဒီလက်ဆောင် က ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ပြန်ပေး လို့မရဘူး။ ပြည်သူဆီကလည်း လွယ်လွယ်နဲ့မရနိုင်ဘူး။

ပုဏ္ဏားတိုင်

မြန်မာ အဘိဓာန်မှာ “ပုဏ္ဏားတိုင်” ကို အားကိုး တိုင်တည်ရာ ပုဂ္ဂိုလ် လို့အနက်ဖွင့်ထားတယ်။

မနေ့က ရိုးရင်း တစ်ယောက်နဲ့တွေ့တော့ ကျွန်တော်ရေးနေတဲ့ စာတွေအကြောင်းပြောရင်း နဲ့ “ ဒါဆို ငါ တို့က ဘယ်သူ့ကို ပြောရမှာလဲ၊ တိုင်ရမှာလဲ” ဆိုတဲ့မေးခွန်းမေးတယ်။

သူမေးတဲ့မေးခွန်းမျိုးကို ကျွန်တော့်စာတွေအောက်မှာ မှတ်ချက် လာရေးတာလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ရိုးရင်းကြီးမေးခွန်းကို ပြန်မဖြေတော့ဘူး။ “ ခင်ဗျားလိုမေးတဲ့သူတွေ များတယ်ဗျ၊ စာတစ်ပုဒ်ပဲ ရေးတော့မယ်။ စောင့်ဖတ်ပေါ့” လို့ ပြောခဲ့တယ်။

သူတို့မေးတဲ့ မေးခွန်းရဲ့ ရဲ့ အနှစ်ချုပ်ကတော့ “ပါတီစုံစနစ်မှာ တစ်ပါတီတည်းက အများစု အနိုင်ရထားပြီး ကျန်တဲ့ပါတီတွေကို အလေးမထားရင်၊ နိုင်ငံအကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်စေမယ့် လုပ်ရပ်တွေ ဆောင် ရွက်နေရင်၊ တရားရုံးတွေကိုလည်း အားကိုး လို့မရရင်၊ ဘယ်သူ့ကို တိုင်ရမှာလဲ ၊ ဒိုင်လူကြီးလုပ် ထိန်းသိမ်းနိုင်မယ့် အဖွဲ့အစည်းရှိဖို့မလို ဘူးလား” ဆိုတဲ့ အချက်ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို မေးခွန်းမျိုးကို သာမန် ဖေ့စ်ဘွတ်သုံးစွဲသူတွေမေးတာက ပြဿနာမဟုတ်ပေမယ့် နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ အဖွဲ့ အစည်း တွေမှာ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ပါဝင်ပတ်သက်နေတဲ့သူတွေ၊ ဒီမိုကရေစီ ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို တွင်တွင်သုံးတတ်သူတွေ ကပါ မှတ်ချက်လာရေးနေတာ အတော်အံ့သြဖို့ ကောင်းတယ်။

ဒီမိုကရေစီစနစ်မှာ ပြည်သူက အာဏာပိုင်ပဲ။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ မှာ “ နိုင်ငံ တော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် နိုင်ငံသားများထံမှ ဆင်းသက်ပြီး နိုင်ငံတော် တဝန်းလုံး၌ တည်သည်။” လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတာဟာ ဒီသဘောတရားကို ဖော်ပြထားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီမိုကရေစီစနစ်မှာ ပြည်သူက သူပိုင်တဲ့ အာဏာကို ရွေးကောက်ပွဲများကတဆင့် နိုင်ငံရေး ပါတီတွေကို လွှဲအပ် တာဝန်ပေးတယ်။ အစိုးရရဲ့တာဝန်နဲ့ နိုင်ငံသားတွေရဲ့တာဝန်ကို ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ နဲ့ အတိအကျ သတ်မှတ်ထားတယ်။ပြည်သူက အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေး တာဝန်မကျေတဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီကို ရွေးကောက်ပွဲကတဆင့် ဖယ်ရှားတယ်။

ဒါ့ကြောင့် အာဏာရပါတီရဲ့ မူဝါဒတွေ၊ လုပ်ဆောင်ချက်တွေဟာ နိုင်ငံနဲ့ နိုင်ငံသားတွေ အတွက် အကျိုးမရှိဘူး၊ မှားနေတယ်ဆိုရင် အတိုက်အခံပါတီ ဒါမှမဟုတ် လွှတ်တော်ထဲက အနည်းစုပါတီ တွေက ပြည်သူကိုပဲတိုင်တည်ရမှာပဲ။ ပြည်သူက ပုဏ္ဏားတိုင်ပဲ။ ပြည် သူ သိအောင် လွှတ်တော် ထဲမှာပြော၊ မီဒီယာမှာပြော၊ လူထုဆွေးနွေးပွဲမှာပြော၊ ဥပဒေနဲ့ အညီ ငြိမ်း ချမ်းစွာ ဆန္ဒထုတ်ဖော် ပြသပြီးပြော၊ ပြည်သူသိအောင်ပြောနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းအများကြီးရှိတယ်။

အဲဒီလို ပြောလို့ လူထုက နားလည်သဘောပေါက်လာပြီဆိုရင် ရွေးကောက်ပွဲမှာ အာဏာရ ပါတီအစား ကိုယ့်ပါတီကို မဲပေးဖို့တောင်းဆို ဒါမှမဟုတ် အစိုးရရဲ့ မူဝါဒ တွေ အပြောင်းအလဲ ဖြစ်အောင် ဥပဒေဘောင်ထဲကနေ လူထုလှုပ်ရှားမှုနဲ့ ဖိအားပေးပေါ့။ အဲဒီအချိန်ကျရင် ပြည်သူ က ဒိုင်လူကြီးအဖြစ် ဆုံးဖြတ်လိမ့်မယ်။ ဒီ သဘောတရားကို နားလည်ရင် ဘယ်သူ့ကို တိုင်ရ မှာလဲ၊ ကြားဝင်ထိန်းသိမ်းပေးမယ့် အဖွဲ့ အစည်း မလိုဘူးလားလို့ မေးစရာအကြောင်းမရှိဘူး။

ဒါပေမယ့် ပြည်သူကို တိုင်တည်တဲ့အခါ ကိုယ့်စကားကို ပြည်သူလူထု အလေးထား စဉ်းစားသုံးသပ်စေချင်တယ်ဆိုရင် ပြည်သူလူထုက ကိုယ့်ပါတီ၊ ကိုယ့်ခေါင်းဆောင်တွေကို ယုံကြည်မှုရှိဖို့တော့ လိုတယ်။ အဲဒီလို ယုံကြည်မှုရအောင် ကြိုးစားစည်းရုံး၊ ကိုယ့်ဘက်က ပြင်ဆင်သင့်တာကို ပြင်ဆင်တာ မျိုး မလုပ်ဘဲ ငါတို့ ပြောတာလက်မခံဘူး၊ ငါတို့မူဝါဒက ကောင်းတယ်၊ ပြည်သူလူထု နိုင်ငံရေးရေချိန်က နိမ့်နေတယ်ဆိုတဲ့ စကားတွေ နဲ့ လူထုကို အထင်သေးရင်၊ စော်ကားရင်တော့ လူထု နဲ့ ပိုပြီးဝေးသွားမှာပဲ။

နောက်အရေးကြီးတဲ့အချက်က ဒီမိုကရေစီစနစ်မှာ အတိုက်အခံပါတီ အဖြစ်နေရတယ်ဆိုတာ ထူးဆန်းတဲ့ကိစ္စမဟုတ်ဘူး။ ထင်ရှားတဲ့ သာဓကတွေပြရရင် အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ရီပတ် ဘလီကင်ပါတီဟာ ၁၉ ၃၃ ကနေ ၁၉ ၅၃ ခုနှစ် အထိ နှစ်နှစ်ဆယ်လောက် အိမ်ဖြူတော် နဲ့ဝေးနေခဲ့ရဖူးတယ်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံမှာ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီဟာ ၁၉ ၉ ၇ ခုနှစ် ကနေ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ အတိုက်အခံပါတီအနေနဲ့ နေရပြီးမှ ၂၀၁၀ ကနေ အခုအချိန်ထိ အာဏာရ ပါတီ ပြန်ဖြစ်လာတယ်။ လေဘာပါတီကတော့ ၂၀၁၀ ကနေ အခုထိ အတိုက်အခံပါတီအဖြစ် ရပ်တည် နေတယ်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ကွန်ဂရက်ပါတီဆိုရင် လွတ်လပ်ရေးရတဲ့ ၁၉ ၄၇ ခုနှစ်ကနေ ၁၉ ၇၇ ခုနှစ် အထိ အာဏာရပါတီအဖြစ် နေခဲ့ပြီး ၁၉ ၇၇ ကနေ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကြားမှာ အတိုက်အခံဖြစ်လိုက်၊ အာဏာ ရပါတီဖြစ်လိုက်နေခဲ့ရတယ်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်ကစပြီး အခုချိန်ထိ အတိုက်အခံပါတီအဖြစ်ရှိနေဆဲပဲ။

တစ်ချို့နိုင်ငံတွေမှာတော့ အတိုက်အခံနိုင်ငံရေးပါတီဟာ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အများစု နိုင် ဖို့ မဖြစ် နိုင်သလောက်ပဲ။ ဒါပေမယ့် စိတ်မပျက်ဘူး။ လွှတ်တော်တွင်း၊ လွှတ်တော်ပြင်ပကနေပြီး အစိုးရ မူဝါဒ မှန်နေရင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တဲ့၊ လိုအပ်ချက်တွေရှိရင် ထောက်ပြတဲ့၊ ကွဲပြား ခြားနားတဲ့ အသံတွေ ကို အစိုးရရော၊ လူထုပါ ကြားအောင် ဆောင်ရွက်တဲ့ “တာဝန်သိသော အတိုက်အခံ ပါတီ” အဖြစ် ရပ်တည်နေရတာလဲရှိတယ်။ အနီးဆုံး ဥပမာပေးရရင် စင်္ကာပူနိုင်ငံက “အလုပ်သမားပါတီ” ပေါ့။

ဒ့ါကြောင့် အတိုက်အခံပါတီဖြစ်နေတာက ရှက်စရာ မဟုတ်ဘူး။ အတိုက်အခံပါတီ ဘဝမှာ လည်းမနေချင်၊ လူထုလက်ခံအောင် စည်းရုံးရေးလည်း မဆင်းချင် ပဲ ဖြတ်လမ်းနည်းနဲ့ အာဏာရ ပါတီဖြစ်ဖို့ ကြိုးစားတာကသာ ရှက်ဖို့ကောင်းတဲ့ လုပ်ရပ်ဖြစ်ပါတယ်။

ပြန်ချုပ်လိုက်ရင်တော့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်မှာ ပြည်သူ လူထု ယုံကြည်အောင် လုပ်၊ အာဏာရပါတီမကောင်းရင် ပုဏ္ဏားတိုင် ဖြစ်တဲ့ ပြည်သူလူထုကို ပဲ တိုင်၊ ဒိုင်လူကြီးဖြစ်တဲ့ ပြည်သူ လူထုအဆုံးအဖြတ်ကိုခံယူ၊ ဒါပါပဲ။

အမှန်ကတော့ အသိခေါက်ခက်အဝင်နက်နေလို့ သာ ရေးနေရတာပါလေ။ ကိုယ့်လက်ရာ ကောင်းမှ၊ ကိုယ့်ကို ယုံကြည်မှ ဝယ်ယူအားပေးသူများမယ်ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို လမ်းဘေး အသုပ်စုံသည်တောင်သိပါတယ်။

ပလောင် မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး

ပလောင် မဟာမြတ်မုနိ ဘုရားကြီး မရည်ရွယ်ဘဲ နဲ့ ဖူးခဲ့ရတဲ့ ဘုရားဖြစ်ပါတယ်။ ငါးထပ်ကြီး ဆွေတော် မျိုးတော် သင်္ချိုင်း ကို သွားတော့ ကားရပ်တဲ့နေရာဘေးမှာ “ပလောင် မဟာမြတ် မုနိ ဘုရားကြီး ” ဆိုတဲ့ မုခ်ဦးကို တွေ့ရတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ငါးထပ်ကြီး ကုန်းတော်ပေါ်က ပြန်ဆင်း လာတော့ ပလောင် မဟာမြတ်မုနိဘုရားကုန်းတော်ပေါ်တက်ခဲ့တယ်။

ပလောင်မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီးက ဒေါပုံ ရွှေနံသာစာသင်တိုက်ထဲမှာရှိပါတယ်။ စောင်းတန်း အတိုင်းတက်သွားရင် ဓမ္မာရုံပုံစံ အဆောက်အဦတစ်ခုနဲ့ နှစ်ထပ်ကျောင်းတိုက်တစ်ခု တွေ့ မယ်။ အဲဒါက ရွှေနံသာ အလယ်ကျောင်းတိုက်လို့ပြောတယ်။ ပလောင်မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး ရဲ့ ဂန္ဓကုဋိတိုက်က ဓမ္မာရုံပုံစံ အဆောက်အဦရဲ့ နောက်မှာ ရှိတယ်။ တံခါးပိတ်ထားတယ်။

ကျောင်းတိုက်ကို သွားမေးတောာ့ ဦးဇင်းတစ်ပါး သော့လိုက်ဖွင့်ပေးတယ်။ ဦးဇင်းက တစ်ဝါပဲ ရှိသေးတော့ ဘုရားသမိုင်းကို မသိဘူး။ ဆွမ်းစားချိန်ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ကျောင်းထိုင်ဆရာ တော်ကို တော့ လေ ျှာက်ထားမေးမြန်းတာ မလုပ်နိုင်ခဲ့ဘူး။

မဟာမြတ်မုနိ ပုံတူ ဆင်းတုတော်က ဉာဏ်တော်လည်း မြင့်တယ်၊ အချိုးအစားကျနပြီး သပ္ဗာယ် တယ်။ ဂန္ဓကုဋိ တိုက်ထဲမှာ ဘုရားသမိုင်းနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အထောက်အထားရှာမတွေ့ဘူး။ ဦးဇင်းက ဖွင့်ပြလို့ စာတိုက်တစ်ခုထဲမှာ ပေစာထုတ်တွေ သိမ်းထားတာတွေ့ရတယ်။ စနစ် တကျ ထိန်းသိမ်းထားတာမျိုးတော့မဟုတ်ဘူး။ ကာလကြာလာရင် ပျက်စီးမှာပဲ။ နားလည်တတ်ကျွမ်းတဲ့ ပညာရှင်များ ဖတ်ရှု ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရင်ကောင်းမယ်။

တိုက်ထဲမှာ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းက အလှူရှင်တွေ ၁၃၅၈ ခုနှစ် ( ၁၉ ၉ ၆ ခုနှစ်) က လှှုထားတဲ့ ကြေးမောင်းတစ်လုံးတွေ့တယ်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နာဂစ်မုန်တိုင်းကြောင့် ပျက်စီးသွားတာကို ပြန်ပြင် တဲ့ အလှူရှင်စာရင်းတစ်ခုတွေ့တယ်။ ဘုရားကုန်းအတက် စောင်းတန်းမှာတော့ “ ရန်ကုန် တအောင်းသံဃာတော်များ အဖွဲ့ ဦးစီးကြီးမှူး၍ တအောင်းစာပေ ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီ နှင့် ရန်ကုန်ရောက် တအောင်းမိသားစုများကောင်းမှု ၂၈ – ၁ – ၂၀၁၉ ဆိုတဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခု တွေ့တယ်။

ဒီမဟာမြတ်မုနိ ဘုရားကြီးရဲ့ အလှူရှင်က ဘယ်သူလဲ၊ ရန်ကုန်မြို့မှာ တအောင်း ( ပလောင်) တိုင်းရင်းသားတွေ ဘယ်အချိန်ကစရောက်လာလဲ ဆိုတာ ဖော်ထုတ်နိုင်ရင်ကောင်းမယ်။ တစ်ချို့ တိုင်းရင်းသားတွေက ကျွန်တော်တို့ထင်တာထက် စောပြီး ရန်ကုန်မြို့မှာ အခြေချနေထိုင် နေ တာ ပါ။ ဥပမာအားဖြင့် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားတွေဆိုရင် သီပေါဘုရင် နန်းတက်ပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ရန်ကုန် ကို ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်နေကြပြီ။ အဲဒီအချိန်က ရှမ်းတိုင်းရင်း သား အများစုက ကြည့်မြင် တိုင်၊ စမ်းချောင်းမှာ နေထိုင်ကြတယ်။

ဒါ့ကြောင့် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ အပြီး ၁၈၈၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံချုပ် ဒပ်ဖရင် ရန်ကုန်ကို ရောက်လာတဲ့အခါ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့မှာ ရန်ကုန်မှာ ရှိတဲ့ ရှမ်း တိုင်းရင်းသားတွေကို တွေ့ဆုံပြီး ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဗြိတိသ ျှ အစိုးရရဲ့ သဘောထား ကို ရှင်းပြ၊ ရှမ်းစော်ဘွားတွေနဲ့ ဗြိတိသ ျှ အစိုးရ ဆက်ဆံရေးမှာ အကူအညီပေးဖို့ ပြောဆိုခဲ့ ကြောင်း လေ့လာမှတ်သားဖူးတယ်။

ပလောင် မဟာမြတ်မုနိ ဘုရာသမိုင်းကြောင်းကို တိတိကျကျ သိနိုင်ရင် တအောင်း ( ပလောင် ) တိုင်းရင်းသားများနဲ့ ရန်ကုန် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆက်စပ်မှု သမိုင်းကို သိနိုင်မယ်ထင်ပါတယ်။

တုံးမောင်းသံ

ဝဲပျံစာသင်တိုက် ဝင်းထဲကို ရောက်ရင် ထူးထူးခြားခြား မြင်ရတာက ကုန်းထိပ်က သာသနာ့ ဝေပုလ္လကျောင်း နဲ့ ရတနာသိင်္ဃကျောင်း ကြားမှာရှိတဲ့ တုံးမောင်းကြီးပဲ။ ပေါ်တော်မူ ဘုရား တန် ဆောင်းနဲ့ မျက်စောင်းထိုးမှာရှိတယ်။

မြန်မာအဘိဓာန်မှာတော့ တုံးမောင်း၊ အုန်းမောင်း၊ ကလတက် လို့ သုံးမျိုး ဖော်ပြထားတယ်။ တုံးမောင်း ဆိုတာ တစ်ချိန်ကတော့ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေမှာ မရှိမဖြစ် ပစ္စည်း ပေါ့။ နာရီ ဆိုတာ ရှားပါးပစ္စည်းဖြစ်တဲ့အချိန်က ကျေးလက်ဒေသတွေမှာ တုံးမောင်းခေါက်သံ နဲ့ပဲ အလုပ် လုပ်ရတာကိုး။ ၁၉ ၈၀၊ ၁၉ ၉ ၀ ကာလ ကျွန်တော်တို့ ကျေးလက်ဒေသတွေမှာ တာဝန်ကျတဲ့အချိန်မှာလည်း တုံးမောင်းခေါက်သံ နဲ့ပဲ အိပ်ယာထခဲ့ရတာပါ။

ဒါပေမယ့် ရန်ကုန်မြို့တော်ကြီးမှာ တုံးမောင်းသံကြားရမယ်လို့ ထင်မထားတဲ့အတွက် ဝဲပျံကျောင်း တိုက်ထဲမှာ တုံးမောင်းကြီးတွေ့လိုက်ရတော့ အတော်အံ့သြသွားတယ်။ တုံးမောင်းမှာ “ တုံးမောင်း အလှူရှင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ထီးလင်းမြို့နယ် အလယ်ဘန်းရွာ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဝိဇ္ဇော ဘာသ” လို့ ကြေးပြားစာတမ်းကပ်ထားတယ်။ တုံးမောင်း ထားတဲ့အဆောက်အဦ မှာတော့ “တုံးမောင်းဆောင်အလှူရှင် ၁၃၇၇ ခုနှစ် ဝဲပျံစာသင်တိုက် ဝါဆိုသံဃာတော်များ ကောင်းမှု” လို့ စာတမ်းထိုးထားတယ်။

ပေါ်တော်မူဘုရားဖူးပြီးတော့ ငါးထပ်ကြီးဘုရားကုန်းတော်နဲ့ပတ်သက်ပြီး သိချင်တာလေး တွေ မေးနိုင်ဖို့ ပေါ်တော်မူဘုရားရှေ့က ရတနာသိင်္ဃကျောင်း ဆရာတော် ကို ဝင်ကန်တော့ပါတယ်။ ရတနာသိင်္ဃကျောင်းက နှစ်ထပ်သစ်သားကျောင်း ၊ သစ်ပင်ကြီးတွေ ကြားမှရှိပြီး တောရကျောင်း လေးနဲ့တူတယ်။ ဆရာတော်က ကျွန်တော့်ကို မြင်တာနဲ့ ဦးရဲထွဋ်လားလို့မေးတယ်။ ။ ဆရာတော်ဆီက ဝဲပျံစာသင်တိုက်အကြောင်း ၊ ငါးထပ် ကြီး ကုန်းတော်ပေါ်က သာသနိက အဆောက်အအုံတွေ အကြောင်း နာခံမှတ်သားရတယ်။ စကား ပြောရင်း တုံးမောင်းကြီးအကြောင်း ရောက်သွားတော့ ဆရာတော်က အရင်ကတော့ အရုဏ်တက် တစ်ကြိမ်၊ မနက်ဆယ်နာရီခွဲ ဆွမ်းစားချိန် တစ်ကြိမ် တုံးခေါက်တယ်။ ကိုဗစ်ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်း မှာတော့ ဆယ်နာရီခွဲ တစ်ကြိမ်ပဲ တုံးခေါက်တော့ တယ်လို့ရှင်းပြတယ်။

ဆရာတော်က တုံးမောင်းအကြောင်းပြောရင်းနဲ့ ရှေးအခါက ကျေးရွာတွေမှာ တုံးမောင်းခေါက်သံ ကို နား ထောင် ပြီး ဒီနေ့ ဘာနေ့လဲ ဆိုတာ မှတ်သားရတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်း အခုလို ရှင်းပြတယ်။

တုံးမောင်းခေါက်တဲ့အခါ ပထမ တုံ တုံ တုံ တုံ နဲ့ တစ်ချက်ချင်း ထုရတယ်။ နောက်တဖြေးဖြေး နဲ့ မြန်လာ နောက် ပြန်နှေးသွားပြီး ခဏ ရပ်သွားတယ်။ အဲဒီလို ရပ်တာကို “ တော့” တယ်လို့ခေါ် တယ်။ ပြီးရင် (၇) ချက်တစ်ချက်ခြင်း မှန်မှန်ထုပြီးမှ ပထမအကြိမ်ကလိုပဲ မြန်ရာကနေ ပြန် နှေး ပြီး ရပ်သွား ( တော့) တယ်။ အဲဒီလို နှစ်ခါ“တော့” ပြီးနောက်မှာ တစ်ချက် သို့မဟုတ် နှစ်ချက် စသည် ဖြင့် ထုတယ်။ အဲဒါက ဒီနေ့ဘာနေ့လဲဆိုတာ အသိပေးတာပဲ။ တစ်ချက် ထုရင် တနင်္ဂနွေ၊ နှစ်ချက် ဆိုရင် တနင်္လာပေါ့။ ကျေးရွာသားတွေက တုံးမောင်း နှစ်ခါ တော့ပြီးတဲ့ အခါ ဘယ်နှစ်ချက် ထု သလဲဆိုတာ နားထောင်ပြီး ဒီနေ့ဘာနေ့လဲဆိုတာမှတ်သားအလုပ်လုပ်ရတယ်။

ဆရာတော်က အရုဏ်တက်ချိန်ဟာ သံဃာတော်တွေအတွက် အလွန်အရေးကြီးတယ် လို့ ပြောပြီး အရုဏ် ဆွမ်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဝိနည်းတော်အရ လိုက်နာရတဲ့အချက်တွေကိုလည်း ဆက်ရှင်းပြပါတယ်။

ဆရာတော် စကားကို ကြားတော့ မြန်မာ့ရိုးရာအစဉ်အလာအရ အရုဏ်တက်ချိန်တွက်ချက်ပုံ ကို ကျွန်တော်မှတ်စုထုတ်ကူးယူထားခဲ့ဖူးတာကို သတိရတယ်။ ပြန်ရှာကြည့်တော့ အခုလို တွေ့ပါ တယ်။

အရုဏ်တက်ချိန်တွက်နည်း ( ဓမ္မံရံသီ မဂ္ဂဇင်း နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ “မင်းကြော့ရှိန် ရဲ့ မြန်မာ့ရိုးရာ အချိန်နာရီတွက်နည်း” ဆောင်းပါးမှ )

မြန်မာ့ရိုးရာအစဉ်အလာအရ လ အလိုက် အရုဏ်တက်တဲ့အချိန်ကို အခုလို လင်္ကာနဲ့ မှတ်သား ပါတယ်။

ကူး – ပြန် နှင်း ထွေး

ဆုန် – လေး ပေါ် နေ

ယုန် – ေ၀ ေ၀ ထပ်

ဆို – လတ် စာ တော်

ခေါင် – လှော် လူ ထု

လင်း – လု မ တွေး

ကျွတ် – မေး နင် တို့

မုန်း – ဖို့ အော် နေ

တော် – မြေ ကျော် ဌေး

ပြာ – ပေး ဆန် တောင်း

တွဲ – ပေါင်း ခေါ် နော်

ပေါင်း – ပျော် အ တွက်

အဲဒီလင်္ကာမှာ နေ့နံအလိုက် ဂဏန်းကို ယူပြီး အရုဏ်တက်ချိန်ကို တွက်တာဖြစ်ပါတယ်။ တနင်္ဂနွေ တစ် ကစပြီး စနေ ကိုတော့ သုည လို့ ယူရပါတယ်။ ဥပမာ တန်ခူးလ ဆိုရင် “ ပြန် နှင်း ထွေး” ဖြစ်တဲ့အတွက် ၅ ၀ ၀ ၊ မနက် ငါးနာရီ အရုဏ်တက် ပေါ့။ ကဆုန်လ ဆိုရင် “ လေး ပေါ် နေ ” ဖြစ်တဲ့အတွက် ၄ ၅ ၀ ၊ မနက် လေးနာရီ ငါးဆယ်မိနစ် အရုဏ်တက်ပေါ့။

၂၁ ရာစုမှာ နာရီတွေလည်းပေါ၊ နေဝင် နေထွက်ချိန်ကို အတိအကျသိနိုင်တဲ့ နည်းပညာတွေ ရှိနေပြီ ဖြစ်တဲ့ အတွက် တုံးမောင်းတွေ၊ အရုဏ်တက်ခိျန် တွက်ချက်နည်းတွေ မလိုတော့ဘူးလို့ ပြောလို့ ရ ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီလိုအစဉ်အလာ ဓလေ့ထုံးစံတွေ ဟာ ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ( Intangible Cultural Heritage) တွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် အသုံးမပြုဘူးဆိုရင်တောင် မှတ်တမ်း မှတ်ရာအနေနဲ့ထိန်းသိမ်းထားသင့်တယ်လို့ ယူဆတဲ့အတွက် မ ျှဝေပေးတာပါ

ပေါ်တော်မူ ဘုရား ( á€„ဍးထပ်ကဟဎး)

ငါးထပ်ကြီး ဆွေတော်မျိုးတော် သင်္ချိုင်းတော်ကို လေ့လာပြီး ရတနာဦးသွင် စောင်းတန်း အတိုင်း ဆက်တက်လာတော့ ငါးထပ်ကြီး ကုန်းတော်ပေါ်က ဝဲပျံစာသင်တိုက်ဝင်းကို ရောက်တယ်။ ဝဲပျံ စာသင်တိုက်ထဲမှာ ဆုတောင်းပြည့် ပေါ်တော်မူဘုရားရှိတယ်။

ပထမတစ်ခါ ငါးထပ်ကြီးဘုရားဖူးပြီး ဆွေတော်မျိုးတော် သင်္ချိုင်းတော်ကို သွားဖို့အတွက် လမ်းမေး တဲ့အခါ ဘုရားတာဝန်ကျဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က လမ်းညွှန်ရင်းနဲ့ လမ်းမှာ ပေါ်တော်မူဘုရား ဆိုတာတွေ့လိမ့်မယ်၊ အဲဒါလည်း ဝင်ဖူးသွားပါဆိုပြီး တိုက်တွန်းခဲ့တယ်။

ဒီတစ်ခေါက် ဆွေတော်မျိုးတော် သင်္ချိုင်းတော်ရောက်တော့လည်း အဲဒီမှာ နေထိုင်သူ တစ်ယောက် က ပြာသာဒ်ကျောင်းကို လမ်းညွှန်ရင်း စောင်းတန်းအတိုင်းဆက်တက်သွားရင် ပေါ်တော်မူ ဘုရား ကိုတွေ့လိမ့်မယ်၊ ဖူးဖြစ်အောင် ဖူး ပါဆိုပြီး တိုက်တွန်းတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ပြာသာဒ်ကျောင်းက အပြန် ပေါ်တော်မူဘုရားကို ဝင်ဖူးပါတယ်။ ပေါ်တော်မူ ဘုရားက တန်ဆောင်း ကြီးထဲမှာ ရှိတဲ့ စေတီငယ်တစ်ဆူထဲမှာ ကိန်းဝပ်ထားတယ်။

ရုပ်ပွားတော်ရဲ့ မျက်နှာတော်က အိန္ဒိယနွယ်ဖွားပုံသဏ္ဍန်ဖြစ်ပါတယ်။ ရုပ်ပွားတော် အောက်ခြေ မှာ မြင်မြင်သမ ျှ အများကောင်းမှု လို့စာတမ်းထိုးထားတယ်။ ပလ္လင်တံကဲမှာ “ ဣန္ဒြိယ ပေါ်တော်မူ ဘုရား” ၁၂၈၂ ၊ ၁၉ ၂၀ လို့ စာတမ်းထိုးထားတယ်။ ( မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်း)။

ပေါ်တော်မူဘုရားက မြန်မာနိုင်ငံမှာတွေ့တာမဟုတ်ပါဘူး။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ဘက် ဟိမဝန္တာ တောင်ခြေမှာရှိတဲ့ ဒရာဒွန်း ( Dehradun) မြို့မှာတွေ့တာပါ။ ဘုရားသမိုင်းကျောက်စာရှိပေမယ့် ဘုရားကျောင်းဆောင်တစ်ခုနဲ့ ကွယ်နေလို့ အပြည့်အစုံဖတ်လို့မရဘူး။

ဖတ်လို့ရသလောက်ပြောရရင် ပေါ်တော်မူဆင်းတုတော်ကို ဒရာဒွန်းမြို့မှာ တာဝန်ကျနေတဲ့ ဗြိတိသ ျှ စစ်တပ်မှာ အမှုထမ်းတဲ့ မြန်မာလူမျိုး ဂျမဒါ ဘမောင်နဲ့ သူ့ရဲဘော်တွေ ကတုတ်ကျင်း တူးရာကနေ တွေ့တာဖြစ်ပါတယ်။ တွေ့တဲ့ အချိန်က ၁၂၈၁ခုနှစ် တော်သလင်းလ ( — ) ရက် နံနက် ၁၁ နာရီ ( ၁၉ ၁၉ ခုနှစ် ) ဖြစ် ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဂျမဒါ ဆိုတာက ဗြိတိသ ျှ အိန္ဒိယတပ်ဖွဲ့ British Indian Army မှာရှိတဲ့ အိန္ဒိယ ၊ မြန်မာ စတဲ့ လက်အောက်ခံ ကိုလိုနီ နိုင်ငံသား အရာရှိတွေကိုပေးတဲ့ ရာထူးအဆင့်အတန်း ဖြစ် ပါတယ်။ ၁၉ ၄၇ ခုနှစ်အထိ British Indian Army မှာ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိနှစ်မျိုးရှိတယ်။ ပထမ အမျိုးအစားက King commissioned Indian officer (KCIO) လို့ခေါ်တဲ့ ဘုရင့် ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိ ။ သူက ဗြိတိသ ျှ တော်ဝင်စစ်တက္ကသိုလ်က ဆင်းတဲ့ အင်္ဂလိပ်အရာရှိတွေ၊ ဒုတိယ အမျိုး အစားက viceroy’s commissioned officer (VCO) လို့ခေါ်တဲ့ အိန္ဒိယဘုရင်ခံက ခန့်အပ်တဲ့ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ။ ဒါပေမယ့် ရာထူးချင်းတူရင် ဘုရင့်ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိရဲ့ အမိန့်ကို နာခံရ တယ်။ ဂျမဒါ (Jemadar) ဆိုတာက ဒုတိယအမျိုးအစားပြန်တမ်းဝင်အရာရှိတွေရဲ့ အဆင့် တစ်ခုပေါ့။ ဗိုလ် အဆင့်နဲ့ ညီတယ်။

ဒရာဒွန်းက ဗြိတိသ ျှကိုလိုနီခေတ်ကနေ အခု လွတ်လပ်တဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံဖြစ်တဲ့ အထိ စစ်သင်တန်းကျောင်းတွေ၊တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့တွေ အခြေပြုတဲ့နေရာဖြစ်တော့ ဂျမဒါ ဘမောင်က အဲဒီ တပ်ဖွဲ့တွေမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေတဲ့ မြန်မာအရာရှိတစ်ယောက်ဖြစ်မှာပါ။ ကျောက်စာမှာ ဂျမဒါ ဘမောင်ရဲ့ တပ်ဖွဲ့ကို “ နံပါတ် ၁၃ သောင်းလုံးကျော်သား” ဆိုပြီးရေးထားပေမယ့် ဘာ တပ်ဖွဲ့ လဲ ဆိုတာ ဖတ်လို့မရဘူး။

ဂျမဒါ ဘမောင်က ပေါ်တော်မူဆင်းတုတော်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းမှာ ရှိတဲ့ လပ်နောင်း ( Lucknow ) မြို့ကတဆင့် ကာလက္ကတ္တား ( အခု ကိုလ်ကတ္တား Kolkata) သဘောၤဆိပ် ကနေ ရန်ကုန်ကို ပင့်ဆောင်လာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ တန်ဆောင်းထဲမှာ ချိတ်ဆွဲထားတဲ့ ပန်းချီကားမှာ တော့ ဂျမဒါ ဘမောင်က ကာလက္ကတ္တားသဘောၤဆိပ်ကို အခမ်းအနားနဲ့ ပင့်ဆောင်ပုံ ရေးဆွဲ ထားတယ်။

ရန်ကုန်ရောက်တဲ့အခါမှာတော့ ဝဲပျံကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဦးဣန္ဒက လက်ရှိနေရာမှာ တည်ထားကိုးကွယ်ဖို့ နေရာသတ်မှတ်ပေးတယ်၊ အများပြည်သူကောင်းမှုနဲ့ ဂန္ဓကုဋိစေတီ နဲ့ သံတန်ဆောင်းကို ဆောက်လုပ်ခဲ့တယ်။ ပေါ်တော်မူရုပ်ပွားတော်ပလ္လင်မှာ ရေးထိုးထားတဲ့ စာ အရဆိုရင် အဲဒီလုပ်ငန်းအားလုံး ၁၂၈၂ ခုနှစ် ( ၁၉ ၂၀ ပြည့်နှစ်) မှာ ပြီးစီးတယ်။ တန်ဆောင်း ကို ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့တဲ့ နောက်ဆုံးအလှူရှင်က အငြိမ်းစားသံအမတ်ကြီး ဦးမောင်မောင်စိုးတင့် ၊ ဇနီး ဒေါ်ခင်ကြည်မိသားစုဖြစ်ပါတယ်။

ပေါ်တော်မူဘုရားကို ဖူးချင်ရင်တော့ ငါးထပ်ကြီးဘုရားဘက်က လာရင် ဝေးတယ်။ ကားသွား လို့မရဘူး။ ခြေလျင်သွားရမယ်။ အကောင်းဆုံးကတော့ ငါးထပ်ကြီးဘုရားလမ်းအတိုင်း လာ၊ ဝဲပျံ စာသင်တိုက်ဆိုတဲ့ မုခ်ဦးကနေ ဝင်လာရင် ဘုရားအထိ ကားသွားလို့ရပါတယ်။ ဝဲပျံစာသင်တိုက် က သစ်ကြီးဝါးကြီးတွေနဲ့၊လူသံကားသံဝေးပြီး တိတ်ဆိတ် အေးချမ်းတဲ့အတွက် ပေါ်တော်မူဘုရား တန်ဆောင်း ဟာ တရားဘဝနာပွားများလိုသူများ အတွက် သင့်တော်တဲ့နေရာတစ်ခုပါပဲ။

ပြာသာဒ်ကျောင်း

ငါးထပ်ကြီးကုန်းတော်ပေါ်က ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေထဲမှာ ထူးခြားတဲ့ ဗိသုကာလက်ရာနဲ့ တွေ့ရတာက တော်ကူးလေး ပြာသာဒ် ကျောင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပြာသာဒ်ကျောင်း ကို ငါးထပ်ကြီး ဘုရားကနေ ခြေလျင်လာလို့လည်းရတယ်။ ဆွေတော်မျိုးတော် သင်္ချိုင်းဂူ တွေရှိတဲ့ ရတနာ ဦးသွင်စောင်းတန်းကနေခြေလျင်လာရင်လည်း ရတယ်။ ဒါပေမယ့် အကောင်းဆုံးနဲ့ အသက်သာ ဆုံးလမ်းကြောင်းက ဝင်္ကာပါလမ်းကနေ ငါးထပ် ကြီးဘုရားလမ်းအတိုင်းလာ၊ ဆွေတော် မျိုးတော် သင်္ချိုင်း ဆိုင်းဘုတ်ကိုကျော်ပြီး ဆက်သွားရင် ဘယ်ဘက်မှာ ဝဲပျံစာသင်တိုက် ဆိုတဲ့ မုခ်ဦးတွေ့မယ်။ အဲဒီကားလမ်းအတိုင်း တောင်ကုန်းပေါ်တက်ရင် ဝဲပျံစာသင်တိုက် ထဲက ပေါ် တော်မူဘုရားကို တွေ့မယ်။ ပေါ်တော်မူဘုရားကနေ ညာဘက်ကားလမ်းအတိုင်း ဆက်သွား ရင် ပြာသာဒ်ကျောင်းအခြေထိ ကားရောက်တယ်။

ပြာသာဒ် ကျောင်းအကြောင်းပြောရင်တော့ အငြင်းအခုန်ဖြစ်မလားမသိနိုင်ဘူး။ ဘာ့ကြောင့် လဲဆိုတော့ ခရီးသွားဆောင်းပါးတချို့မှာ ဒီကျောင်းဟာ သီပေါမင်း ဆွေတော်မျိုးတော်များ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ အိမ်ဂေဟာ လို့ ပြောထားတာတွေ့တယ်။ ဒါပေမယ့် လက်ရှိကျောင်းထိုင် ဆရာ တော်ကတော့ အဲဒီအချက်က မမှန်ဘူးလို့ ပြောတယ်။

လက်ရှိ ပြာသာဒ်ကျောင်း ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်က ဦးပညာဇောတဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာတော်က ဒီကျောင်းကို ၁၉ ၈၂ ခုနှစ်မှာရောက်ခဲ့တာဆိုတော့ နှစ်လေးဆယ်ရှိပြီ၊ ဆရာတော်က ခြောက် ဆက်မြောက် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်။ ဆရာတော်က “သီပေါမင်းဆွေတော်မျိုးတော်တွေ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ အိမ်ဂေဟာ” ဆိုတဲ့ စကားကို ဆရာတော်တို့လည်းမပြောဘူး၊ ဘယ်သူက စလိုက်တဲ့ စကားလည်း မသိဘူး၊ ဆရာတော်တို့ကိုလာမေးရင်တော့ မဟုတ်တဲ့အကြောင်း ရှင်းပြပေး တယ် လို့ မိန့်တယ်။ ကျောင်းတိုက်သက်တမ်းနဲ့ပတ်သက်လို့ကတော့ ပထမ ကျောင်းထိုင် ဆရာတော် ကနေ ဒုတိယကျောင်းထိုင်ဆရာတော်ကိုလွှဲခဲ့တာ နှစ်ကိုးဆယ်ကျော်ပြီ ဆိုတော့ သက်တမ်း နှစ်တစ်ရာကျော် ပြီလို့တော့ ပြောနိုင်ပါတယ်။

ဒါဆိုရင် ကျောင်းရဲ့ မူလဒါယကာ၊ ဒါယိကာမတွေက ဘယ်သူတွေလဲ။ အဲဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ ဆရာ တော် ဦးပညာဇောတဆီမှာလည်း အထောက်အထားမရှိဘူး။ ရှေ့က ဆရာတော်ကြီးတွေက လည်း အလှူရှင်ဘယ်သူလို့ ပြောခဲ့တာမရှိဘူး။ ကျောင်းမှာရှိတဲ့ ဆင်းတုတော်ကြီး လေးဆူမှာ လည်း အလှူရှင်အမည်ရေးထိုးထားတာမရှိဘူး။

ကျောင်းတိုက်တည်ဆောက်ထားပုံအနေအထားအရတော့ လူနေအိမ် အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့ တာ မဖြစ်နိုင်ဘူး။ အထင်ရှားဆုံးအချက်ကတော့ လှေကားပဲ။ အိမ်အဖြစ်တည်ဆောက်ခဲ့တယ်ဆိုရင် အပေါ်ထပ်ကို တက်တဲ့လှေကားက အဆောက်အဦ အတွင်းထဲမှာပဲရှိရမယ်။ အခုတော့ အပေါ် ထပ်ကို တက်မယ်ဆိုရင် အပြင်က အုတ်လှေကားကြီးကတဆင့်ပဲ တက်ရတယ်။ အတွင်းမှာ လှေကားမရှိဘူး။ ကုန်းဘောင်ခေတ်နဲ့ ကိုလိုနီခေတ်ဦး ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများရဲ့ ဗိသုကာ လက်ရာအကြောင်း တတ်ကျွမ်းနားလည်တဲ့ ပညာရှင်များ ဖြည့်စွက်ဆွေးနွေးပေးစေချင် ပါတယ်။

နောက်တစ်ချက် ကျောင်းတိုက်တွင်းအခန်းဖွဲ့စည်းပုံဖြစ်ပါတယ်။ မြေညီထပ်ရော၊ အပေါ်ထပ်မှာပါ အလယ်မှာ အခန်းကျယ် ( ပေ ၂၀ x ၃၀) လောက်တစ်ခန်းပဲရှိတယ်။ ဓာတ်ပုံမှာ မြင်ရတဲ့ အပေါ်ထပ် ဘေးဘက်အဆောင်လေးတွေက လေသာဆောင် လေးတွေဖြစ်ပြီး လေသာဆောင်နဲ့ အလယ်က ခန်းမကြီးကို ဆက်တဲ့ အခန်းက ရှည်ရှည်သွယ်သွယ်လေး၊ အိပ်ခန်းပုံစံဖွဲ့ထား တာမဟုတ်ဘူး။ ပြီးတော့ အပေါ်ထပ်မှာရော၊ အောက်ထပ်မှာပါ လူနေအိမ်တစ်ခုမှာပါဝင်ရမယ့် မီးဖိုချောင်၊ ရေချိုးခန်း စတာတွေထည့်သွင်းဆောက်လုပ်ထားတာမတွေ့ရဘူး။ လက်ရှိ မီးဖို ချောင်လုပ်ထားတဲ့နေရာက ရှိတဲ့နေရာကိုအဆင်ပြေအောင်လုပ်ပြီး သုံးနေတာပါ။

ကျွန်တော်ကတော့ ပြာသာဒ်ကျောင်းရဲ့ မူလဒါယကာဟာ သီပေါမင်းဆွေတော်မျိုးတော်ထဲက ဖြစ်ရင်တောင် သူတို့နေထိုင်ခဲ့တဲ့ အိမ်ဂေဟာကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအဖြစ် လှူဒါန်း ခဲ့တာတော့ မဖြစ်နိုင်ဘူး၊ ကျောင်းအဖြစ်သီးခြားဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့တာပဲဖြစ်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။

လက်ရှိကျောင်းတိုက်ကို ပြာသာဒ်ကျောင်းလို့ခေါ်ပေမယ့် မူလ ပြာသာဒ်ကျောင်းက ဒီကျောင်း တိုက်မဟုတ်ဘူး။ ဒီကျောင်းတိုက်ရှေ့ လက်ရှိ နှစ်ထပ်ကျောင်းတိုက်နေရာမှာ အရင်က သစ် သား ကျောင်းကြီးရှိတယ်။ အဲဒီကျောင်းတိုက်ကို ပြာသာဒ်ကျောင်းလို့ခေါ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ကျောင်းတိုက် နှစ်တိုက်လုံးက ဆရာတော်တစ်ပါးတည်းရဲ့ အောက်မှာရှိတယ်။

အခု ပြသာဒ်ကျောင်းအနားက မြစ်ကြီးနားကျောင်းတိုက်ရှိတဲ့ ချိုင့်ဝှမ်းထဲမှာ အရင်က ကျူးကျော်လို့ ပြောကြတဲ့လူနေအိမ်တွေရှိတယ်။ အဲဒီအိမ်တွေထဲမှာ တံမြက်စည်းလုပ်ငန်း လုပ် တဲ့ အိမ်တွေလည်း ရှိတယ်။ နောက် အဲဒီတံမြက်စည်းလုပ်ငန်းလုပ်တဲ့ အိမ်တစ်အိမ်ကနေ မီးစ လောင်လိုက်တာ ပြာသာဒ်ကျောင်းပါ မီးလောင်သွားတယ်။

အဲဒီအချိန်က ငါးထပ်ကြီး ဘုရားကနေ အခု ဆွေတော်မျိုးတော် သင်္ချိုင်းဘက်က တက်လာတဲ့ ရတနာဦးသွင် စောင်းတန်း ထိပ် အထိ သစ်သားစောင်းတန်းကြီးရှိခဲ့တယ်၊ ဒါ့ကြောင့် ငါးထပ်ကြီး ကားလမ်း ဘက် မှာရှိတဲ့ ရတနာဦးသွင် မုခ်ဦးကို ငါးထပ်ကြီးအနောက်ဘက်မုခ်လို့ ခေါ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ မီးလောင် တဲ့အချိန်မှာ ပြာသာဒ်ကြီးကျောင်းတိုက်ပတ်ဝန်းကျင်က စောင်းတန်းအပိုင်းပါ မီးလောင်သွားခဲ့ တယ်။ ၁၉ ၈၂ ခုနှစ် ဆရာတော် ပြာသာဒ်ကျောင်း ရောက် တဲ့အချိန်ထိ တစ်ချို့နေရာတွေမှာ မီးလောင်ငုတ်တို ကျွန်းတိုင်တွေ တွေ့နိုင်သေးတယ်တဲ့။ မီး မလောင်ဘဲကျန်ခဲ့တဲ့စောင်းတန်းအပိုင်းတွေကလည်း ဟောင်းနွမ်းပျက်စီးလာလို့ ၁၉ ၉ ၅ ၊၁၉ ၉၆ ခုနှစ်လောက်မှာ ဖျက်ပြီး ကားလမ်းဖောက်လိုက်တယ်။

ပြာသာဒ်ကျောင်း မီးလောင်တဲ့ နှစ် တိတိကျကျမသိရဘူး။ဒါပေမယ့် အဲဒီကျူးကျော် အိမ် တွေကို မြို့တော်ဝန် ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းစိန်က တောင်ဥက္ကလာပ ကို ရွှေ့လိုက်တယ် ဆိုတော့ အိမ်စောင့် အစိုးရ ( ၁၉ ၅၈ – ၁၉ ၆၀) မတိုင်ခင် ဒါမှမဟုတ် အိမ်စောင့်အစိုးရ ကာလမှာ မီးလောင်ခဲ့တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီမီးလောင် မှု နဲ့ပတ်သက်ပြီး သတင်းစာတွေက “ အမှိုက်ကစ ပြာသာဒ် မီးလောင်” ဆိုပြီးရေးခဲ့ကြတယ်၊ မော်ကွန်းရုပ်ရှင်ကတောင် သတင်းကားရိုက်ကူးပြသခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ပြာသာဒ်ကျောင်းရဲ့ နောက်ဘက် လက်ရှိ “မဇ္ဈိမ မနောသုခ ပိဋကတ်တိုက်ကျောင်း” နေရာမှာ အရင်က ဆာဦးသွင် လှူဒါန်းခဲ့တဲ့ ပိဋကတ်တိုက်ရှိတယ်။ ပြာသာဒ်ကျောင်းလိုပဲ တိုက်ကျောင်း ကြီး၊ ငါးထပ်ကြီးကုန်းတော်ပေါ်က စာသင်သားသံဃာတွေ စာပေဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်အောင် ဆောက်လှူထားတာ။ စာအုပ်စာတမ်းတွေအများကြီးရှိသလို ဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးကက်နက်စိန် တို့ လှူဒါန်းခဲ့တဲ့ သစ်ကနက်သား ဆင်းတုတော်လည်း ပူဇော်ခံထားတယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ မီးလောင်သွားတဲ့၊ ကားလမ်းဖောက်ဖို့ ဖျက်လိုက်တဲ့ စောင်းတန်းဟာ ငါးထပ်ကြီး စာသင်တိုက် က စာသင်သံဃာတော်တွေ ပိဋကတ်တိုက်ကို မိုးလုံ လေလုံ သွားလာနိုင်ဖို့ ဆာ ဦးသွင် ဆောက်လှု ခဲ့တာများလားလို့တွေးမိတယ်။ အဲဒီအချက်သာ မှန်တယ်ဆိုရင်တော့ ဆာ ဦးသွင် စောင်းတန်း လို့ လူတွေပြောနေတာဟာ ပျက်စီးသွားပြီဖြစ်တဲ့စောင်းတန်းကို ပြောတာဖြစ်မယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်ကျော်လောက်မှာတော့ ပိဋကတ်တိုက်မှာကျောင်းထိုင်တဲ့ဆရာတော်က ဇာတိ ရပ်ရွာကို ပြန်မယ်ဆိုပြီး အခြားဆရာတော်တစ်ပါးကို ကျောင်းလွှဲပြောင်းပေးလိုက်တယ်။ အဲဒီ ဆရာတော်ရဲ့ ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမ ဇနီးမောင်နှံက ဆာဦးသွင် ပိဋကတ်တိုက်ကို ဖျက်ပြီး ကျောင်း သစ်ပြန်ဆောက်လိုက်တယ်။ ကျောင်းသစ်က ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှပြီးသွားတယ်။ အခုတော့ ကျောင်း နာမည်မှာ ပိဋကတ်တိုက်လို့ပါပေမယ့် စာအုပ်စာတမ်းတွေ၊ မူလ ဗိသုကာလက်ရာတွေ မရှိ တော့ဘူး။ မူလကျောင်းဓာတ်ပုံတွေလည်း ရှာမတွေ့ဘူး။ ပိဋကတ်တိုက်အကြောင်း သိမီ လိုက်သူများ ရှိရင် ပါဝင် ဆွေးနွေးပေးစေလိုပါတယ်။

ပြာသာဒ်ကျောင်းကိုတော့ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် စာရင်းသွင်းဖို့ဆိုပြီး လာရောက်မေးမြန်း စာရင်းကောက်ယူသွားတယ်လို့ ဆရာတော်ကပြောတယ်။ ဒါပေမယ့် သက်တမ်းကြာလာ လို့ ကျောင်းယိုယွင်းပျက်စီးပြီး ပြင်ဖို့လိုတယ်ဆိုရင်တော့ အဲဒီအဖွဲ့အစည်းတွေက ငွေကြေး၊ နည်း ပညာအရ ကူညီမှာလားဆိုတာတော့ တိတိကျကျ ပြောမသွားဘူးတဲ့။

ဒါဟာ မြန်မာနိုင်ငံက ရှေးဟောင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ စိန်ခေါ်မှု တစ်ခုဘဲ။ အလှူရှင်တွေထဲမှာလည်း ကျောင်းဟောင်းပြင်တာထက် ကျောင်းသစ် ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမ အမည်ပဲ ခံချင်သူတွေက ပိုများမယ်ထင်တယ်။ ဆရာတော်တွေဘက်ကလည်း နေထိုင်ရေး ပို အဆင်ပြေဖို့အတွက် ကျောင်းသစ်ဆောက်ချင်တာလည်းရှိတာပဲ။ ကျောင်းဟောင်းပြင်ဖို့ ဆန္ဒရှိတဲ့ ဆရာတော်တွေ၊ အလှူရှင်တွေ ရှိပေမယ့် ရှေးမူမပျက်ပြင်ဆင်နိုင်ဖို့ နည်းပညာ လိုသလို ငွေပိုကုန်တာလည်းရှိလို့ မလုပ်နိုင် တာလည်း ရှိပါတယ်။

ဒါပေမယ့် တိဗက်၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ထိုင်း၊ သီရိလင်္ကာစတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းတွေကို ရှေးမူမပျက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်တာတွေရှိနေတော့ သူတို့လုပ် ဆောင်ချက်တွေကို လေ့လာလိုက်ရင် မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ သင့်တော်တဲ့ နည်းလမ်းတွေရနိုင်ပါ တယ်။ ဒါ့ အပြင် မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ရှေးမူမပျက်ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ အခြားဘာသာဝင်များရဲ့ ဝတ်ပြု ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာအဆောက်အဦတွေလည်း ရှိနေတဲ့အတွက် သူတို့ဆီကနေ နမူနာ ယူသင့် တာရှိရင်လည်း ယူရမှာပဲ။

ပြာသာဒ် ကျောင်းရဲ့ လက်ရှိအခြေအနေကတော့ မျက်မြင်တွေ့ရှိချက်အရ အတွင်းပိုင်းကြံ့ခိုင်မှု ကောင်း ပါသေးတယ်။ အပြင်ဘက်က လေသာဆောင်အမိုးတွေ၊ ပန်းဆွဲတွေ နည်းနည်း ပါးပါးပျက်စီး နေတယ်။ အမိုးအခြေအနေကတော့ သေသေချာချာ စစ်ဆေးမှာ သိရမှာပါ။

ကျွန်တော်ကတော့ ပညာရပ်ဆိုင်ရာအကူအညီမယူဘဲ ၊ ဒါမှမဟုတ် ကျွမ်းကျင်သူတွေရဲ့ စကား နားမထောင်ဘဲ ပြုပြင်လိုက်လို့ လုံးလုံးပျက်စီးသွားတာတွေ တွေ့ခဲ့ ပေါင်း များနေတော့ ဆရာတော်ကို “လိုအပ်လို့ ပြင်မယ်ဆိုရင်လည်း သတိတော့ထားပါဘုရား၊ ဒီလို ရှေး ဟောင်း အဆောက် အဦတွေကို ထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် စေတနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်ဆောင်နေသူတွေ သိအောင် တပည့်တော်လည်း တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ပေးပါ့မယ်” လို့ ကတိပေးခဲ့တယ်။

ဆွေတော်မျိုးတော် သင်္ချိုင်းတော်

သင်္ကြန်တွင်း ငါးထပ်ကြီး ဘုရားဖူးခဲ့စဉ်က မရောက်ခဲ့တဲ့ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ဆွေတော်မျိုးတော် များရဲ့ သင်္ချိုင်းနေရာကို မေလ ၁ ရက်နေ့က ပြန်သွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနေရာကို အလွယ်ဆုံး သွားနိုင်တဲ့လမ်းကြောင်း ကတော့ ကန်တော်ကြီးစောင်း နတ်မောက်လမ်း မှာရှိတဲ့ ဂျပန် သံရုံးဘေးက ဝင်္ကာပါ လမ်း အတိုင်း ဝင်သွားရင် ညာဘက်မှာ ငါးထပ်ကြီးဘုရားလမ်းဆိုတာာ တွေ့ပါလိမ့်မယ်။ ငါးထပ်ကြီး ဘုရား လမ်း အတိုင်းမောင်းသွားရင် မြန်အောင်ကျောင်းတိုက် ဆွမ်းစားကျောင်းဆိုတဲ့ လမ်းညွှန် ဆိုင်းဘုတ်နဲ့ မုခ်ဦး တစ် ခုတွေ့မယ်။ စောင်းတန်းမုခ်ဦး ပြာသာဒ်လက်ရာကတော့ အတော် ကောင်းတယ်။ မုခ်ဦးဘေးမှာ “ ဘုရင့်ဆွေတော်မျိုးတော် သင်္ချိုင်းတော်” ဆိုတဲ့ ကြေးဆိုင်းဘုတ် ရှိ တယ်။ အဲဒီစောင်းတန်းအတိုင်း တက်သွားရင် ညာဘက်က ကျိုက်ထီးရိုးပုံတူ စေတီကို ကျော်လိုက် တာနဲ့ ဘယ်ဘက်အခြမ်းမှာ တဲအိမ်လေးတွေကြားမှာ ရောက်နေတဲ့ သင်္ချိုင်းဂူတွေကို တွေ့ပါပြီ။

အုတ်ဂူတွေနဲ့ စောင်းတန်းက ကပ်လျက်ရှိနေတာပါ။ အုတ်ဂူတွေ ရှိတဲ့နေရာ စောင်းတန်းတိုင် နှစ်ခုမှာ နန်းဝတ်နန်းစားနဲ့ အမျိုးသမီးပုံတူပန်းချီကားနှစ်ချပ်ရှိပါတယ်။ ပုံတစ်ပုံမှာ “ ကုမ္မာ ဒေဝီ ဘွဲ့ခံ ခုနှစ်ရွာတိုက်စား မိဘုရားကြီး၊ ထိုင်းအယုဒ္ဓယဘုရင်၏ မြေးတော်” ( မူရင်း သတ်ပုံအတိုင်း) လို့ ရေးထားပါတယ်။ နောက်ပုံတစ်ပုံမှာ “ ဘုရင့်ဆွေတော်မျိုးတော်များ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ မင်းတုန်း မင်းတြားကြီး၏ သမီးတော် သုသီရိစန္ဒာဒေဝီ မင်းတပ်ထိပ်ခေါင်တင်” ( မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်း) လို့ ရေးထားပါတယ်။ သမီးတော် မင်းတပ်ထိပ်ခေါင်တင်ရဲ့ သင်္ချိုင်းစာ အရတော့ ခုနှစ်ရွာတိုက်စား မိဘုရားကြီးဟာ မင်းတပ်ထိပ်ခေါင်တင်ရဲ့ မယ်တော်ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီနေရာမှာ သင်္ချိုင်းဂူ ၁၆ လုံး တွေ့တယ်။ အဲဒီ ၁၆ လုံးထဲမှာ ကျွန် တော် တွေ့ခဲ့တာတော့ ဆွေတော်မျိုးတော်များရဲ့ သင်္ချိုင်းဂူ ရှစ်လုံးရှိပြီး ဂူတစ်လုံးချင်းရဲ့ သင်္ချိုင်းစာ တွေ ကို လေ့လာနိုင်အောင် ကူးယူဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။ ဓာတ်ပုံတွေလည်း တင်ပေးထားပါ တယ်။

ကျွန်တော်ရေးထားတဲ့စာတွေမှာ ( ) နဲ့ ပြထားတဲ့ ခရစ်နှစ်တွေက ကွယ်လွန်ချိန်ကို စာဖတ်သူ တွေ မှန်းဆနိုင် အောင် ကျွန်တော်က ဖော်ပြပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ မူရင်းသင်္ချိုင်းစာတွေမှာ မပါပါဘူး။ စာလုံးပေါင်းတွေက မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်းဖြစ်ပြီး ဖော်ပြချက်တွေက ဆွေတော်မျိုး တော် များရဲ့ဝါစဉ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဓာတ်ပုံရိုက်ခဲ့တဲ့ အစီအစဉ်အတိုင်း ရေးသားဖော်ပြထားတာဖြစ် ပါတယ်-

၁။ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် ဘဝရှင်မင်းတုံးမင်းတရားကြီး၏ မြေးတော် သက်တော် ၈၃ နှစ်ရှိ သုသီရိ နန္ဒဝတီ ( ခေါ် ) ပင်လယ်ထိပ်ခေါင်တင်ကလေး ၁၃၂၂ ခု ဝါဆိုလ္ဆန်း ၅ ရက်နေ့ နတ်ရွာစံတော် မူသည်။ ( ၁၉ ၆၀ ပြည့်နှစ် )

၂။ မင်းတုန်းမင်းကြားကြီး၏ သ္မီးတော်မင်းတပ်- ထိပ်ခေါင်တင် သက်တော် ၁၀၃ နှစ် ၅-၆-၆၆ ။ ( ဒီ သင်္ချ ိုင်းစာမှာ ကျောက်ပြားနှစ်ချပ်တွေ့ပါတယ်။ အပေါ်က စာက မူရင်းစာဖြစ်ပါ တယ်။ “ သုသီရိ စန္ဒာဒေဝီမင်းတပ်ထိပ်ခေါင်တင်ဖုရား” အစချီတဲ့ စာကတော့ စာအရေးအသား၊ စာလုံး ပုံသဏ္ဍန်များအရ နောက်မှရေးထိုးထားတာ ဖြစ်တဲ့အတွက်ဖော်ပြခြင်းမပြုတော့ပါဘူး။ အသေးစိတ်ဖတ်ချင်ရင် ဓာတ်ပုံမှာကြည့်ပါ။ )

၃။ လင်းပင်မင်းသားကြီး ( သတိုးမင်းရဲဒိဗ္ဗ)၊ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်း နှင့် ဆောင်ရ သခင်ကြီး ခင်ဖော့တို့၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၅၆ ခုနှစ်ဖွား သားတော် လင်းပင်မင်းသားကြီး ( သတိုးမင်းရဲဒိဗ္ဗ) သည် ၁၉ ၃၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၁၆) ရက်နေ့ သက်တော် (၇၇) နှစ်တွင် အမှတ် ၁၂ ၊ ကုက္ကိုင်းလမ်း၊ ရတနာသိင်္ဃစံအိမ်တော်တွင် ကံကုန်တော်မူသည်ကို ငါးထပ်ကြီး ဘုရင့်ဆွေတော်မျိုးတော်များ သင်္ချိုင်းတော်တွင် မြှုပ်နှံ သင်္ဂြိုလ်ပါသည်။ ( ဒါလည်း နောက်မှ ရေးထိုးတဲ့စာဖြစ်ပါတယ်။ မူရင်း ကျောက်ပြားကို မတွေ့ပါဘူး။ )

၄။ လင်းပင်မင်းသားကြီး၏ မြောက်သားတော် ရေနံသာ ခင်ခင်ကြီး ၊ ရေနံ့သာမြို့စား ကသည်း မြို့ဝန် မင်းလှသမိန်ထောရာဇာ ဦးရွှေမောင်၏ သမီးဖြစ်သူ ရေနံ့သာခင်ခင်ကြီးသည် လင်းပင် မင်းသားကြီးနှင့် ၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် လက်ဆက်ခဲ့ပြီး အသက်(၆၈) နှစ်အရွယ်တွင် အမှတ် ၁၂ ၊ ကုက္ကိုင်းလမ်း၊ ရတနာသိင်္ဃစံအိမ်တော်တွင် ကံကုန်သည်ကို ငါးထပ်ကြီး ဘုရင့်ဆွေတော် မျိုးတော်များ သင်္ချိုင်းတော်တွင် မြှုပ်နှံ သင်္ဂြိုလ်ပါသည်။ ( ဒီသင်္ခိျိုင်းစာကလည်း နောက်မှ ရေးထိုး တဲ့ စာဖြစ်ပြီး ကွယ်လွန်တဲ့ ရက်စွဲ မပါ ပါဘူး။ မောင်သန်းဆွေ ( ထားဝယ်) ရဲ့ “ကုန်းဘောင် စာပန်းချီ” စာအုပ်မှာ “မြောက်သားတော်” ဝေါဟာရနဲ့ပတ်သက်ပြီး “ ဇနီး” ကို ဆိုလိုကြောင်း ရှင်းပြထားတာ ဖတ်ဖူးပါတယ်။ ) သူတို့နှစ်ဦးရဲ့ သင်္ချိုင်းဂူနှစ်ခုကလည်း ယှဉ်တွဲထားပါတယ်။

၅။ ပဉ္စမ သင်္ဂါယနာတင် မင်းတုံးမင်းတရားကြီး၏ မြေးတော် ပင်လယ်ထိပ်ခေါင်တင်ကြီး သက်တော် (၈၁) နှစ်ရှိသည်။ ၁၃၁၇ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလ္ဆန်း (၁၄) ရက်နေ့ နတ်ရွာ စံလွန်တော်မူသည်။ ( ၁၉ ၅၅ ခုနှစ် ) ( ပင်လယ်ထိပ်ခေါင်တင်ကြီး သင်္ချိုင်းဂူဘေးမှာ အမှတ် အသားမဲ့ အုတ်ဂူတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အုတ်ဂူအနေအထားအရ ပင်လယ်ထိပ်ခေါင်တင်ကြီး နဲ့ ပတ်သက်သူများဖြစ်လေမလားလို့တွေးမိပါတယ်။ )

၆။ အိမ်ရှေ့မင်းတြားကြီး၏ မြေးတော် မြင်းမူထိပ်ခေါင်တင်ဘုရား၏ သားတော် မောင်မောင် ထိပ်တင် သက်တော် ၆၀. ၁၃၁၃ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၄ ရက် နတ်ရွာ စံလွန် တော်မူသည်။ ( ၁၉ ၅၁ ခုနှစ်)

၇။ ညောင်အုပ်-မင်းသ္မီး ထိပ်တင်ချို အသက် ၅၁-နှစ် နတ်တော်လ္ဆန်း ၄ ရက်နေ့ ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ် နတ်ရွာစံသည် PRINCESS NYAUNG OK HTAIK TIN CHOE DIED ON 24TH NOVEMBER 1938 ။

၈။ မင်းတုန်းမင်းတြားကြီး၏ မြေးတော် ညောင်အုပ်မင်းသား၏ သ္မီးတော် ညောင်အုပ် ထိပ်တင်စိုး သက်တော်- ၄၇ – နှစ် ၁၃၀၁ ခုနှစ် နယုန်လ္ဆုပ်-၁၁- ရက်နေ့ နတ်ရွာစံတော်မူသည်။ ( ၁၉ ၃၉ ခုနှစ်)

အဲဒီနေရာမှာ အခြားပုဂ္ဂိုလ်များရဲ့ အုတ်ဂူ ရှစ်လုံးတွေ့ပါတယ်။ သင်္ချိုင်းစာ အပြည့်အစုံ မရေးတော့ပါဘူး။ ကွယ်လွန်တဲ့အသက် နဲ့ ခုနှစ် ကိုပဲ လေ့လာနိုင်အောင်ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တချို့ ပုဂ္ဂိုလ်များရဲ့ ကိုယ်ရေး အချက်လက်တွေကိုတော့ စာဖတ်သူတွေ နားလည်နိုင်အောင် ရှင်းလင်းဖော်ပြထားပါတယ်-

၁။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဆာဦးဘ ( ဘီအေ၊ ကေအက်စ်အမ် BA၊ KSM) အသက် ၆၄ နှစ် ၊ ၁၉ ၃၇ ခုနှစ်။ အမျိုးသား အတ္ထုပ္ဗတ္တိ အဘိဓာန် ၊ စိုးမြင့်လတ် ( စိတ်ကူးချိုချို ၊ ၂၀၁၃ ) စာအုပ်မှာတော့ ဆာ ဦးဘ ကို ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၇၃ ခုနှစ်ရန်ကုန် မှာမွေးတယ်။ ဘုရင်ခံက တာဝန်ပေးတဲ့အတွက် ၁၉ ၃၂ ခုနှစ်ကနေ ၁၉ ၃၇ ခုနှစ် အထိ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး တာဝန် ထမ်းဆောင်တယ်။ ၁၉ ၃၄ ခုနှစ်မှာ ဆာ ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရ တယ်၊ ၄ ဇွန် ၁၉ ၃၇ မေမြို့ မှာ ကွယ်လွန်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ ငါးထပ်ကြီး ဘုရား ပရဝုဏ်မှာ ဂူသွင်း သင်္ဂြိုလ်တယ် လို့ဖော်ပြ ထားပါတယ်။ “ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးချုပ်” လို့ခေါ်တာက မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၁၉ ၂၂ ခုနှစ်က စပြီးကျင့်သုံးတဲ့ ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ် ရေး စနစ်အရ အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်က ဘုရင်ခံဖြစ်ပြီး ဝန်ကြီးတွေကို ဝန်ကြီးချုပ် လို့ ခေါ်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးချုပ် ဆာ ဦးဘ လို့ သုံးစွဲထား တာဖြစ်ပါတယ်။ KSM ဆိုတာက “ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်း” ဆိုတဲ့ အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ပေးတဲ့ဘွဲ့ကို အင်္ဂလိပ်လို အတိုကောက်ရေးထား တာပါ။

၂။ ဒေါ်မြပွင့် ( လေဒီဘ) ( ဆာဦးဘဇနီး) အသက် ( – ) ၊ ၁၃၁၃ ခုနှစ် ( ၁၉ ၅၁ ခုနှစ်) ။ သူတို့ နှစ်ဦးရဲ့ အုတ်ဂူနှစ်လုံးကလည်း ယှဉ်တွဲပြီးရှိနေပါတယ်။

၃။ ရတနာဦးသွင် အသက် ၈၃ နှစ်၊ ၁၉ ၆၅ ခုနှစ်။ ရတနာ ဦးသွင် နဲ့ ဇနီး ဒေါ်ဒေါ်မြိုင် တို့ ဟာ လက်ရှိ စောင်းတန်းအလှုရှင်များဖြစ်ပါတယ်။ စောင်းတန်းလှူတာ ၁၃၁၉ ခုနှစ်ဆိုတော့ ခရစ်နှစ် ၁၉ ၅၇ ခုနှစ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဆွေတော်မျိုးတော် သင်္ချိုင်းတော် အကြောင်းရေးသူအချို့က ဒီစောင်းတန်း ကို “ဆာဦးသွင်” စောင်းတန်းဆိုပြီးမှားရေးနေတာတွေ့ပါတယ်။

၄။ ဒေါ်ဒေါ်မြိုင် ( ရတနာဦးသွင်ဇနီး) အသက် ၈၅ နှစ်၊ ၁၉ ၆၇ နှစ်။ သူတို့ နှစ်ဦးရဲ့
အုတ် ဂူနှစ်လုံးကလည်း ယှဉ်တွဲပြီး ရှိနေပါတယ်။

၅။ စည်သူ ဦးတင် ( အိုင်စီအက်စ် ) အသက် ၆၁ နှစ် ၊ ၁၉ ၆၄ခုနှစ်။

၆။ ဒေါ်ညွန့်ညွန့်။ ( စည်သူဦးတင်ဇနီး) အသက် ၇၉ နှစ်၊ ၁၉၈၂ ခုနှစ်။ သူတို့ နှစ်ဦးရဲ့ အုတ်ဂူ နှစ်လုံးကလည်း ယှဉ်တွဲပြီး ရှိနေပါတယ်။

၇။ ဆရာဆိုင် အသက် ၆၉ နှစ်၊ ၁၃၀၅ ခုနှစ် ( ၁၉ ၄၃ ခုနှစ်)။
၈။ လယ်ဝန်မင်း ဦးစံရွှေ အသက် ၇၆ နှစ်၊ ၁၉ ၄၅ ခုနှစ်။

ထူးထူးခြားခြားအုတ်ဂူ နှစ်ခုလည်း တွေ့တယ်။ အဲဒီအုတ်ဂူ နှစ်ခုက ဆွေတော်မျိုးတော် သင်္ချိုင်း ကို စောင်းတန်း အကန့်နှစ်ခု ကျော်သွားလိုက်ရင် စောင်းတန်းဘယ်ဘက်အခြမ်းမှာ ရှိပါတယ်။
ပထမတစ်ခုက “ဘိုးတော် ဦးကိုကြီး” ၏ ရုပ်ပြောင်း ဂူအောင်းရာဋ္ဌာန လှိုဏ်ဂူ” တဲ့။ နောက် တစ်ခုက “ ဘိုးတော်ဦးကိုကြီး၏ သားတော် ဘိုးတော်ဦးစံသိန်း၏ ရုပ်ပြောင်း ဂူအောင်းရာဋ္ဌာန လှိုဏ်ဂူ”။ နှစ်ယောက်လုံးကို “ကုန်းဘောင်မင်း၏ အဆက်အနွယ်တော်” လို့ ဖော်ပြထားတယ်။ သင်္ချုံင်းစာ အပြည့်အစုံ ကို ဓာတ်ပုံမှာ ကြည့်ပါ။

ဒီသင်္ချိုင်းတော်နေရာကို ဆွေတော်မျိုးတော် အသင်းဥက္ကဋ္ဌ မင်းတပ်ထိပ်ခေါင်တင် က အင်္ဂလိပ် အစိုးရ လက်ထက်မှာ ဝယ်ယူခဲ့တာဖြစ်ပြီး ၁.၅ ဧက ကျယ်ဝန်းတယ်လို့ သတင်းဖော်ပြချက် တွေ အရ သိရပါတယ်။ အခုတော့ တဲအိမ်တွေကြားက ပေ ၃၀ ၊ ပေ ၂၀ လောက်ကွက်လပ်လေးပဲ ရှိပါတော့ တယ်။ လက်ရှိမြင်နေရတဲ့ အုတ်ဂူတွေအနေအထားအရ မူလ အကျယ်အဝန်း ၁.၅ ဧက ရှိတယ်ဆိုရင်တောင် အုတ်ဂူတွေကို စနစ်တကျ အကွက်ချ မြှုပ်နှံခဲ့တာမဟုတ်ဘဲ လမ်းနဲ့ အနီးဆုံး နေရာမှာ စုစည်းမြှုပ်နှံခဲ့ပုံရပါတယ်။

ဒီသင်္ချိုင်းတော်နေရာဟာ မင်းတပ်ထိပ်ခေါင်တင် ၁၉ ၆၆ ခုနှစ်မှာ ကွယ်လွန်ပြီးတဲ့နောက် မေ့ မေ့ပျောက်ပျောက်ဖြစ်သွားခဲ့ပုံရပါတယ်။ ၁၉ ၆၆ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ဆွေတော်မျိုးတော်တွေကို မြှုပ်နှံထားတဲ့ အထောက်အထားမတွေ့ရဘူး။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်ဆယ် နီးပါးလောက်က ဒီနေရာကို အခု တဲထိုးနေထိုင်တဲ့သူတွေ ရောက်လာတော့ ဒီနေရာမှာ တောဖုံးနေပြီ။ စောင်းတန်း လှေကား ကလည်း ငါးထပ်ကြီး ဘုရားကုန်းထိပ် မရောက်ခင် နေရာမှာ ပြိုကျနေပြီ၊ အခုနောက်ပိုင်းမှာ လှေကားပြန်ပြင်ထားလို့ ငါးထပ်ကြီး ဘုရား အထိ သွား လို့ရ တာလို့ ပြောပြတယ်။ သူတို့ပြောတာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ကုန်းထိပ်နားမှာလက်ရှိ လှေကားထစ် တွေရဲ့ ဘက်ဘက်မှာ ပြိုကျနေတဲ့ အုတ်ပုံတွေရှိသေးတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်ဆယ်ကျော်က ဒီသင်္ချိုင်းတော်နေရာမှာ ပုတီးစိတ်၊ ပရိတ်ရွတ် လုပ်ခဲ့ဖူးတဲ့ အသက် ရှစ်ဆယ်နီးပါး အဘကြီးတစ်ယောက်ကတော့ အဲဒီအချိန်က သင်္ချိုင်းဂူတွေရယ်၊ ကျိုက်ထီးရိုး ပုံတူစေတီ နဲ့သစ်သားဇရပ်တစ်ခုပဲရှိတယ်။ နောက်တော့ ကျိုက်ထီးရိုး စေတီကျောင်း ဆရာတော်ရောက်လာပြီး သီတင်းသုံးတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ အခု နေထိုင်တဲ့သူတွေ ရောက်လာတာ လို့ ပြောပြတယ်။ ကျိုက်ထီးရိုးကျောင်းက တံခါးပိတ်ထားလို့ ဆရာတော်ကို ဖူးခွင့်၊မေးခွင့်မရခဲ့ဘူး။

ဒီနေရာကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းမှ လူတွေပြန်စိတ်ဝင်စားလာတာပါ။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဆွေတော်မျိုးတော်တွေက သင်္ချိုင်းဂူတွေပြန်ပြင်တာကို ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈ ရက်နေ့မှာ ပြန်လုပ်တယ်။ ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေးမှာ တောင်တွင်းကြီး မဲဆန္ဒနယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးမင်းသိန်းက သင်္ချိုင်းတော်ကို သက်ဆိုင် ရာ ဝန်ကြီး ဌာနတွေက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ပေးဖို့ အစီအစဉ်ရှိ / မရှိမေးခွန်း မေးတယ်။ သာသနာရေးနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးကြည်မင်းက ဌာနအနေနဲ့ အခြား သမိုင်းတန်ဖိုး၊ ယဉ်ကျေးမှုတန်ဖိုး၊ဗိသုကာတန်ဖိုးရှိတဲ့ အဆောက်အဦတွေကို ဦးစားပေး ထိန်းသိမ်းနေရတဲ့ အတွက် ဆွေတော်မျိုးတော် အသင်းကပဲ တာဝန်ယူလုပ်ဆောင်သင့်ပါ တယ်လို့ ဖြေကြားခဲ့တယ်။

သင်္ချိုင်းမြေနေရာမှာ နေထိုင်နေသူတွေအတွက်ကတော့ ဒီအုတ်ဂူတွေဟာ သာမန် သင်္ချိုင်း တစ်ခု ထက်ပိုထူးခြားပုံမရသလို ကွယ်လွန်သွားသူတွေကို စော်ကားတဲ့စိတ်နဲ့ ဆောင်ရွက်တာမျိုးလည်း ရှိပုံမရပါဘူး။ ကျောတစ်နေရာစာ ရဖို့ ခက်တဲ့ ရန်ကုန်မြို့မှာ ရှင်သန်နိုင်ဖို့အတွက် ကွယ်လွန်သွား သူတွေနဲ့ မ ျှဝေနေထိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောပါပဲ။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ဆိုတာလည်း ကျောင်းစာ ထဲက စာတစ်ပိုဒ်ထက်ပိုပြီး ထူးခြားပုံမရဘူး။ ဒါပေမယ့် လူတွေလာကြည့်၊ အုတ်ဂူတွေကို ပြန်လည် ထိန်းသိမ်း မှတ်တမ်းတင်နေတဲ့အတွက် သူတို့အနာဂတ်အပေါ် စိုးရိမ်စိတ် ရှိနေပုံရတယ်။

ကျွန်တော်ကတော့ငါးထပ်ကြီးဘုရား ဆွေတော်မျိုးတော် သင်္ချိုင်းတော်ဟာ သမိုင်းတန်ဖိုးထက် သင်္ခါရ တရားကို နှလုံးသွင်းဖို့ ကောင်းတဲ့နေရာလို့ပဲ ခံစားမိပါတယ်။

မီဒီယာဆက်ဆံရေး တစေ့တစောင်း

၂၀၁၂ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၀ ကြားမှာ ကျွန်တော့် ဖေ့စ်ဘွတ်စာမျက်နှာကနေ နိုင်ငံရေးသမားတွေ ၊ အစိုးရတာဝန်ရှိသူတွေ နဲ့ သတင်း မီဒီယာများအကြား ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ ဆောင်းပါး ၃၃ ပုဒ် ရေးခဲ့တယ်။ ဆောင်းပါး အများစုက ကျွန်တော့်အတွေ့အကြုံနဲ့ နိုင်ငံတကာဖြစ်စဉ်တွေကို အခြေခံပြီး ရေးခဲ့တာပါ။ အခြားသူများရဲ့ ပြောကြားချက် ကို ထောက်ပြဝေဖန်သုံးသပ်ရေးသားခဲ့ တာက ငါးပုဒ် ရှိတယ်။

အခုဆောင်းပါးကတော့ ရေးခဲ့သမ ျှ ဆောင်းပါးတွေထဲက ကောင်းနိုးရာရာ သိသင့် သိထိုက် တယ်လို့ ယူဆတဲ့ အချက်အလက်တွေကို အခြေခံပြီး ရေးထားတာပါ။

အစိုးရ နဲ့သတင်း မီဒီယာ

ဒီမိုကရေစီ စနစ်ကို ပြောရင် အစိုးရပိုင်မဟုတ်တဲ့ လွတ်လပ်တဲ့ သတင်းမီဒီယာ ဆိုတာ တွဲပါ လာမှာပဲ။ ဒါ့ကြောင့် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးတယ်၊ တည်ဆောက်နေတယ် ဆိုတဲ့ အစိုးရ တစ်ရပ်ဟာ သတင်း မီဒီယာနဲ့မဆက်ဆံလို့မရဘူး။

ဒါပေမယ့် အစိုးရနဲ့သတင်း မီဒီယာဆိုတာ ချစ်နေလို့လည်း မရဘူး။ ချစ်နေရင်၊ သတင်းမီဒီယာက အစိုးရ ပြောသမျှ ဘာမှ ဝေဖန် ဆန်းစစ် တာမလုပ်ပဲ တဆင့်ခံပြောပေးနေရင် ဝါဒဖြန့်ချိရေး သက်သက်ဖြစ်ပြီး လူထုနစ်နာတယ်။

တစ် ဘက်မှာလည်း အစိုးရနဲ့သတင်း မီဒီယာ ရန်သူဖြစ်နေ လို့လည်း မရပြန်ဘူး။ တစ်ဘက်နဲ့ တစ်ဘက် ရန် သူလို သဘော ထားလိုက်ပြီဆိုရင် ရတဲ့နည်းနဲ့ တွယ် တော့မှာကိုး။ အဲဒီမှာ အစိုးရက သတင်း မီဒီယာကို နှိပ် ကွပ်မယ်၊ အရေးယူမယ်၊ ထောင်ချမယ်ဆိုရင် သတင်း လွတ်လပ်ခွင့် ဆုံးရှုံးမယ်။ သတင်းမီဒီယာ ကလည်း အစိုးရကို သတင်းမှန်တာရော၊ မမှန်တာရောနဲ့ပြန်တွယ် တဲ့အခါ လူထုရဲ့ သတင်းမှန် သိခွင့်ဆုံးရှုံးတယ်။

ဒါ့ကြောင့် အစိုးရကလည်း လူထုကို သတင်းမီဒီယာများကတဆင့် မိမိရဲ့ မူဝါဒတွေ၊ လုပ်ဆောင် ချက်တွေ အသိပေး၊ သတင်းမီဒီယာများကလည်း “ဝေဖန်ဆန်းစစ် စောင့်ကြည့်သူ” ဆိုတဲ့ မိမိ တာဝန်ကို သတင်းမီဒီယာကျင့်ဝတ်များနဲ့ အညီ ဆောင်ရွက် ဆိုတဲ့ အပြန်အလှန်လေးစားမှုကို အခြေခံသော မီဒီယာဆက်ဆံရေး ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထူထောင်နိုင်ရင် အကောင်းဆုံးပဲ။

တစ်ခု သတိပြုသင့်တာက အစိုးရရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်ဟာ နိုင်ငံသားအားလုံးပေါ်မှာ အကျိုးသက် ရောက်မှုရှိတဲ့အတွက် ပိုပြီး ဝေဖန်ဆန်းစစ်ခံရမှာပဲ။ အစိုးရကို ပဲဝေဖန်တယ်။ အတိုက်အခံကို မဝေဖန်ဘူးလို့ အပြစ်တင်လို့မရဘူး။

သတင်းသမားနဲ့ ဥပဒေ

မီဒီယာဆက်ဆံရေးကောင်းရမယ် လို့ပြောတော့ “သတင်းမီဒီယာသမားတွေ ပြောသမ ျှ ခေါင်းငုံ့ ခံရမှာလား၊ အရေးမယူ ရဘူးလား”လို့ မေးခွန်းထုတ်သူတွေလည်းရှိတယ်။ သတင်းသမား ဟာ ဥပဒေအပေါ်မှာ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် သတင်းသမားများရဲ့ ထူးခြားတဲ့ လုပ်ငန်းသဘာဝကိုတော့ ထည့်စဉ်းစားရမယ်။

သတင်းသမားဆိုတာ ဝေဖန်ဆန်းစစ်မေးခွန်းထုတ်တဲ့ အလုပ်ကို လုပ်တဲ့သူဖြစ်တယ်။ နောက် တစ်ခါ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု၊ ကိစ္စတစ်ခုနဲ့ပတ်သက်ရင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသူတွေ အားလုံးရဲ့ အမြင် တွေ၊ သဘောထားတွေကိုရအောင် မေးမြန်းစုံစမ်းဖော်ပြရတဲ့သူူဖြစ်တယ်။

အဲဒီလို ထူးခြားတဲ့အခြေအနေတွေကြောင့် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတွေမှာ သတင်းမီဒီယာတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သီးခြားဥပဒေတွေ ပြဋ္ဌာန်းထားလေ့ရှိပြီး သတင်းမီဒီယာရေးသားချက်တွေ နဲ့ ပတ်သက်ရင် အများအားဖြင့် အဲဒီဥပဒေနဲ့ပဲ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းတယ်။ ( မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ရှိပါတယ်။ သုံး/မသုံး ဆိုတာပဲ ကွာခြားတာပါ။ ) အစိုး ရ ကို ဝေဖန် ရေးသားမှုတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး အရေးယူမယ်ဆိုရင် တောင် နိုင်ငံတော်ကို အကြည်ညို ပျက်စေမှုနဲ့ အရေးယူမယ့်အစား အသရေဖျက်မှုလို ပုဒ်မ မျိုး နဲ့ပဲ တရားစွဲလေ့ရှိတယ်။

ယဉ်ကျေးပါ

သတင်းထောက်တစ်ယောက်ကို ဖြေတဲ့အခါ သူကိုယ်စားပြုတဲ့ သတင်းဌာနကို ဖြေတယ်၊ သတင်း ထောက်မောင်ဖြူ၊ ဒေါ်ဖြူ ကို ဖြေတယ်လို့ သဘောထားလို့မရဘူး။ ဒီသတင်းထောက်မေးတာ ကို စောင့်ကြည့် နားထောင်နေမယ့် ၊ ဖတ်ရှုမယ့် ပရိသတ်ကို ဖြေနေတယ်ဆိုတာ နားလည်ဖို့လိုတယ်။ အဲဒီ ပရိသတ်က ရာထောင်ဂဏန်းဖြစ်နိုင်သလို သိန်းဂဏန်းလည်းဖြစ်နိုင်တယ်။ သတင်းထောက် ဆို တာ က ပရိသတ်သိချင်မယ်လို့ ထင်တဲ့ အကြောင်းအရာကို အစဖော်ပေးတဲ့သူ၊ တနည်းအား ဖြင့် ကိုယ် နဲ့ ပရိသတ်ကြားမှာ ပေါင်းကူးပေးမယ့် တံတားပဲ။

အဲဒီသဘောတရားကို နားမလည်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တချို့ကတော့ “ဒီသတင်းထောက်ကိုတော့၊ ဒီသတင်း ဌာနကိုတော့ ငါ နှိပ် ကွပ် လိုက်ဦးမယ်” ဆိုပြီး ရင့်ရင့်သီးသီးစကားလုံးတွေနဲ့ ပြန်ပြောလေ့ရှိတယ်။ အဲဒီလို ပြောလိုက်ရတာကိုလည်း ဂုဏ်ယူလေ့ရှိတယ်။ အဲဒီလို ပုဂ္ဂိုလ်တွေဟာ သူ့ အပြောအဆို၊ အမူအရာတွေက စောင့်ကြည့်နားထောင်နေတဲ့ ပရိသတ်ကို စော်ကားသလိုဖြစ်သွားတယ်ဆိုတာ နားမလည်ဘူး။ ဒါ့ကြောင့်လည်း နောက်ဆုံးမှာ ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းကို ထောက်ခံလာအောင် စည်းရုံးနိုင်ရမယ့်အစား ပို အမြင်ကပ်အောင်လုပ်သလိုဖြစ်သွားတာပဲ အဖတ်တင်တယ်။

အမေး နဲ့ အဖြေ

သတင်းသမားရဲ့ အလုပ်က မေးခွန်းမေးဖို့၊ ဝေဖန်ဆန်းစစ်ဖို့ပဲ။ ဒါပေမယ့် သတင်းသမား တစ်ဦးချင်းရဲ့ အရည်အချင်းပေါ်မူတည်ပြီး မေးခွန်းတွေ၊ စကားလုံးတွေရဲ့ အရည်အသွေး လည်း ကွာခြားပါတယ်။

ဒါပေမယ့် မေးခွန်းတွေကို ဖြေကြားတဲ့သူက မေးတဲ့ မေးခွန်းက အဆင့်မရှိလို့၊ စကားလုံးက ရိုင်းလို့ ဆိုပြီး စိတ်လိုက်မာန်ပါ တုန့်ပြန်လို့မရဘူး။ ကိုယ်ပြောချင်တဲ့စကား၊ ပရိသတ်တွေ သိစေချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကို လိမ္မာပါးနပ်စွာ၊ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စွာ ပြန်ဖြေဖို့ပဲ လိုပါ တယ်။

သူရိုင်းလို့ ငါပြန်ရိုင်းမယ် ဆိုတဲ့ စိတ်ထားက မီဒီယာဆက်ဆံ ရေးမှာအလုပ်မဖြစ်ပါဘူး။မကြိုက်ရင် နောင်မှာ အလိမ္မာသုံးပြီးရှောင် ဖို့ပဲလိုပါတယ်။ သူရိုင်း လို့ ကိုယ်ပြန်ရိုင်းတယ်ဆိုရင် ကိုယ်ရိုင်း တာက သတင်းဖြစ်သွားမယ်။ ကိုယ်အဖြေမတတ်ရင် လူတွေက မေးခွန်းကို မေ့သွားပြီး ကိုယ့် အဖြေကိုပဲ တစ်သက်လုံးသတိရနေလိမ့်မယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ တုန့်ပြန်မှု မှန်ကန်ရင် သတင်းသမားရဲ့ အရည်အချင်းကို ပရိသတ်က သူတို့ဘာသာ သူတို့ အကဲဖြတ်သွားလိမ့်မယ်။ ကိုယ် ဝင်ပြော ဖို့တောင်မလိုပါဘူး။

ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ

ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဆိုတာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုဖို့အတွက် တရားဝင် တာဝန် ပေး ခန့်အပ်ခံရသူပဲ။ သာမန် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ယောက်၊ အစိုးရ အရာရှိတစ်ယောက် မီဒီယာကို အဖြေမှားရင်၊ ဆက်ဆံပုံမှားရင် “ ဒီလုပ်ရပ်ဟာ တစ်ဦးချင်းလုပ်ဆောင်ချက်၊ တစ်ဦးချင်းရဲ့ သဘော ထားဖြစ်ပါတယ်၊ အဖွဲ့အစည်းကို ကိုယ်စားမပြုဘူး” လို့ ငြင်းလို့ရတယ်။

ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူဆိုရင်တော့ အဲဒီလို ပြောလို့မရဘူး။ သူဟာ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ပုံရိပ်ပဲ။ အိမ် အနေနဲ့ ပြောရင် အိမ်ရဲ့ ဧည့်ခန်းဆောင်ပဲ။ ရည်ရွယ်သည်ဖြစ်စေ၊ မရည်ရွယ်သည်ဖြစ်စေ သူ့ လုပ် ဆောင်မှု၊ ပြောဆိုဆက်ဆံမှုတွေဟာ သူကိုယ်စားပြုတဲ့ အဖွဲ့အစည်းအပေါ် ရိုက်ခတ်မှုရှိမှာပဲ။ ရှောင်လို့မရဘူး။

ဒါကြောင့် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူဟာ သတင်းမီဒီယာတွေနဲ့ ဆက်ဆံရင် ပုဂ္ဂလိက ခံစားချက်တွေ၊ ကိုယ်ပိုင်အမူအကျင့် စရိုက်လက္ခဏာတွေကို အတတ်နိုင်ဆုံး ဘေးဖယ်ထားရမယ်၊ ထိန်းချုပ် ထားရမယ်။ ကိုယ့်အဖွဲ့အစည်းအပေါ် လူတွေမြင်စေချင်တဲ့ ပုံရိပ်နဲ့ အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်အောင် နေထိုင်ပြုမူ ပြောဆိုဆက်ဆံရမယ်။ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူဆိုတာ ပြည်သူတွေ ၊ မီဒီယာတွေ ငါ့လောက် မသိပါဘူးဆိုတဲ့ အထင် သေး စိတ်နဲ့ ပြောဆိုဆက်ဆံရမယ့်သူမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့် ကြောင့် အဖွဲ့အစည်းမှာ “ ဆေးအတွက်လေး” မဖြစ်စေရ ဘူး။

ထိရောက်မှု

မီဒီယာနဲ့ တွေ့ဆုံဖြေကြားတယ်၊ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲလုပ်တယ် ၊ သတင်းထုတ်ပြန်တယ် ဆိုတာ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး လုပ်ငန်း ( Public Relation , PR ) လုပ်တာပဲ။ ပြည်သူ့ ဆက် ဆံရေးလုပ်ငန်းရဲ့ သဘောသဘာဝအရ အောင်မြင်မှုကို အရေအတွက် နဲ့ မတိုင်းတာဘူး။ ထိရောက်မှု နဲ့ပဲတိုင်းတာတယ်။

ကိုယ့်ဘက်က ရှင်းလင်းချက်၊ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ကြားလိုက်တဲ့အခါ အများက လက်ခံရင်၊ ဒါမှ မဟုတ် လက်မခံရင်တောင် သူပြောတာ စဉ်းစားထိုက်တဲ့အချက်ပဲလို့ တွေးမိသွားရင် အောင် မြင်တာပဲ။ အဲဒီလို မဖြစ်ဘူးဆိုရင်တော့ ဆောင်းပါး အပုဒ်တစ်ရာရေးရင်လည်း အောင်မြင် တယ်လို့ မသတ်မှတ်ဘူး။

ဒီမိုကရေစီ နဲ့ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်

တချို့ကတော့ အခု အချိန်က ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကူးပြောင်းနေတုန်းပဲရှိသေးတယ်။ ဒီမိုကရေစီ ရရင်တော့ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ရမှာပေါ့ လို့ ပြောတာလဲရှိတယ်။ တကယ်တော့ သတင်း လွတ် လပ်ခွင့်ဆိုတာ နိုင်ငံရေးပါတီတို့၊ ရွေးကောက်ပွဲ တို့ လိုပဲ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကူးပြောင်းရာမှာ အထောက်အကူပေးတဲ့ ၊ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ပီပီပြင်ပြင် ကျင့်သုံးနိုင်ချိန်မှာ ပိုပြီး အရည်အသွေး ကောင်းလာရမယ့် အဖွဲ့အစည်းတွေ၊စနစ်တွေပဲ။ သူမပါဘဲနဲ့ အဲဒီခရီး သွားလို့ မရဘူး။ ဒ့ါကြောင့်လည်း ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေ မှာ တောင် ပုဒ်မ ၃၅၄ နဲ့ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့်၊ ရေးသားဖြန့်ဝေခွင့်ကို အာမခံ ထား တာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။

တိုက်အိမ် လို့ပြောရင် အုတ်နံရံ၊ သွပ်မိုး ဆိုတဲ့ အင်္ဂါရပ်နဲ့တော့ ပြည့်စုံရမှာပေါ့။ ဝါး ထရံကာ ၊ ဓနိမိုးကို လက်ညှိုးထိုးပြီး တိုက်အိမ် လို့ ပြောရင်တော့ ဘယ်သူမှ လက်ခံမှာမဟုတ်ဘူး။

ဘဝင်ချသည့် စကားများ (၃)

ဒီစာကိုတော့ ၂၇ – ၄ – ၂၀၁၃ ရက်နေ့မှာ ရေးခဲ့တာပါ။ နိုင်ငံတော်သမ္မတရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နဲ့ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး ဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ချိန်မှာ တွေ့မြင်နေရတဲ့ သူတွေကြောင့် ဆရာသမားတပ်မှူးကြီးရဲ့ “ ဇာတ်ဓားတွေ” နဲ့ “ ပြေးခုန် ပစ်အားကစားသမား” ဆိုတဲ့ ဆုံးမစကားနှစ်ခုကို ရေးခဲ့တာပါ။

ဆုံးမ စကားပြောတဲ့ နေရာ၊ အချိန် ကွာခြားသွားပေမယ့် ဆုံးမတဲ့ ဆရာသမားကတော့ တစ်ယောက်ထဲ ပါပဲ။ ဘဝမှာ အလေးစားရဆုံး၊ အမှတ်အရဆုံး ဆရာသမားကွယ်လွန်သွားတာ တောင် ဆယ်နှစ် ကျော်ခဲ့ပါပြီ။

ဒါပေမယ့် အခုအချိန်ထိ အရောင်တောက်တောက် ပြောင်ပြောင်နဲ့ ကြည့်ကောင်းပေမယ့် လက်တွေ့ ထိုးလို့ ၊ ခုတ်လို့ မရတဲ့ ဇာတ်ဓားတွေမြင်တိုင်း ဆရာသမားသာရှိရင် လို့ တွေးနေ မိဆဲပါပဲ။

ဘဝင်ချသည့် စကားများ (၃)

ဇာတ်ဓားတွေ

ရှေ့မှာတုန်းက ရေးခဲ့သလိုပင် ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှာ တာဝန်ကျသည့် လူငယ်ဂျီသရီးဘဝကား အတော် ပျော်စရာ ကောင်း သည်။ အလုပ်ဘယ်လောက်များများ နေဝင်မိုးချုပ် ကျောပိုး အိပ်ပိုးပြီးခရီးသွားနေရသော၊ ဘယ်အချိန်တိုက်ပွဲဖြစ်မလဲလို့ အမြဲသတိထား ပြင်ဆင် နေရသောခြေလျင်တပ်ရင်းကဘဝနှင့်ကား များစွာကွာခြားလှသည်။

မြေစိုက်တဲလေးနဲ့ ရုံးဖွင့်ထားဦးတော့ အမိုးအကာအောက်မှာ စစ်ဝတ်စုံသပ်သပ်ရပ်ရပ်နဲ့ လုပ်ကိုင်ရသည်။ တပ်ရင်းတုန်း ကဆိုလျှင်စစ်ဆင်ရေးကာလ ခြောက်လလောက်ကို စစ်ဝတ်စုံသုံးစုံ၊ အရပ်ဝတ်နှစ်စုံနဲ့ ဒါဝတ်၊ ဒါချွတ် ဘဝဖြင့် ဖြတ်သန်းခဲ့ ရသည်။ တစ်နေကုန် ချီတက်ပြီး ရေမချိုးပဲ ရောက်ရာနေရာမှာ ထိုးအိပ်ရသည့်အချိန်များကလည်း မရေမတွက်နိုင်။ ဒီတော့ တစ်နေရာတည်းမှာ အတည်တကျနေထိုင်လုပ်ကိုင်ရသော ဂျီသရီးဘဝကား ကျွန်တော်တို့အတွက် လောကနိဗ္ဗာန်ပင်ဖြစ် ၏။

ဒီလိုကွာခြားရသည့် အခြေအနေများထဲတွင် ကျွန်တော်တာဝန်ကျသည့် ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှာ ပြည်နယ်မြို့တော်ကြီးတွင် အခြေပြုရသည်ဆိုတော့ အတိုင်းအထက်အလွန်ပေါ့။ တပ်ရင်းမှာတုန်း က ခြောက်လကျော်မှ တပ်ရင်းပြန်နားရသည်။ တပ်ရင်းပြန်ရောက်တော့လည်း မိဘများရှိရာ ရန်ကုန်ကိုဆယ်ရက်ခွင့်ပြန်ဖို့တောင်အနိုင်နိုင်၊ တပ်ရင်းဌာနချုပ်ရှိရာ မြို့ က လည်း ရထား လမ်းဘေးမြို့ငယ်လေး။ မှတ်မှတ်ရရ ကျွန်တော်တို့ ရှိချိန်တွင် ဘူတာရုံက ထမင်းဆိုင်တစ်ဆိုင်၊ ကားလမ်း ဆုံက ထမင်းဆိုင်တစ်ဆိုင်နဲ့ မြို့ထဲက တရုတ်စားသောက်ဆိုင်တစ်ဆိုင်သာ ရှိသည်။ တရုတ်စားသောက်ဆိုင်ဆိုတာကလည်း ကြေးဇွန်းခရင်းနဲ့ စားရတဲ့ဆိုင်မျိုး၊ ဟင်းကလည်း ၁၂ မျိုးဟင်းချို၊ ကုန်ဘောင်ကြီးကြော်၊ ချိုချဉ်ကြော်၊ ကစွန်းရွက်ကြော် လောက်အကောင်း လုပ်စား ရသည့်ဆိုင်။

ဒီတော့ စားသောက်ဆိုင်တွေလည်းရှိ၊ ဈေးကလည်းစည်ကား၊ တက္ကသိုလ်ကလည်းရှိဆိုသည့် ပြည်နယ်မြို့တော်ကြီး မှာ ကျွန်တော်တို့ ပျော်တာဘာမှမဆန်း။ နောက်ပြီး ဂျီသရီးအားလုံး လိုလိုကလည်း လူငယ်သက်တူရွယ်တူတွေဆိုတော့ အား လပ်ချိန်တွေမှာ တရုန်းရုန်း၊ နောက်ပြီး ယူနီဖောင်းစအကောင်းစားတွေနဲ့ အိုက်တင်ကလည်းခပ်များများ။

ကျွန်တော်တို့ကို ပန်းသည်တွေနဲ့ ခိုင်းနှိုင်းပြီး ဆုံးမခဲ့သည့် တပ်မှူးကြီးက ထိုအခြေအနေကို ကြည့်ပြီး မျက်စိစပါးမွှေးစူး လာသည်ထင်သည်။

သူ့ထုံးစံကလည်း မနက်ပိုင်းစစ်ဆင်ရေးအစည်းအဝေးပြီးချိန်၊ စစ်ဆင်ရေးအခြေအနေကလည်း အေးအေးဆေးဆေးဆိုပါ က ဌာနချုပ်ရှိအရာရှိများကို စိတ်ဝင်စားစရာအကြောင်းတစ်ခုခုကို အခြေခံပြီးဆုံးမစကားပြောကြားလေ့ရှိသည်။ တစ်နေ့ တော့ စစ်ဝတ်စုံဝတ်စားဆင်ယင်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောဆိုရင်း “မင်းတို့ ဦးစီးအရာရှိတွေ ယူနီဖောင်းကို သပ်သပ်ရပ်ရပ် ဝတ်ကြ၊ နေထိုင်ကြတာတော့ ငါကြိုက်ပါတယ်။ ကြည့်လို့လည်းကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အပေါ်ယံမဟုတ်ဘဲ အနှစ် သာရရှိအောင်၊ အရည်အချင်းရှိအောင်လည်း လုပ်ကြဦး၊ မဟုတ်ရင် ဇာတ်ဓားဖြစ်နေလိ့မ်မယ်။”

“ဇာတ်ဓားဆိုတာသိလား၊ ဇာတ်ခုံပေါ်မှာ အရောင်တောက်တောက် ပြောင်ပြောင်နဲ့ ကြည့်လို့ တော့ကောင်းပါရဲ့၊ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့ ထိုးလို့ ၊ ခုတ်လို့ မရဘူး။ ငါကတော့ ငါ့နားမှာ ဇာတ်ဓား မလိုချင်ဘူး။ ဇာတ်ဓားထက်စာရင်တော့ ကြည့်လို့မကောင်း၊ ပုံတုံးပေမယ့် အလုပ်လုပ်လို့ရတဲ့ ထင်းခုတ်ဓားမက မှ ဟုတ်တုတ်တုတ်ရှိသေးတယ်” ဟု ဆုံးမပါတော့သည်။

တပ်မှူးကြီးက အသွင်သဏ္ဍန်နှင့် အနှစ်သာရ နှစ်ခုလုံးပြည့်စုံရန်လိုအပ်ကြောင်းကို ဇာတ်ဓားနဲ့ အကောင်းဆုံး ဥပမာ ပေးသွားခဲ့သည်။ နောင်တော့ ကျွန်တော်တို့ ဌာနချုပ်မှာ ဦးစီးအရာရှိငယ် များ တစ်ခုခုမှားလိုက်တိုင်း အထက်အရာရှိများ က ဟေ့ကောင် မင်း ဇာတ်ဓား ဖြစ်ချင်လို့လား ဆိုပြီး ဆုံးမကြတော့သည်။ ဪ ဇာတ်ဓား ဇာတ်ဓား ။

ပြေးခုန်ပစ်အားကစားသမား

တစ်ချိန်မှာတော့ တိုင်းအဆင့်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်တစ်ခု၏ တပ်မှူးကြီး လက်အောက်တွင် စစ်ဦးစီးအရာရှိအဖြစ်အမှုထမ်းခွင့် ရသည်။ ထိုအချိန်က တပ်မှူးကြီးအနေဖြင့် တပ်မတော် တာဝန်များသာမက နယ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်များကိုပါ ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်ရသည့် အချိန် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူ့လက်အောက်မှာ တပ်မတော်တပ်ရင်း၊တပ်ဖွဲ့များသာမက တိုင်း အဆင့်ဌာနဆိုင်ရာများပါ ရှိနေသည်။

ထုံးစံအတိုင်း မိမိတို့ တစ်ဦးချင်း၏ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှု၊ မိမိဦးဆောင်ရသည့် တပ်ရင်း၊တပ်ဖွဲ့၊ ဒါမှမဟုတ် ဌာန၏ စွမ်းဆောင်မှုများအပေါ် တပ်မှူးကြီး က အမြင်ကြည်လင်အောင်၊ ကြိုက်နှစ်သက်အောင် အပြိုင်အဆိုင်ကြိုးစားကြသည်။ လူကြီးအနားမှာနေသည့် ကျွန်တော်တို့ အနေနဲ့လည်း ရိုးရိုးသားသားကြိုးစားသူတွေကိုမြင်ရသလို အခြားနည်းလမ်းများ ဖြင့် မျက်နှာသာ ပေးခံရအောင်၊ တစ်ခါတစ်လေတော့လည်း အခြားသူကို နင်းပြီး တက်နိုင်အောင်လုပ်တာ တွေလည်း တွေ့ ရသည်။ ကျွန်တော်တို့တောင် ဒါမျိုးမြင်နေတော့ တပ်မှူးကြီးလည်း မြင်မှာသေချာပါသည်။

တစ်ချိန်မှာတော့ ကျွန်တော်တို့ ဌာန ချုပ်မှာ စစ်ဘက်ရော၊ နယ်ဘက်အရာရှိကြီးတွေပါ တက်ရတဲ့အစည်းအဝေးတစ်ခုကျင်းပသည်။ အစည်းအဝေး အမှာစကား ပြောချိန်မှာ တပ်မှူးကြီးက “လူတိုင်းဟာ အောင်မြင်ကြီးပွားလိုတဲ့ အတွက် အချင်းချင်းယှဉ်ပြိုင် ကြိုးစား အားထုတ် ကြတာမဆန်းပါဘူး။ သူလည်း အခုအချိန်အထိ ကြိုးစားနေတုံးပဲ။ ဒါပေမယ့် မိမိဘဝအောင်မြင်မှုအတွက် ယှဉ်ပြိုင် ရာမှာတော့ ဘောလုံးလို၊ လက်ဝှေ့လို တစ်ဘက်အသင်းကို ဂိုးသွင်းနိုင်မှ၊ တစ်ဘက်လူကို အလဲထိုးနိုင်မှ အနိုင်ရတာမျိုး မလုပ်ပါနဲ့။ ဒီလိုလုပ်လို့ နိုင်ရင် တောင် တစ်ဘက်က ရှုံးသွားတဲ့သူမှာ ခံစားချက်မကောင်းဘူး။ ဒီတော့ ပြေးခုန်ပစ် အား ကစား နည်းတွေလို ကိုယ့်စံချိန်ကို သူများထက်ကောင်းအောင်ကြိုးစားပြပြီး အနိုင်ယူကြပါ။ ဒါဆိုရင် ရှုံးသွားတဲ့သူကလည်း အရံှုံးကို ကျေကျေနပ်နပ်လက်ခံနိုင်လိမ့်မယ်” စသည်ဖြင့် အတော် ရှည်ရှည် ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

တကယ်တော့ အဲဒီအရာရှိကြီးတွေသာမဟုတ် ကျွန်တော်တို့ ဦးစီးအရာရှိတွေထဲမှာလည်း ပြိုင်ကြတာပါပဲ။ ဒီလိုပြိုင်ကြ ရင်းနဲ့ တစ်ခါတစ်လေ ကိုယ်နဲ့ အဆင့်တူ အရာရှိတစ်ဦး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ပုံမှားနေတာတွေ့ရင်တောင် သတိမပေးပဲ ချို တာမျိုးလည်းရှိသည်။ သူခဏခဏမှားမှ ကိုယ့်ကို လူကြီးက ပိုအားကိုးလာမှာဆိုသည့် စိတ်အခံကြောင့် သူ့အရှိန်နှင့် သူ လွှတ်ထားလိုက်တာဖြစ်သည်။

တစ်ခါတစ်လေ လူကြီးက အခြားဦးစီးအရာရှိတစ်ယောက်အကြောင်းမေးလျှင် ကောင်းတာ တွေပြောဖို့ထက် မကောင်းသည့်အချက်လေးများကို သာသာထိုးထိုးလေးပြောတတ်ကြသည်။ ကျွန်တော်လည်း ဒီလို အကျင့်တွေရှိခဲ့ဖူးသည်။ ဒါ့ကြောင့် တပ်မှူးကြီးရဲ့ စကားကို ကြားချိန် မှာတော့ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ရှက်စိတ်ဝင်မိသည်။

ကျွန်တော်ကား အားကစားနဲ့ ပတ်သက်လျှင် အတော်နုံချာသူဖြစ်သည်။ စစ်တက္ကသိုလ်တုန်းက သူများတွေအားကစား နည်းတစ်ခုမဟုတ်တစ်ခုကစားချိန်တွင် ကျွန်တော်ကတော့ နံနက်၊ ညနေပုံမှန်လုပ်ရသည့် ကြံ့ခိုင်ရေးလေ့ကျင့်ခန်းလောက် နဲ့သာဖြတ်သန်းခဲ့သည်။

ဒါပေမယ့်လည်း ဘဝပြိုင်ပွဲကြီးမှာတော့ ပြေးခုန်ပစ်အားကစားသမားဖြစ်အောင် ကြိုးစားနေသည်။ နိုင်မလား၊ ရှုံးမလား ကျွန်တော်မသိပါ။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် စိတ်ရှင်းတာတော့ အမှန်ပင်ဖြစ်ပါသည်။