ဘဝင်ချသည့် စကားများ (၂)

ဒီစာကိုတော့ ၂၆ – ၄ – ၂၀၁၃ ရက်နေ့မှာ ရေးခဲ့တာပါ။ ဘဝင်ချသည့် စကားများ စာစုတွေ ကို ရေးတဲ့အချိန်က ကျွန်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နဲ့ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး ဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ မြင်တွေ့နေရတဲ့ ဘဝင်မကျစရာ အဖြစ်အပျက်တွေကြောင့် “ စားရတာ မချိုဘူး” နဲ့ “ ပန်းသည်” တွေဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာနှစ်ခုကို ရေးဖြစ်ခဲ့တာပါ။

===========================================
ဘဝင်ချသည့် စကားများ (၂)

စားရတာမချိုဘူး

၁၉၈၃ ခုနှစ်အတွင်းက ဖြစ်သည်။ မှောင်ခိုခေတ်ဖြစ်၏။ ထိုင်းနယ်စပ်ကနေ အထမ်းသမားတွေ၊ လှည်းတွေနဲ့ ကရင် ပြည်နယ်၊မွန်ပြည်နယ်များကို ဖြတ်ပြီး လူသုံးကုန်ပစ္စည်းတွေ၊ စားသောက် ကုန်တွေသွင်းကြ၊ မြန်မာနိုင်ငံဘက်က နွား၊ သိုး၊ ဝက်၊ ပုစွန် စတာတွေ ခိုးထုတ်ကြ သည့်အချိန် ကာလ။ နယ်စပ်ဒေသမှာ တစ်ဖက်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေက အကောက် စခန်းတွေဖွင့်ပြီး စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်နေသည့်အချိန်။

ထိုအချိန်တွင် ကျွန်တော်တို့တပ်ရင်းက နယ်မြေတစ်ခုကို ထိုးဖောက်စစ်ဆင်ရေးလုပ်ရသည်။ ထိုနယ်မြေက သာမန် အားဖြင့် တစ်ဖက်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းက အများဆုံးလှုပ်ရှားပြီး မှောင်ခိုလမ်းကြောင်းအတွက်အချက်အခြာကျသည့် နယ်မြေဖြစ်သည်။ ထိုနယ်မြေထဲသို့ ကျွန်တော်တို့ တပ်ရင်းက အလစ်အငိုက်ဝင်ရောက် စစ်ဆင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနယ်မြေတွင် တိုက်ပွဲငယ်လေးများဆက်တိုက်ဖြစ်ပြီးအောင်မြင်မှုလည်းရသည်။ တစ်နေရာတွင်တော့ မှောင်ခိုလှည်းတန်း ကြီးနဲ့ သွားတိုးသည်။ ထိုင်းနယ်စပ်ကနေ လူဖြင့် သယ်လာသော မှောင်ခိုပစ္စည်းများကို ဒေါနတောင်တန်းအနောက်ဘက် ခြမ်းအရောက် လှည်းတွေနဲ့ စုပြီးသယ်နေချိန် ကျွန်တော်တို့ စစ်ကြောင်းနဲ့ တိုးခြင်းဖြစ်၏။

လှည်းအစီးသုံးလေးဆယ်လောက်မှာ ထိုခေတ်က ခေတ်စားသည့် လှိုင်းကြီး၊ လှိုင်းလေးစတွေ၊ လေယာဉ်မောင်အစတွေ၊ နောက်အချိုမှုန့်တွေပါသည်။ ထိုအချိန်က မှောင်ခိုပစ္စည်းများဖမ်းမိလျှင် အနီးဆုံးမြို့က မြို့နယ်ကောင်စီကို အပ်ရသည်။ ဒီတော့ အဲဒီနယ်မြေနဲ့ အနီးဆုံးမြို့ကို ပြန်ပို့ဖို့ ကျွန်တော်တို့တပ်ခွဲကို တာဝန်ပေးသည်။ ပိုင်ရှင် တွေ၊ လှည်း သမားတွေကတော့ ပြေးကြပြီ။ အဲဒီလှည်းတွေကို ကိုယ့်ဘာသာကိုယ်မောင်းပြီး ပြန်လာခဲ့ရသည်။ ကျန်တပ်ခွဲတွေကတော့ စစ်ဆင်ရေးဆက်လုပ်နေခဲ့သည်။

အဲဒီအပြန်လမ်းမှာ ရွာတစ်ရွာမှာ ညအိပ်ရသည်။ ထိုအချိန်တွင် တပ်ခွဲမှူးလုပ်သူက ရဲဘော်တစ်ဦးကို ပိတ်စတစ်ဝတ်စာနဲ့ အချျိမှုန့်တွေခွဲပေးသည်။ သူက ဒါတွေအပ်ပြီးလို့ ကောင်စီက ပြန်ရောင်းတဲ့အခါ ငါတို့ရဲဘော်တွေရမှာမဟုတ်ဘူး။ ငါ့ရဲဘော်တွေဝယ် လည်းမဝတ်နိုင်ဘူး။ ဒါ့ကြောင့် တစ်ဝတ်စာစီယူကြဆိုပြီး ခွဲပေးခြင်းဖြစ်သည်။ တကယ်တော့ ဒီလိုလုပ် မရ။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ကလည်း ပင်ပန်းနေသည့်ကိုယ့်ရဲဘော်တွေကို မှောင်ခိုသမားဆီကရတာခွဲပေးတာ ကောင်းတဲ့ အလုပ်လို့ပဲ ယူဆသည်။

ဒီရွာလေးမှာ ကျွန်တော်နှင့်ခင်မင်နေသည့် ကရင်မိသားစုရှိသည်။ ဒီတော့ ကျွန်တော့် အတွက်ရသည့် ပိတ်စနဲ့ အချို့မှုန့် ပေါင်ထုပ်ကြီးကို ယူပြီး သူတို့အိမ်သို့သွားသည်။ အိမ်ရောက်တော့ အသင့်တွေ့သည့် အမိုးကို ကျွန်တော့်လက်ဆောင် ပါ ဆိုပြီးပေးလိုက်သည်။ အမိုးက မယူ၊ တူးတူးခါးခါးငြင်းသည်။ ကျွန်တော်က အတင်းပေးတော့ “ဖိုးခွား ဒါမျိုးက စားရတာ မချို ဘူး၊ အမိုးမယူဘူး” ဟု ပြောသည်။

ကျွန်တော်တွေသွားသည်။ အမိုးက ဒီနယ်မြေမှာ တပ်မတော်စစ်ကြောင်းတွေနဲ့ မှောင်ခို တွေတွေ့ကြ၊ ဖမ်းကြ၊ ဖမ်းမိ ပစ္စည်းတွေကို မြို့မှာ အပ်ကြဆိုသည့်အဖြစ်အပျက်တွေကို မြင်ပေါင်းများနေပြီဖြစ်သည်။ ဒီတော့ အစိုးရကို အပ်ရမယ့် ပစ္စည်းတွေကို ခွဲယူပြီး သူ့ကိုလာ ပေးတာ မကောင်းဘူး၊ ဒါမျိုးသူမသုံးချင်ဘူးဟုပြောလိုခြင်းဖြစ်သည်။ “အော် ငါတို့လို လူတွေက ဒီလိုယူတာမှန်တယ်” ဆိုပြီး လုပ်နေချိန်မှာ အမိုးကတောင် မလုပ်ကောင်းဘူးဆိုတာသိနေပါလား ဆိုပြီး ကိုယ့် ကို ကိုယ်အပြစ်တင်မိသည်။

မြို့ကိုရောက်၊ ပစ္စည်းတွေအပ်သည့်အချိန်တွင် ပြဿနာတက်ပါတော့သည်။ ပိတ်စအချို့မှာ ဖြတ်တောက်ထားတာတွေ တွေ့ရာကနေ ကောင်စီက အထက်ကိုတင်ပြ၊ အထက်က စုံစမ်းရေးတွေလုပ်၊ နောက်ဆုံး တပ်ခွဲမှူးကို စစ်စည်းကမ်းအရ အရေးယူခံရသည်အထိ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ တကယ်တော့ ထိုတပ်ခွဲမှူးမှာ တိုက်ရည်ခိုက်ရည်အလွန်ကောင်းသူဖြစ်၏။ ဒီကိစ္စ မှာ အဆုံးအဖြတ်မှားခဲ့သည့်အတွက်သူ့ဘဝရှေ့ရေး၊ ဘဝတက်လမ်းအတွက်ပါ ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။

ကျွန်တော့်ဘဝတစ်လျှောက်တွင် လောဘ တက်မိသည့်အချိန် အတော်များများ ရှိခဲ့ပါသည်။ တစ်ခါတစ်လေ ကျတော့ လည်း နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ကြီးပွားချမ်းသာနေသူများကိုတွေ့သည့်အခါ အားကျသလိုလိုလည်း ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ ထိုအခါတိုင်း တွင် အမိုးပြောလိုက်သည့် ဖိုးခွား ဒါမျိုးက စားရတာမချိုဘူးဆိုသည့် စကားလေးကို ပြန်ကြားယောင်ပြီး စိတ်ကို ပြန်လည် တည်ဆောက် ခဲ့ရသည်။ အမိုးရဲ့ နံမည်ကိုပင်မမှတ်မိတော့ပေမယ့် အမိုးရဲ့ စားရတာမချိုဘူးဆိုတဲ့စကားကတော့ အခုအချိန် ထိ စိတ်ထဲမှာ စွဲမြဲနေဆဲဖြစ်သည်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ် အမိုးခင်ဗျား။

ပန်းသည်တွေ

ကျွန်တော်တို့ ဗိုလ်ပေါက်စဘဝမှာ ရှေ့တန်းအတက်အဆင်းဆိုရင် ကွပ်ကဲမှူဌာနချုပ်တို့၊ ဗျူဟာရုံးတို့ကို ဝင်သတင်းပို့ ရသည်။ အဲဒီမှာ ဂျီသရီး ( G 3) လို့ ခေါ်သည့် စစ်ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း) များနဲ့ တွေ့ရသည်။ ဂျီသရီးတွေက စစ်ဆင်ရေး၊ ထောက်လှမ်းရေးကိစ္စတွေကို ကိုင်သည့် ဗိုလ်ကြီးများဖြစ်၏။ သူတို့လိုပဲ ကြူသရီး (Q 3) အေသရီး (A3) လို့ခေါ်တဲ့ စစ်ရေး၊ စစ်ထောက်ကိစ္စများကိုဆောင်ရွက်သည့် ဗိုလ်ကြီးတွေရှိသည်။

သူတို့တွေကား ဝါရင့်ဗိုလ်ကြီးတွေဖြစ်သည်။ အများစုက နောက်နှစ်နှစ်၊ သုံးနှစ်နေလျှင် ဗိုလ်မှူးရာထူးအတွက် စဉ်းစားခံရ တော့မည်သူတွေဖြစ်သည်။ ရှေ့တန်း ကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်ပင်ဖြစ်လင့်ကစား ဝတ်စားတာက သပ်သပ်ယပ်ယပ်၊ ဖုန်းပြော လိုက်၊ ဆက်သွယ်ရေးစက်နေပြောလိုက်နဲ့ ကွပ်ကဲနေပုံကလည်းအားကျစရာ။ ကျွန်တော်တို့တွေကို စစ်ဆင်ရေးခန်းမထဲ ထည့်ပြီး စစ်ဆင်ရေးအခြေအနေတွေများရှင်းပြပြီဆိုလျှင် မြေပုံကို ညွှန်တံဖြင့်ထောက်ပြီး စီကာပတ်ကုံးရှင်းပြနေပုံက ကြည့်လို့မဝ။

ဒီတော့ ဗိုလ်ပေါက်စတိုင်းတွင် တစ်ချိန်ချိန်တော့ ဂျီသရီးဖြစ်အောင်ကြိုးစားမည်ဆိုသည့် အိမ်မက်ရှိသည်။ ဂျီသရီး မဖြစ် ရင်တော့ ရေးထောက်လောက်ပေါ့။ ကျွန်တော်လည်း ဒီလိုအိမ်မက်မက်ခဲ့ပါသည်။

ဒီလိုနဲ့ ၁၉၈၈ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ကျွန်တော် ဌာနချုပ်တစ်ခုမှာ စစ်ဦးစီးမှူး တတိယတန်း အဖြစ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရပါတယ်။ တိုတိုပြောရရင် အလုပ်လုပ်ရတာလည်း ပျော်တယ်။ စတိုင်ထုတ်ရတာလည်းမိုက်တယ်။ လေ့လာသင်ယူရတာတွေကလည်း အများကြီးပဲ။ ဌာနချုပ်က ဂျီသရီးဆို တော့ တပ်ရင်းမှူးတွေက အစ ညီလေးဆိုပြီး အလေးထားဆက်ဆံတာဆိုတော့ တယ်ဟုတ်ပါလားဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ မြောက် ကြွမြောက်ကြွလည်းဖြစ်သဗျာ။ တပ်ရင်းမှာ နေချိန်က တပ်ရင်းမှူးဆိုရင် တုန်နေအောင်ကြောက်ရတာမဟုတ်လား။ အခုကျတော့ ဖုန်းနဲ့ တပ်ရင်းကို လှမ်းဆက်၊ သိတ်အရေးမကြီးတဲ့ကိစ္စတောင် တပ်ရင်းမှူးနဲ့ ပြောမယ်ဆိုပြီး တိုက်ရိုက်ညွှန်ကြား၊ တစ် ခါတစ်လေများ ဆက်သွယ်ရေးစက်ပေါ်ကနေ သူရိန်ကြီး ( တပ်ရင်းမှူးကို ခေါ်လေ့ရှိ သောအခေါ်) ကို စက်ပေါ်တင်ပေးဆို ပြီး ပြောလို့ရသေး။ ဘယ်ပြောကောင်းမလဲ၊ ဌာနချုပ်မှာ တစ်နှစ်လောက်နေတော့ လုပ်ငန်းကလည်း ကျွမ်းလာပြီး တစ်ခါ တစ်လေများဆို ဒီတပ်ရင်းမှူးနှယ် ဒါလေးတောင်မသိဘူးလားဆိုတဲ့ မှတ်ချက်တောင်ပေးလိုက်သေး။ ဖြစ်နေပုံများ။

ကျွန်တော်တို့ ဂျီသရီးဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လောက်ကြာတော့ ကွပ်ကဲသည့်တပ်မှူးက ရာထူးတိုးပြီးပြောင်းသွားသည်။ နောက် တပ်မှူးရောက်လာသည်။ ရှေ့တန်း ကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်ဆိုတော့ တပ်မှူးရုံးခန်းနဲ့ ကျွန်တော်တို့ ရုံးခန်းက သိတ်မဝေး။ ဖုန်းပြောတာ၊ ဆက်သွယ်ရေးစက်ပြောတာ အသံကျယ်လျှင် ကောင်းကောင်းကြားရသည်။ တပ်မှူး အသစ်ကလည်း ရောက်ခါစဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ကို အကဲခတ်နေပုံရသည်။

တစ်ပတ်လောက်ကြာတော့ နေ့စဉ်မနက်တိုင်းလုပ်သည့် စစ်ဆင်ရေးအစည်းအဝေးမှာ တပ်မှူးအသစ်က “မင်းတို့ ဦးစီး အရာရှိတွေ လက်အောက်တပ်ရင်းတွေနဲ့ ဆက်ဆံတဲ့အခါ သတိထား။ ဘုရားက ပန်းသည်တစ်ချို့လိုမလုပ်နဲ့။ လူတွေက ဘုရားဖူးဖို့လာရင်းနဲ့ ဘုရားပူဇော်ဖို့ ပန်းဝယ်တယ်၊ ဒါကို မပြည့်ဝတဲ့ပန်းသည်တစ်ချို့က ငါချောလို့ လှလို့ ပန်းဝယ် တယ်၊ ငါ့ကိုကြည့်ချင်လို့ ဘုရားလာဖူးတယ်လို့ ထင်ပြီး အချောက်တိုက်ဘဝင်မြင့်တတ်တယ်။”

“မင်းတို့လည်း ဌာနချုပ် မှာ တာဝန်ယူရတယ်။ မင်းတို့ ညွှန်ကြားချက်တွေဟာ တပ်မှူးရဲ့ မူဝါဒကိုကိုယ်စားပြုတယ်လို့ မြင်တဲ့အတွက် တပ်ရင်းမှူးတွေ ၊ တပ်ခွဲမှူးတွေက လေးလေးစားစား ဆက်ဆံနေတာ။ မင်းတို့ တော်လို့ မင်းတို့ အရည်အချင်းကို အထင်ကြီးလို့ လေးစား နေတာမဟုတ်ဘူး။ အခြောက်တိုက် ဘဝင်ကိုင်မနေနဲ့။ နောက်ဆို အချိုးမပြေတဲ့ကောင်တွေ ငါတပ်ရင်းတွေပြန်ပို့ပေး လိုက်မယ်။ ကိုယ့်တာဝန်ကိုယ်ကျေအောင်လုပ်ပြီး ဂုဏ်ယူတာနဲ့ အခြောက်တိုက်ဘဝင်မြင့်တာ မတူဘူး၊ နားလည်အောင်လုပ်” ဟု ကောင်းကောင်းကြီး သြဘာပေးပါတော့သည်။

ကျွန်တော်တို့အားလုံးခေါင်းမဖော်ရဲ။ စစ်ဦးစီးမှူး ( ဒုတိယတန်း) ဖြစ်သည့် ဗိုလ်မှူးတွေလည်း အလားတူပင်။ ကျန်တဲ့သူ တွေတော့မသိ။ ကျွန်တော့်တော့ ပန်းသည်ဆိုသည့် ဥပမာ တစ်သက်လုံးစွဲမှတ်သွားတော့သည်။ ထိုအချိန်က ပြောဆို ဆုံးမခဲ့သည့် တပ်မှူးကြီးကား ကွယ်လွန်သွားရှာပေပြီ။ ဒါပေမယ့် သူ့တပည့်တစ်ယောက်တော့ ရာထူးတာဝန်ကြောင့် အခြောက်တိုက်ဘဝင်မမြင့်မိအောင် ပန်းသည် ဥပမာစကားလေးကို မကြာခဏနှလုံး သွင်းနေသည်ကို သိရလျှင်တော့ ကျေနပ်နေလိမ့်မည်ထင်ပါသည်။

ဘဝင်ချသည့် စကားများ ( á)

လွန်ခဲ့တဲ့ ကိုးနှစ် ၂၅ – ၄ – ၂၀၁၃ ရက်စွဲ နဲ့တင်ထားတဲ့ အက်ဆေးလေးပါ။ အဲဒီ အချိန်က ကိုယ့် ပတ်ဝန်းကျင်မှာ မြင်နေရတဲ့ ကိုယ့်အလုပ်ကိုယ်လုပ်ဖို့ မေ့နေသူတွေ၊ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ထင်တစ်လုံး ဖြစ်နေသူတွေကြောင့် ရေးဖြစ်ခဲ့တဲ့စာတစ်ပုဒ်ပါ။

စာအဆုံးမှာ ရေးခဲ့တဲ့ အဲဒီဒေသတွေမှာ ငြိမ်းချမ်းရေး ရနေပြီဆိုတဲ့ စကားကတော့ အခု အချိန် မှ မဟုတ်တော့တာ စိတ်မကောင်းစရာပါပဲ။ ကိုယ့်အလုပ်ကိုယ်မလုပ်တဲ့သူတွေ၊ ထင်တစ်လုံး ဖြစ်နေသူတွေ အခုထိ ရှိနေတာကတော့ စိတ်ပျက်စရာပေါ့။

=========================================================
ဘဝင်ချသည့် စကားများ (၁)

စာစုခေါင်းစဉ်ကို ဘဝင်ချ သည့် စကားများ လို့ပေးထားတော့ ဘဝင်ကျ ကို စာမှားရိုက်သည်ဟု ထင်ကောင်း ထင်နိုင်ပါသည်။ မဟုတ်ပါ။ ဘဝင်ကျ သည်ဆိုတာက မိမိစိတ်ကို နှစ်သက် စေသည့်စကားဖြစ်၏။ ကျွန်တော်ပြောလိုသည့် ဘဝင်ချသည့်စကားများဆိုတာက ဘဝင်မြင့် ချင်ချင်ဖြစ်နေသည့်၊ ကိုယ့်ဟာကိုယ်တော့ ဟုတ်လှပြီထင်နေသည့် ကျွန်တော့် ကို အခြေအနေ မှန်သိအောင်၊ စဉ်းစားဆင်ခြင်တတ်အောင် လှုံ့ဆော်ပေးသည့်စကားတွေ ဖြစ်သည်။

တပ်မတော်တွင်တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်က ကရင်တိုင်းရင်းသားများနှင့် အများဆုံးထိတွေ့ခဲ့ရသည်။ ရိုးသားပွင့်လင်းပြီး ဟောဟောဒိုင်းဒိုင်းပြောတတ်သည့် ကရင်တိုင်းရင်းသားများထံက ဘဝင်ချ သည့် စကားတွေအတော်များများကြားခဲ့ရသည်။ ထို့အတူ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းဟောဟောဒိုင်းဒိုင်း ပြောတတ်သည့် အထက်အရာရှိကြီးများလက်အောက်တွင် အမှုထမ်းဆောင် ခဲ့ရသည့်အခါ ဘဝင်ချပေးသည့်မှတ်ချက်တွေကြားနာမှတ်သားခဲ့ရသည်။

ဘာကြောင့်ရယ်တော့မသိ၊ အခုတလော ထိုစကားတွေကို မကြာမကြာပြန်စဉ်းစားနေမိသည်။

ကိုယ့်အလုပ်ကိုယ်လုပ်

စစ်တက္ကသိုလ်က ကျောင်းဆင်းတော့ အဖေက နာရီကောင်းကောင်း တစ်လုံးနဲ့ ဆိုနီရေဒီယိုတစ်လုံး လက်ဆောင် ပေးသည်။ နာရီက အချိန် တိတိကျကျအလုပ်လုပ်တတ်ဖို့၊ ရေဒီယိုက ကမ္ဘာ့အရေး၊ နိုင်ငံ့အရေးသိဖို့။ ထိုရေဒီယိုသည့် သတင်းစာမရောက်၊ စာအုပ်မရောက်သည့် ရှေ့တန်းတွင် ကမ္ဘာကြီးနဲ့ တစ်ခုတည်းသောအဆက်အသွယ်ဖြစ်၏။

ထိုရေဒီယိုနဲ့ ပင် ဘီဘီစီ၊ ဗွီအိုအေ အင်္ဂလိပ်စာသင်ခန်းစာတွေ၊ အင်္ဂလိပ်ပိုင်းအစီအစဉ်တွေကို နားထောင်ရင်း အင်္ဂလိပ်စာ တိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။ တစ်နေ့ တော့ ရွာတစ်ရွာမှာ ကျွန်တော့်တပ်စုစခန်းချသည်။ နယ်မြေကလည်း သိတ်ဆိုးတဲ့နေရာမဟုတ်တော့ အေးအေး ချမ်းချမ်းရက်အတော်ကြာအဲဒီရွာလေးမှာပဲနေဖြစ်သည်။ ထုံးစံအတိုင်း မနက်ခြောက်နာရီထဲက ရေဒီယိုကို ကလိလိုက်တာ ည ၉နာရီလောက်အထိ တကွီကွီ တတွီတွီနဲ့ မပြီးတော့။ တပ်စိတ်တွေတောင် သွားမစစ်ဖြစ်။ ကျွန်တော်ဒီလို လုပ် နေတာကို ကျွန်တော့်တပ်စုရုံး စတည်းချသည့် အိမ်က အမိုးကြီး( အမေကြီး) က ထိုင်ကြည့်လေ့ရှိသည်။ နှစ်ရက် သုံးရက် နေတော့ မျက်စိနောက်လာပုံရသည့် အမိုးက “ဖိုးခွား နင် အဲဒါနဲ့ တစ်နေကုန် ဘာလုပ် နေတာလဲ”ဟု မေးသည်။ ကျွန်တော် ကလည်း အမိုးကို ရေဒီယိုအသုံးဝင်ပုံ၊ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ သတင်းတွေကိုသိရပုံတစ်နံတစ်လျားရှင်းပြလိုက်သည်။

အနီးဆုံး ကော့ကရိတ်မြို့တောင် တစ်နှစ်နေလို့ တစ်ခေါက် မရောက်သည့် အမိုးကတော့ စိတ်ဝင်စားပုံမပေါ်၊ အဲဒါသိတော့ နင် ဘာဖြစ်လဲလို့ ပြန်မေးသည်။ဘယ်ရမလဲ။ အမိုးရဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဗိုလ်ကြီးဆိုတာ နိုင်ငံတကာ အကြောင်းသိရတယ်၊ ဒါ အရေးကြီးတယ်ဆိုပြီး ပြန်ချေပလိုက်သည်။ အမိုးကတော့ ဘာမှ ထပ်မပြော၊ အပိုတွေပဲဆိုတဲ့ အကြည့်နဲ့ ထထွက်သွား သည်။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် နိုင်ငံ တကာနဲ့ ကိုင်ပေါက်လိုက်ရတဲ့အတွက် ကိုယ့်ဘာသာ ကိုယ်တော့ အတော် သဘောကျ သွားသည်။ ရေဒီယိုသံ တကွီကွီနဲ့ ဆက်ပျော်မွေ့နေမိသည်။

နောက်တစ်ရက် မနက်စောစော ထုံးစံအတိုင်း အိပ်ယာထဲခွေရင်းရေဒီယိုနဲ့ ငြိမ့်နေသည်။ မနက်အစောကြီးထပြီး ရွာထဲ ဆင်းသွားသည့် အမိုးက ဝုန်းဝုန်းဒိုင်းဒိုင်းနဲ့ အိမ်ပေါ်တက်လာပြီး “ဖိုးခွား နင်ဒါကြီးနဲ့ပဲ တဂျစ်ဂျစ်လုပ်မနေနဲ့၊ ရွာထဲမှာ ဘာဖြစ်နေလဲ နင်သိလား။ ညက နင့်ကောင်တွေ ကြက်တွေခိုးစားလို့ သူကြီးအိမ်မှာလာတိုင်နေတယ်။ နင့်အလုပ်နင်လုပ် ဦး” ဟု ဆိုသည်။ ဒီတော့မှ ကပျာကယာပြေးဆင်းပြီး တပည့်ကျော်များ၏ ကြက်ခိုးမှုကြီး ကိုသွားရောက် ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။ တပ်စိတ် တွေနဲ့ အဆက်ပြတ်ပြီး အိမ်ထဲအောင်း နေမိသည့်ကိုယ့်ကိုကိုယ် လည်း အပြစ်တင်မိသည်။

တော်သေးတာပေါ့ ။ ဒီထက်ဆိုးတဲ့ အမှုတွေများလုပ်ခဲ့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ပျော်ပျော်ပါးပါး သတိလစ်ဟင်းနေချိန်တွင် ရန်သူကများ အလစ် ဝင်တိုက် ခဲ့ရင် ခက်ရချည်ရဲ့။ နောက်နေ့ တွေမှာတော့ မနက်တစ်ကြိမ်၊ ညနေတစ်ကြိမ် တပ်စိတ်တွေကို လှည့်လည် စစ်ဆေးရပေပြီ။ နိုင်ငံတကာသတင်းထက် ရပ်ရွာသတင်း၊ နယ်မြေသတင်းကို ပိုနားစွင့်ရတော့သည်။ အမိုးကိုလည်း နိုင်ငံတကာနဲ့ ကိုင် မပေါက်ရဲတော့။

နောင်တော့ စာအုပ်တစ်ခုမှာ လူတိုင်းတွင် စိတ်ဝင်စားသင့်သည့်ကိစ္စများ ( Area of Interest ) နှင့် ကိုယ်ဖိ ရင်ဖိ လုပ်ရမည့်ကိစ္စများ ( Area of Concern) ဆိုတာရှိကြောင်း၊ ကြီးပွား တိုးတက်သူတိုင်းသည် Area of Concern ကို ပိုမို အာရုံစိုက်လုပ်ကိုင်သူများဖြစ်ကြောင်း၊ Area of Interest တွင်လိုသည်ထက်ပိုပြီးအချိန်မပေးသင့်ကြောင်း ဖတ်ရသည်။ ဒီတော့မှ အမိုးပြောတဲ့ “နင့်အလုပ်နင်လုပ်ဆိုတာ” ဒါပါလားလို့ ပြန်သတိရမိသည်။

ဘယ်သူမှ မလာနဲ့

တပ်ခွဲမှူးဘဝမှာဖြစ်သည်။တနသာၤရီတိုင်း ထားဝယ်ဒေသက ကရင်ကျေးရွာတစ်ရွာကိုအခြေခံပြီး နယ်မြေစိုးမိုးရေးလုပ်ရ သည်။ တစ်ချိန်တုံးက ဒီနေရာက နှစ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတို့ အားပြိုင်ရာဒေသဖြစ်သည်။ အခုတော့ ကျွန်တော်တို့ တပ်ရင်း တစ်ရင်းလုံးဝင်ထိုင်ပြီး ဖြန့်ခွဲကာ တစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းမဝင်နိုင်အောင်၊ မိမိအမာခံဒေသဖြစ်အောင်ဆောင်ရွက်နေခြင်း ဖြစ် သည်။


ထို့ကြောင့် ဒီရွာလေးကို အခြေပြုပြီး ကျွန်တော့်တပ်ခွဲအတွက်သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေ အတွင်း တိုက်ကင်းတွေ၊ ကင်းပုန်းတွေနဲ့ တစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းဝင်မလာနိုင်အောင် စိုးမိုးထားရသည်။ ရွာတွေမှာ အခါအခွင့်သင့်သလို ဟောပြော စည်းရုံးရသည်။ အချိန် ကြာလာတော့ ရွာသူရွာသားတွေနဲ့ လည်း ခင်မင်ရင်းနှီးလာသည်။ တစ်ချိန်မှာတော့ ကျွန်တော်နေ သည့် အိမ်က ဖထီးကြီးနဲ့ စကားလက်ဆုံပြောဖြစ်သည်။ ပြောရင်းနဲ့ ဒီဒေသမှာဖြစ်နေသည့် တိုက်ပွဲတွေအကြောင်း ရောက်သွားသည်။ ကျွန်တော်ကလည်း ကြုံတုံးစည်းရုံးလိုက်ဦးမှ ဆိုတဲ့စိတ်နဲ့ “ဖထီး၊ ကျွန်တော်တို့ ဒီမှာအခုလို လာနေ တာမကောင်းဘူးလား၊ ကျွန်တော်တို့ ရှိတော့ ဖထီးတို့ ဆက်ကြေးတွေပါတွေ မပေးရတော့ဘူးမဟုတ်လား” လို့ အစချီရင်း စည်းရုံးရေးဆင်းလိုက်သည်။

ကျွန်တော့်စကားဆုံးတော့ ဖထီးက ခေါင်းကို တွင်တွင်ခါရင် “မကောင်းဘူး”ဟု ဆိုလေတော့သည်။ ခဲလေသမျှ သဲရေကျ ဖြစ် ရသော ကျွန်တော်က ဘာလို့ တုံး၊ ဖထီးရ။ ကျွန်တော်တို့က ဘာဒုက္ခပေးမိလို့တုံးဟု ပြန်မေးရသည်။ ဖထီးကြီးက “မထူး ပါဘူး။ ဖိုးခွား ( ကျွန်တော်တို့ကို ဆိုလိုသည်။ ) လာလည်း ချောတပေ့( ကြက်တစ်ကောင်)ပဲ။ မောင်ကျော် ( တစ်ဖက် က လူတွေကိုဆိုလိုသည်။ ) ချောတပေ့ပဲ။ ဟိုကောင်တွေရှိရင် နင်တို့က လာပစ်၊ နင်တို့ ရှိရင် ဟိုကောင်တွေကလာပစ်။ ကုလားမင်း ( အင်္ဂလိပ်အစိုးရ) တုံးက ချောင်းဖျားသူကြီးမှာပဲ နစ်လုံးပြူးရှိတယ်။ အားလုံးကောင်းကောင်းနေရတယ်။ နင်တို့ ခေတ်ကျမှ သေနတ် တွေများလိုက်တာ၊ ငါတို့လည်း အေးအေးမနေရဘူး။ ဘယ်သူမှ မလာတာကောင်းတယ်” ဟု အားပါး တရပြောချလိုက်သည်။

ဖထီးစကားဆုံးတော့ ကျွန်တော့်မှာ ပြန်ပြောစရာစကားမရှိတော့။ ဖထီးက သူနားလည်သလို သူပြော လိုက်ပေမယ့် ကျွန်တော့်ကို မျက်စိဖွင့်ပေးလိုက်တာပဲဖြစ်သည်။ နောင်လေ့လာဖန်များမှ
“ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အောက်မှာ ဘယ်သူကို မှ မကြောက်ပဲနေနိုင်ခြင်း” တို့၊ “အကောင်းဆုံးစည်းရုံးရေးဆိုတာ လူထုကို ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုး မဖြစ်စေတဲ့ လုပ်ကိုင်ပုံဖြစ်တယ်” ဆိုတာတို့ ကိုနားလည်လာသည်။ အခုတော့ အဲဒီဒေသတွေမှာ ဖထီးလိုချင်သည့် ငြိမ်းချမ်း ရေးမျိုးရနေသည်ကိုတွေ့ရတော့ ဖထီးကြီးကို သတိရမိပြန်သည်။

ဘန်ဒေါင်းညီလာခံ နဲ့မြန်မာနိုင်ငံ

၁၉ ၅၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်ကနေ ၂၄ ရက်နေ့အထိ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဘန်ဒေါင်းမြို့ မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ဘက်မလိုက်နိုင်ငံများလှုပ်ရှားမှုရဲ့ အစ အာရှ- အာဖရိကထိပ်သီး ညီလာခံ ( နောင်မှာ ဘန်ဒေါင်း ညီလာခံလို့ လူသိများတဲ့ညီလာခံ) ကို ကမကထပြုစီစဉ်တဲ့ ငါးနိုင်ငံမှာ မြန်မာနိုင်ငံပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။

ဘန်ဒေါင်း နှစ်ခြောက်ဆယ်ပြည့် အခမ်း အနား ကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၄ ရက် ဘန်ဒေါင်း မြို့မှာ ကျင်းပတော့ ၁၉ ၅၅ ခုနှစ်က မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု ခေါင်းဆောင်တဲ့ မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လှုပ်ရှားမှု မှတ်တမ်း ဓာတ်ပုံများကို ခင်းကျင်းပြသခဲ့သလို ဘန်ဒေါင်းမြို့ လမ်းမတွေ မှာ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုကို ဂုဏ်ပြုထားတဲ့ ပိုစတာတွေကို ချိတ်ဆွဲထားခဲ့တယ်။ အဲဒီ နှစ်ခြောက်ဆယ် ပြည့် အခမ်းအနားကို သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် ခေါင်းဆောင်တဲ့ မြန်မာ ကိုယ်စား လှယ်အဖွဲ့လည်း တက်ရောက်ခဲ့တယ်။

ဘန်ဒေါင်းညီလာခံကျင်းပပြီး ၆၇ နှစ်ကြာတဲ့အချိန်မှာတော့ ၁၉ ၅၅ ခုနှစ် နဲ့ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အခမ်း အနားဓာတ်ပုံတွေကို ပြန်ကြည့်ရင်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး အတက်၊ အကျ၊ အနိမ့် ၊ အမြင့်တွေ အကြောင်း တွေးနေမိတယ်။

ခေါင်းပေါင်းတွေနဲ့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ( ရှေ့ဆုံးတန်း ညာ ဘက်)

လ ျှပ်စစ် အိပ်မက်

မနက်ခင်း လမ်းလေ ျှာက် အပြန် ဈေးကိုဝင်ပြီး ဆီထမင်းဝယ်တယ်။ အရင်ဝယ်နေကျထက် ငါးရာဖိုး ပိုဝယ်မှ အနေတော်ရတယ်။ ကောက်ညှင်းသည်အဒေါ်ကြီးက ကောက်ညှင်းဈေး အရင် တစ်ပြည် ၁၅၀၀၊ သင်္ကြန်ပြီးထဲက ၂၂၀၀ ဖြစ်သွားပြီလို့ အကြောင်းပြတယ်။ ပြီးတော့ သမိုင်းကနေ လာရောင်းရတာ၊ ကားခလည်း ဈေး တက်သတဲ့။ ကောက်ညှင်းဈေးတက်လို့ ဆီထမင်း၊ ကောက်ညှင်းပေါင်း ဈေးနည်းနည်း တက်လိုက်တဲ့အခါ အရောင်းရနည်းသွားတယ်လို့ လည်း ညည်းတယ်။ အရင်က တစ်နေ့ ဆီထမင်း၊ ကောက်ညှင်း ပေါင်း၊ မုန့်ဖက်ထုပ် အတွက် ကောက်ညှင်းရှစ်ပြည် သုံးရတယ်။ အခုတစ်နေ့ ငါးပြည်တောင် အနိုင်နိုင်တဲ့။ ကုန်ကျစရိတ်နဲ့ ဝယ်လိုအားကြားမှာ ဈေးနှုန်းဘယ်လို ချိန်ညှိ ရမလဲ ဆိုတာ ခေါင်းစားနေပုံပဲ။

သံပုရာသီး ဝယ်တော့ ရောင်းမကောင်းလို့ ခွေးတောက်ရွက် ( ဂွေးတောက်ရွက်) လေးပါ အားပေး ပါဦးလို့ ပြောတယ်။ ဒီအမကြီးက အရင်က ငါးရောင်းရာကနေ ကိုဗစ်ကြောင့် ဈေးတွေ ပိတ်လိုက် ဖွင့် လိုက်ဖြစ်တော့ အရင်းပြုတ်ပြီး ကုန်စိမ်းရောင်းတဲ့ ဘဝရောက်လာတာ။ သူက ကြည့်မြင်တိုင် တစ်ဖက်ကမ်း က နေ လာရောင်းတဲ့ဈေးသည်။ ခွေးတောက်ရွက်တွေက စိုက်ရောင်းတာ မဟုတ်ဘူး။ ရွာကခြံတွေထဲမှာ အလေ့ကျပေါက်နေတာကို ခူးရောင်းတာတဲ့။ အော်ဂဲနစ် ခွေးတောက်ရွက်ပေါ့။ ကြက်ဥနဲ့ ကြော်စားကြည့် ကောင်းတယ်ဆိုပဲ။ သူကလည်း ရွာကနေ လှေဆိပ်ကို ဆိုင်ကယ် ကယ်ရီ က အသွား အပြန် နှစ်ထောင်၊ စက်လှေခက အသွားအပြန် ရှစ်ရာ ရောင်းမကုန်တဲ့ နေ့ ဆို အရင်းထဲက ပါနေတော့ ကြာရင် အရင်းပြုတ်တော့မယ်တဲ့။ သူကတော့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စရိတ်တွေကြောင့် လုပ်ငန်းပိတ်သိမ်းရမယ့် အခြေအနေရောက်နေတဲ့ ခေါင်းရွက်ဗြတ်ထိုး လုပ်ငန်း ရှင်ပေါ့လေ။

“ကမ္ဘာကြီးကို မသိဘူး၊ လှိုင်သာယာပဲ သိတယ်” လို့ ပြောတဲ့အကြောင်း စာဖွဲ့ခဲ့ဖူးတဲ့ ပန်းခြံထဲက ဈေးသည်အမျိုးသမီးကတော့ ဆိုင်ကယ်ကယ်ရီခတွေဈေးတက်လာလို့ စက်ဘီးအဟောင်းလေး တစ်စီးကို နှစ်သောင်းငါးထောင်၊ အရစ်ကျပေးစနစ်နဲ့ ဝယ်လိုက်တယ်။ မနက်ဆိုရင် စက်ဘီး နဲ့ လမ်းမကြီးပေါ်က ဘတ်စကားဂိတ်ကို သွားတယ်။ ဘတ်စကားဂိတ်နားမှာ စက်ဘီးကို နှစ်ရာနဲ့ အပ် ပြီးမြို့ထဲလာတယ်။ သူတို့ရပ်ကွက်ထဲမှာ စက်ဘီးနဲ့ ကားဂိတ်အထိ လာတဲ့သူတွေ များ လာလို့ စက်ဘီးအပ်တဲ့လုပ်ငန်းလေးတွေတောင် အတော်အလုပ်ဖြစ်နေတယ်ဆိုပဲ။ စားသုံးသူ လို အပ်ချက်ကြောင့် ပေါ်လာတဲ့ ဈေးကွက်ပေါ့လေ။

စက်သုံးဆီဈေးတက်တာကတော့ ပလက်ဖောင်းဈေးသည်ကနေ အထပ်မြင့်တိုက်ကြီးပေါ်က ခေတ်မီ ရုံးခန်းတွေထဲအထိ ဂယက်ရိုက်နေတာပဲ။စက်သုံးဆီကို ချွေတာကြပါဆိုတဲ့ တိုက်တွန်း ချက်တွေက လည်း အပျော်ခရီးထွက်သူတွေ၊ ကိုယ်ပိုင် ကားနဲ့ မြို့ထဲကို ခေါင်းစဉ် အမျိုးမျိုးနဲ့ သွားနေသူ တွေအတွက် မှန်ကောင်းမှန်နိုင်ပေမယ့် မသွား မဖြစ် သွားနေရသူတွေ၊ မပို့ မဖြစ်ပို့ ဆောင်နေရတဲ့ ကုန်စည်တွေအတွက်တော့ လက်တွေ့မကျ လှဘူး။ တစ်ဖက်မှာလည်း ကမ္ဘာ့ ရေနံဈေးကတက်၊ မြန်မာငွေတန်ဖိုးကလည်း ကျ၊ ကျပ်ငွေ တန်ဖိုးတက်အောင် အတင်းဆွဲ တင်တော့လည်း လည်ပင်းအစ်တာပဲ အဖတ်တင် ဖြစ်နေတော့ စက်သုံးဆီဈေးတွေကျဖို့ ကလည်း မလွယ်လှဘူး။

ဒီတော့ ဘယ်လိုလုပ်ကြမလဲ။ အဖြေကတော့ လ ျှပ်စစ်ကားတွေ၊ လ ျှပ်စစ်ရထားတွေ၊ ဘက်ထရီ စက်ဘီးတွေ နဲ့ အစားထိုးရမှာပဲ။ အဲဒါဆိုရင် အခု ကမ္ဘာမှာ ခေတ်စားနေတဲ့ ရေနံ သုံးစွဲမှုလေ ျှာ့ ချရေး၊ ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှုကို ကာကွယ်ရေး၊ သဘာ၀ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိ်မ်းရေးဆိုတာတွေနဲ့ လည်း အကိုက်ပဲ။ ဓာတ်ဆီ၊ဒီဇယ်သုံးစွဲမှုနည်းသွားတာနဲ့အမ ျှ ရန်ကုန်မြို့ကြီးရဲ့ ကောင်းကင် လည်း ပိုကြည်လင် လာမှပေါ့၊ လေထုလည်း သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်လာပြီး ပင်လယ်ကမ်းခြေသွား လေကောင်း လေသန့်ရှုဖို့တောင်လိုမှာ မဟုတ်တော့ဘူး။ လ ျှပ်စစ်ဘတ်စကား၊ လ ျှပ်စစ် ထရပ်ကား၊ လ ျှပ်စစ်မော်တာသုံးစက်လှေ တွေအထိသာ ထုတ်လုပ်လိုက်လို့ကတော့ ဓာတ်ဆီ၊ ဒီဇယ်ဆီ ဆိုတာ ရေနံဆီလိုပဲ အရုပ်ရေးပြရတဲ့ဘ၀ ရောက်သွားနိုင်တယ်။

လ ျှပ်စစ်ကားတွေ၊ လ ျှပ်စစ်ရထားတွေအကြောင်းစဉ်းစားရင် ခြေလှမ်းတွေပို သွက်လာတယ်။ ကိုယ့် အတွေးနဲ့ ကိုယ်ကြည်နူး၊ တယ်စိတ်ကူးကောင်းတဲ့ ငါပါလားလို့ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ချီးမွမ်းနေ မိတယ်။ လမ်းလေ ျှာက်ရတာ ပေါ့ပါးလွန်းတော့ ခြေထောက်နဲ့ မြေကြီးထိတယ်တောင် မထင် တော့ဘူး။

ကိုယ့်အတွေးနဲ့ ကိုယ် လေထဲ လွင့်မျောနေတုန်း “ ဦးရဲ ၊ ဘာတွေ ဝယ်လာတာလဲ ” ဆိုတဲ့ စကားသံကြောင့် ကြည့် လိုက်တော့ ဒီနားမှာဖြတ်လေ ျှာက်ရင်း မျက်မှန်းတန်းမိ၊ နှုတ်ဆက်နေကြ သူ တစ်ယောက်။ သူနဲ့ သူ့ဇနီးက တိုက်ခန်းရှေ့ ပလက်ဖောင်း ပေါ်မှာ ပလတ်စတစ်ခုံပု လေးတွေနဲ့ ထိုင်နေတယ်။ ဝယ်လာတာတွေကို ပြန်ဖြေရင်း “ ခင်ဗျားတို့က ဘာလုပ် နေတာလဲ” လို့ မေးလိုက်တော့ “ ၅ ပျက် ၉ လာ လေဗျာ။ အိုက်လို့ အပြင်ထွက်ထိုင်နေတာ” တဲ့။ မီးစက် မနှိုးဘူးလားလို့မေးလိုက်တော့ “ ဟာဗျာ၊ ဒီဈေးနဲ့ နေ့ဘက် မီးစက်မသုံးနိုင် တော့ဘူး၊ ညဘက် ပဲ သုံးတော့တယ်” လို့ မျက်နှာအိုအိုနဲ့ ပြောရှာတယ်။

သူတို့နဲ့ စကားနည်းနည်းဆက်ပြောပြီးတော့ နှုတ်ဆက်ထွက်ခဲ့တယ်။ အတော်ဆိုးတဲ့ သူပဲ။ သူနဲ့ တွေ့မှ မီးကို အလှည့်ကျပေးနေတဲ့အကြောင်း သတိရသွားပြီး လ ျှပ်စစ်ကား အိပ်မက်လေး တောင် ဘယ်ရောက် သွားမှန်းမသိတော့ဘူး။

စည်တယ်လေ ဆီဆိုင်

ဒီနေ့ မနက် အိမ်က ထွက်မယ်ဆိုတော့ အိမ်ကလူတွေက ဘာဖြစ်လဲမသိဘူး၊ ဆီဆိုင်တွေရှေ့မှာ ကားတွေအများကြီး တန်းစီနေတဲ့ သတင်းတွေတက်နေတယ်ဆိုပြီး သတင်းပေးတယ်။ ကားစက်နှိုး ပြီး ဆီ လက်ကျန်စစ်လိုက်တော့ ဆီက တစ်ဝက်အောက်နည်းနည်းဆင်းနေပြီ။

ဆီလက်ကျန်လည်း နည်းနေပြီ၊ ဆီဆိုင်တွေမှာကားတွေအများကြီး တန်းစီနေပြီ ဆိုတဲ့ အချက် နှစ်ချက် ပေါင်းစဉ်းစားလိုက်တော့ ဆီထည့် ရမယ်ဆိုတဲ့ အဖြေထွက်တယ်။ ဒါနဲ့ လမ်းကြော သင့်တဲ့ ကမ်းနားလမ်းနဲ့ အလုံလမ်းထောင့်က Max ဆီဆိုင်ကို သွားတယ်။

အလိုလေး အရင်က ကမ်းနားလမ်းမှာ Gas ထည့်မယ့် တက္ကစီတွေ တန်းစီတာပဲ မြင်ဖူးတယ်။ အခု တော့ Max ဆီဆိုင်မှာ ဆီထည့်မယ့် ကားတန်းကြီးက အလုံလမ်းထောင့်ကနေ ကမ်းနားလမ်းနဲ့ သစ်တောလမ်းဆုံကိုကျော်နေပြီ။ မသေချာလို့ ရှေ့က ကားကို မေးတော့ ဟုတ် တယ်။ ဆီထည့် ဖို့ တန်းစီနေတာတဲ့။ ပြီးတော့ တစ်ခြားဆိုင်သွားဖို့ မစဉ်းစားနဲ့ ဆိုင်တိုင်း ဒီလိုပဲ။ လေ ျှာက်သွား နေရင် ဆီကုန်တာပဲ အဖတ်တင်မယ်လို့ သတိပေးတယ်။ ဒါနဲ့ သူ့နောက်ကပဲ ဆက် တန်းစီထားလိုက်တယ်။

ဘာ့ကြောင့် ကားတွေအများကြီးဆီလာထည့်နေသလဲလို့ မေးတော့ စင်္ကာပူက ကိစ္စလိုလို၊ သီလဝါ က ကိစ္စလိုလို၊ ရုရှား ပြဿနာလိုလို နဲ့ တိတိကျကျမသိရဘူး။ ဟိုမြို့ ဒီမြို့မှာ တော့ ဆီ ပြတ်သွားလို့ ဆီဆိုင်တွေပိတ်လိုက်ပြီးဆိုတာလည်း ပါရဲ့။ ဆီဆိုင်ရှေ့မှာရှိတဲ့ကားသမားတွေထဲမှာ ဒီသတင်းဟာ ကောလာဟလ လား၊ အဖြစ်မှန်လား အတည်ပြုနိုင်တဲ့သူ မရှိဘူး။ မနက်ဖြန် ဘာဖြစ်မလဲဆိုတာ မသေချာတဲ့အတွက် စိုးရိမ်စိတ်နဲ့ လာတဲ့သူတွေပဲရှိတယ်။

ဒီတော့ ကျွန်တော်လည်း မသေချာတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကြောင့် အချိန်ကုန်ခံပြီး တန်း စီနေမလား၊ နောက်နေ့တွေမှ ဆီထည့်မလား စဉ်းစားရတယ်။ ဒါပေမယ့် မနက်ဖြန်မှာ ဆီဈေး မတက်ဘူး၊ ဆီမပြတ်ဘူးလို့ ဘယ်သူအာမခံမှာလဲလို့ စဉ်းစားကြည့်တော့ အဖြေမရှိဘူး။ အဲဒီ အချိန်မှာဘဲ သခင်မြပန်းခြံနားက ဆီဆိုင် ဆီကုန်သွားလို့ ဆိုပြီး အဲဒီမှာ တန်းစီနေတဲ့ ကား တွေ ကျွန်တော်တို့နောက်ရောက်လာတယ်။ ဒီလိုနဲ့ ဘာဖြစ်ဖြစ် ဒီနေ့တော့ ရသလောက်ထည့်သွား မယ်ကွာဆိုပြီး ဆက်တန်းစီနေလိုက်တယ်။

ဒီဖြစ်စဉ်ကို ကြည့်ပြီး လူတွေကို အစိုးရိမ်ကြီးတယ်၊ ကောလာဟလကို လွယ်လွယ်ယုံတယ်ဆိုပြီး အပြစ်တင်ဖို့တော့မသင့်ဘူး။ ပြဿနာတစ်ခု ၊ ကိစ္စရပ်တစ်ခု နဲ့ပတ်သက်ပြီး သတင်းအချက် အလက်ပြည့်ပြည့်စုံစုံမရဘူး၊ ဒီပြဿနာကို စီမံခန့်ခွဲနေသူတွေအပေါ် ယုံကြည်မှုမရှိဘူးဆိုရင် လူတွေကြားမှာ စိုးရိမ်စိတ်တွေမြင့်တက်လာတယ်ဆိုတာ ကိုဗစ် လှိုင်းအဆင့်ဆင့်မှာလည်း ကြုံခဲ့ပြီးပြီ။ ဒီတော့ လူထုကို အပြစ်တင်မယ့် အစားမိမိရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုအပေါ် လူထု ယုံကြည်မှုရှိအောင်ပဲ ကြိုးစားသင့်တယ်။

တန်းစီထားတဲ့ ကားတွေကတော့ မေ ျှာ်လင့်ချက်နဲ့ တစ်လိမ့်ပြီး တစ်လိမ့် ရှေ့ကို တိုးနေတယ်။ အခြေအနေက မရေရာတော့ ရှိပြီးသား ဆီလေးကို ပိုတန်ဖိုးထားလာတယ်။ ဒီလိုနဲ့ လေအေး စက်ပိတ်၊ မှန်တံခါးဖွင့်၊ နေပူပူ ၊ လေပူပူမှာ ၊ စက်နှိုးလိုက်၊ ရှေ့တိုးလိုက်၊ စက်ပြန်ပိတ်ထား လိုက် နဲ့ ၊ အစိုးရဆိုင်တွေမှာ စာအုပ်လေးနဲ့ ဆီတန်းစီထည့်ရ၊ ဆီပြန်ထုတ်ပြီးရောင်းရ တဲ့ခေတ်ကို ပြန်သတိရစရာပေါ့။

ဟိုင်းဂျက်လေးတစ်စီးကတော့ ဆီဆိုင်နားနီးမှ ဆီကုန်သွားလို့ ဆင်းတွန်းနေရတယ်။ ကားဆရာ က ခါတိုင်းလို ထင်လို့ ဆီလက်ကျန်နည်းမှ လာထည့်တာဗျာ၊ အခုတော့ သေပြီ ဆိုပြီး ငြီးငြူနေ တယ်။ တန်းစီနေတဲ့ ကားသမားတွေလည်း စပြီးတန်းစီကာစကတော့ အပြန်အလှန်စကားတွေ ဘာတွေ ပြော ကြသေးတယ်။ တန်းစီတာ တစ်နာရီနီးပါးရှိလာတော့ စကားပြောချင်စိတ်လည်း မရှိကြတော့ ဘူး။ မျက်နှာတင်းတင်း ဘာကို ဒေါသဖြစ်နေမှန်းမသိတဲ့ပုံနဲ့။ ကျွန်တော်ကတော့ အခုနေ ရုပ်သံ အဖွဲ့တွေက မိုက်လေးထိုးပြီး “ ဦးလေးရှင့်၊ အခုလို တန်းစီနေ ရတဲ့ အပေါ် အမြင်လေး ပြောပါဦး” လို့ လာမေးရင် ဘာတွေဖြစ်ကုန်မလဲလို့ တွေးကြည့်မိ တယ်။

မနက် ၁၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်က စပြီးတန်းစီလိုက်တာ ၁၂ နာရီ ၂၅ မိနစ်မှာ ဆီဆိုင်ထဲကို ရောက် တယ်။ 95 က တစ်လီတာ ၁၉ ၇၅ ကျပ်၊ ကားတစ်စီးကို ငါးသောင်းဖိုးပဲရမယ်တဲ့။ ထည့်ပေါ့။ ဆီကလည်းငါးသောင်းဖိုးထည့်တာတောင် တိုင်ကီမပြည့်ချင်ဘူး။ ဒါပေမယ့် နောက်ထပ် ငါးရက်၊ ခြောက်ရက် စိတ်မပူရတော့တဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

ဆိုင်ထဲက ပြန်ထွက်လာတော့ ကမ်းနားလမ်းပေါ်မှာ မနက်ဖြန်ကို မယုံကြည်နိုင်သူများရဲ့ ကားတွေ တန်းစီနေဆဲပဲ။

လှိုင်သာယာသူ

သူ့ကို ကျွန်တော့်မိတ်ဆွေရုံးခန်းမှ တွေ့ခဲ့တာပါ။ အသက်လေးဆယ်ပတ်ဝန်းကျင် ပိန်ပိန်သွယ် သွယ်။ အရပ်က မြန်မာအမျိုးသမီးတစ်ယောက် အတွက် မြင့်တယ်လို့ပြောနိုင်တယ်။ ဘောင်းဘီ ရှည် နီညိုရောင်နဲ့၊ စပို့ရှပ်နဲ့။ စပို့ရှပ်မှာ သူတို့ သန့်ရှင်းရေး ကုမ္ပဏီအမည်နဲ့ တံဆိပ် ရိုက်ထားတယ်။ ဒီတံဆိပ် နဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို ဆူပါမားကက်တစ်ချို့မှာ တွေ့ဖူးတယ်။ မိတ်ဆွေ ရုံးခန်းကို ရောက်တိုင်းတွေ့နေရတော့ သူနဲ့ မျက်မှန်းတန်းမိနေပြီ။

သင်္ကြန်မတိုင်ခင်က မိတ်ဆွေရုံးခန်းကို သွားတော့ အပြင်ခဏသွားနေတယ်တဲ့။ ဒါနဲ့ သူ့ကို စောင့်ရင်း ရုံးက ဝန်ထမ်းတွေကို ခွင့်တောင်းပြီး အဲဒီသန့်ရှင်းရေးအမျိုးသမီးကို သူ့ဘ၀ အကြောင်းမေး မိ တယ်။ ထိုင်ခုံမှာ ထိုင်ပြောပါဆိုတော့ သူတို့ စည်းကမ်းအရ အဲဒီနေရာမှာ ထိုင်လို့မရဘူးဆိုတာနဲ့ နှစ်ယောက်သား မတ်တပ်ရပ်တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်း လုပ်ရတယ်။

သူဟာ ကျေးလက်ဒေသမှာ အလုပ်အကိုင်ရှားပါး၊ စိုက်ပျိုးစားလို့ အဆင်မပြေတဲ့ အတွက် အလုပ်အကိုင်ပေါတဲ့ ရန်ကုန်မြို့ကို တက်လာတဲ့ ကျေးလက်ပြည်သူတွေ ထဲက တစ်ယောက်ပေါ့။

သူတို့ရွာက ဟင်္သာတ ခရိုင်ထဲက ရွာလေး။ ကားလမ်းမကနေ အထဲကို ဆိုင်ကယ်နဲ့ နာရီ ဝက် လောက်ဝင်ရတယ်။ အဖေနဲ့ အမေက အသက် ၇၀ ကျော်ပြီ။ အမတစ်ယောက်ရှိတယ်။ သူတို့ နှစ်ယောက်လုံး အိမ်ထောင်နဲ့ အဖေနဲ့ အမေမှာ ကိုင်းတစ်ကွက်ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် စားလို့မလောက်တော့ တစ်ခြားသူတွေ ဆီမှာ အခစားလိုက်လုပ်ရတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ စက်တွေ သုံးလာတော့ ကောက်စိုက်၊ ပျိုးနှုတ် အလုပ်တွေမရှိတော့ဘူး။ ဒါနဲ့ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှာ အမနဲ့ သူ့ခင်ပွန်းက ရန်ကုန်တက်သွားတယ်။ လှိုင်သာယာမှနေပြီး အလုပ်ရှာတယ်။ သံချီသံကွေး အလုပ် ရတယ်။ အဲဒီအချိန်က ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းတွေ ခေတ်ကောင်းတော့ ဝင်ငွေ ကောင်းတာပေါ့။

အမတို့ အခြေအနေကောင်းလာတော့ ၂၀၁၄ မှာ သူတို့ကို လှမ်းခေါ်တယ်။ ဒါနဲ့ ရွာမှာ ရှိတဲ့ ကိုင်းကွက်ကို ရောင်းတယ်။ အိမ်ဝိုင်းကိုတော့ အမျိုးတွေလက်အပ်ထားပြီး သူတို့ မိသားစု ရော၊ မိဘနှစ်ပါးရော ရန်ကုန်တက်လာတယ်။ လှိုင်သာယာ ၃ ရပ်ကွက်နောက်က ကွင်း ထဲမှာ ပိုင်ရှင်ဆိုတဲ့သူက ၂၀ x ၆၀ အကွက် တွေ ပိုင်း ရောင်း တာကို အရပ်စာချုပ်နဲ့ဝယ်တယ်။ ၂၅ သိန်းပေးရတယ်။ တောက တက်လာ တော့ ဂရန် တွေ၊ ပါမစ်တွေ ဘာတွေ နားမလည်ဘူး။ အရပ်စာချုပ်ချုပ်တယ်၊ ရပ်ကွက်အုပ်ကြီးက အသိ အမှတ်ပြုတယ်ဆိုရင် ရပြီပဲ ထင်တာ။ အဲဒီပတ်ဝန်းကျင်မှာ သူတို့လို ဝယ်နေတဲ့သူတွေ ရာချီရှိပြီး ရပ်ကွက်ကြီးတစ်ခုလိုတောင်ဖြစ်နေပြီ။

အဲဒီမြေကွက်မှာ ထရံကာ ၊ သွပ်မိုး အိမ်လေးဆောက်ပြီး သူတို့မိသားစု သုံးယောက် ၊ အမမိသားစု သုံးယောက်၊အဖေ၊ အမေ ပေါင်း ရှစ်ယောက်နေတယ်။ ယောကျ်ားနှစ်ယောက်နဲ့ သူက အလုပ်လုပ် တယ်။ အမက အိမ်မှာနေပြီး အဖေနဲ့အမေကို စောင့်ရှောက်၊ ဝိုင်းလုပ်၊ဝိုင်းစား ပဲ။

ရန်ကုန်ရောက်တော့ ခင်ပွန်းက ပန်းရံ အကူက နေ စပြီး အလုပ်ဝင်တယ်။ အခုတော့ ပန်းရံဆရာဖြစ်နေပြီ။ နေ့စား တစ်နေ့ တစ်သောင်းရတယ်။ ဒါ ပေမယ့် မနှစ်က စပြီး အလုပ်က ပုံမှန်မရှိဘူး။ ကန်ထရိုက်က အလုပ်ရှိရင် ခေါ်တယ်။ မရှိရင် လှိုင်သာယာထဲမှာပဲ ပျံကျ အလုပ်ရှာလုပ်ပေါ့။ ကန်ထရိုက်ကလည်း အခု ဆောက်လုပ်ရေး ပစ္စည်းတွေ ဈေးတက်နေလို့ မကိုက်ဘူးဆိုပြီး နားနေတာများတယ်။ သူကတော့ ရန်ကုန်ရောက်ထဲက ဒီသန့်ရှင်းရေး ကုမ္ပဏီမှာပဲ လုပ်တယ်။ အရင်က ဆူပါမားကက်ကြီးတစ်ခုမှာလုပ်ရတယ်။ ဆူပါမားကက် တွေမှာ တာဝန်ကျရင် လခပိုကောင်းတယ်။ ပင်ပန်းတယ်။ အခုလို ရုံးတွေ၊ အိမ်တွေမှာ လုပ်ရတဲ့ ဆားဗစ် က လခနည်းနည်းလျော့တယ်။ အလုပ်တော့ သက်သာတယ်။ ဒါပေမယ့် တစ်ချို့ အိမ်ရှင်တွေ က အရမ်းဆိုးတယ်။

မနှစ်က ခင်ဗျားတို့လှိုင်သာယာအခြေအနေပြောပါဦးဆိုတော့ တွန့်သွားတယ်။ ကျွန်တော့်ကို ဘယ်သူမှန်းမသိပေမယ့် အစိုးရ အရာရှိဟောင်းတစ်ယောက်ဆိုတာတော့ သူရိပ်မိနေတာကိုး။ ဒါနဲ့ စိတ်ထဲရှိတဲ့အတိုင်းပြောပါ။ ဘာမှမဖြစ်ဘူး။ စာရေးရင်တောင် သူ့နာမည်တွေ၊ ကုမ္ပဏီ အမည်တွေထည့်မရေးပါဘူးလို့ အာမခံတော့မှ ပြောပြတယ်။ ပြောတော့လည်း ကက်ဆက် ခလုတ်နှိပ်လိုက်သလို ဆက်တိုက်ပြောတာပါပဲ။

သူကတော့ ပါတီတွေကို နာမည်နဲ့မပြောဘူး။ အစိမ်း ၊ အနီ လို့ပဲပြောတယ်။ ကျန်တဲ့ပါတီ နာမည်တွေ ရွတ်ပြတော့ သူမသိဘူး။ သူသိတာ အနီနဲ့ အစိမ်းပဲ။ လှိုင်သာယာရောက်မှ မဲ နှစ်ခါ (၂၀၁၅၊၂၀၂၀) ထည့်ပြီးပြီတဲ့။ စည်ပင်သာယာရွေးကောက်ပွဲကို သိလားဆိုတော့ မသိဘူးတဲ့။ သူမဲထည့်တဲ့ နှစ်ခါ လုံးမှာ အနီ ကိုပဲထည့်တယ်လို့ပြောတယ်။ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နာမည် သူမသိဘူး။ အနီ ပါတီက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပါတီ၊ ၂၀၁၅ မှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အစိုးရ တက်ရင် ပိုကောင်းမယ်ထင်လို့ မဲထည့်တယ်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အစိုးရတက် တော့ သူတို့ကို ပိုဂရုစိုက်လို့ ကြိုက်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် ၂၀၂၀ မှာ ်အနီကိုပဲ မဲထည့်တယ်။ ဒါပဲ။

အစိမ်းကို ဘာ့ကြောင့်မဲမထည့်တာလဲလို့မေးတော့ လူကြီးတွေကတော့ ကောင်းချင် ကောင်းမှာ ပေါ့။ အောက်က ဖြတ်စားလတ်စား များတယ် ဆိုပြီး သူတို့ရွာကဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းတွေ အကြောင်းပြောတယ်။

သူ့စကားကကျေးလက်ပြည်သူတွေ၊ အခြေခံလူတန်းစားတွေဟာ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု ၊ ဒါမှမဟုတ် အစိုးရတစ်ရပ်ကို သူတို့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ အခြေအနေနဲ့ ပဲ အကဲဖြတ် တယ် ဆိုတဲ့ သင်ခန်းစာပဲ။ တစ်ချို့ကတော့ ကျွန်တော်က အခြေခံလူတန်းစားတွေ အမြင် အကြောင်း ရေးတဲ့ အခါ ဆိုက်ကားသမား အမြင်၊ ဈေးသည်အမြင် က အရေးမပါဘူး ဆိုတဲ့ သဘော မှတ်ချက် ရေးကြတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေ ၇၀% က ကျေးလက် နဲ့ အခြေခံ လူတန်းစားတွေ ဆိုတာ နားလည်ရင် ဒီလို စကားပြောမှာမဟုတ်ဘူး။

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ သူတို့ တစ်ရပ်ကွက်လုံးလိုလို အနီပဲလို့ပြောတယ်။ ခင်ဗျားက ဘယ်လို စာရင်းကောက်တာလဲ လို့မေးတော့ “အိမ်တိုင်းလိုလို အလံတွေထောင်တယ်လေ၊ အနည်း ဆုံး စက္ကူအလံတော့ ထောင်တာပဲ။ တစ်ရပ်ကွက်လုံး ရဲပဒေါင်းခတ်လို့” တဲ့။ အင်း ၊ လက်တွေ့ဘ၀ ဆာဗေးပဲ။

ဖေဖော်ဝါရီ ဆန္ဒပြမှုတွေမှာလည်း သူပါခဲ့တယ်။ “ ကျွန်မလည်း ဘာသာနဲ့ထုထားတာမှတ်လို့၊ စိတ်တိုတာပေါ့” တဲ့။ လှိုင်သာယာမှာ ပစ်ခတ်မှုတွေ၊ မီးလောင်မှုတွေ၊ သတ်ဖြတ်မှုတွေ ဖြစ် လာ တော့ အိမ်မှာပဲနေတော့တယ်။ “အဖေတို့ အမေတို့ရှိသေးတယ်၊ သားလေးလည်းရှိတယ်” တဲ့။ ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းက သူ့ခံစားချက်ကိုတော့ “ ကျွန်မလေ၊ ထမင်းလည်း မစားနိုင်ဘူး၊ အိပ် လို့လည်း မရဘူး။ ဘယ်လိုကြီးမှန်းမသိဘူး၊ ကြာတော့ အားပြတ်ပြီး နားထဲကပါ လေထွက်တယ်။” လို့ ပြောပြတယ်။

နောက်တော့ အိမ်မှာရှိတဲ့ ယောကျ်ားသားနှစ်ယောက်လုံးက အလုပ်မရှိတော့ သူပဲ အလုပ် ပြန် ဆင်းရတယ်။ ကိုဗစ်တတိယလှိုင်းဖြစ်တဲ့အချိန်ကတော့ အဆိုးဆုံးပဲ၊ ကံကောင်းလို့ သူ့အဖေနဲ့ အမေ ဘာမှ မဖြစ်ဘဲလွတ်လာတယ်။ ကိုဗစ်ငြိမ်သွားတော့ လှိုင်သာယာက ကျူးကျော်ရပ်ကွက် တွေဖျက်တဲ့အထဲမှ သူတို့လည်း ပါသွားတယ်။ စာချုပ်လည်း ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး။ ရန်ကုန် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရက ထုတ်ပေးထားတဲ့ စလစ်ပြားလည်း အသုံးမဝင်ဘူး။ ဒီလိုနဲ့ ၅ ရပ်ကွက် ထဲမှာ အိမ်ငှားပြီးနေရတယ်။ ညောင်တုန်းဘက်မှာတော့ အကွက်ရိုက်ရောင်းနေတယ် ကြား တယ်။ ဒါပေမယ့် ထပ်မဝယ်ရဲ တော့ဘူး။

အခုကတော့ စီးပွားရေးကလည်း မကောင်း၊ နေရတာကလည်း မလုံခြုံတော့ ရွာပြန်မလား ဆိုပြီး စဉ်းစားနေရပြီ၊ သင်္ကြန်တွင်းတော့ တစ်ခေါက်ပြန်ကြည့်မယ်၊ အခြေအနေကောင်းတယ် ဆိုရင် တော့ အဖေနဲ့ အမေကို ခေါ်ပြီး ရွာပြန်မယ်လို့ ပြောတယ်။

နောက်တစ်ခါ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ရင် မဲပေးဦးမှာလားလို့မေးတော့ ချက်ခြင်း မဖြေဘူး။ စဉ်း စား တယ်။ ပြီးတော့မှာ ကျွန်တော့်ကို “ မဲမပေးရင် ဖမ်းလို့ရလား” လို့ပြန်မေးသဗျ။ “ ပေးချင်ပေး၊ မပေးချင်နေ၊ ခင်ဗျား အခွင့်အရေးပဲ။ ခင်ဗျားကို နှောင့်ယှက်တဲ့လူကိုတောင် အရေးယူလို့ ရတယ်။” လို့ဖြေလိုက်တော့ “အဲဒါမှတ်ထားရမယ်။” လို့ပြောတယ်။ ပြီးတော့ “ဆရာ၊ ကျွန်မ အလုပ်သွားလုပ်လိုက်ဦးမယ်။” ဆိုပြီး ထွက်သွားတယ်။

ကြည့်စမ်း၊ အာဂ အမျိုးသမီး၊ ကျွန်တော့်မေးခွန်းကို မဖြေဘဲ မေးခွန်းပြန်ထုတ်သွားတယ်။ ပြောရေး ဆိုခွင့်ရှိသူဘဝက မီဒီယာတွေကို အရှောင်အတိမ်း လုပ်လာခဲ့သမ ျှ ဝဋ်လည်တာပဲ။

ဗိုလ်တထောင်ဘုရား

ဒီနေ့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၂ ရက် နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၊ ၁၇ -၄-၂၀၂၂ မှာ ဗိုလ်တထောင် ကျိုက်ဒေးအပ် ဆံတော်ဦး စေတီတော်ကို ဖူးမြော်
နှစ်သစ် ကုသိုလ် ပြုပြီး

“ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံမှာ ငြိမ်းချမ်းမှု၊ တရားမ ျှတမှု၊ လွတ်လပ်မှု၊ တန်းတူ ညီမ ျှမှု များ ရှင်သန် ထွန်းကားပါ စေကြောင်း နဲ့ ပြည်သူ တစ်ဦးချင်းရဲ့ ကောင်းမြတ် သောဆန္ဒများ အားလုံးပြည့်ဝပါ စေကြောင်း ဆုတောင်းခဲ့ပါတယ်။”

အိမ်တော်ရာ ဘုရား

ဒီနေ့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့၊ ၁၆ -၄-၂၀၂၂ မှာ အိမ်တော်ရာ ဘုရားကို ဖူးမြော်ခဲ့ပါတယ်။

အိမ်တော်ရာဘုရားရဲ့ ဘွဲ့အမည်အပြည့်အစုံက “မဟဓမ္မရံသီ အိမ်တော်ရာစေတီ” ဖြစ်ပါတယ်။

အိမ်တော်ရာဘုရားဟာ ရွှေတိဂုံ စေတီတော်အနီး မှာ တည်ရှိပေမယ့် ၁၉ ၈၃ ခုနှစ်ကစပြီး ဘက်စုံပြုပြင်မွမ်းမံရေးတွေ အဆင့်ဆင့် မလုပ်ဆောင်မီအထိ သတိပြုမိသူအတော်နည်းမယ် ထင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်ဆိုရင် ၁၉ ၇၄ ခုနှစ်ကနေ ၁၉ ၇၇ ခုနှစ် အထိ ဂျူဗလီဟော အနားက အရှေ့ဈေးလမ်းမှာနေခဲ့တယ်။ အိမ်တော်ရာ ဘုရား ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ရှိတဲ့ မိုင်ဒါကွင်း၊ တပ် မ တော်ရုပ်ရှင်ရုံ၊ အမှတ် ၂ စစ်ဆေးရုံ၊ ဘဒ်လမ်း ( အခု ပဒုမ္မာလမ်း) ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ခြေတိုအောင်လေ ျှာက် သွားနေပေမယ့် အိမ်တော်ရာဘုရားကို မရောက်ခဲ့ဘူး။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ရန်ကုန်ပြောင်းလာမှ အိမ်တော်ရာဘုရားကို ရောက်ဖူးတော့တယ်။

အိမ်တော်ရာဘုရားဒါယကာက ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ရဲ့ နဝမမြောက်မင်းဖြစ်တဲ့ ပုဂံမင်း ( နန်းတက် ၁၈၄၆ – နန်းကျ၁၈၅၃) ဖြစ်ပါတယ်။ ပုဂံမင်းဟာ သူအိမ်ရှေ့မင်းသားဘဝက နေထိုင်ခဲ့ အိမ်တော်နေရာတွေမှာ အိမ်တော်ရာဘုရား ဆိုပြီး ဘုရားနှစ်ဆူတည်ခဲ့တယ်။ ပထမတစ်ဆူက မန္တလေး မှာ ဖြစ်ပြီး အိမ်ရှေ့မင်းသားဘဝက နေထိုင်ခဲ့တဲ့ စံအိမ်တော်နေရာမှာတည်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ မန္တလေး အိမ်တော်ရာ ဘုရား ရဲ့ ဘွဲ့တော်က “ မဟာ လောကရံသီ အိမ်တော်ရာစေတီ” ဖြစ်ပါတယ်။

မန္တလေးအိမ်တော်ရာဘုရားကို ၁၂၀၉ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၃ ရက်နေ့ ( ၁၀-၁၁-၁၈၄၇) မှာ ပန္နက်ချတယ်။ လဆန်း ၁၁ ရက်နေ့မှာ ပုဂံမင်းကိုယ်တိုင် အုတ်မြစ်ချတယ်။ ပန်းပဲ ဝန် သတိုးမင်းကြီး မဟာမင်းလှကျော်သူ က ကြီးကြပ်ပြီး ဘုရားတည်တယ်။ ၁၂၁၀ ပြည့်နှစ် တန်ဆောင် မုန်း လပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့မှာ ထီးတင်တယ်။ မန္တလေးအိမ်တော်ရာ ဘုရားက ရန်ကုန်အိမ်တော်ရာ ဘုရား ထက်ပိုပြီး လူသိများတယ်။ ဘုရားဝင်းအတွင်းမှာ ရှိတဲ့ ၁၄ ခန်းဇရပ်ကြီးဟာလည်း မြန်မာ့ နိုင်ငံရေး သမိုင်း မှာ အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကပါခဲ့တယ်။ ဆရာ ဆူးငှက်ကတော့ သူ့ဆောင်းပါး တစ်ပုဒ်မှာ “ အိမ် တော်ရာ ၁၄ ခန်းဇရပ်ဟာ နိုင်ငံရေးအောင်မြေ” လို့ တင်စားရေးဖွဲ့ခဲ့ဖူးတယ်။

ရန်ကုန်အိမ်တော်ရာ ဘုရားကတော့ ပုဂံမင်း အိမ်ရှေ့မင်းသားဘ၀ ကနေထိုင်ခဲ့တဲ့ ယာယီ စံအိမ် တော်မှာတည်ထားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ပုဂံမင်း အိမ်ရှေ့မင်းသားဘ၀ နဲ့ ရှိချိန် ခမည်းတော် သာယာ ဝတီမင်းက အမရပူရနေပြည်တော်ကနေ ရန်ကုန်ကို မင်းခမ်းမင်းနား နဲ့ စုံဆင်းတဲ့အချိန်မှာ အတူ လိုက်ပါခဲ့ရတယ်။ သာယာဝတီ မင်းဟာ အမရပူရနေပြည်တော်ကနေ ၁၂၀၃ ခုနှစ် တော်သလင်း လပြည့်ကျော် ၇ ရက်နေ့ ( ၆-၉ -၁၈၄၁) မှာ ထွက်တယ်။ ရေကြောင်းကနေ စုန်ဆင်းလာပြီး ရန်ကုန်ကို သီတင်းကျွတ် လပြည့်ကျော် ၃ ရက်နေ့မှာ ရောက်တယ်။ လမ်းခရီးမှာ ၂၇ ရက်ကြာတယ်။ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းရောက်တော့ ရန်ပုံ ခွင်း တံတားကနေ အသင့်ဖောက်ထားတဲ့လမ်းအတိုင်း ရွှေတိဂုံတောင်ဘက်မှာ ရှိတဲ့ ယာယီ နန်း တော်ရှိတဲ့နေရာကို ချီတက်တယ်။ အခု လမ်းမတော် လမ်းဆိုတာ သာယာဝတီမင်းချီတက်ခဲ့တဲ့လမ်းကြောင်းလို့ ဖတ်ရှုမှတ်သားရပါတယ်။

သာယာဝတီမင်းရဲ့ ယာယီနန်းတော်နေရာက အခု ဦဝိစာရလမ်းနဲ့ မော်ကွန်းတိုက်လမ်းထောင့်မှာ ရှိတဲ့ သတ္တမနေ့ အသင်းတော် ( Seventh Day Adventist church ) နေရာဖြစ်တယ်လို့ မောင်မြတ်မွန် ( ဆူးလေ) ရဲ့ “ မဟာဓမ္မရံသီ ဘွဲ့တော် ချီ၊ အိမ်တော်ရာစေတီတော်” ဆောင်းပါး ( City Magazine, Vol 249, 2017) မှာဖော်ပြထားတယ်။ သာယာဝတီမင်းက သူနဲ့ အတူပါတဲ့ မင်းညီမင်းသားတွေကို နေရာချတဲ့အခါ နန်းတော်ရဲ့ အနောက်မြောက်ဘက်မှ ပုဂံမင်းသား ကို ထားတယ်။ အဲဒီနေရာဟာ အခုလက်ရှိ အိမ်တော်ရာဘုရားနေရာဖြစ်ပါတယ်။

ပုဂံမင်းဟာ ရန်ကုန်အိမ်တော်ရာဘုရားတည်ထားရာမှာ ကိုယ်တိုင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်း မပြုနိုင်ခဲ့ဘူး။ ရန်ကုန် မှာ ဘုရားတည်ဖို့အတွက် ပဲခူးမြို့စား ရေဝန်မင်း မဟာမင်းခေါင်ကျော်ထင်ကို ငွေ ရှစ်သောင်း ထုတ် ပေးပြီး စစ်သည် ၁၄၀၀ နဲ့ ရန်ကုန်ကို လွှတ်လိုက်တယ်။ ၁၂၁၀ ပြည့်နှစ် ( ၁၈၄၈ ခုနှစ်) ရေဝန်မင်း က အိမ်တော်နေရာမှာ ဉာဏ်တော် ၄၅ တောင်ရှိတဲ့စေတီကိုတည်တယ်။ “ မဟာ ဓမ္မရံသီ အိမ်တော်ရာစေတီ” ဘွဲ့အမည်ကို သတ်မှတ် တယ်။ ပုဂံမင်းအမိန့်နဲ့ ရန်ကုန်မြို့ဝန် ဦးမှုံ၊ အခွန်ဝန် ဦးရွန်း၊ သံတော်ဆင့်ရေဝန် ဦးတူတို့က ဘုရားမြောက်ဘက်မှာ မတ္တရာကျောင်းတိုက် လို့ အမည်တွင် တဲ့ ဘုန်းကြီးကျောင်းဆောက်လှုတယ်၊ အရှေ့ဘက် (အခု မြို့မကျောင်းလမ်းဘက်မှ အဝင်လမ်း နေရာ) မှာ အုတ်စီရေကန်ကြီးတူးတယ်။ တောင်ဘက်မှာ ဇရပ်ကြီးတစ်ခုဆောက်တယ်။ အရှေ့မြောက် ထောင့်မှာ မတ္တရာဆရာတော် သမုတ်တော်မူတဲ့ သိမ်ရှိတယ်။ ကျောင်းတိုက်၊ သိမ် နဲ့ ဇရပ် က အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီဘဝမှာ ပျက်စီးသွား တယ်။ ရေကန်ကြီးကတော့ ကောသွားတဲ့အတွက် နောက်ပိုင်းမှာ မြေဖို့ပြီးလမ်းဖောက်လိုက်တယ်။

အင်္ဂလိပ် ကိုလိုနီ ဘဝမှာ ရန်ကုန်အိမ်တော်ရာဘုရားနဲ့ပတ်သက်ပြီး ထူးထူးခြားခြား မှတ်တမ်း တင် တာတွေမရှိဘူး။ သာမန်ဘုရားတစ်ဆူအနေနဲ့ပဲ ရှိနေခဲ့တယ်လို့ဆိုရမှာပဲ။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပိုင်း ဘုရားကြီးမွမ်းမံရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ထိထိရောက်ရောက် စလုပ်ခဲ့တဲ့မှတ်တမ်းကိုတော့ ၁၉ ၈၃ ခုနှစ်မှာတွေ့ရတယ်။ အဲဒီနှစ်မှာ မြို့မကျောင်းလမ်းဘက်က ရေကန်ကို မြေဖို့ပြီး လူသွားလမ်းနဲ့ တံတား ဆောက်တယ်။ စေတီတော်ငှက်ပျောဖူးကို ဉာဏ်တော်တစ်တောင်မြှင့်တယ်။ ထီးတော်ကနေ ဖောင်းရစ် ခြောက်ရစ်အထိ ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှုတယ်။ နောက်ပိုင်း ဂေါပကအဖွဲ့အဆက်ဆက် က လည်း စေတီတော်ကြီးကို တတ်နိုင်သမ ျှ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့တယ်။ ပြုပြင်နိုင်သလောက် ပြုပြင်ခဲ့တယ်။

၂၀၀၁ ခုနှစ်မှာတော့ စေတီတော်က သက်တမ်းနှစ်တစ်ရာ့ငါးဆယ်ကျော်လာပြီဖြစ်တဲ့အတွက် ပျက်စီးမှုတွေရှိလာသလို ဘုရားပရိဝုဏ်အတွင်းမှာလည်း အဆောက်အဦပျက်စီးမှုတွေ ၊ အမြင် မသင့်တော်တဲ့ နေထိုင်မှုတွေရှိလာတဲ့အတွက် ဆရာတော်ကြီးများရဲ့ သြဝါဒအရ ဘက်စုံပြုပြင် မွမ်းမံ ရေးလုပ်ငန်းတွေကို ၃-၉ -၂၀၀၁ ခုနှစ်မှာ စတင်ဆောင်ရွက်တယ်။ ၂၈-၅-၂၀၀၂ ခုနှစ်မှာ ပြီးစီးတယ်။ အဲဒီလုပ်ငန်းတွေမှာ အဓိက အလှုရှင်ကတော့ ဘုရားဒါယကာ ဒေါက်တာမိုးတင် နဲ့ ဘုရားဒါယိကာမ ဒေါက်တာ အိအိတင် ဖြစ် ပါတယ်။

အဲဒီဘက်စုံပြုပြင်မွမ်းမံမှုတွေရဲ့ ရလဒ်က ဒီနေ့မြင်တွေ့နေရတဲ့ အိမ်တော်ရာဘုရားအခြေအနေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ စေတီတော်ရင်ပြင်မှာ ဘက်စုံမပြုပြင်မီက အခြေအနေ နဲ့ ပြုပြင်ပြီး အခြေအနေ နှိုင်း ယှဉ်ထားတာကို လေ့လာလို့ရပါတယ်။

အိမ်တော်ရာ ဘုရားရဲ့ ထူးခြားချက်တစ်ခုကတော့ နေ့စဉ် မနက် ၇ နာရီဆိုရင် အာရုံခံတန်ဆောင်း လေးခုမှာ ဝေယျာဝစ္စအဖွဲ့က ဆွမ်း၊ သစ်သီး၊ ရေချမ်းကပ်တယ်။ အဲဒီအတွက် လှုဒါန်းချင်တယ် ဆိုရင် တစ်နေ့စာအတွက် ငါးထောင်ကျပ် ကျပါတယ်။ ဘုရားမှာတွေ့ခဲ့တဲ့ စာရင်းအရတော့ ဒီနှစ် မေလ ကုန် အထိ နေ့စဉ် အလှုရှင်ရှိနေပြီဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ထူးခြားချက်တစ်ခုကတော့ အိမ်တော်ရာဘုရားမှာ ဈေးဆိုင်ခန်း၊ ဗေဒင်ဟောခန်း လုံးဝမရှိ ဘူး။ မြို့မကျောင်းလမ်းက အဝင်ကားရပ်တဲ့နေရာမှာ စပါယ်ပန်းကုံးရောင်းတဲ့သူတစ်ယောက်ရယ်၊ စာကလေးငှက်တွေ ဘေးမဲ့လွှတ်နိုင်ဖို့ ရောင်းတဲ့သူတစ်ယောက်ပဲရှိတယ်။

နောက်ဆုံးထူးခြားချက်ကတော့ ကင်မရာကြေးပဲ။ ကျွန်တော်ရောက်ခဲ့ဖူးတဲ့ ဘုရားတွေမှာ အလှူ၊ ရှင်ပြု၊ အလှဓာတ်ပုံစတာတွေရိုက်တဲ့ စီးပွားရေး ဓာတ်ပုံဆရာတွေဆီကပဲ ကင်မရာကြေးကောက် ပေမယ့် အိမ်တော်ရာဘုရားမှာတော့ ကင်မရာ အကြီး ကိုင်ထားရင် ဘုရားဖူးရင်း အပျော်တမ်း ဓာတ်ပုံရိုက်တဲ့သူတွေလည်း ကင်မရာကြေး ငါးထောင်ဆောင်ရ တယ်။ ဖုန်းနဲ့ ရိုက်ရင်တော့ ကင်မရာကြေးပေးဖို့မလိုဘူး။

ရန်ကုန်မြို့လယ်မှာပဲ အေးအေးချမ်းချမ်း ဘုရားဖူးချင်၊ ဘဝနာပွားများချင်တယ်ဆိုရင်တော့ အိမ်တော်ရာဘုရားဟာ အသင့်တော်ဆုံးနေရာပါပဲ။ အိမ်တော်ရာ ဘုရားကို သွားမယ် ဆိုရင် ဦးဝိစာရ အဝိုင်းကနေ အလုံလမ်းအတိုင်းလာ၊ ပထမဆုံးမီးပွိုင့်မှာ ဘယ်ဘက်ချိုးပြီး မြို့မကျောင်းလမ်း အတိုင်း သွားရင် ညာဘက်အခြမ်းမှာ “ မဟာဓမ္မရံသီ အိမ်တော်ရာစေတီတော်” ဆိုတဲ့ မုခ်ဦးကို တွေ့နိုင် ပါတယ်။

မယ်လမု ဘုရား

ဒီနေ့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်နေ့၊ ၁၅ -၄-၂၀၂၂ မှာ မယ်လမု ဘုရားကို ဖူးမြော်ခဲ့ပါတယ်။

မယ်လမုဘုရားရဲ့ ဘွဲ့အမည်အပြည့်အစုံက “ ဆုတောင်းပြည့် မယ်လမုစေတီ ” ဖြစ်ပြီး မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်မှာ တည်ရှိပါတယ်။ ( မြေပုံဖော်ပြထားပါတယ်။ )

မယ်လမု ဘုရားသမိုင်းကို နှစ်ပိုင်းခွဲပြောရမယ်ထင်တယ်။ ပထမပိုင်းကတော့ တိဿရသေ့ကြီး၊ သိကြားမင်း၊ လမုသီးထဲမှာ သံသေဓဇပဋိသန္ဓေယူပြီးမွေးဖွားလာတဲ့ မယ်လ မု၊ မယ်လမုရဲ့ သားတော် ဥက္ကလာပမင်း၊ နန္ဒမင်းသား၊ ငမိုးရိပ်မိချောင်း တို့နဲ့ ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန်သမိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒုတိယပိုင်းကတော့ ဒီဘက်ခေတ် လက်ရှိမယ်လမုစေတီကို ပြန်လည်တည်ထားတဲ့ ဖြစ်စဉ်ပါ။ အဲဒီ ဖြစ်စဉ် အရ တော့ ကြည့်မြင့်တိုင်မှာ နေထိုင်တဲ့ စိုက်ပျိုးရေး ဝန်ထောက် ဦးလှ မြင့်ရဲ့ ဇနီး ဒေါ်စောညွန့်ရီ ဟာ ၁၉ ၆၀ ပြည့်နှစ်အတွင်းမှာ တံတားလေး မြို့ပတ်ရထားဘူတာရုံ အရှေ့ ဘက် ကွင်းပြင်ထဲက သစ်ပင်တစ်ပင် အုပ်မိုးနေတဲ့ ဘုရားငုတ်တို တစ်ဆူ ကို မကြာခဏ အိပ်မက်မက်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဒေါ် စောညွန့်ရီဟာ တံတားလေးဘူတာဘက်ကို တစ်ခါမှ မရောက်ဖူးဘူး။

နောက်ဆုံးတော့ ဒီအိပ်မက်ကိုပဲ ခဏခဏမက်နေတာ ထူးခြားတယ်ဆိုပြီး ခင်ပွန်းဖြစ်သူ နဲ့အတူ တံတားလေးဘူတာကို ရထားစီးသွားတယ်။ အဲဒီအချိန်က မြောက်ဥက္ကလာပ မြို့သစ်ကလည်း တည်ကာစအချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ တံတားလေးဘူတာမှာဆင်းပြီး အိပ်မက်ထဲကဘုရားကို လိုက်ရှာ တော့ မြောက်ဥက္ကလာပ မြို့အဝင် ကားလမ်းအရှေ့ဘက် ချောင်းဘေး လမုပင်တွေကြားမှာ ဘုရား ငုတ်တိုတစ်ခုတွေ့တယ်။ ဘုရားငုတ်တိုပေါ်မှာ နဘဲ ပင်ကြီးတစ်ပင်ပေါက်နေတယ်။

အဲဒီဘုရားကို ရှာတွေ့တဲ့နေ့က ၁၃၂၂ ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၃ ရက် ( ၂၅ – ၆ – ၁၉ ၆၀) ဖြစ် ပါတယ်။ ဒေါ်စောညွန့်ရီက ဘုရားဟောင်းရှိရာကို နယုန်လဆန်း ၅ ရက် နဲ့ ၈ ရက်နေ့တွေ မှာ ထပ်သွားခဲ့တယ်။ ၈ ရက်နေ့သွားတဲ့အခါ ဘုရားငုတ်တိုပေါ်က ကြုတ်တစ်ခု တွေ့တယ်။ ဖွင့် ကြည့်တဲ့အခါ အမျိုးသမီးရုပ်တုလေး တစ်ခုတွေ့တယ်။

အဲဒီအမျိုးသမီးရုပ်တုက ရွှေတိဂုံဘုရား အထက်ပစ္စယံ စနေထောင့်မှာရှိတဲ့ မယ်လမု ပုံတော် နဲ့ အတူတူဖြစ်နေတယ်။ နောက်မူကွဲတစ်ခုမှာတော့ အလယ်ပစ္စယံ သိကြားမင်း ပုံတော်အောက် မှာ ရှိတဲ့ မယ်လမုပုံ လို့ဆိုတယ်။ ရွှေတိဂုံ ဘုရားမှာရှိတဲ့ မယ်လမု ပုံတော်ကို သိသူများ ဘယ်အချက် မှန်လဲဆိုတာ မှတ်ချက် ရေး ဆွေးနွေးပေးစေချင်ပါတယ်။

အဲဒီရုပ်တုလေးကို ရပြီးတဲ့နောက်ပိုင်းမှာ ဒေါ်စောညွန့်ရီကို ဘုရားဟောင်းကို ပြန်လည် ပြုပြင် ပေးဖို့ ပူးကပ် အကူအညီတောင်းတာတွေရှိလာတဲ့အတွက် ဒေသအာဏာပိုင်တွေကို ခွင့်တောင်းပြီး ၁၃၂၂ ခုနှစ် ပြာသို လဆုတ် ၉ ရက် ( ၉ – ၁ – ၁၉ ၆၁ ) ရက်နေ့မှာ ဘုရား ဟောင်းကို ဖျက် တယ်။ ဘုရားဌာပနာထဲက ဆင်းတုတော်တွေတွေ့တဲ့အပြင် ကျောက်သား လမုသီးပုံ အောက်ခံ ထားတဲ့ ပလ္လင်၊ သိကြားရုပ်၊ ရသေ့ရုပ်၊ မင်းဝတ်တန်ဆာနဲ့ အရုပ်တွေ လည်းတွေ့တယ်။

ဒေါ်စောညွန့်ရီ ဘုရားတည်တဲ့အခါ ဖိနပ်တော် အမြင့် လေးပေ နဲ့ ပေ ခြောက်ဆယ် ပတ်လည် အုတ်မြစ်စီတာပဲလုပ်နိုင်ခဲ့တယ်။ အဲဒီနောက် ရွှေဘုံသာလမ်းက ရတနာကုန်သည် ဦးတင်အောင် နဲ့ ဇနီး ဒေါ်ကြည်ကြည်တို့က ဒေါ်စောညွန့်ရီနဲ့ တိုင်ပြီး ပြီး ဘုရားဆက်တည်ခဲ့တယ်။ စေတီ တော် အသစ်ကို “ဆုတောင်းပြည့်မယ်လမုစေတီ” လို့ ဘွဲ့အမည်ပေးခဲ့တယ်။

လက်ရှိစေတီနေရာက မူလ ရှေးဟောင်းစေတီနဲ့ နဘဲပင်ကြီးရှိခဲ့တဲ့နေရာမဟုတ်ဘူး။ နဘဲ ပင်ရှိခဲ့တဲ့နေရာက ဘုရားမုခ်ကဝင်လိုက်ရင် ဘယ်ဘက်မှာ ရှိတဲ့ သုဇာတာသူဌေးသမီး နို့ဆွမ်း ကပ်တဲ့ ပြခန်းနေရာ ဖြစ်ပြီး အဲဒီနေရာက ကားလမ်းနဲ့နီးနေတဲ့အတွက် နေရာ ပြောင်း တည်ခဲ့တာလို့ သိရပါတယ်။

ကျွန်တော်ကတော့ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းလေးဆယ်ကျော် ၁၉ ၇၅ ခုနှစ်အတွင်းမှာ မယ်လမု ဘုရားကို နှစ်ပတ်နီးပါးနေ့တိုင်းရောက်ခဲ့တယ်။ ကျွန်တော်ကအဲဒီနှစ် ဆယ်တန်းစာမေးပွဲဖြေပြီး နွေရာသီလူငယ်လုပ်အားပေးအစီအစဉ်မှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့အခါ ဘတ်စ်ကား လက်မှတ်စစ်၊ လက်မှတ်ရောင်းလုပ်အားပေးတာဝန်ကျတယ်။ အဲဒီအချိန်က ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်ဆိုတော့ ဘတ်စ်ကား လိုင်းတွေ အားလုံးက နိုင်ငံပိုင်ကားလိုင်းတွေ။ ကျွန်တော်ပါတဲ့အဖွဲ့က မယ်လမု ဘုရားနားမှာ တာဝန်ကျတယ်။ အမှတ်(၆) ဘတ်စ်ကားလိုင်း (မှတ်မိသလောက်) ကားတွေ ကို ရပ်ပြီး ခရီးသည်တွေရဲ့လက်မှတ်ကို စစ်ရတယ်။ မဝယ်ရသေးရင် ဒါမှမဟုတ် မှတ်တိုင်ကျော်နေ ရင် လက်မှတ်ဝယ်ခိုင်းရတယ်။

အဲဒီအချိန်က ဘတ်စ်ကားလက်မှတ်က စာရွက်ပိုင်းလေးတွေ၊ ဆင်းမယ့် မှတ်တိုင်ကို မူတည်ပြီး လက်မှတ်ခပေးရတယ်။ လက်မှတ်မှာ ကားမှတ်တိုင် နာမည် လေးတွေပါတယ်။ ဘတ်စ်ကား စပါယ်ယာက ဆင်းမယ့် မှတ်တိုင်နေရာကို အမှတ်အသား လုပ် ပေးလိုက်တယ်။ ကျွန်တော် တို့က လက်မှတ်ယူကြည့်ပြီး မှတ်တိုင်ကျော်နေရင် လက်မှတ်ထပ်ဝယ်ခိုင်းရတယ်။ လုပ်အားပေး ကာလ မှာ နေ့လယ် ထမင်းစားချိန်၊နားချိန်ဆိုရင် မယ်လမု ဘုရားဝင်းထဲမှာ နားရတယ်။ လုပ် အားပေး ဆိုတဲ့အတိုင်း ကိုယ့်ထမင်းချိုင့်နဲ့ကိုယ်လာရတော့ ဘုရားထဲမှာ စုပြီး ထမင်းစားကြတယ်။ အဲဒီ လုပ်အားပေးကာလ ပြီးကတည်းက မယ်လမု ဘုရားကို ပြန်မရောက်တော့တာ ဒီနေ့အထိ ပဲ။

အခု ပြန်ရောက်တော့ မယ်လမု ဘုရားမုခ်ဦးကျော်လိုက်တာနဲ့ မြင်ကွင်းက မယုံနိုင် လောက်အောင် ပြောင်းလဲနေတယ်။ မယ်လမု ဘုရားပရိဝုဏ်က ၁၀.၅၇ ဧက ရှိတယ်လို့ဆိုတယ်။ အဲဒီ ဘုရားပရိဝုဏ်တစ်ခုလုံးမှာ သာသနိ က အဆောက်အဦတွေ၊ အခြားယုံကြည် ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာ အဆောက်အဦတွေနဲ့ ပြည့်နေတယ်။ ကျွန်တော် ရေတွက်ကြည့်တာ ၅၅ ခုရှိတယ်။ အများစုကတော့ ဗုဒ္ဓဝင်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ပြခန်း အဆောက်အဦတွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဗုဒ္ဓဝင်ဖြစ်စဉ်တွေကို အစီအစဉ်နဲ့ ရှေ့နောက် ဆက် လေ့လာလို့ရအောင် တည်ဆောက် ထားတာမျိုးတော့မဟုတ်ဘူး။ အလှုရှင်ပေါ်ပေါက်မှုနဲ့ နေရာ ရနိုင်မှုအပေါ်မူတည်ပြီး တည်ဆောက်ထားတဲ့သဘောပါ။ ပန်းပုလက်ရာတွေကလည်း အဆင့်အမျိုးမျိုးပါပဲ။ ဒါပေမယ့် အာရုံခံတန်ဆောင်းတွေ၊ ပြခန်းတွေကို တစ်နေရာကနေ တစ်နေရာ မိုးမစို နေမပူပဲ သွားနိုင်အောင် စောင်းတန်းတွေ တည်ဆောက်ထားတာကတော့ အတော်ကောင်းပါတယ်။ ( ဘုရားပရိဝုဏ် လမ်းညွှန်မြေပုံကို ဖော် ပြထားပါတယ်။ )

နောက်ထပ် သတိထားမိတာတစ်ခုကတော့ ဘုရား ပရိဝုဏ်အတွင်း မှာ ဈေးဆိုင်တန်းနဲ့ ဗေဒင် ဟောခန်းတွေ အလွန်များတဲ့အချက်ပါပဲ။ မုခ်ဦးကနေ ဝင်လိုက်ရင် ညာဘက် တစ်ခြမ်း အပြည့် နီးနီး ဆိုင်တန်းတွေ၊ ဟောခန်းတွေရှိတယ်။ငမိုးရိပ်ချောင်း ကို ကျောပေးထားပြီး စားသောက်ဆိုင် တွေရှိတယ်။ အဲဒီဆိုင်တွေဆုံးရင် ရှင်ဥပဂုတ္တ ရေကန်တော်ပတ်လည်မှာ ဆိုင်ခန်းတွေရှိတယ်။ ဆိုင်ခန်းတွေကလည်း ရိုးရိုးစတိုးဆိုင်၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပစ္စည်းတွေ ၊ အမှတ်တရ ပစ္စည်းတွေ ရောင်းတဲ့ ဆိုင်၊ ထမင်းဆိုင်၊ စောင်းတန်းဘေးမှ ခင်းထားတဲ့ အသုပ်ဆိုင် အစုံပါပဲ။

ဗေဒင်ဟောခန်းတွေကတော့ မယ်လမုဘုရားဟာ ရန်ကုန်မြို့က ဘုရားတွေအနက် ဘုရား ပရိဝုဏ်ထဲမှာ ဗေဒင်ဟောခန်း အများဆုံး ရှိတဲ့ ဘုရားများဖြစ်နေမလားမသိဘူး။ အကြား အမြင်၊ ဓာတ် နတ် သိုက် သုံးကြိုးကိုင် ၊ ဝိဇ္ဇောဓရ ၊ ဗေဒင် ၊ လက္ခဏာ ၊ တဲရော့ ၊ နက္ခတဗေဒ၊ ဓာတ်ရိုက် ဓာတ်ဆင် အမျိုးစုံတွေ့ရတယ်။

မယ်လမု ဘုရားသမိုင်း မှာ ငမိုးရိပ်မိချောင်းလည်း ပါတော့ ငမိုးရိပ်ကမ်းနားဘက်အခြမ်းမှာ မိချောင်းရုပ်ကြီး လုပ်ထားတယ်၊ အရွယ်အစားအတော်ကြီးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ငမိုးရိပ် မိချောင်းလည်း စားသောက်ဆိုင်တွေနဲ့ ဆိုင်ခန်းတွေက ပစောက်ပုံ ဝိုင်းထားတော့ ထင်ထင် ရှားရှား ပေါ်ပေါ်လွင်လွင် မရှိရှာဘူး။ အမှန်ကတော့ ငမိုးရိပ် ချောင်း ဘက်အခြမ်းမှာ စားသောက် ဆိုင်တွေ မထားဘဲ ရင်ပြင်လုပ်ပေးထားရင် ပိုသင့်တော်မယ်လို့ထင်ပါတယ်။ အခု ဘုရား ပရိဝုဏ် အပြင်ဘက် ယာဉ်ရပ်နားစခန်းဘေးမှာ ဆိုင်ခန်းအသစ်တွေ ဆောက်နေတာတွေ့ရတယ်။ အဲဒီ ဘက်ကို လက်ရှိဆိုင်ခန်းတွေ၊ စားသောက်ဆိုင်တွေ၊ ဗေဒင်ဟောခန်းတွေ ရွှေ့လိုက်ရင် ကောင်း မှာပဲလို့လည်း တွေးမိတယ်။

ဘုရားဖူးများအတွက် နောက်အခက်အခဲတစ်ခုဖြစ်နိုင်တာက အသံချဲ့စက်ကိစ္စပါ။ ကျွန်တော် ရောက်သွားတဲ့မနက်ပိုင်းမှာ ပရိဝုဏ်ထဲက အာရုံခံတန်ဆောင်းလေးခုမှာ အလှုခံဌာန လေးခု ဖွင့်ထားတယ်၊ အဲဒီလေးခုလုံးက အလှုရှင်တွေကို ဖိတ်ခေါ်တာ၊လှုဒါန်းသူအမည်ကို ဖော်ပြပြီး သာဓုခေါ်တာ တစ်ပြိုင်တည်းလုပ်နေတယ်။ အဲဒီအသံတွေက ရင်ပြင်တော်မှာ ဘုရားဖူး၊ ပရိတ်ရွတ်၊ တရားဘဝနာပွားများ၊ ပုတီးစိတ်သူတွေ အာရုံစူးစိုက်ဖို့အတွက် အခက်အခဲ ဖြစ် တာကို ကိုယ်တွေ့ကြုံခဲ့ရပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဂေါပကအဖွဲ့အနေနဲ့ အသံချဲ့စက်ဖွင့်လှစ်ခြင်း ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်တွေကို ပြန်လည် စဉ်းစားပေးဖို့ မေတ္တာရပ်ခံလိုပါတယ်။

မယ်လမုဘုရားမှာ ဒေသန္တဗဟုသုတတွေရခဲ့ပေမယ့် သဒ္ဓါယိုဖိတ်ကြည်နူးချမ်းမြေ့စိတ် တော့ မရခဲ့ဘူး။

စားသောက်ဆိုင်တွေ နောက်ဘက် ငမိုးရိပ်ချောင်းမြင်ကွင်း
စားသောက်ဆိုင်တွေ နောက်ဘက် ငမိုးရိပ်ချောင်းမြင်ကွင်း

ခြောက်ထပ်ကြီး ဘုရား

ဒီနေ့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၁၄ ရက်၊ ၁၄ -၄-၂၀၂၂ မှာ ခြောက်ထပ် ကြီး ဘုရားကို ဖူးမြော်ခဲ့ပါတယ်။

ခြောက်ထပ်ကြီး ဘုရားရဲ့ ဘွဲ့အမည် အပြည့်အစုံက “ ခြောက်ထပ်ကြီး ရွှေသာလျောင်းဘုရား ကြီး” ဖြစ်ပါတယ်။ ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရားဟာ ငါးထပ်ကြီးဘုရား နဲ့ ရွှေဂုံတိုင်လမ်းမကြီး ခြား ပြီး တည်ရှိပါတယ်။

ဗြိတိသ ျှ ကိုလိုနီခေတ်မှာတည်ထားခဲ့တဲ့ ငါးထပ်ကြီး၊ ခြောက်ထပ်ကြီးနဲ့ ကိုးထပ်ကြီး ဘုရား သုံးဆူ အနက် ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရားသမိုင်းက ကိုလိုနီခေတ်နဲ့ လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး၊စီးပွားရေး အခြေအနေတွေနဲ့ ဆက်စပ်မှုအများဆုံး လို့လည်း ပြော ရမယ်ထင်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့်ဘုရားသမိုင်းကို ရှည်ရှည်ရေးပြချင်ပါတယ်။

ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရားသမိုင်းအစက ငါးထပ်ကြီးဘုရားနဲ့ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ငါးထပ် ကြီး ဘုရားဒါယကာ ဦးဘိုးအောင် နဲ့ ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရားဒါယကာ ဆာဘိုးသာ ( ၁၈၅၇-၁၉ ၃၃) က မိတ်ရင်း ဆွေရင်းတွေ။ ငါးထပ်ကြီးဘုရား ဒါယကာ ဦးဘိုး အောင်က ရန်ကုန်မြို့ ကုန်ဈေးတန်း မှာနေတယ်။ ဒါပေမယ့် ၁၉ ၀၁ ခုနှစ် ငါးထပ်ကြီးဘုရား ကို စတင်တည်ထားတော့ ဘုရားကြီး အနားမှာ နေ့ည မပြတ်နေထိုင်လိုတဲ့အတွက် ဘုရားကြီးနားမှာ မြေဝယ်ပြီး နေထိုင်တယ်။

ဆာဘိုးသာက ဦးဘိုးအောင်နဲ့ မိတ်ဆွေဖြစ်သလို ငါးထပ်ကြီးကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဦး အာဘာသ ရဲ့ တကာရင်းလည်းဖြစ်တဲ့အတွက် ဦးဘိုးအောင် အိမ်အနားမှာ မြေဝယ်ပြီး နေ တယ်။ အခုအချိန်အထိ SSC ဆေးရုံနောက်ဘက်ထဲမှာ ဆာဘိုးသာခြံလို့ခေါ်တဲ့ ဝင်းကြီးရှိသေး တယ်။

ဆာဘိုးသာကလည်း ဦးဘိုးအောင်လိုပဲ ဘုရားကြီးတစ်ဆူတည်ထားကိုးကွယ်ချင်တဲ့အတွက် ငါးထပ်ကြီးဘုရားအရှေ့မြောက်ဘက်မှာ မြေ ၄.၂၅ ဧက ကို တစ်သောင်းလေးထောင့်နှစ်ရာ ကျပ်နဲ့ ဝယ်လိုက်တယ်။ အဲဒီအချိန်က အခုမြင်နေရတဲ့ ရွှေဂုံတိုင် လမ်းမကြီး မဖောက်ရသေး ဘူး။

ဆာဘိုးသာက သက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ် (၁၉ ၀၇ ခုနှစ် ) တပေါင်းလဆန်း ၇ ရက်မှာ ရွှေသာ လျောင်း ရုပ်ပွားတော်ကြီးတစ်ဆူ တည်ထားမယ့်အကြောင်း ဆရာ တော်များ နဲ့ မြို့မိမြိုဖ တွေကို လေ ျှာက်ထား အသိပေးခဲ့တယ်။ အဲဒီနေ့မှာပဲ အလှုရှင်တွေက အုတ်ချပ်ရေ ခြောက်သိန်း သုံးသောင်း ပါဝင်လှုဒါန်းမယ်လို့ ကတိပေးခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီလို လေ ျှာက်ထားပြီးတဲ့နောက် နောက်ထပ်အလှုရှင်တွေကို ဖိတ်ခေါ်တဲ့ ကြော်ငြာစာကို မြန်မာ့ သံတော်ဆင့် သတင်းစာမှာ ဖော်ပြခဲ့တယ်။

တစ်ချို့မှတ်တမ်းတွေမှာ ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရားကို ၁၂၆၁ ခုနှစ်မှာစတည်တယ်၊၁၂၆၆ ခုနှစ် မှာ ပြီးတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒါပေမယ့် ၁၂၆၈ ခုနှစ်မှာ ဘုရားကြီးတည်ထားမယ့်အကြောင်း လေ ျှာက်ထားတယ်ဆိုတော့ ၁၂၆၁ ခုနှစ်မှာတည်ထားတယ်ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ၁၂၆၉ ခုနှစ် မှာ စတင်တည်ထားပြီး ၁၂၇၄ ခုနှစ်(၁၉ ၁၃) မှာ ပြီးစီးတယ်ဆိုတဲ့ မှတ်တမ်းက အမှန်ဖြစ်ပါတယ်။

ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရားကို လျောင်းတော်မူ ဘုရားအဖြစ်တည်ထားခဲ့ပေမယ့် ဘုရားတည်ဆဲ ကာ လမှာ ပန်းရန်ဆရာတွေအပြောင်းအလဲဖြစ်တယ်။ နောက်တာဝန်ယူတဲ့ ပန်းရန်ဆရာတွေက အချိုး အစားကျနပြေပြစ်အောင် မတည်နိုင်တဲ့အတွက် ရွှေသာလျောင်း ရုပ်ပွားတော်ကြီး က အဝေးက ကြည့်ရင် ထိုင်တော်မူ ကိုယ်တော်ကြီးလို့ ထင်ရပြီး မေ ျှာ်လင့်သလောက် ကြည်ညို တင့်တယ် ဖွယ်ရာမဖြစ်ခဲ့ဘူး။ မူလ ဘုရားကြီး ဉာဏ်တော်အလျား က ၂၃၅ ပေ၊၊ ဉာဏ်တော် အမြင့်က ၁၀၁ ပေ ရှိတယ်။ ( ယခင်ပုံတော်ဟောင်းဓာတ်ပုံတွေကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ )

ဘုရားဒါယကာ ဆာဘိုးသာက ဘုရားတည်ပြီးတဲ့နောက် ၁၂၉ ၂ ခုနှစ်မှာ ဘုရားကြီး အနီးမှာ မဟာဗုဒ္ဓါရာမ ( ဘုရားကြီးတိုက်) ကို တည်ဆောက်ပြီး ဆရာတော် ဦးကောဏ္ဍည ကို လှုဒါန်း တယ်။ ဆရာတော်ရဲ့ စာဝါပို့ချသင်ကြားမှုကြောင့် ဘုရားကြီးတိုက်ဟာ ပခုက္ကူ မဟာဝိသုတာ ရာမ တိုက်ခွဲအဖြစ်နဲ့ ထင်ရှားလာခဲ့တယ်။ ဆရာတော်ကိုလည်း အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့ဆက်ကပ်ခံရ တယ်။ အခုတော့ ဘုရားကြီးတိုက်ထဲမှ ကျောင်းပေါင်း ၄၈ ကျောင်းရှိနေပါပြီ။

ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရားက တန်ဆောင်း အမိုးအကာမရှိ၊ နေပူမိုးရွာ ဟင်းလင်းပြင်မှာ သီတင်း သုံးရတဲ့အတွက် နှစ်ကြာ လာတာနဲ့ အမ ျှ ရာသီဥတုဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးမှုတွေရှိလာတယ်။ ပဲခူးငလျင်လှုပ်တဲ့အချိန်မှာ လည်း ထိခိုက်ပျက်စီးမှုတွေရှိခဲ့တယ်။ ဒါ့ကြောင့် ၁၃၁၅ ခုနှစ် ( ၁၉ ၅၃ခုနှစ်) မှာ ဆရာတော် ဦးကောဏ္ဍည က သြဝါဒစရိယ ဆရာတော်ကြီးတွေကို လေ ျှာက်ထားပြီး ဘုရားကြီးကို ပြင်ဆင်ဖို့အတွက် အဖွဲ့ဖွဲ့ တယ်။ အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆာဦးသွင်က ဆောင်ရွက် တယ်။ သာသနာရေးဝန်ကြီး ဦးဝင်းက ဒုဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူတယ်။ သာသနာရေးနဲ့ ပြည်သူ့ အိုးအိမ် ဌာန ( အခုအခေါ် ဆောက်လုပ်ရေး) က အရာရှိတွေ၊ အင်ဂျင်နီယာချုပ်တွေ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါတယ်။ အခု ခေတ်အခေါ်ဆိုရင်တော့ ဘက်စုံပြုပြင်မွမ်းမံရေးအဖွဲ့ပေါ့။

ဒါပေမယ့် အဲဒီအချိန်က ဆဋ္ဌသင်္ဂ ါယနာ တင်ဖို့အတွက် ကမ္ဘာအေးလှိုဏ်ဂူတော်ကြီး တည် ဆောက်နေချိန်ဖြစ်တဲ့အတွက် ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရားပြန်လည်ပြုပြင်ရေးကိစ္စကို မလုပ်နိုင်ခဲ့ ဘူး။ ဒီလိုနဲ့ ၁၉ ၅၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့မှာ သာသနာရေးဝန်ကြီး ဦးဝင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ ချပ်သင်း သူဌေး ဦးဘတင် ဒုဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ငွေထိန်း ဦးဆောင်တဲ့အဖွဲ့ကို ပြန်ဖွဲ့တယ်။

အဲဒီအဖွဲ့က ဘုရားကြီးခိုင်ခံ့မှုအခြေအနေကို အင်ဂျင်နီယာတွေနဲ့ စစ်ဆေးတယ်။ စစ်ဆေးတဲ့ အဖွဲ့က လုံးဝဖျက်ပြီး အသစ်ပြန်တည်ဆောက်ဖို့ နဲ့ ကိုယ်တော်တစ်ပိုင်း၊ ခြေတော်တစ်ပိုင်း ကို ပဲဖျက်ပြီး ပုံတော်သစ် ပြန်တည်ဖို့ ဆိုတဲ့ နည်းလမ်းနှစ်ခုကို စဉ်းစားတယ်။ စစ်ဆေးတဲ့ အဖွဲ့ဝင် သုံးဦးမှာ တစ်ဦးက အသစ်ပြန်တည်ချင်တယ်။ တစ်ဦးက တစ်ပိုင်းပဲဖျက်ပြီး ပြန်ပြင်ချင်တယ် လို့ ၁ – ၈ – ၁၉ ၅၄ ရက်စွဲပါ အစီရင်ခံစာမှာတွေ့တယ်။ တတိယတစ်ယောက်ရဲ့ သဘောထားကို တော့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြမထားဘူး။

ပြန်လည်ပြုပြင်ရေးအဖွဲ့က ဘုရားကြီးရဲ့ခိုင်ခံ့မှုက အခြေအနေအတော်ဆိုးနေတော့ ရေရှည်တည်တံစေဖို့အတွက် အသစ်ပြန်တည်တဲ့ နည်းလမ်းကို ကြိုက်တယ်။ ဆရာတော် ကြီးတွေကို လေ ျှာက်ထားတော့ ဆရာတော်ကြီးတွေကလည်း သဘောတူတယ်။

အဲဒီနောက် ဘုရားကြီးပြုပြင်ရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ၁၉ ၅၆ ခုနှစ်ထဲမှာ အစည်းအဝေး သုံးကြိမ် လုပ်တယ်။ တစ်ကြိမ်က ဦးနု အိမ်မှာလုပ်တယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဦးနုက ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်က နားပြီး ဖဆပလ ဥက္ကဋ္ဌ လုပ်နေတဲ့အချိန်ဖြစ်တယ်။ အဲဒီနောက်မှာ ပြုပြင်ရေးအဖွဲ့ကို ပြန်ဖွဲ့တယ်။ ဆာဦးသွင်က ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဖဆပလ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးနု၊ တရားရေးဝန်ကြီး ဦးသိမ်းမောင်၊ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်မှူးအောင်တို့က ဒုဥက္ကဋ္ဌတွေ လုပ်တယ်။ အဖွဲ့ရဲ့အောက်မှာ ဝန်ကြီး တွေ၊ သူဋ္ဌေးတွေပါတဲ့ ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ အလှုခံရေးအဖွဲ့၊ တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ နဲ့ နိဗ္ဗာန်ဆော်အဖွဲ့ ဆိုပြီး ထပ်ဖွဲ့တယ်။ တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကို ဦးနု ကိုယ်တိုင်ခေါင်းဆောင်တယ်။

၁၉ ၅၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့မှာ ဘုရားကြီးကို ခြေတော်ရင်းက စဖျက်တယ်။ ရန်ကုန်မြို့နဲ့ပတ်ဝန်းကျင်မြို့ရွာတွေက စေတနာရှင်တွေလုပ်အားပေးတယ်။ ဌာပနာ တိုက် နှစ် ခုတွေ့တယ်။ လျောင်းတော်မူအသစ်တည်တဲ့အချိန်မှာ ပြန်ဌာပနာနိုင်ဖို့အတွက် မှတ်တမ်း တင် သိမ်းဆည်းတယ်။

တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ဘုရားကြီးကို ဖျက်ပြီးတဲ့နောက် သံတန်ဆောင်းကို အရင်တည် ဆောက် ပြီးမှ ရွှေသာလျောင်းရုပ်ပွားတော်ကို အမိုးအကာအောက်မှာ တည်ဆောက်ဖို့ ဆုံး ဖြတ်တယ်။ ဒ့ါကြောင့် အလျား ပေ ၂၀၀၊ အနံ ပေ ၉ ဝ၊ အမြင့် ၆၅ ပေရှိတဲ့ သံတန်ဆောင်း ဆောက်ဖို့ တင်ဒါခေါ်တယ်။ ရန်ကုန်မြို့၊၁၆ လမ်း ၊အိမ်နံပါတ် ၅၃ မှာ ရှိတဲ့ ရော့စန် ကုမ္ပဏီ က ၁၁၈,၈၇၆ ကျပ်နဲ့ တင်ဒါအောင်တယ်။

၃၀ – ၇ – ၁၉ ၅၈ ရက်နေ့မှ သံတန်ဆောင်းတော်ကြီးအတွက် အုတ်မြစ်ချ မင်္ဂလာ အခမ်း အနား ( မူလ စာပါအတိုင်း) ကျင်းပတယ်။ ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ပြန်ယူထားတဲ့ ဦးနုကိုယ်တိုင်အုတ်မြစ်ချ တယ်။ ၂၃ – ၃ – ၁၉ ၅၉ ရက်နေ့မှာ တိုင်ထူ မင်္ဂလာကျင်းပတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဦးနု က ဝန်ကြီးချုပ် မဟုတ်တော့ဘူး။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်နေပြီ။ ဒါပေမယ့် အဲဒီအခမ်းအနားကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းမတက်ဘူး။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဦးခင်မောင် ဖြူ တက်ပြီး ဒုတိယမြောက် သံတိုင်ကို ထူပေးတယ်။

ဒါပေမယ့် ဖဆပလ အကွဲအပြဲရယ်၊ နိုင်ငံရေး အပြောင်း အလဲရယ်ကြောင့် ဘုရားကြီးပြန်လည် တည်ဆောက်ရေးက နှောင့်နှေးနေတယ်။ တစ်ချို့အဖွဲ့ဝင်တွေက အစည်းအဝေးမတက်တော့ ဘူး။ ရန်ပုံငွေ အလှုခံရတာလည်း နည်းလာတော့ ချပ်သင်းဦးဘတင်နဲ့လူထု စီးကရက် ဦးချို တို့ကပဲ လိုသမ ျှ စိုက်ထုတ်ပေးနေရတယ်။

အဲဒီအခြေအနေကို ၂၇ – ၁၁ -၁၉ ၆၁ ရန်ကုန်သတင်းစာမှာ “ တန်ဆောင်းတော်ကြီး တည် ဆောက်ပြီးမှ ဘုရားကြီးကို တည်မည် ဆိုခြင်း၊ ပထမကော်မတီ၌ ပါခဲ့သူများ နာမည်သာ ကျန်ရှိ ၍ လုပ်အားမပေးနိုင်ဟု ဆိုခြင်း၊ သုံးသိန်းကျော်ကုန်ကျနေပြီ ဆိုခြင်း” ခေါင်းစဉ်နဲ့ သတင်း ဆောင်း ပါးရှည်ကြီးရေးသားဝေဖန်ခဲ့တယ်။ အစည်းအဝေးမှန်မှန်တက်တဲ့ အဖွဲ့ဝင်အမည်စာရင်းကို လည်း ဖော်ပြခဲ့တယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အချိန်အများဆုံးပေးပြီး အလုပ်လုပ်နေတာ ချပ်သင်း ဦးဘတင်၊ လူထု ဦးချို၊ အင်ဂျင်နီယာချုပ် ဦးကျော်စိန်နဲ့ ရထားမင်းကြီး ဦးကြည်ဝင်းတို့ ဖြစ်တယ်လို့လည်း ထောက်ပြထားတယ်။ လှုမယ်လို့ ကတိပေးထားပြီး မလှုသေးတဲ့ အလှုရှင်တွေ လှုဒါန်းဖို့ လိုပြီ လို့လည်း နှိုးဆော်တယ်။

နောက်ဆုံးတော့ သံတန်ဆောင်းတော်ကြီးကို ၃-၆-၁၉ ၆၂ ခုနှစ်မှာ သံဘောင်ဖရိန်တွေ ဆင်လို့ ပြီးတယ်။ တန်ဆောင်းတော်ကြီးမှာ သုံးထားတဲ့ သံဘောင်တွေက စကော့တလန်ကနေ တင်သွင်း ခဲ့တာ။ အခုချိန်ထိ သံဘောင်တွေရဲ့ အတွင်းမှာ Lanarkshire Steel Co.Ltd , Scotland ဆိုတဲ့ ဖောင်းကြွစာလုံးတွေ ဖတ်လို့ရသေးတယ်။

သံဘောင်တွေဆင်ပြီးပေမယ့် သွပ်မိုးဖို့အတွက် အခက်အခဲတွေ့တယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ တော်လှန် ရေးကောင်စီက အာဏာသိမ်းလိုက်ပြီဖြစ်တဲ့အတွက် နိုင်ငံခြားငွေသုံးတာ၊ နိုင်ငံခြားက ပစ္စည်း သွင်းတာတွေကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ်ထိန်းချုပ်ထားတယ်။ ဘုရားကြီးအမိုးအတွက် နိုင်ငံခြား ကနေ သွပ်ဝယ်ယူတင်သွင်းခွင့်လိုင်စင်လေ ျှာက်တော့ လိုင်စင်မရဘူး။ နောက်ဆုံး တော်လှန်ရေး ကောင် စီဝင် ဗိုလ်မှူးကြီးလှဟန်ရဲ့ အကူအညီနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးက ဝယ်ခွင့်ရတယ်။ ၂၇-၅-၁၉ ၆၃ ရက်နေ့ မှ အမိုးစမိုးတယ်။ ၂၃ – ၆ – ၁၉ ၆၃ မှာ ပြီးတယ်။ ၁၉ ၅၇ ခုနှစ် ဘုရားကြီးစဖျက်ချိန်ကနေ သံတန် ဆောင်းကြီး ပြီးတဲ့ အထိ ခြောက်နှစ်ကြာတယ်။ သံတန်းဆောင်းတော်ကြီးအတွက် စုစုပေါင်း ကုန်ကျငွေက ၆၁၆,၀၅၉ ကျပ်ဖြစ်ပါတယ်။

တန်ဆောင်းတော်ကြီးပြီးတော့ ရွှေသာလျောင်းရုပ်ပွားတော်ကြီးတည်ဖို့ စီစဉ်တယ်။ မူလ ရုပ်ပွားတော်ကြီးက အနောက်မြောက်ကို ဦးခေါင်းတော်ပြုပြီး အနောက်တောင်ထောင့် ( ငါးထပ်ကြီး ဘုရားရှိတဲ့ဘက် ) ကို မျက်နှာမူထားတယ်။ အခုအသစ်ပြန်တည်တော့ ရင်ပြင် တော်အနေအထားနဲ့ ဘုရားဖူးတွေ ဝင်ထွက်လွယ်ကူစေဖို့ အတွက် ဆရာတော် ကြီးများရဲ့ ခွင့်ပြုချက်နဲ့ အရှေ့တောင်ဘက်ကို ဦးခေါင်းတော်ပြုပြီး အရှေ့မြောက်ဘက်ကို မျက်နှာမူပြီး တည် ဆောက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်။

မူလက ရွှေသာလျောင်းရုပ်ပွားတော်ကြီးကို အဲဒီခေတ်က နာမည်ကြီး ပန်းရန်ဆရာ မုံရွာ ဆရာမြ နဲ့ တည်ဆောက်ဖို့ ရည်ရွယ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဆရာမြတောင်းခံတဲ့ လက်ခက အရမ်း များနေ တဲ့အတွက် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေအရ မပေးနိုင်ဘူး။ ရလာတဲ့ ပန်းရန်ဆရာတွေရဲ့ လက်ရာ ကိုလည်း တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က သဘောမကျ ဘူး။ ဒီလို နဲ့ နှစ်နှစ်လောက် ကြာတဲ့အထိ လုပ်ငန်းမစနိုင်ဘူး။

၁၉ ၆၅ ခုနှစ် ရောက်တော့ မူလ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ဝင် အများစုက အသက် အရွယ် ကြောင့်၊ အခြားအကြောင်းတွေကြောင့် အင်ပြည့်အားပြည့်မလုပ်နိုင်တော့ဘူး။ ဒ့ါကြောင့် သီရိ ပျံချီ ဦးမောင်မောင် ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ဦးစောဦး ဒုဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ငွေထိန်း၊ ဦးကျော်ဇော ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဦးဆောင်တဲ့ အဖွဲ့ ပြန်ဖွဲ့တယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ မုံရွာဆရာမြရဲ့ တပည့် မြိတ်မြို့က ပန်းရန်ဆရာကြီး ဦးသောင်း နဲ့ အဆက်အသွယ် ရတယ်။ ဦးသောင်းကို ရွှေသာလျောင်း ရုပ်ပွားတော် နမူနာပုံစံငယ် ထုလုပ်ခိုင်းတယ်။ လက်ရာ ကို သဘောကျ၊ တောင်းတဲ့ လက်ခကလည်း ပေးနိုင်တဲ့အနေအထားဖြစ်တဲ့အတွက် ၁၄ – ၈ – ၁၉ ၆၆ မှာ စာချုပ်ချုပ်တယ်။ ၄ – ၉ – ၁၉ ၆၆ မှာ မင်္ဂလာအခမ်းအနားကျင်းပပြီး ရွှေသာလျောင်း ဘုရားကြီးကို စတင်တည်ထားခဲ့တယ်။ ဘုရားကြီးရဲ့ ဉာဏ်တော်အလျား ၂၁၆ ပေ၊ ဉာဏ်တော် အမြင့် ၅၈ ပေ ရှိတယ်။

ရွှေသာလျောင်းဘုရားကြီး မျက်လုံးတော်ကို ဖန်သားမျက်လုံးတော်ကပ်လှုဖို့အတွက် မူလ အဆို ပြုထားတဲ့အလှုရှင်ရှိပေမယ့် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းစတဲ့အချိန်မှာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မလှုနိုင်တော့ဘူး။ ဘုရားကြီးမျက်လုံးတော်က အလျား ၅ ပေ ၈ လက်မ၊ အနံ ၁ ပေ ၉ လက်မ ရှိတဲ့အတွက် မန္တလေးက မျက်လုံးတော်ပြုလုပ်တဲ့ ပညာရှင်တွေလည်း ဒီလောက်ကြီးတာမျိုး မလုပ်နိုင်ဘူး။

နောက်ဆုံးတော့ ရန်ကုန် နဂါး ဖန်ချက်စက်ရုံပိုင်ရှင် ဦးကျင်ဝမ် ကို အကူအညီတောင်းရတယ်။ ဦးကျင်ဝမ်က မျက်လုံးတော် လုပ်ဖူးတဲ့အတွေ့အကြုံမရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် နိုင်ငံခြားဖြစ် မှန်ချပ် တွေရရင်တော့ လုပ်လို့ရနိုင်တယ်လို့ ပြောတယ်။ အဲဒီခေတ်က နိုင်ငံခြားဖြစ်ပစ္စည်းတွေက အစိုးရ ကပဲ သွင်းတဲ့အတွက် ကုန်သွယ်ရေး ၁၅ မှာလေ ျှာက်ရတယ်။ ပထမ တစ်ကြိမ်စမ်းသပ်တဲ့ အချိန်မှာ မအောင်မြင်ပေမယ့် နောက်ပိုင်းမှာ အောင်မြင်သွားတယ်။ မျက်လုံးတော်ကို ဆေးချယ် ဖို့ အတွက် နိုင်ငံခြားက ခဏအလည်လာတဲ့ တရုတ်ပန်းချီဆရာကြီးကို အပ်တယ်။ မျက်လုံး တော် တစ်ဖက် အတွက် ဉာဏ်ပူဇော်ခ ငါးရာကျပ်ပေးရတယ်။ ( သဘာဝကျ လက်ရာမြောက်တဲ့ မျက်လုံးတော်ကို ကြည်ညိုနိုင်ဖို့အတွက် ဓာတ်ပုံဖော်ပြပေးထားပါတယ်။ )

မျက်လုံးတော်တပ်ဆင်တဲ့အခမ်းအနားကို ဘုရားကြီးစတင်တည်ထားပြီး ၇ နှစ်အကြာ ၁၆ – ၅ – ၁၉ ၇၃ ရက်နေ့မှာ ကျင်းပခဲ့တယ်။ အခမ်းအနားကို အစိုးရ မော်ကွန်းရုပ်ရှင်က ရိုက်ကူး မှတ်တမ်း တင်ခဲ့ပြီး ရုပ်ရှင်ရုံတွေမှာ ပြသခဲ့တယ်။ ဘုရားကြီးစတည်တဲ့ အချိန်ကနေ မျက်လုံးတော် တပ်ဆင် တဲ့ အထိ ကုန်ကျစရိတ်ခြောက်သိန်းကျော်ရှိတယ်။ အဲဒီအချိန်က ဂေါပ ကအဖွဲ့ တင်ပြချက်မှာ တော့ သစ်၊ သံချောင်း နဲ့ ဘိလပ်မြေဝယ်ခွင့်ရဖို့အတွက် အခက်အခဲတွေ အများကြီးရှိခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားတယ်။

မျက်လုံးတော်တပ်ဆင်ပြီးတဲ့အခါ ဘုရားကြီးကိုယ်လုံးတော်အကြမ်းထည်တည်ဆောက်ပြီး ပြီ လို့ ဆိုနိုင်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် ၁၃၃၆ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်နေ့ကနေ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၈ ရက် နေ့ အထိ (၅-၅-၁၉ ၇၄ မှ ၁၃-၅-၁၉ ၇၄ထိ ) ၉ ရက်တိုင်တိုင် ဗုဒ္ဓါဘိသေက မင်္ဂလာသဘင် အနေကဇာတင်ပွဲကျင်းပခဲ့တယ်။ ဘုရားကြီးစဖျက်တဲ့ ၁၉ ၅၇ ခုနှစ် ကနေ အနေကဇာတင်တဲ့ထိ ၁၇ နှစ်ကြာတယ်။

ပြီးတော့ အချောကိုင်လုပ်ငန်းတွေကို ဆက်လုပ်တယ်။ ၁၃၃၉ ခုနှစ် တန်ဆောင် မုန်းလပြည့်နေ့ ( ၂၅-၁၁-၁၉ ၇၇) မှာ နောက်ဆုံးဌာပနာပိတ်တယ်။ ၁၉ ၈၃ ခုနှစ် ဇွန်လ မှာ ပလ္လင်တော် စကျင် ကျောက်ပြားခင်း တဲ့ လုပ်ငန်းပြီးတယ်။ ဘုရားကြီးစဖျက်တဲ့ ၁၉ ၅၇ ခုနှစ် ကနေ ပလ္လင်တော် ကျောက်ပြားခင်းတဲ့လုပ်ငန်းပြီးတဲ့အထိ ၂၆ နှစ်ကြာတယ်။ ဘုရားကြီးပြန်လည် ပြုပြင် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းဟာ ဖဆပလ အစိုးရခေတ်၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရ ခေတ် နဲ့ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီအစိုးရခေတ် သုံးခေတ်ကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရတယ်။

လက်ရှိအချိန်မှာ မူလ သံတန်ဆောင်းကြီးကို ထပ်မံတိုးချဲ့ထားတဲ့အတွက် ဘုရားဖူးတွေ ကျယ် ကျယ်ဝန်းဝန်း အေးအေးချမ်းချမ်း ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်တယ်။ ဘုရားဖူးတွေအနေနဲ့ ကိုယ်လုံး တော် နောက်ဘက် အခြမ်း မှာ ဗုဒ္ဓမုဒြာမျိုးစုံကို ဆင်းတုတော်အနေနဲ့ရော၊ ရှင်းလင်းချက်စာတမ်း တွေနဲ့ရော ပြထားတာကို အချိန်ပေးလေ့လာသင့်တယ်။ ဒီလိုပဲ ခြေဖဝါး တော်နှစ်ဘက်မှာ ထုလုပ်ထားတဲ့ ၁၀၈ ကွက်စက်လက္ခဏာတော်တွေ ကို ဇယားနဲ့ အသေ အချာ ရှင်းပြထားတာ ကိုလည်း လေ့လာစေချင်ပါတယ်။

ဘုရားဖူးတဲ့နေရာဘေးမှာ ပေစာကျမ်းထုပ်တွေကို ဘီဒိုကြီး ငါးလုံးနဲ့ အပြည့်ထည့်ထားတာ တွေ့ခဲ့ရတယ်။ အလှုခံဌာနက ပုဂ္ဂိုလ်တွေကို မေးကြည့်တော့ သမိုင်းကြောင်းကို ရေရေ ရာရာ မပြောနိုင်ဘူး။ သမိုင်းကြောင်းနဲ့ ကျမ်းစာရင်းကို ဖော်ပြထားရင် လေ့လာလိုသူတွေအတွက် အတော်အကျိုးရှိမယ်။ ရှားပါးကျမ်းတွေပါနေရင်လည်း ကူးလို့ရတာပေါ့။

လျောင်းတော်မူဘုရားတွေကို ဖူးမြော်တဲ့အခါ ကိုယ်လုံးတော်ပြည့်ဓာတ်ပုံရိုက်ဖို့ အတော် အခက်အခဲဖြစ်တယ်။ ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရားမှာတော့ ကိုယ်လုံးတော်ကို ဓာတ်ပုံရိုက်နိုင် ဖို့အတွက် သံစင်နှစ်ခု လုပ်ထားပေးတဲ့အတွက် အတော်အဆင်ပြေပါတယ်။ ဂေါပကအဖွဲ့ ကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

ကျွန်တော်ဖူးခဲ့တဲ့ ငါးထပ်ကြီး၊ ခြောက်ထပ်ကြီး နဲ့ ကိုးထပ်ကြီး ဘုရားသုံးဆူ ထဲမှာ ခြောက် ထပ်ကြီး ဘုရား ဂန္ဓကုဋိတိုက်နဲ့ အာရုံခံတန်ဆောင်းတွေက စနစ်တကျ အရှိဆုံးလို့ မြင်မိ ပါတယ်။