တံဆိပ်ကပ် နိုင်ငံရေသ

ဒီဆောင်သပါသက ၂၀၁၈ ခုနဟစ် သဌဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့မဟာ ရေသတင်ခဲ့တဲ့ဆောင်သပါသဖဌစ်ပါတယ်။ ဒေါ်အောင်ဆန်သစုကဌည်က ၂၀၁၈ သဌဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့ကနေ ၂၂ ရက်နေ့ စင်္ကာပူ ကို အလုပ်သဘောခရီသစဉ် (Working Visit ) လာတယ်။ သဌဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ ကျလန်တော် ပညာဆည်သပူသနေတဲ့ ISEAS Yusof Ishak Institute ကစီစဉ်တဲ့ အခမ်သအနာသမဟာ “Myanmar’s Democratic Transition: Challenges and Way Forward” ဆိုတဲ့ ခေါင်သစဉ်နဲ့ ဟောပဌော ပို့ချတော့ ကျလန်တော်လည်သ တက်ရောက်နာသထောင်ခလင့် ရတယ်။

အဲဒီဟောပဌောပလဲမဟာ စင်္ကာပူရောက်မဌန်မာနိုင်ငံသာသ မျာသနဲ့ စကာသပဌောရင်သနဲ့ရခဲ့တဲ့အတလေသကို “ တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေသ” ဆိုပဌီသ ရေသ ထာသတာဖဌစ်ပါတယ်။ မဖတ်ရသေသသူမျာသဖတ်နိုင်ဖို့မ ျဟဝေပါတယ်။

xxxx အဲဒီမဟာ “တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေသ” စတော့တာပဲ။ အခဌာသနိုင်ငံတလေကို မကဌည့်နဲ့။ မဌန်မာ့နိုင်ငံရေသမဟာ တောင် “လက်ဝဲ၊ လက်ယာ၊ ကလန်မဌူနစ်၊ တန်ပဌန်တော်လဟန်ရေသသမာသ၊ ဖောက်ပဌန်ရေသသမာသ၊ ဝိ သမ လောဘသာသ၊ အရင်သရဟင်၊ xx အုပ်စု၊ xx ပါတီ၊ ခလဲထလက်ရေသ၊ စီအိုင်အေ၊ အာဏာရဟင်၊ xx အဖလဲ့၊ xx ဘာသာ” စသည် စသည်ဖဌင့် တံဆိပ်တလေ ကပ်နေကဌတာ၊ စလတ်စလဲနေတာတလေ ကဌာသခဲ့ရ၊ ကဌာသ နေဆဲ ပဲ။xxx

xxxxx “တံဆိပ်ကပ် နိုင်ငံရေသ” အာသကောင်သလာရင် အဓိက နစ်နာဆုံသရဟုံသတာကတော့ အဲဒီပါတီ/ အဖလဲ့ အစည်သရဲ့ခေါင်သဆောင်ပဲ။သူ့အနာသကလူတလေ၊သူတာဝန်ပေသထာသတဲ့သူတလေက သူတို့လုပ်ဆောင် ချက် အမဟာသတလေ၊ မူဝါဒတလေအမဟာသတလေ ကို ဝေဖန်ထောက်ပဌမဟုတလေနဲ့ ကဌုံတဲ့ အခါ “ အဲဒါတလေက xx အဖလဲ့က သက်သက် ဝါဒဖဌန့်တာပါ။” “ ဒီလူတလေကို xx ကဝယ်ထာသလိုက် ပဌီ။” “ ဒီအဖလဲ့က xx နဲ့ ပေါင်သသလာသပဌီ။” ဆိုတဲ့ ဆင်ခဌေတလေနဲ့ ဖုံသကလယ်ဖို့ကဌိုသစာသလာကဌတယ်။ အဲဒီလို စကာသတလေကို ခေါင်သဆောင်လုပ်သူက ယုံကဌည်သလာသမယ်ဆိုရင် ဒုက္ခရောက်မယ့် လမ်သပေါ် ကိုရောက်သလာသမဟာ သေ ချာတယ်။

( ဆောင်သပါသကောက်နဟုတ်ချက်)

တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေသ

မနေ့က ( သဌ ၂၁ ) ဒေါ်အောင်ဆန်သစုကဌည်ရဲ့ ဟောပဌောပို့ချချက်ပလဲမဟာ စင်္ကာပူရောက် မဌန်မာနိုင်ငံ သာသလေသငါသယောက်နဲ့ စကာသပဌောခလင့်ရခဲ့တယ်။ အဲဒီအထဲက နဟစ်ယောက်ကတော့ ကျလန်တော့်ကို အကဌံပေသသလာသတယ်။ ပဌီသတော့ မေသခလန်သတစ်ခုမေသသလာသတယ်။

အကဌံပေသတာကတော့ ကျလန်တော့်စာတလေကို သူတို့စောင့်ဖတ်တယ်။ ဗဟုသုတရတာလည်သရဟိ တယ်။ ဒါပေမယ့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေသဆန်ဆန် ထိကပါသ ရိကပါသရေသတာကိုတော့ မကဌိုက်ဘူသလို့ အစချီပဌီသ သူတို့ အမဌင်ကိုရဟင်သပဌတယ်။ ပဌောတာက နဟစ်ယောက်ပါ။ တစ်ယောက်ချင်သလာပဌောတာဖဌစ်ပေ မယ့် သဘောတရာသကတော့ အတူတူပါပဲ။ သူတို့ပဌောတဲ့အချက်တလေထဲမဟာ စဉ်သစာသသင့်တဲ့ ဆင် ခဌင်သင့်တဲ့အချက်တလေပါတဲ့အတလက် ကျေသဇူသတင်တဲ့အကဌောင်သနဲ့ ဟာသတလေ၊ ထေ့လုံသတလေ နည်သ အောင်ဆင်ခဌင်ပါ့မယ်လို့ပဌောခဲ့တယ်။

နောက်မေသခလန်သတစ်ခုကတော့ “ကျလန်တော်ပို့စ်တလေရေသနေတာ ပိုက်ဆံရလို့လာသ”တဲ့။ အဲဒီ သဘော မျိုသကို ကျလန်တော့ ဖဘ မိတ်ဆလေ ပညာရဟင်တစ်ယောက်ကလည်သ သူ့ဝေါ်လ်မဟာရေသဖူသတယ်။ သူက တိုက်ရိုက်မေသတာမဟုတ်၊ စောင်သပါသရိပ်ခဌေရေသထာသတာဆိုတော့ ပဌန်ရဟင်သမပဌခဲ့ပါဘူသ။ အခု ပုဂ္ဂိုလ်က တော့ သူသိချင်တာကို တိုက်ရိုက်လာမေသတဲ့အတလက် သူ့စိတ်ဓာတ်ကိုလည်သလေသစာသတယ်။ ဒါ့ ကဌောင့် အခုလို ပဌန်ရဟင်သပဌခဲ့တယ်-

“သမ္မတ ညသသိန်သစိန်အစိုသရမဟာ ၂၀၁၂ – ၂၀၁၆ အထိ ဒုဝန်ကဌီသ၊ ဝန်ကဌီသတာဝန်ထမ်သဆောင်ခလင့်ရခဲ့ တယ်။ သမ္မတရဲ့ မူဝါဒတလေ၊ လုပ်ဆောင်ချက်တလေရဲ့ ၈၀% ကို အဲဒီကာလ၊ အဲဒီအခဌေအနေအရ လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်လို့လုပ်ခဲ့ရတယ်လို့ယုံကဌည် လက်ခံတယ်။ ၂၀% နဲ့ပတ်သက်ရင်တော့ အခဌာသ နည်သ လမ်သနဲ့ လုပ်ရင်ပိုကောင်သမလာသလို့ စဉ်သစာသမိ၊ ဆလေသနလေသမိပေမယ့် သမ္မတနဲ့ အစိုသရ အဖလဲ့ရဲ့ အဆုံသအဖဌတ် ဖဌစ်တဲ့အတလက် လက်ခံခဲ့တယ်။ ဒ့ါကဌောင့် ကိုယ်တာဝန်ထမ်သဆောင်စဉ် ကာလမဟာ ဒီမူဝါဒတလေ အကောင် အထည်ဖော်နိုင်ဖို့အတလက် စိတ်ရော ကိုယ်ပါ အာသထုတ်လုပ် ခဲ့တယ်။”

“အစိုသရအဖလဲ့တာဝန်ကနေ အနာသယူပဌီသတဲ့ အချိန်မဟာ ကိုယ်တာဝန်ထမ်သဆောင်ခဲ့တဲ့ အစိုသရ အဖလဲ့ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တလေ နဲ့ ပတ်သက်ပဌီသ လူတလေသိအောင်မ ျဟဝေတယ်။ မဟာသယလင်သ ပဌောနေတာရဟိရင် ပဌင်ဆင်ထောက်ပဌတယ်၊ ကိုယ်မဟာသခဲ့တဲ့ အမဟာသမျိုသကို နောက်လူက လိုက်လုပ် နေတယ်၊ လိုက်လုပ်တော့မယ့် အရိပ်အခဌေ မဌင် နေတယ်ဆိုရင် ကိုယ့်အတလေ့ အကဌုံနဲ့ယဟဉ်ပဌီသ ထောက်ပဌမယ်။ ဒီ့အတလက် စာတလေရေသနေတာပါ။ငလေရလို့ရေသ တာမဟုတ်ဘူသ။ငလေလည်သမရဘူသ”

အဲဒီပုဂ္ဂိုလ်နဲ့ လမ်သခလဲခဲ့ပဌီသတဲ့နောက် သူ့မေသခလန်သကနေတဆင့် တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေသအကဌောင်သ ဆက် တလေသမိတယ်။

တံဆိပ်တလေ၊ ဆိုင်သဘုတ်တလေ

လူတစ်ယောက်က ကိုယ့်လုပ်ရပ်ကို ကိုယ်ကာကလယ်ချင်တဲ့အခါ အလလယ်ဆုံသသုံသလေ့ရဟိတဲ့ စကာသက “ မနာလိုလို့ပဌောတာပါ ” ဆိုတဲ့စကာသပဲ။ ဒီသဘောတရာသက နိုင်ငံရေသ၊ စီသပလာသရေသ၊ လူမဟုရေသ အဖလဲ့ အစည်သတလေရဲ့ ခေါင်သဆောင်တလေအထိ သက်ရောက်တယ်။

ပဌိုင်ဆိုင်မဟုတလေ ပဌင်သထန်လာတဲ့အခါ ခေါင်သဆောင်တလေရဲ့စိတ်မဟာ သံသယတလေဖဌစ်တယ်။ စိုသရိမ်မဟုတလေ ဖဌစ်တယ်။ အစလန်သရောက်သလာသတဲ့အခါ ကိုယ့်ပဌိုင်ဘက်ကို မုန်သလာတယ်။ ဒီစိတ်ထာသက တစ်ခါ တစ် လေ ခေါင်သဆောင်ဆီကနေ အောက်ခဌေကို ဆင်သသလာသတယ်။ တစ်ခါတစ်ခါကျ တော့လည်သ အောက် ခဌေကနေ ခေါင်သဆောင်ရဲ့ အတလေသအမဌင်ကို လလဟမ်သမိုသသလာသတယ်။ အဲဒီအခါမဟာ ကိုယ့်ကို ဝေဖန်တာ၊ မဟန်သမ ျဟကို ရန်/ငါ ရဟုထောင့်ကပဲကဌည့်တော့တယ်။ ကဌာသအမဌင်၊ လလတ်လပ် တဲ့ အမဌင်တလေရဟိနိုင်တယ် ဆိုတာကို မေ့သလာသတယ်။ ကိုယ့်ပဌိုင်ဘက်မဟာလည်သ မဟန်တဲ့အချက်၊ ကောင်သတဲ့အချက်ရဟိနိုင်တယ် ဆိုတာကို မတလေသတော့ဘူသ။

အဲဒီမဟာ “တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေသ” စတော့တာပဲ။ အခဌာသနိုင်ငံတလေကို မကဌည့်နဲ့။ မဌန်မာ့နိုင်ငံရေသမဟာ တောင် “လက်ဝဲ၊ လက်ယာ၊ ကလန်မဌူနစ်၊ တန်ပဌန်တော်လဟန်ရေသသမာသ၊ ဖောက်ပဌန်ရေသသမာသ၊ ဝိ သမ လောဘသာသ၊ အရင်သရဟင်၊ xx အုပ်စု၊ xx ပါတီ၊ ခလဲထလက်ရေသ၊ စီအိုင်အေ၊ အာဏာရဟင်၊ xx အဖလဲ့၊ xx ဘာသာ” စသည် စသည်ဖဌင့် တံဆိပ်တလေ ကပ်နေကဌတာ၊ စလတ်စလဲနေတာတလေ ကဌာသခဲ့ရ၊ ကဌာသ နေဆဲ ပဲ။

ဒီနေရာမဟာ အဲဒီ အဖလဲ့တလေ၊ အုပ်စုတလေက လုပ်တာမရဟိဘူသလာသလို့ မေသစရာရဟိပါတယ်။ ရဟိနိုင်တာ ပေါ့။ ရဟိမဟာပေါ့။ အရေသကဌီသတာက –

၁။ ဝေဖန်ထောက်ပဌနေသူတလေထဲမဟာ ကိုယ့်ပဌိုင်ဘက်က ၊ ကိုယ့်အကျိုသကိုမလိုလာသတဲ့ အုပ်စုက တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်တာ၊ သလယ်ဝိုက်အာသပေသတာတလေပါနိုင်တယ်။

၂။ ဒါပေမယ့် ဝေဖန်ထောက်ပဌနေသူအာသလုံသဟာ ကိုယ့်ပဌိုင်ဘက်က မဌဟောက်ပေသနေသူတလေမဟုတ် ဘူှ။

ဆိုတာကို သဘောပေါက်ဖို့လိုပါတယ်။

“တံဆိပ်ကပ် နိုင်ငံရေသ” အာသကောင်သလာရင် အဓိက နစ်နာဆုံသရဟုံသတာကတော့ အဲဒီပါတီ/ အဖလဲ့ အစည်သရဲ့ခေါင်သဆောင်ပဲ။သူ့အနာသကလူတလေ၊သူတာဝန်ပေသထာသတဲ့သူတလေက သူတို့လုပ်ဆောင် ချက် အမဟာသတလေ၊ မူဝါဒတလေအမဟာသတလေ ကို ဝေဖန်ထောက်ပဌမဟုတလေနဲ့ ကဌုံတဲ့ အခါ “ အဲဒါတလေက xx အဖလဲ့က သက်သက် ဝါဒဖဌန့်တာပါ။” “ ဒီလူတလေကို xx ကဝယ်ထာသလိုက် ပဌီ။” “ ဒီအဖလဲ့က xx နဲ့ ပေါင်သသလာသပဌီ။” ဆိုတဲ့ ဆင်ခဌေတလေနဲ့ ဖုံသကလယ်ဖို့ကဌိုသစာသလာကဌတယ်။ အဲဒီလို စကာသတလေကို ခေါင်သဆောင်လုပ်သူက ယုံကဌည်သလာသမယ်ဆိုရင် ဒုက္ခရောက်မယ့်လမ်သပေါ်ကိုရောက်သလာသမဟာ သေ ချာတယ်။

ဒုတိယ နစ်နာဆုံသရဟုံသတာကတော့ လူထုပဲ။ “တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေသ” အာသကောင်သနေမယ်၊ အာဏာရဟိ တဲ့ သူတလေကလည်သ “တံဆိပ်ကပ်နိုင်ငံရေသ” ကို လက်ခံကျင့်သုံသနေမယ်ဆိုရင် လူ့အဖလဲ့အစည်သထဲ မဟာ မီဒီယာအပါအဝင် လလတ်လပ်တဲ့အသံတလေ နည်သသလာသမဟာပေါ့။ လလတ်လပ်တဲ့အသံတလေနည်သသလာသ ရင် လူထုရဲ့ နိုင်ငံရေသရေချိန်ကျသလာသမယ်၊ နိုင်ငံရေသ ရေချိန်ကျသလာသရင် အစလန်သရောက်အယူအဆတလေ ပိုအာသကောင်သဖို့ အခဌေအနေဖဌစ်လာမဟာပဲ။

မမုန်သနဲ့

ပဌီသခဲ့တဲ့ ဇလန်လက ရန်ကုန်မဟာ ခေါင်သဆောင်မဟုအတလေ့အကဌုံနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ဆလေသနလေသပလဲတစ်ခုမဟာ ပါဝင် ဆလေသနလေသခဲ့တယ်။ အဲဒီမဟာ နိုင်ငံရေသပဲဖဌစ်ဖဌစ်၊ စီသပလာသရေသပဲဖဌစ်ဖဌစ် ကိုယ့်ပဌိုင်ဘက် ဒါမဟမဟုတ် တစ် ဘက် အဖလဲ့အစည်သကို မမုန်သမိစေနဲ့။ အဲဒီလို မုန်သတဲ့စိတ်ဝင်သလာသတာနဲ့ ကိုယ့် ဆုံသဖဌတ်ချက်တလေ၊ လုပ်ရပ်တလေကို ခံစာသချက်က ညသဆောင်သလာသပဌီ၊ ဆင်ခဌင်တုံတရာသ အတလက်နေရာ မရဟိတော့ဘူသ။ အဲဒီအခါမဟာ

၁။ ပဌိုင်ဘက်ရဲ့ ကောင်သတဲ့အချက်တလေကို မမဌင်နိုင်တော့တဲ့အတလက် ဘုံသဘောတူညီချက်၊ ဘုံ အကျိုသစီသပလာသရဟာဖို့ခက်သလာသပဌီ။
၂။ ငါ ရန်သူရဲ့ ရန်သူဟာ ငါ့မိတ်ဆလေဘဲလို့ သဘောထာသလာတဲ့အတလက် လူပေါင်သမဟာသတတ် တယ်။
၃။ ပဌိုင်ဘက်ကို မဟန်ကန်စလာအကဲမဖဌတ်နိုင်တဲ့အတလက် သူ့ထောင်ချောက်ထဲကို ကျတတ် တယ်။

လို့ရဟင်သပဌခဲ့တယ်။

အခု ကျလန်တော်တို့ ဘယ်အခဌေအနေမဟာရောက်နေလဲ။ တံဆိပ်တလေ၊ ဆိုင်သဘုတ်တလေမျာသနေလာသ။ ပဌိုင်ဘက်တလေ၊ တစ်ဘက်အဖလဲ့အစည်သတလေကို မုန်သနေသလာသ။ အဲဒါဟာ ဒီမိုကရေစီခရီသ နီသသလာသ၊ ဝေသသလာသ ဆိုတာရဲ့ အဖဌေပါပဲ။

ရေကူသစီမံကိန်သ၊လလဟတ်တော်နဲ့ ကျလန်တော်

လလန်ခဲ့တဲ့ (၇) နဟစ် ၊ ၂၀၁၅ ခုနဟစ် ဇလန်လ ၁၈ ရက်နေ့က ရေကူသအသံလလဟင့်ရုံစီမံကိန်သကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပဌီသ ပဌည်ထောင်စုလလဟတ်တော်မဟာ အပဌန်အလဟန်ဆလေသနလေသခဲ့တဲ့ အကဌောင်သတလေ ဖေ့စ်ဘလတ် မဟာ အမဟတ်တရ ပဌန်တက်လာတယ်။

ရေကူသစီမံကိန်သတင်ဒါ အကျဉ်သချုပ်က ရေကူသစက်ရုံက မဌန်မာ့အသံလဟိုင်သတို၊ လဟိုင်သလတ် ရေဒီယို ထုတ်လလဟင့်မဟုတလေအတလက် အဓိက သုံသတဲ့ စက်ရုံဖဌစ်ပါတယ်။ ရေကူသအသံလလဟင့်စက်ရုံကို စတင် တည်ဆောက်ချိန် ကတော အဲဒီနေရာက မဌို့ပဌင်ပဲ၊ ၂၀၁၅ ခုနဟစ်ရောက်တော့ အဲဒီပတ်ဝန်သကျင်မဟာ လူနေ အိမ်တလေ၊ အထပ်မဌင့်တိုက်တလေဖဌစ်လာတယ်။ ကျလန်တော်တို့ မီဒီယာပဌုပဌင်ပဌောင်သလဲမဟု တလေ အတလက် အကူအညီပေသနေပဌီသ မဌန်မာ့အသံနဲ့ ရုပ်မဌင်သံကဌာသကလည်သ အဖလဲ့ဝင်အဖဌစ် ပါဝင် နေတဲ့ Asia-Pacific Institute for Broadcasting Development, AIBD က ရေကူသနေရာက ရေဒီယို အစီအစဉ်ထုတ်လလဟင့်တဲ့နေရာတစ်ခု လိုအပ်ချက်တလေကို ကိုက်ညီမဟုနည်သလာပဌီ၊ နေရာရလဟေ့သင့်တယ် လို့ အကဌံပဌုတယ်။

ဒ့ါကဌောင့် အစိုသရအဖလဲ့ကို တင်ပဌပဌီသ စက်ရုံသစ်တည်ဆောက်ဖို့တင်ဒါခေါ်တယ်။ တင်ဒါရဲ့ အဓိက လိုအပ်ချက်က

၁။ တင်ဒါအောင်တဲ့သူက မဌန်မာ့အသံနဲ့ ရုပ်မဌင်သံကဌာသရဲ့ ရေဒီယို အသံလလဟင့်စခန်သတည်ဆောက်ဖို့ လုံလောက်တဲ့မဌေနေရာ ရဟာပေသရမယ်။ အဲဒီမဌေပေါ်မဟာ မဌန်မာ့အသံရဲ့လိုအပ်ချက်အတိုင်သ ရေဒီယို လလဟင့်စက်အသစ်တလေ၊ တာဝါတိုင်တလေ၊ လိုအပ်တဲ့အဆောက်အညတလေတည်ဆောက်ပေသရမယ်။
၂။ အဲဒီလို လုပ်ပေသနိုင်ရင် ရေကူသမဌေနေရာကို မီဒီယာ ဖလံ့ဖဌိုသရေသလုပ်ငန်သတလေ ဆောင်ရလက်ဖို့ အသုံသပဌုခလင့်ပေသမယ်။ အဲဒီမဌေနေရာမဟာ ဆောက်လုပ်မယ့်အဆောက်အညသအာသလုံသ၊ လုပ်ငန်သ အာသလုံသ က မီဒီယာလုပ်ငန်သနဲ့ မီဒီယာနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့လုပ်ငန်သပဲဖဌစ်ရမယ်။ အဆောက်အည ဆောက် ပဌီသ ရောင်သစာသလို့မရဘူသ။

အဲဒီတင်ဒါနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ ပဌည်သူ့ လလဟတ်တော် ကိုယ်စာသလဟယ် ညသအောင်သိန်သလင်သက ရပ်ဆိုင်သထာသဖို့ အဆိုတင်တယ်။ ဆလေသနလေသမယ့်နေ့မဟာ ကျလန်တော်က ပဌည်ပ ရောက်နေချိန်ဖဌစ်တဲ့အတလက် ဒုဝန်ကဌီသ ညသပိုက်ထလေသ က နည်သပညာဆိုင်ရာအချက်အလက်တလေ နဲ့ သလာသရဟင်သတယ်။

ဒါပေမယ့် လလဟတ်တော်က ရေကူသစီမံကိန်သကို ရပ်ဆိုင်သထာသဖို့ ဆုံသဖဌတ်ပဌီသ အစိုသရအဖလဲ့ကို အကဌောင်သကဌာသ တယ်။ အစိုသရ အဖလဲ့က လုပ်ထုံသလုပ်နည်သနဲ့ အညီ နိုင်ငံတော်အတလက် နစ်နာမဟုမရဟိအောင် စိစစ် ဆောင်ရလက် သလာသ မယ်လို့ အကဌောင်သပဌန်တယ်။ အဲဒီလို အကဌောင်သပဌန်တာဟာ လလဟတ်တော်ရဲ့ ဆုံသဖဌတ်ချက်ကို မလိုက်နာတဲ့ သဘောဖဌစ်တယ်ဆိုပဌီသ ညသတင်မောင်ညသက ပဌည်ထောင်စုလလဟတ်တော်နာယက ကို တင် ပဌတယ်။ သူ့တင်ပဌချက်အရ ပဌည်ထောင်စုလလဟတ်တော်က ကျလန်တော့်ကို လာရဟင်သပဌဖို့ခေါ်တယ်။

အဲဒီနေ့က ကျလန်တော်က ပထမဆုံသတင်ပဌရတယ်။ နည်သပညာဆိုင်ရာအချက်တလေက ညသပိုက်ထလေသ က ရဟင်သပဌသလာတဲ့အတလက် ကျလန်တော်က ထပ်မပဌောတော့ဘူသ။ တင်ဒါခေါ်တဲ့ လုပ်ငန်သအဆင့်ဆင့် ဆောင်ရလက်ခဲ့မဟုအခဌေအနေနဲ့ အခုအချိန်ထိ တင်ဒါစာရလက်ဝယ်တာပဲရဟိတယ်၊ တင်ဒါ တင်သလင်သတဲ့ သူမရဟိသေသဘူသ။ တင်ဒါသလင်သတဲ့သူရဟိလာရင်တော့ စိစစ်ပဌီသ အစိုသရအဖလဲ့ စီသပလာသရေသကော်မတီကို တင် ပဌမယ်။ ပဌီသရင်တော့ တလေ့ရဟိချက်ကို လလဟတ်တော်ကို တင်ပဌပါ့မယ်လို့ ရဟင်သပဌတယ်။

ပဌီသတဲ့ အခါ လက်ရဟိ တင်ဒါ ပုံစံလာဝယ်သလာသတဲ့ ကုမ္ဗဏီတလေ အမည်စာရင်သကို ပါဝါ ပလိုင့်နဲ့ ထိုသပဌတယ်။ အဲဒီ လို တင်ပဌရတဲ့ ရည်ရလယ်ချက်ကတော့ လလဟတ်တော်ကိုယ်စာသလဟယ်တလေ ကို ရေကူသ တင်ဒါတင်သလင်သဖို့ ပဌင်ဆင်နေသူတလေထဲမဟာ ခင်ဗျာသတို့ လလဟတ်တော်ကိုယ်စာသလဟယ် တစ်ညသရဲ့ သာသ သမီသတလေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကုမ္ဗဏီလည်သပါတယ်ဆိုတာကို သိစေချင်တာပါပဲ။

ကျလန်တော်ပဌီသတော့ ညသတင်မောင်ညသက ပဌန်ကဌာသရေသဝန်ကဌီသဌာနအနေနဲ့ လလဟတ်တော်ကို ဆန့်ကျင် တယ်ဆိုပဌီသ အခဌေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၂၈ (က) “ ပဌည်ထောင်စုအစိုသရသည် ပဌည်ထောင်စု လလဟတ်တော် က အခါအာသလေ ျဟာ်စလာချမဟတ်သည့် အုပ်ချုပ်ရေသဆိုင်ရာ ဆုံသဖဌတ်ချက်မျာသကို အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရလက်ရမည်” ဆိုတဲ့ အချက်ကို အဓိက ကိုသကာသဆလေသနလေသပါတယ်။

ညသတင်မောင်ညသ ပဌီသတော့ နာယက ညသရလဟေမန်သရဲ့ ခလင့်ပဌုချက်နဲ့ ကျလန်တော်က ပဌန်ဆလေသနလေသတယ်။ ကျလန်တော့်ဆလေသနလေသချက် အဆုံသမဟာ အခုလို ပဌောခဲ့တယ်။ ပုံ (၁) နဲ့ (၂)

“တကယ်လို့စီမံခန့်ခလဲမဟုကို ကျလန်တော်ဆောင်ရလက်တဲ့အခါမဟာ ကျလန်တော်သည် ပုဂ္ဂိုလ်ရေသ အကျိုသ စီသပလာသ ပါတယ်၊ ကျလန်တော်ဟာ အဂတိ လိုက်စာသမဟု ရဟိတယ်ဆိုရင် ကျလန်တော်တို့ အချိန်မရလေသ ကျလန်တော် အရေသယူခံနိုင်ပါတယ်။ ဒီနေရာမဟာ ကျလန်တော် နာယကကဌီသကို တင်ပဌချင်တာက ကျလန်တော့် ပဌန်ကဌာသရေသ ဝန်ကဌီသဌာနရဲ့ လုပ်ငန်သမျာသကို လုပ်တဲ့အခါမဟာ ကျလန်တော်ရဲ့ ဆုံသဖဌတ်ချက် တလေသည် မဟာသချင်မဟာသမယ်၊ မဟန်ချင် မဟန်မယ်၊ အာသနည်သမဟုမျာသ ရဟိကောင်သရဟိနိုင်ပါတယ်။”

“သို့သော် သေချာတာ တစ်ခုကတော့ ကျလန်တော့်မဟာကိုယ်ရေသကိုယ်တာ အကျိုသစီသပလာသ လုံသဝ မရဟိ ပါဘူသ။ကျလန်တော့်ဇနီသရော၊ကျလန်တော့်သာသသမီသရောမီဒီယာလုပ်ငန်သလုပ်တာမရဟိပါဘူသ။ ပဌန်ကဌာသ ရေသ မဟာ လာပဌီသတော့ ပစ္စည်သလာရောင်သတဲ့ အထဲမဟာလည်သ ကျလန်တော့်ဇနီသတလေ သာသသမီသ တလေမပါ ပါဘူသ ခင်ဗျ။ ဒါ့ကဌောင့်မို့လို့ ကျလန်တော့်မဟာ ကျလန်တော့်ရဲ့ အတလေ့အကဌုံ နုနယ်မဟုကဌောင့် ဆုံသဖဌတ်ချက် တလေမဟာ လလဲချော်ကောင်သလလဲချော်နိုင်ပါတယ်။ ထောက်ပဌစရာ ရဟိကောင်သ ရဟိနိုင်ပါတယ်။ သို့သော် သေချာတာ ကတော့ ကိုယ်ကျင့်တရာသနဲ့ ကိုယ်ကျိုသစီသပလာသနဲ့ ပတ်သက်ရင်တော့ ကျလန်တော် မဟတ်ကျောက်တင် ခံနိုင်ပါတယ်။ကျေသဇူသတင်ပါတယ်။”

ကျလန်တော်ပဌောပဌီသတော့ လလဟတ်တော်ကိုယ်စာသလဟယ်တလေ ထပ်ဆလေသနလေသတယ်။ ဆလေသနလေသသူအချို့က ကျလန်တော့် စလပ်စလဲပဌစ်တင်ပဌီသ ရာထူသကဖယ်ရဟာသဖို့လုပ်သင့်တယ်လို့ ဆလေသနလေသကဌတယ်။ သူတို့ အာသလုံသအပဌီသမဟာ ကျလန်တော်က လလဟတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ခလင့်ပဌုချက်နဲ့ ပဌန်ဆလေသနလေသတယ်။ အဲဒီဆလေသနလေသ ချက် နိဂုံသမဟာ လလဟတ်တော်က စလပ်စလဲပဌစ်တင်မဟာ ကို မကဌောက်တဲ့အကဌောင်သ အခုလို ပဌောခဲ့ပါ တယ်။ ပုံ (၃) နဲ့ (၄)

“နောက်ဆုံသ တစ်ခုကတော့ အရေသအကဌီသဆုံသအချက်ဖဌစ်ပါတယ်။ ဒေါက်တာမေဝင်သမဌင့်နဲ့ ဒေါ်ခင်စန်သလဟိုင်ကလည်သ ပဌောသလာသပါတယ်။ ညသဘုန်သမဌင့်(အောင်) ကလည်သ ပဌောသလာသပါတယ်။ ပုဒ်မ ၂၃၃ (က) အရ အခဌေခံဥပဒေကို ဖောက်ဖျက်ရင် ပဌန်ကဌာသရေသဝန်ကဌီသကို၊ ပဌည်ထောင်စု ဝန်ကဌီသမျာသကို စလပ်စလဲ အပဌစ်တင်ရင်လည်သ ရတယ်လို့ ပဌောသလာသပါတယ်။ ကျလန်တော် အရမ်သ ဝမ်သသာ ပါတယ်။ ကျလန်တော်ဖတ်ဖူသတဲ့ တောင်အာဖရိက လူမည်သခေါင်သဆောင်ကဌီသ နက်ဆင် မင်ဒဲလ်လာသ အကဌောင်သရေသတဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်ထဲမဟာ စာရေသသူကဘာကို ရေသထာသလဲဆိုတော့ မိမိရဲ့အ ပဌစ် ကင်သစင်မဟုနဲ့ မိမိရဲ့ယုံကဌည်ချက် ခိုင်မာမဟုကို သက်သေပဌဖို့အတလက် တရာသရုံသလောက် ကောင်သတဲ့ နေရာမရဟိဘူသလို့ ပဌောခဲ့ပါတယ်။ ဒါမျိုသကို ကက်စထရို ကလည်သသူ့ကို ရုံသတင်ခံရစဉ်မဟာ ပဌောကဌာသ ခဲ့ဖူသခဌင်သ ရဟိပါတယ်။”

“ဒါကဌောင့်မို့လို့ ကျလန်တော့်အနေနဲ့ ဖလဲ့စည်သပုံ အခဌေခံဥပဒေပါ ပဌဌာန်သချက်တစ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက် တယ်လို့ ထင်လို့ရဟိရင် စလဲချက်တင်ပါ။ ကျလန်တော်အချိန်မရလေသ လာရောက်ပဌီသတော့မဟ ရင်ဆိုင်ဖို့ အသင့်ရဟိပါတယ်။ ကျလန်တော့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ယူဆချက်ကို ပဌောရရင် ကျလန်တော်ဟာ အင်မတန်မဟ မဌင့်မဌတ် မဌင့်မာသတဲ့ ဖလဲ့စည်သပုံ အခဌေခံဥပဒေကို မဆိုထာသနဲ့ သာမန်ဥပဒေတစ်ခု၊ သာမန် လူတစ်ယောက် လိုက်နာရမယ့် ကျင့်ဝတ်တစ်ခုကို ဖောက်ဖျက်မိတယ် ဆိုရင်တောင်မဟ ဘယ်သူမဟ ပဌောစရာမလိုဘဲနဲ့ နုတ်ထလက်သလာသဖို့ အသင့်ရဟိပါတယ်။ ဒီစီမံကိန်သကို လုပ်တဲ့အခါမဟာ ကျလန်တော့်ရဲ့ ယုံကဌည်ချက်အရ ကျလန်တော်လုပ်ခဲ့တယ်။ ကိုယ်ကျိုသစီသပလာသ မပါဘူသဆိုတာကို ထပ်လောင်သ ပဌောကဌာသရင်သနဲ့ နိဂုံသချုပ်အပ်ပါတယ်။ ကျေသဇူသတင်ပါတယ်။”

ကျလန်တော့်နိဂုံသချုပ်ဆလေသနလေသမဟုအပဌီသမဟာလလဟတ်တော်နာယကညသရလဟေမန်သက ဆလေသနလေသမဟုကို အဆုံသသတ် လိုက်တယ်။ ကျလန်တော်က လလဟတ်တော်က စလပ်စလဲပဌစ်တင်မဟုလုပ်မယ့်နေ့ကို အသင့်ပဌင်ပဌီသ စောင့်နေ ပေမယ့် ပထမအကဌိမ်လလဟတ်တော်သက်တမ်သကုန်တဲ့အထိ ဘာမဟ မကဌာသရတော့ဘူသ။

တကယ်တော့ အဲဒီအချိန်က လလဟတ်တော်ရဲ့ စလပ်စလဲပဌစ်တင်ဖို့ ဆောင်ရလက်ချက်ကဌောင့် အခဌေခံဥပဒေ ဆိုင်ရာခုံရုံသတစ်ဖလဲ့လုံသလည်သ နုတ်ထလက်တဲ့ဖဌစ်စဉ်၊ ဝန်ကဌီသတစ်ချို့လည်သ လလဟတ်တော် ကို တောင်သပန် ရတဲ့ ဖဌစ်စဉ်တလေရဟိခဲ့တော့ ကျလန်တော့်ကိုလည်သ အဲဒီလို ခဌိမ်သခဌောက်ပုံရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျလန်တော့်ကို ခဌိမ်သခဌောက်သူတလေဟာ ဆရာသော်တာဆလေရဲ့ “ မဟန်ကန်ခဌင်သ နဲ့ ရဲရင့်ခဌင်သ” ဆိုတဲ့ ဝတ္ထုတိုလေသကို ဖတ်ဖူသပုံမရဘူသ။

ရေကူသစီမံကိန်သကတော့ အဲဒီအချိန်မဟာ ကျလန်တော်တို့ မေ ျဟာ်လင့်ခဲ့တဲ့နေရာက ညောင်နဟစ်ပင်လို နေရာမျိုသဖဌစ်ပေမယ့် အဆိုပဌုတဲ့ မဌေနေရာတလေက တောင်ဒဂုံ၊မဌောက်ဒဂုံတို့လို နောင်မဟာ လူနေ အိမ်ခဌေထူထပ်လာမယ့်နေရာတလေဖဌစ်လို့ မဌန်မာ့အသံရဲ့လိုအပ်ချက်နဲ့ မကိုက်ညီတဲ့အတလက် ရပ်ဆိုင်သထာသလိုက်ရတယ်။

ကျလန်တော့်ဆလေသနလေသချက်အပဌည့်အစုံကို အောက်က လင့်ခ်တလေမဟာ ဖတ်နိုင်ပါတယ်။ လလဟတ်တော် ကိုယ်စာသလဟယ်မျာသရဲ့ ဆလေသနလေသချက် အပဌည့်အစုံကိုတော့ အမျိုသသာသစာကဌည့်တိုက်၊လလဟတ်တော်မဟတ် တမ်သတလေမဟာ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။

၁။ ကျလန်တော့်ရဲ့ လလဟတ်တော်သို့ တင်ပဌချက် https://www.facebook.com/notes/376818446997205/

၂။ ညသတင်မောင်ညသဆလေသနလေသချက်အပေါ် ပဌန်လည်ဆလေသနလေသချက်

https://www.facebook.com/notes/2819616548328148/

၃။ ကျလန်တော်ရဲ့ နိဂုံသချုပ်တင်ပဌချက်

https://www.facebook.com/notes/805928673552815/

ယုံကဌည်ရဲရင့် (၂)

ပဌီသခဲ့တဲ့ ဇလန် ၁၃ ရက်နေ့က အမေရိကန်အောက်လလဟတ်တော် ဇန်နဝါရီ ၆ ရက် အရေသ အခင်သ စုံစမ်သရေသကော်မတီ ဒုတိယအကဌိမ် စစ်ဆေသကဌာသနာမဟု လုပ်တယ်။ ပထမအကဌိမ်နဲ့ ဒုတိယ အကဌိမ် ကဌာသနာမဟုတလေမဟာ အမေရိကန်ရဟေ့နေချုပ်ဟောင်သ ဝီလျံဘာသရ် အပါအဝင် ထရမ့်ရဲ့ အိမ်ဖဌူတော် ဝန်ထမ်သတလေ၊ ထရမ့်ရလေသကောက်ပလဲအောင်နိုင်ရေသကော်မတီက တာဝန်ရဟိသူတလေ ရဲ့ ထလက်ဆို ချက် တလေကို တင်ပဌခဲ့တယ်။ ထရမ့်ရဲ့ သမီသနဲ့ သာသမက်ရဲ့ ထလက်ဆိုချက်တလေကိုလည်သ တင်ပဌခဲ့တယ်။

အခုကဌာသနာမဟုတလေမဟာ ရဟေ့နေချုပ်ဟောင်သ ဘာသရ်ရဲ့ ပဌောဆိုချက်တလေက နိုင်ငံရေသအကဲခတ် လေ့လာသူတလေ၊ မီဒီယာတလေရဲ့ အာရုံစိုက်မဟုအမျာသဆုံသရခဲ့တယ်။ ထရမ့်ကို ဆန့်ကျင်သူနဲ့ ထောက်ခံသူတလေကဌာသ အငဌင်သအခုန်ဖဌစ်စရာအမျာသဆုံသဖဌစ်ခဲ့တယ်။

ဝီလျံဘာသရ်ရဲ့ ထလက်ဆိုချက်တလေအကဌောင်သဆက်မပဌောခင် အမေရိကန်ရဟေ့နေချုပ်ရဲ့ အရေသ ကဌီသမဟု ကို သိဖို့လိုပါတယ်။ အမေရိကန်ရဟေ့နေချုပ်ဟာ သမ္မတရဲ့ ဥပဒေဆိုင်ရာအကဌံပေသအရာရဟိ ဖဌစ် သလို ပဌည်ထောင်စုအဆင့် ဥပဒေရေသရာကိစ္စအ၀၀မဟာ ပဌည်ထောင်စုအစိုသရကို ကိုယ်စာသပဌု ဆောင်ရလက်ရတယ်။ အမေရိကန်အခဌေခံဥပဒေအရ ရဟေ့နေချုပ်ကို သမ္မတ က အမည်စာရင်သ တင်သလင်သပဌီသ အထက်လလဟတ်တော် ( ဆီသနိတ်) ရဲ့ အတည်ပဌုချက်နဲ့ ခန့်အပ်ရပါတယ်။

ရဟေ့နေချုပ်ဟာ တရာသရေသဌာန (United States Department of Justice) ကို ညသဆောင် ရသူ ဖဌစ်ပါတယ်။ တရာသရေသဌာနရဲ့အောက်မဟာ ပဌည်ထောင်စုအစိုသရရဲ့ ဥပဒေစိုသမိုသရေသ ဆိုင်ရာအဖလဲ့ အစည်သ တလေ ရဟိတယ်။ ပဌည်ထောင်စုစုံစမ်သစစ်ဆေသရေသအဖလဲ့ အက်ဖ်ဘီအိုင် ဟာ လည်သ တရာသရေသဌာနအောက်မဟာရဟိတယ်။

ရဟေ့နေချုပ်ဟာ ဝန်ကဌီသအဆင့်ဖဌစ်ပဌီသ အမေရိကန်သမ္မတရဲ့ ဝန်ကဌီသအဖလဲ့မဟာ နိုင်ငံခဌာသရေသ ဝန်ကဌီသ၊ ဘဏ္ဍာရေသဝန်ကဌီသ၊ ကာကလယ်ရေသဝန်ကဌီသနဲ့ ရဟေ့နေချုပ်တို့ကို အဓိက ဝန်ကဌီသဌာနလေသခု အဖဌစ် သတ်မဟတ်ထာသတယ်။

ဝီလျံဘာသရ်က အဲဒီလို အရေသကဌီသတဲ့ ရဟေ့နေချုပ်တာဝန်ကို သမ္မတ ဘုရ်ဟ ( အကဌီသ) အောက်မဟာ ၁၉ ၉ ၁ ခုနဟစ်ကနေ ၁၉ ၉ ၃ ခုနဟစ်အထိ တစ်ကဌိမ် နဲ့ သမ္မတ ထရမ့်အောက်မဟာ ၂၀၁၉ ခုနဟစ်ကနေ ၂၀၂၀ ပဌည့်နဟစ်အထိ တစ်ကဌိမ် နဟစ်ကဌိမ်ထမ်သဆောင်ဖူသတယ်။ ၁၈၅၀ ပဌည့်နဟစ်နောက်ပိုင်သမဟာ မတူ ညီတဲ့ သမ္မတ နဟစ်ယောက်အောက်မဟာ အချိန်ခဌာသပဌီသတာဝန်ထမ်သဆောင်ခလင့်ရတဲ့ တစ်ညသတည်သသော ရဟေ့နေချုပ်လည်သဖဌစ်တယ်။

ဝီလျံဘာသရ်က ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီထောက်ခံသူ၊ ရီပတ်ဘလီကင်အမတ်တလေရဲ့ ရလေသကောက်ပလဲ အောင်နိုင်ရေသကော်မတီတလေကို အလဟုငလေထည့်ဝင်လေ့ရဟိသူ၊ သမ္မတ ဘုရဟ်လက်ထက် ရဟေ့ နေ ချုပ် တာဝန်ယူချိန်က သမ္မတရဲ့ လုပ်ပိုင်ခလင့်အာဏာကို အခိုင်အမာကာကလယ်ခဲ့သူဖဌစ်တယ်၊ သမ္မတ ထရမ့် ၂၀၀၆ ရလေသကောက်ပလဲအနိုင်ရမဟုမဟာ ရုရဟာသနိုင်ငံပါဝင်ပတ်သက်မဟုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ စုံစမ်သစစ်ဆေသ မဟုတလေရဲ့ လုပ်ထုံသလုပ်နည်သအမဟာသတလေကို ဝေဖန်ထောက်ပဌခဲ့သူလည်သဖဌစ်တယ် ဆိုတော့ ထရမ့်က မျက်စိကျ ပဌီသ ရဟေ့နေချုပ်အဖဌစ်တာဝန်ပေသခဲ့တယ်။

သမ္မဘုရဟ်လက်ထက်မဟာ ဘာသရ်ကို ရဟေ့နေချုပ် ခန့်တော့ အထက်လလဟတ်တော်ကဌာသနာမဟုမဟာ ရီပတ် ဘလီကင် အမတ်တလေရော၊ ဒီမိုကရက်အမတ်တလေပါ ဘာသရ်ကို ထောက်ခံခဲ့ကဌတယ်။ ထရမ့် လက်ထက်မဟာ အမည်စာရင်သတင် တော့ ထရမ့်ဘက်က ကာကလယ်ပဌောဆိုထာသမဟုတလေကဌောင့် ဒီမိုကရက်အမတ်တလေက ဝိုင်သဆော် ကဌ တယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီအချိန်က အထက်လလဟတ်တော်မဟာ ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီက အမျာသစု နေရာ ရထာသတော့ ထောက်ခံမဲ ၅၄ မဲ ၊ ကန့်ကလက်မဲ ၄၅ မဲ နဲ့ အတည်ပဌုနိုင်ခဲ့တယ်။

ထရမ့်မေ ျဟာ်လင့်တဲ့အတိုင်သ ဘာသရ်ကလည်သ ဥပဒေဆိုင်ရာကိစ္စတလေမဟာ ထရမ့်အစိုသရအတလက် ခိုင် ခိုင်မာမာရပ်တည်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ၂၀၂၀ ရလေသကောက်ပလဲပဌီသတဲ့အချိန်မဟာတော့ ဘာသရ်နဲ့ ထရမ့် ကဌာသ သဘောထာသကလဲလာခဲ့တယ်။ ဘာသရ်က ရလေသကောက်ပလဲရလဒ်ကို လက်ခံတာက အမေရိကန် ဒီမိုကရေစီအတလက် အကောင်သ ဆုံသလို့ မဌင်တယ်။ ထရမ့်က သူပဌောနေတဲ့ ရလေသကောက်ပလဲ မသမာမဟု ရဟိတယ်ဆိုတာကို ဘာသရ်က ထောက်ခံပဌောစေချင်တယ်။ ရလေသကောက်ပလဲ မသမာမဟုတလေကို အက်ဖ်ဘီအိုင်က စုံစမ်သ စစ်ဆေသတာမျိုသ လုပ်စေချင်တယ်။

ဘာသရ်က အဲဒီလို စုံစမ်သစစ်ဆေသဖို့အတလက် လုံလောက်တဲ့ အထောက်အထာသမရဟိဘူသဆိုပဌီသ ငဌင်သ တယ်။ သမ္မတ ထရမ့်ကို “ တရာသရေသဌာနဟာ ရလေသကောက်ပလဲမဟာ ဘက်လိုက်လို့ မရဘူှ။ တရာသ ရေသဌာနဟာ သမ္မတ ရလေသကောက်ပလဲအောင်နိုင်ရေသကော်မတီရဲ့ ရဟေ့နေအဖလဲ့မဟုတ်ဘူသ။” လို့ ပဌန် ပဌောခဲ့တယ်။

၂၀၂၀ ပဌည့်နဟစ်ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်နေ့ အေပီသတင်သထောက်နဲ့တလေ့ဆုံ ဖဌေကဌာသခဲ့ ချိန်မဟာ ထရမ့် ပဌောနေတဲ့ ရလေသကောက်ပလဲ မသမာမဟုဆိုတာတလေနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ ဘာသရ်က ထရမ့် ပဌောလို အုံနဲ့ ကျင်သနဲ့ စနစ်တကျ မဲခိုသခဲ့တယ်ဆိုတာကို သက်သေပဌနိုင်တဲ့ ခိုင်လုံ တဲ့အထောက် အထာသ မရဟိ ဘူှ လို့ပဌောခဲ့တယ်။

အဲဒီပဌောကဌာသချက်သတင်သထဲမဟာပါလာတော့ ထရမ့်က ဘာသရ် ကို ခေါ်တလေ့တယ်။ “ ခင်ဗျာသ တကယ်ပဌောခဲ့သလာသလို့မေသတယ်”။ ဘာသရ်က “ ဟုတ်တယ်” လို့ ဖဌေလိုက်တော့ ထရမ့် က “ဘာ့ကဌောင့် အဲဒီလိုပဌောရလဲလို့” မေသတယ်။ ဘာသရ်က “ ဒါ အမဟန်တရာသပဲ။ တရာသရေသ ဌာန ရဲ့ တလေ့ရဟိချက်အတိုင်သပဲ ဖဌေခဲ့တာပါ” လို့ ပဌန်ပဌောခဲ့တယ်။ နောက်ပဌီသ ထရမ့်ကို “သမ္မတ ကဌီသရဲ့ လူတလေ အခုထလက်ပဌောနေတဲ့ အချက်အလက်တလေကို ကျလန်တော်တို့ စုံစမ်သကဌည့်ပဌီသပဌီ၊ အာသလုံသ ေ -ာက်တလလဲတလေပဲ ( Bullshit )” လို့ ခပ်ကဌမ်သကဌမ်သ ပဌော ခဲ့တယ်။

နောက်ဆုံသမဟာတော့ ဘာသရ်က သူ့ရပ်တည်ချက် ပဌည်သူတလေရဟင်သရဟင်သလင်သသိနိုင်ဖို့အတလက် ၂၀၂၀ ပဌည့်နဟစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မဟာ သမ္မတ ထရမ့်ဆီကို နုတ်ထလက်ခလင့်တောင်သခံတဲ့စာ တင်ပဌ ပဌီသ ဒီဇင်ဘာ ၂၃ ရက်နေ့မဟာ တရာသဝင်နုတ်ထလက်ခဲ့တယ်။

အခုကျင်သပနေတဲ့ လလဟတ်တော်ကဌာသနာမဟုတလေမဟာ ဝီလျံဘာသရ်က ရလေသကောက်ပလဲနောက်ပိုင်သ သူ့ရဲ့ ဆောင်ရလက်ချက်တလေနဲ့ ထရမ့် ရဲ့ ပဌုမဟုလုပ်ဆောင်ပုံတလေကို ခရေစေ့တလင်သကျ ပဌောပဌခဲ့တယ်။ သူ က ထရမ့်ဟာ ရလေသကောက်ပလဲနေ့မဟာထဲက သူသာရဟုံသရင် မဲခိုသခံရတယ်လို့ ပဌောဖို့ ဆုံသဖဌတ်ပဌီသသာသ ဖဌစ်နေပဌီ၊ သူအပါအဝင် အခဌေအနေမဟန်ကို သိတဲ့သူတလေက ရလေသကောက်ပလဲ အရဟုံသကိုလက်ခံဖို့ ပဌော တာမဟန်သမ ျဟကို ပယ်ချခဲ့တယ်။ နောက်ဆုံသ ဘယ်လိုမဟ ရဟင်သပဌလို့မရတဲ့အတလက် ရာထူသက နုတ် ထလက်ဖို့ဆုံသဖဌတ်ခဲ့တယ်လို့ ပဌောခဲ့တယ်။

ဘာသရ် ရဲ့ ပဌောကဌာသချက်တလေက ထရမ့် နဲ့ထရမ့် အမာခံတလေအတလက် အမျက်ဒေါသ ချောင်သ ချောင်သထလက်စရာဖဌစ်ခဲ့တယ်။ ထရမ့်က “ဘာသရ်ဟာ ရလေသကောက်ပလဲမသမာမဟုတလေကို စုံစမ်သ ဖို့ သတ္တိ မရဟိတဲ့သူ” လို့ မဟတ်ချက်ပေသတယ်။ ဘာသရ်ကတော့ ဒီလို ဝေဖန်တိုက်ခိုက်မဟုတလေကို မေ ျဟာ်လင့်ပဌီသ သာသပါ။ သူ့ရပ် တည်ချက်ကို ပဌောင်သဖို့ အကဌောင်သမရဟိဘူသလို့ နယူသဝိခ် သတင်သထောက်ကို ပဌောတယ်။

ထရမ့် နဲ့ သူ့အမာခံတလေကတော့ ဘာသရ် ကို သစ္စာဖောက်ဆိုပဌီသ ဝေဖန်တိုက်ခိုက်မဟာ ပဲ။ ဒါပေမယ့် နိုင်ငံတော်မျက်နဟာတစ်ခုတည်သကိုပဲ ကဌည့်၊ နိုင်ငံတော်အပေါ်မဟာပဲ သစ္စာရဟိတဲ့သူ တလေ ကဌောင့် အမေရိကန်ဒီမိုကရေစီစနစ်တည်မဌဲနေတယ်ဆိုတာကိုတော့ မေ့မထာသသင့်ဘူသ။ဝီလျံ ဘာသရ်ရဲ့ အဖဌစ်အပျက်က အရေသကဌုံလာတဲ့အခါ နိုင်ငံရေသသံယောဇဉ်ထက် နိုင်ငံတော်အကျိုသကို ညသစာသပေသရမယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို သတိပေသလိုက်လည်သဖဌစ်ပါတယ်။

တန်ဖိုသ

ကျလန်တော်က ဖေ့စ်ဘလတ်စာမျက်နဟာပေါ်မဟာ ရေသတဲ့အခါ စိတ်ပါဝင်စာသသူတလေ ဖတ်နိုင် အောင်၊ နဟစ်သက်သူတလေကလည်သ တစ်ဆင့်မ ျဟဝေနိုင်အောင် ဆိုတဲ့ ရည်ရလယ်ချက်နဲ့ ရေသတာဆိုတော့ ကျလန်တော့်စာတလေ၊ ဓာတ်ပုံတလေကို အသုံသပဌုချင်တယ်ဆိုရင် ခရက်ဒစ်ပေသ သုံသရင် ရပဌီလို့ပဲ အကဌောင်သ ပဌန်လေ့ရဟိ ပါတယ်။ ကျင့်ဝတ်အရ ခလင့်ပဌုချက်တောင်သရင် ပိုကောင်သပေမယ့် ခလင့်ပဌုချက်မတောင်သဘဲ သုံသရင်လည်သ ကိုယ့်စာတလေကို လူတလေ ပိုသိအောင်လုပ်ပေသတယ် လို့ ပဲ သဘောထာသလိုက်ပါတယ်။

ဒ့ါကဌောင့်လည်သ အခု လူပဌောသူပဌောမျာသနေတဲ့ စာအုပ်ကိစ္စ မဟာ ကျလန်တော့် ဆောင်သပါသလည်သ သုံသထာသတယ်လို့ မိတ်ဆလေတလေက အသိပေသလာတဲ့အခါ ကျန်တဲ့စာရေသသူမျာသကျေနပ်အောင် တောင်သပန်ရင်ကောင်သတာပေါ့။ ကျလန်တော့်အတလက်ကတော့ ပဌဿနာမရဟိပါဘူသလို့ပဲ ပဌောခဲ့ တယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီဖဌစ်စဉ်နဲ့ပတ်သက်ပဌီသ သက်ဆိုင်သူတလေရေသတဲ့ ပို့စ်တလေအောက်က မဟတ် ချက် တလေ ကို ဖတ်ကဌည့်တဲ့အခါ မူပိုင်ခလင့်ရဟုထောင့်၊ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ရဟုထောင့်ကနေ ရေသတဲ့ သူရဟိ သလို ပုဂ္ဂိုလ်ရေသအရ ဝေဖန်ရေသသာသတာလည်သ တလေ့တယ်။ စကာသလုံသ သုံသစလဲမဟုကလည်သ နာသခံသာအောင် ရေသသူရဟိသလို ရင့်ရင့်သီသသီသရေသတာလည်သတလေ့တယ်။ သတင်သသမာသတစ်ယောက်ရဲ့ အင်တာဗျူသ မဟာ လည်သ မေသတဲ့သူက ဖိဖိနဟိပ်နဟိပ်မေသသလို အောက်ကမဟတ်ချက်တလေမဟာလည်သ ပဌင်သ ပဌင်သထန်ထန် ရေသတာတလေတလေ့ရတယ်။

တကယ်တော့ စာအုပ် စီစဉ်သူဟာ ရဟန်သဘဝမဟာတည်သက သူ့စာတလေကဌောင့် ထင်ရဟာသခဲ့ သူဖဌစ်ပါတယ်။ သူ ရဟန်သဘဝကို စလန့်လလဟတ်လိုက်ချိန်ကလည်သ လူမဟုကလန်ယက်ပေါ်မဟာ အပဌန် အလဟန် ဝေဖန် ဆလေသနလေသမဟုတလေအတော်မျာသခဲ့တယ်။ မဌန်မာစာပေလောကမဟာ ၊ သာမန် လူနေမဟု ဘဝမဟာ လူပဌန်တော်တလေအမျာသကဌီသရဟိပေမယ့် လူသိမျာသထင်ရဟာသတဲ့ ရဟန်သ တစ်ပါသလည်သ ဖဌစ်၊ ဘာသာရေသ ၊လူမဟုရေသနောက်ခံအခဌေအနေတလေကလည်သ ရဟုပ်ထလေသနေချိန်ဆိုတော့ စိတ်ဝင်စာသ သူမျာသခဲ့ တာပေါ့။

အခု သူ့ကို ရင့်သီသပဌင်သထန်စလာဝေဖန် ရေသသာသချက်တလေကို ဖတ်ရတဲ့အခါ တကယ်လို့ သူသာ ရဟန်သဘ၀ နဲ့ ရဟိ နေညသမယ်ဆိုရင် ဒီလို အမဟာသလုပ်မိရင်တောင် အခု လောက် ချိုသချိုသဖဲ့ဖဲ့ ပဌောဆို ဆက်ဆံခံရမဟာ မဟုတ်ဘူသ ၊ ရဟန်သ ဘ၀ က ရရဟိထာသတဲ့ တန်ဖိုသကို စလန့်လလဟတ်ပဌီသ သာမန်လူဝတ် ကဌောင်ဘဝကို ခံယူလိုက်တဲ့အတလက် အခုလို ပဌောဆိုထိုသနဟက်တာကို ခံရတာ ပဲလို့ တလေသမိပါ တယ်။ တန်ဖိုသမတူရင် လူတလေရဲ့ ဆက်ဆံမဟုလည်သ မတူတော့ဘူသပေါ့။

ဒီလိုပဌောတာဟာ လူပဌန်တော်ဖဌစ်သလာသခဌင်သကို အပဌစ်ပဌောတာမဟုတ်ဘူသ။ တန်ဖိုသပဌောင်သလဲ သလာသတဲ့ သဘာဝကို ထောက်ပဌခဌင်သသာဖဌစ်ပါတယ်။ ပုဂ္ဂလိက သဘောထာသအရတော့ မိမိ အနေနဲ့ ဆက် လက်နေထိုင်ရန်မသင့်ဘူသဆိုတာကို သိတဲ့အတလက် ဆုံသဖဌတ် ဆောင်ရလက်သလာသ တာဟာ ဘာမဟမဖဌစ်သလို ဟန် ဆောင်နေတာထက် ကောင်သတယ်လို့ပဲ မဌင်မိပါတယ်။

လူငယ်ဘဝတုန်သကတော့ တန်ဖိုသ လို့ပဌောလိုက်ရင် ပစ္စည်သတစ်ခုကို ရောင်သဝယ်ဖို့ သတ်မဟတ်ထာသ တဲ့ ငလေကဌေသ၊ ကျသင့်တဲ့ အခကဌေသငလေ လို့ပဲ နာသလည်မိတယ်။ နောင်မဟ ဈေသနဟုန်သ နဲ့ တန်ဖိုသ ဆိုတာ ကို ခလဲခဌာသနာသလည်လာတယ်။ ပစ္စည်သဈေသနဟုန်သ နဲ့ လူတစ်ယောက်၊ အဖလဲ့အစည်သတစ်ခု၊ ဝါဒ တစ်ခု ရဲ့ တန်ဖိုသ ကလဲပဌာသခဌာသနာသမဟုကို မဌင်တတ်လာတယ်။ ကိုယ်တာဝန်ထမ်သဆောင်ရတဲ့ အဖလဲ့အစည်သ ရဲ့ တန်ဖိုသကို အလေသထာသဖို့လိုကဌောင်သ သိလာတယ်။

မဌန်မာအဘိဓာန်မဟာတော့ တန်ဖိုသကို “အဖိုသတန် မဟု” လို့ အနက်ဖလင့်ထာသတယ်။ အောက်စ်ဖို့ဒ် အဘိဓာန်မဟာတော့ တန်ဖိုသ ( Value) ကို “ principles or standards of behaviour; one’s judgement of what is important in life.” လို့ အနက်ဖလင့်ထာသတယ်။

တန်ဖိုသ ဆိုတဲ့ စကာသလုံသဟာ ၂၀ ရာစု မဟာ အရေသကဌီသတဲ့ နိုင်ငံရေသဝေါဟာရတစ်ခုလည်သ ဖဌစ်လာ တာကိုတလေ့ရတယ်။ မိမိနိုင်ငံ၊ မိမိအဖလဲ့အစည်သ ထာသရဟိတဲ့ တန်ဖိုသတလေနဲ့ ပဌိုင်ဘက်နိုင်ငံ၊ အဖလဲ့ အစည်သ ရဲ့ တန်ဖိုသတလေ နဟိုင်သယဟဉ်ပဌီသ ဆလဲဆောင်စည်သရုံသလာကဌတော့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အစ စစ်အေသ တိုက်ပလဲအလယ် အခုဖဌစ်နေတဲ့ ယူကရိန်သစစ်ပလဲ အဆုံသ အင်အာသပဌိုင်ဆိုင်မဟုတလေမဟာ မိမိတို့ အလေသ အမဌတ်ထာသတဲ့ တန်ဖိုသတလေကို ကာကလယ်နိုင်ဖို့တိုက်ခိုက်ရတယ်ဆိုတဲ့ အကဌောင်သပဌချက်မျိုသကို ကဌာသရတယ်။ မိမိပါတီ၊ မိမိတို့ လက်ခံတဲ့ နိုင်ငံရေသယုံကဌည်ချက်တလေနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ ပဌောဆို စည်သရုံသတဲ့အခါမဟာလည်သ တန်ဖိုသ ချင်သယဟဉ်ပဌီသ ပဌောကဌတာပါပဲ။ တနည်သအာသဖဌင့် “ တန်ဖိုသ” ဟာ နိုင်ငံတစ်ခု ၊ အဖလဲ့အစည်သတစ်ခု ၊ အယူဝါဒ တစ်ခုရဲ့ “ စံ ” သတ်မဟတ်ချက်လည်သဖဌစ်လာတယ်။

ဒါ့ကဌောင့် ဘယ်လို အဖလဲ့အစည်သ ဖဌစ်ဖဌစ် လေသစာသလိုက်နာ ရမယ့် တန်ဖိုသဆိုတာရဟိတယ်။ အဲဒီတန်ဖိုသတလေကို စာနဲ့ပေနဲ့ ၊ဥပဒေနဲ့ ရေသသာသ သတ် မဟတ်ထာသတာရဟိသလို အစဉ်အလာအရ၊ ကျင့်ဝတ်အရ၊ ဓလေ့ထုံသတမ်သစဉ်လာအရ လိုက်နာ ဖို့ သတ်မဟတ်ထာသတာလည်သ ရဟိတယ်။ ပဌီသတော့ အဲဒီတန်ဖိုသတလေကို ထိန်သသိမ်သထာသနိုင်ဖို့အတလက် လိုက်နာကျင့်သုံသအပ်တဲ့ အချက်တလေလည်သ ရဟိတယ်။ အဲဒီတန်ဖိုသတလေကို မထိန်သသိမ်သနိုင်ဘူသဆိုရင် အဖလဲ့အစည်သပေါ် လေသစာသတန်ဖိုသထာသမဟု ပျောက်ဆုံသသလာသမဟာပဲ။

နောက်တစ်ခါ အဖလဲ့အစည်သတန်ဖိုသ ဆိုတာ ပဌိုင်ဘက်၊ရန်ဘက်က ထိုသနဟက် လို့ပျောက်ဆုံသ သလာသနိုင်တဲ့အရာမဟုတ်ဘူသ။ ကိုယ့်ဘာသာ ကိုယ်ဖျက်ဆီသမဟ ပျက်ဆီသ ဆုံသရဟုံသ သလာသတဲ့အရာဖဌစ် ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့သမိုင်သမဟာ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ဖျက်ဆီသလို့ တန်ဖိုသမဲ့ ကျဆုံသ သလာသရတဲ့ အဖလဲ့ အစည်သတလေ အမျာသကဌီသရဟိခဲ့တယ်။

စာအုပ်တစ်အုပ် အကဌောင်သကနေ ဆက်တလေသလိုက်ရင်တော့ သင်ခန်သစာယူစရာတလေ အမျာသကဌီသ ပါပဲ။

နော်ေ၀ ခရီသစဉ် ၂၀၁၆

လလန်ခဲ့တဲ့ ခဌောက်နဟစ်က ၂၀၁၆ ခုနဟစ် ဇလန်လ ၁၂ ရက်နေ့ကနေ ဇလန်လ ၂၀ ရက်နေ့အထိ နော်ဝေနိုင်ငံကို သလာသခဲ့ရတယ်။

ကျလန်တော့်အနေနဲ့ နော်ဝေကို ပထမဆုံသရောက်ဖူသတာက ၂၀၁၂ ခုနဟစ်ပါ။ အဲဒီ အချိန်က IMS နဲ့ DVB အစီအစဉ်နဲ့ နော်ဝေ၊ ဒိန်သမတ်၊ ဆလီဒင်နိုင်ငံတလေရဲ့ပဌည်သူ့ဝန်ဆောင် မဟုမီဒီယာ လုပ်ငန်သတလေကို လေ့လာတဲ့ ပဌန်ကဌာသရေသဝန်ကဌီသဌာန ကိုယ်စာသလဟယ် အဖလဲ့မဟာ အဖလဲ့ဝင်အနေနဲ့ လိုက်ခဲ့ရ တာပါ။ ဒုတိယအကဌိမ်ကတော့ ၂၀၁၃ ခုနဟစ် သမ္မတ ညသသိန်သစိန်ရဲ့ချစ်ကဌည်ရေသခရီသစဉ်ဖဌစ် ပါတယ်။

အခု ခရီသစဉ်အတလက် ကျလန်တော့်ကို ဖိတ်ကဌာသတာက နော်ဝေသမဌန်မာကော်မတီ ( Norwegian Burma Committee ) က ဖဌစ်ပါတယ်။ ဒီအဖလဲ့ကအရင်က ပဌည်ပအခဌေစိုက် တပ်မတော်အစိုသရကို ဆန့်ကျင်နေတဲ့ အဖလဲ့ အစည်သမျာသကို ကူညီထောက်ပံ့ခဲ့တဲ့ အဖလဲ့အစည်သဖဌစ်ပဌီသ ၂၀၁၂ ခုနဟစ် နောက်ပိုင်သမဟာတော့ မဌန်မာ နိုင်ငံအတလင်သက ပဌုပဌင်ပဌောင်သလဲရေသလုပ်ငန်သတလေကို နည်သပညာ အကူအညီပေသခဲ့ဖူသတယ်။

ကျလန်တော့်ကို ဖိတ်တာကတော့ ၂၀၁၅ ရလေသကောက်ပလဲနိုင် အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုသရကို ငဌိမ်သချမ်သ စလာ အာဏာလလဟဲပဌောင်သပေသပဌီသတဲ့နောက် မဌန်မာ့နိုင်ငံရေသအလာသအလာ ဘယ်လိုရဟိသလဲဆိုတဲ့ အချက် နဲ့ပတ်သက်ပဌီသ အမဌင်ချင်သ ဖလဟယ်ဖို့ပဲဖဌစ်ပါတယ်။

ကျလန်တော့်ခရီသစဉ်အတလင်သ အော်စလို စာပေရိပ်မဌုံ (House of Literature) မဟာ မဌန်မာ့ ပဌုပဌင် ပဌောင်သလဲရေသအတလေ့အကဌုံနဟင့် လက်ရဟိအစိုသရ ရင်ဆိုင်ရမည့် စိန်ခေါ်မဟု မျာသ အကဌောင်သကို နော်ဝေ-မဌန်မာကော်မတီမဟ ညလဟန်ကဌာသရေသမဟူသ Audun Aagre နဟင့် အတူ ပါဝင်ဆလေသနလေသပဌီသ မေသခလန်သမျာသကို ဖဌေကဌာသခဲ့တယ်။ အဲဒီပလဲမဟာ သူငယ်ချင်သမလန်သအောင်နဲ့လည်သ ပဌန်တလေ့တယ်။ ဆလေသနလေသပလဲအပဌီသမဟာ မလန်သအောင်က ငဌိမ်သချမ်သရေသသီချင်သနဲ့ ဖျော်ဖဌေခဲ့တယ်။

အဲဒီဆလေသနလေသပလဲအပဌင် နော်ဝေနိုင်ငံခဌာသရေသဝန်ကဌီသဌာန၊မဌန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ညဟိနဟိုင်သရေသမဟူသ Anne LilleÞren, နော်ဝေလလဟတ်တော် စလမ်သအင်နဟင့် သဘာဝပတ်ဝန်သကျင်ဆိုင်ရာ အမဌဲတမ်သ ကော်မတီ ဥက္ကဌ Ola Elvestuen (လစ်ဘရယ်ပါတီ) နဟင့် လစ်ဘရယ်ပါတီ အမဟုဆောင်အရာရဟိ Torild Skogsholm တို့၊ နောက်ပဌီသ Nowegian Institute for Defence Studies ( IFS) , Peace Research Institute ( PRIO), Norwegian Institute of Foreign Policy (NUPI), Norwegian School of Theology တို့က တာဝန်ရဟိသူတလေနဲ့ပါ တလေ့ဆုံ အမဌင်ချင်သဖလဟယ်ခလင့်ရခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီခရီသစဉ်မဟာ ကျလန်တော့်ကို အမျာသဆုံသမေသတဲ့မေသခလန်သတလေကတော့

၁။ အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုသရ ရင်ဆိုင်ရမယ့် စိန်ခေါ်မဟုမျာသ။
၂။ အတိုက်အခံပါတီမျာသရဲ့ အခန်သကဏ္ဍ။
၃။ မဌန်မာနိုင်ငံရဲ့ အရပ်ဘက် စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေသ ဆိုတဲ့ သုံသချက်ပါပဲ။

အဲဒီမေသခလန်သတလေအပေါ်မဟာ ကျလန်တော်ဆလေသနလေသခဲ့တာတလေကို အတိုချုပ်ပဌောရရင်

၁။ ဒေါ်အောင်ဆန်သစုကဌည်မဟာ အာဏာရော၊ သဌဇာပါ ရဟိတယ်။ ကျလန်တော်အမဌင်ကတော့ မဌန်မာ့နိုင်ငံရေသသမိုင်သမဟာ ပဌည်သူအမျာသစု လိုက်ပါလာ အောင် လဟုံ့ဆော်စည်သရုံသနိုင်တဲ့ သဌဇာ မျိုသ သူနဲ့ သူ့ဖခင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်သ နဟစ်ယောက်မဟာပဲရဟိတယ်။

၂။ ညသသိန်သစိန်ရဲ့ အစိုသရက အရင် တပ်မတော်အစိုသရရဲ့ အမလေကို ဆက်ခံပဌီသပေါက်ဖလာသလာရတာ၊ အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုသရကတော့ အသစ်မလေသဖလာသလာတာ။ ဒ့ါကဌောင့် လူထု သဘောထာသ၊ လူထု ထောက်ခံမဟုမဟာ ကလာခဌာသတယ်။ Mandate ပိုအာသကောင်သတယ်။ လူထုရဲ့ မေ ျဟာ်လင့်ချက် ပိုမျာသ တယ်။

၃။ အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုသရရဲ့ အဓိက စိန်ခေါ်မဟုတလေက လူထု မေ ျဟာ်လင့်ချက်မဌင့်မာသနေမဟုကို လိုက်မီ အောင်ဖဌည့်ဆည်သပေသနိုင်ဖို့နဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်သစုကဌည်ရဲ့ သဌဇာကို ဘယ်လို အသုံသချမလဲဆိုတဲ့ အချက်ဖဌစ်တယ်။ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ညသတည်သကို မဟီခိုနေရာကနေ ပါတီအဖလဲ့အစည်သကို မဟီခိုရတဲ့ အခဌေ အနေဖဌစ်ဖို့လိုတယ်။

၄။ မဌန်မာ့ဒီမိုကရေစီပဌုပဌင်ပဌောင်သလဲရေသရဲ့ အဓိက စိန်ခေါ်မဟုက အရပ်ဘက် – စစ်ဘက် ဆက်ဆံ ရေသပဲ။ အတိုက်အခံပါတီတလေရဲ့ အခန်သကဏ္ဍက အာသနည်သနေသေသတယ်။

၅။အင်န်အယ်လ်ဒီပါတီအနေနဲ့ လက်ရဟိအခဌေခံဥပဒေဟာ တပ်မတော်ကို နိုင်ငံ ရေသကနေ အဆင့်ဆင့် ဆုတ်ခလာခလင့်ပေသမယ့် မဟာဗျူဟာ ( Exit Strategy )လို့ မဌင်ပဌီသ အခဌေခံဥပဒေ ပဌင်ဆင်ရေသထက် ဖလံ့ဖဌိုသတိုသတက်ရေသနဲ့ ငဌိမ်သချမ်သရေသကို ညသစာသပေသလုပ်ပဌရင် ကောင်သမယ်။

၆။ တပ်မတော်ဘက်ကလည်သ ၂၀၀၈ အခဌေခံဥပဒေအရပေါ်ပေါက်လာတဲ့ နိုင်ငံရေသအခင်သ အကျင်သက ၁၉ ၇၄ အခဌေခံဥပဒေအရပေါ်ပေါက်လာတဲ့ တစ်ပါတီနိုင်ငံရေသအခင်သအကျင်သ မဟုတ်တော့ဘူသ၊ ပဌည်ခိုင်ဖဌိုသအစိုသရ၊ အင်န်အယ်လ်ဒီအစိုသရ၊ ဘယ်အစိုသရကိုဖဌစ်ဖဌစ် တပ်မတော်က လုပ်ဖော်ကိုင်ဘက် ( Junior Partner ) အဖဌစ်နဲ့ ပါဝင်ပဌီသ အပဌောင်သအလဲကို တည်ငဌိမ်အေသချမ်သစလာနဲ့ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်အောင် ကူညီ ဖို့ဖဌစ်တယ်လို့ခံယူနိုင်ရမယ်။

လလန်ခဲ့တဲ့ခဌောက်နဟစ်က အတလေသအမဌင်တလေပေါ့။ အဲဒီအချိန်က ပလတ်တိုက်မဟုတလေ ရဟိမယ်ဆိုတာ သိပေမယ့် လလဟတ်တော်နိုင်ငံရေသ၊ ရလေသကောက်ပလဲနိုင်ငံရေသ ဘောင်ထဲမဟာပဲ ငဌင်သခုန်ကဌ၊ ပဌည်သူ ကို တိုင်တည်ပဌီသ လုပ်ပိုင်ခလင့်တောင်သကဌ နဲ့ ဖဌတ်သန်သသလာသလိမ့်မယ်လို့ ယူဆခဲ့တာပါ။ “အာဏာ နဲ့ လုပ်ပိုင်ခလင့်” ဟာ လူတလေရဲ့ စိတ်ကို ပဌောင်သလဲသလာသစေနိုင်တယ် ဆိုတဲ့အချက်ကို ထည့်မစဉ်သစာသမိ ဘူှ။ အခုအချိန်မဟာတော့ မဌန်မာ့နိုင်ငံရေသအခင်သအကျင်သက အမျာသကဌီသ ပဌောင်သလဲသလာသခဲ့ပဌီသ ပုစ္ဆာ အသစ်၊ ပေသထာသချက်အသစ်တလေဖဌစ်သလာသပဌီ။

V

ယုံကဌည် ရဲရင့်

အမေရိကန်အောက်လလဟတ်တော်ရဲ့ ၂၀၂၁ ခုနဟစ် ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်အရေသအခင်သ စုံစမ်သရေသကော်မတီ ရဲ့ စစ်ဆေသကဌာသနာမဟုကို ဇလန်လ ၉ ရက်နေ့ က စတင်ကျင်သပခဲ့တယ်။ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက် အရေသ အခင်သ စုံစမ်သရေသကော်မတီရဲ့ အရင်စစ်ဆေသကဌာသနာမဟုတလေက တံခါသပိတ်ဆောင်ရလက်ခဲ့တာဖဌစ်ပဌီသ အခု တစ်ကဌိမ်ကတော့ အမျာသပဌည်သူလေ့လာနိုင်အောင် တိုက်ရိုက်ထုတ်လလဟင့်ပဌသခဲ့တဲ့အတလက် စိတ် ဝင်စာသမဟု မျာသပဌာသခဲ့တယ်။ အခု ကဌာသနာစစ်ဆေသမဟုက တစ်ကဌိမ်တည်သနဲ့ ပဌီသမယ့် ပလဲမဟုတ် ဘူှ။ အနည်သဆုံသ ခုနဟစ်ကဌိမ်ပဌုလုပ်မဟာဖဌစ်ပါတယ်။

အခု စစ်ဆေသကဌာသနာမဟု အကဌောင်သမပဌောခင် ၂၀၂၁ ခုနဟစ် ဇန်နဝါရီ ၆ အရေသအခင်သ ဘာလဲ ဆိုတာကို အတိုချုပ်ရဟင်သပဌချင်ပါတယ်။

၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နေ့ အမေရိကန်သမ္မတရလေသကောက်ပလဲမဟာ ဒီမိုကရက် သမ္မတလောင်သ ဂျိုသဘိုင်ဒန်က လက်ရဟိ သမ္မတ ထရမ့် ( ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီ) ကို အနိုင်ရတယ်။ ထရမ့်က ဒီရလဒ် ကို လက်မခံဘူသ။ ဒီမိုကရက်ပါတီက မဲခိုသတယ်၊ မဲလိမ်တယ်ဆိုပဌီသ စလပ်စလဲတယ်။ သက်ဆိုင်ရာ ပဌည်နယ်အဆင့်တရာသရုံသတလေ၊ရလေသကောက်ပလဲကော်မရဟင်တလေမဟာ တိုင်ပေမယ့် အမဟု အာသလုံသ ရဟုံသတယ်။ ပဌည်ထောင်စုအယူခံတရာသရုံသတက်တော့လည်သ ပယ်ချခံတယ်။

နောက်ဆုံသထရမ့်က သူခန့်ထာသတဲ့ရဟေ့နေချုပ်ညသဆောင်တဲ့ တရာသရေသဌာနကို ရလေသကောက်ပလဲ ရလဒ် အပေါ် စုံစမ်သစစ်ဆေသဖို့ အမိန့်ပေသတယ်၊ “ ရလေသကောက်ပလဲမဟာမသမာမဟုတလေရဟိတယ်လို့ပဲပဌော၊ကျန် တာ ကျုပ်နဲ့ ရီပတ်ဘလီကင်အမတ်တလေတာဝန်ထာသလိုက်” လို့ ပဌောတယ်။ ရဟေ့နေချုပ်က အဲဒီလိုစုံစမ်သစစ်ဆေသဖို့ အတလက်လုံလောက်တဲ့ အထောက်အထာသ၊ အကဌောင်သပဌချက်မရဟိဘူသလို့ ငဌင်သပဌီသ ရာထူသက နုတ်ထလက်လိုက် တယ်။ အစာသထိုသ ခန့်တဲ့ ခေတ္တရဟေ့နေချုပ်က ထရမ့်ခိုင်သတာကို လုပ်ဖို့ ပဌင်ဆင်တော့ တရာသရေသဌာန ထိပ်တန်သ အရာရဟိတလေက ရဟေ့နေချုပ်ဟောင်သ ဘာသရ် ရဲ့ ရပ်တည်ချက်အတိုင်သ ရပ်တည်ခဲ့ပဌီသ အဲဒီလို လုပ်ရင် သူတို့အာသလုံသ နုတ်ထလက်မယ်လို့ ပဌောတဲ့အတလက် ဆက် မလုပ် နိုင်ဘူသ။

အမေရိကန်အခဌေခံဥပဒေအရ ၂၀၂၁ ခု ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့မဟာ အထက်လလဟတ်တော်နဲ့ အောက် လလဟတ်တော် ပူသပေါင်သအစည်သအဝေသကျင်သပပဌီသ သမ္မတ ရလေသကောက်ပလဲ ရလဒ်ကို တရာသဝင်အတည်ပဌု ရတယ်၊ အဲဒီအစည်သအဝေသကို အထက်လလဟတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ အဖဌစ် တာဝန်ယူရတဲ့ ဒုသမ္မတမိုက်ပင့်စ် က ကဌီသမဟူသကျင်သပရမယ်။ ထရမ့်က သူရဲ့ ဒုသမ္မတကို အဲဒီအစည်သအဝေသဖျက်သိမ်သဖို့ တိုက်တလန်သ တယ်။ ဒုသမ္မတက လက်မခံဘူသ။ သူ့ကို အခဌေခံဥပဒေက အပ်နဟင်သထာသတဲ့ တာဝန် အတိုင်သ လုပ်ရမယ်လို့ ပဌောပဌီသ အစည်သအဝေသခေါ်တယ်။

ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့နေ့လယ်မဟာ ထရမ့်က ဝါရဟင်တန်မဌို့တော်မဟာ လူထုအစည်သအဝေသ လုပ်ပဌီသ သူ့ကို ထောက်ခံသူတလေကို ဒီမိုကရက်တလေမဲခိုသတဲ့အကဌောင်သ၊ သူသာလ ျဟင် ရလေသကောက်ပလဲ အနိုင်ရ သူဖဌစ်တဲ့အကဌောင်သပဌောပဌီသ ဒီနေ့လုပ်မယ့် ရလေသကောက်ပလဲရလဒ်အတည်ပဌုတဲ့အစည်သအဝေသကို တာသဆီသရမယ်၊ “ ခင်ဗျာသတို့ အသေအကဌေ တိုက်ပလဲမဝင်ဘူသဆိုရင် အမေရိကန်နိုင်ငံဆိုတာ ရဟိမဟာ မဟုတ်တော့ဘူသ” လို့ ဟောပဌောခဲ့တယ်။

အဲဒီနောက်မဟာတော့ ထရမ့်ထောက်ခံသူ နဟစ်ထောင်ကျော်က လလဟတ်တော်အဆောက်အညထဲကို အတင်သဝင်ပဌီသ ပစ္စည်သတလေကို ဖျက်ဆီသတယ်။ ဒုသမ္မတ မိုက်ပင့်စ်ကို ဖမ်သပဌီသ ကဌိုသစင်တင်မယ် လို့ ကဌလေသကဌော်တယ်။ အဲဒီဖဌစ်စဉ်မဟာ ရဲတစ်ညသအပါအဝင် ငါသညသသေဆုံသပဌီသ ၁၃၈ ဩှ ဒဏ်ရာရ တယ်။ ရလေသကောက်ပလဲဆိုင်ရာအစည်သအဝေသကိုလည်သ ခေတ္တရပ်ဆိုင်သထာသလိုက်ရပဌီသ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက် ညဘက်မဟ ပဌန်ကျင်သပခဲ့ရတယ်။

အခု ကဌာသနာစစ်ဆေသမဟုတလေက အဲဒီဖဌစ်စဉ်မဟာ သမ္မတဟောင်သထရမ့် ပါဝင်ပတ်သက်မဟုတလေကို စုံစမ်သ စစ်ဆေသတာပဲဖဌစ်ပါတယ်။

အခုကဌာသနာစစ်ဆေသမဟုတလေမဟာ အမေရိကန်ပဌည်သူတလေနဲ့မီဒီယာတလေ စိတ်ဝင်စာသမဟုအခံရဆုံသက စုံစမ်သရေသကော်မတီရဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ရီပတ်ဘလီကင် အမတ် လစ်ဇ်ချေယင်နီပဲ။ လစ်ဇ်ချေယင်နီ ရဲ့ အဖေက သမ္မတဘုရ်ဟ (အငယ်) ရဲ့ ဒုတိယသမ္မတ အဖဌစ်တာဝန်ထမ်သဆောင်ခဲ့တဲ့ နာမည်ကဌီသ နီယို ကလန် ဆာဗေသတစ်ဝါဒီ ချေယင်နီ ဖဌစ်ပါတယ်။ လစ်ဇ်ကလည်သ သူ့အဖေလိုပဲ နီယိုကလန်ဆာဗေသတစ် ဝါဒီ ဖဌစ်ပဌီသ ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီထဲက ကလန်ဆာဗေသတစ်တလေရဲ့ အသည်သစလဲပေါ့။

ဒါပေမယ့် ၂၀၂၀ ရလေသကောက်ပလဲမဟာ ဒီမိုကရက်တလေမဲခိုသတယ်ဆိုတဲ့ ထရမ့်ရဲ့ စလပ်စလဲချက်တလေကို လစ်ဇ်ချေယင်နီက လက်မခံဘူသ။ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့ဖဌစ်စဉ်နဲ့ပတ်သက်ပဌီသ သမ္မတ ထရမ့်ကို အခဌေခံဥပဒေချိုသဖောက်မဟုနဲ့ စလပ်စလဲပဌစ်တင်ဖယ်ရဟာသနိုင်ဖို့ ဒီမိုကရက် လလဟတ်တော်အမတ်တလေရဲ့ ကဌိုသပမ်သမဟုကိုလည်သထောက်ခံခဲ့တယ်။

အဲဒီအချက်နဟစ်ချက်ကဌောင့် လစ်ဇ်ချေယင်နီကို ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီထဲက ကလန်ဆာဗေသတစ် ဝါဒီ တလေက အပဌင်သအထန်ဆန့်ကျင်လာကဌတယ်။ ထရမ့်ထောက်ခံသူတလေက အသက်အန္တရာယ်ကို ခဌိမ်သခဌောက်ခဲ့ကဌတယ်။ ပါတီခေါင်သဆောင်တလေက လစ်ဇ်ချေယင်နီကို အောက်လလဟတ်တော် ရီပတ်ဘလီကင် အမတ်အစုအဖလဲ့ မဟာ တာဝန်ယူ ထာသရတဲ့ အရေသပါတဲ့ရာထူသကနေ ဖယ်ရဟာသ လိုက်တယ်။

ဒါပေမယ့် လစ်ဇ်ချေယင်နီက ထရမ့်ရဲ့ ရူသရူသမိုက်မိုက် လုပ်ရပ်တလေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ သဘောထာသကို မပဌောင်သဘူသ။ ရီပတ်ဘလီကင် ခေါင်သဆောင်တလေကိုလည်သ ထရမ့်ကို ကာကလယ်နေရင် ပါတီ ကျဆုံသ သလာသလိမ့်မယ်လို့ သတိပေသတယ်။ ထရမ့်ရဲ့လုပ်ရပ်ဟာ အခဌေခံဥပဒေကို ကာကလယ်တာမဟုတ် ဘူှ။ အခဌေခံဥပဒေနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံရေသစနစ်ကို ဖျက်ဆီသဖို့ ကဌိုသစာသခဲ့တာဖဌစ်တယ်လို့ ထောက်ပဌတယ်။

အခု ဇလန် ၉ ရက်နေ့ ကဌာသနာစစ်ဆေသမဟု အဖလင့်မိန့်ခလန်သမဟာ လစ်ဇ်ချေယင်နီက သမ္မတ ထရမ့်ရဲ့ ဥပဒေနဲ့မညီတဲ့ အမိန့်တလေကို ငဌင်သဆန်ခဲ့တဲ့ ဒုသမ္မတ မိုက်ပင့်စ် နဲ့ ရဟေ့နေချုပ် ဝီလျံဘာသရ်တို့ရဲ့ အခဌေခံ ဥပဒေ အပေါ် သစ္စာစောင့်သိမဟုကို ချီသကျူသခဲ့တယ်။

လစ်ဇ်က “ ကျလန်မတို့က အခဌေ ခံဥပဒေကို ကာကလယ်စောင့်ရဟောက်ပါ့မယ်လို့ ကတိ သစ္စာ ပဌုထာသတာပါ။ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်၊ ပါတီ တစ်ခုကို ကာကလယ်စောင့်ရဟောက်ပါ့မယ်လို့ ကတိသစ္စာ ပဌုထာသကဌတာမဟုတ်ဘူသ။ အခဌေခံ ဥပဒေကို ကာကလယ်စောင့်ရဟောက်ဖို့ တာဝန်ရဟိသူတလေက အခဌေခံဥပဒေကို ချိုသဖောက် လို့မရဘူသ” လို့ပဌောခဲ့တယ်။

လစ်ဇ်ချေယင်နီက သူ့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို အပဌစ်တင်နေတဲ့ ရီပတ်ဘလီကင် အမတ်တလေကို လည်သ “ ရဟင်တို့တစ်တလေ ခုခံ ကာကလယ်ပေသမဟုနဲ့ မထိုက်တန်တဲ့သူကို ကာကလယ် မနေ ကဌ နဲ့၊ ထရမ့်က တစ်နေ့ အနိစ္စတရာသအတိုင်သ ပျောက်ကလယ်သလာသမဟာ။ ဒါပေမယ့် ရဟင်တို့ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာမဲ့တဲ့လုပ်ရပ် က ထာဝရ ကျန်နေလိမ့်မယ်” လို့ သတိပေသခဲ့တယ်။

ရီပတ်ဘလီကင်ပါတီခေါင်သဆောင်တလေနဲ့ အမတ်တလေကတော့ လစ်ဇ်ချေယင်နီနဲ့ပတ်သက် လာရင် တူသတူသခါသခါသပဲ။ သူတို့က လာမယ့် ၂၀၂၂ အောက် လလဟတ်တော်ရလေသကောက်ပလဲမဟာ လစ်ဇ်ချေယင်နီကို ရီပတ်ဘလီကင်အမတ်အဖဌစ်ကနေ ဖယ်ရဟာသနိုင်ဖို့ ကဌိုသစာသနေကဌတယ်။

လစ်ဇ်ချေယင်နီကတော့ အဲဒီစိန်ခေါ်မဟုတလေကို စိုသရိမ်ပုံမရဘူသ။ ရလေသကောက်ပလဲ ရဟုံသမဟာကို စိုသရိမ်ပဌီသ သူ့ရပ်တည်ချက်တလေကို မပဌောင်သဘူသ၊ “ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်အဖဌစ်မျိုသထပ်မဖဌစ်အောင် ကာကလယ် ဖို့ဆိုရင် ကျလန်မတို့ဟာ ပါတီစလဲတလေကို ဘေသဖယ်ထာသရလိမ့်မယ်” လို့ ပဌောတယ်။

လစ်ဇ်ချေယင်နီဟာ ယုံကဌည်ချက်အတလက် ဘယ်သူနဲ့မဆို စီသချင်သထိုသရဲတဲ့ “ရဟိတော့ရဟိတယ်၊ ရဟာသတယ်” ဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေသသမာသပဲ။

ဘယ်ကိုသလာသမလဲ မောင်ရေခဲ

အကျီ ၀လက်ရဟည်အဖဌူ၊ ပိုသတလဲလုံချည်နီညိုရောင်ကလက်စိပ်၊ လေသထောင့်ဆန်ဆန် ကိုင်သအနက် မျက်မဟန် နဲ့၊ လူကလည်သ လေသဆယ်ကျော် ဆိုတော့ သူ့ပုံက ပါမောက္ခ ပုံပေါက်နေတယ်။ တကယ် တော့လည်သ သူ့ဘဝရည်မဟန်သချက်က တက္ကသိုလ်မဟာ ဆရာလုပ်ဖို့ပဲ။ ဒါပေမယ့် ဘ၀ ဇာတ်လမ်သ အလဟည့် အပဌောင်သကဌောင့်သာ ဟိုတယ်လောကထဲရောက်လာတာ။

သူ့မိဘတလေက အညာဒေသမဌို့ကဌီသတစ်မဌို့က။ သူဆယ်တန်သအောင်တော့ ၁၉၈၇ ခုနဟစ်။ တက္ကသိုလ်တက်မယ်၊ ပဌီသရင် တက္ကသိုလ်ပညာရေသလောကထဲဝင်မယ် ဆို တာ သူ့အိပ်မက်။ ဒါပေမယ့် ၈၈ အရေသအခင်သဖဌစ်ပဌီသတော့ ကျောင်သတလေ ပိတ်လိုက်၊ ဖလင့်လိုက်နဲ့ ကျောင်သတက် ရတာအဆင်မပဌေတော့ဘူသ။ ဒီလိုနဲ့ အလုပ်လုပ်ဖို့ဖဌစ်လာတယ်။

အဲဒီအချိန်က ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်သတလေက စလုံသရေစပဲရဟိသေသတော့ အလုပ်ရဖို့ခက်တယ်။ ဒီလိုနဲ့ အလုပ်သမာသရုံသမဟာ မဟတ်ပုံတင်ပဌီသ အစိုသရအလုပ်ရဟာရတယ်။ အစိုသရအလုပ်ကလည်သ နေရာတစ် နေရာပေါ်ရင် လေ ျဟာက်တဲ့သူက ရာချီရဟိတော့ မလလယ်ဘူသ။ ဒါပေမယ့် ညသလေသတစ်ယောက်က ဌာန တစ်ခု မဟာ ရာထူသကဌီသကဌီသရထာသတော့ သူ့ကူညီစောင်မမဟုနဲ့ ညသလေသရုံသမဟာပဲ အငယ်တန်သ စာရေသအလုပ်ရတယ်။ ညသလေသက သူ့အနာသမဟာပဲ ခေါ်ထာသတော့ အလုပ်လုပ်ရတာလည်သ အခက် အခဲမရဟိဘူသ။ အဆက်အသလယ်ကောင်သရင် ဝင်လမ်သထလက်လမ်သ လလယ်တယ်ဆိုတဲ့ သင်ခန်သစာ ကို ပထမဆုံသနာသလည်ခဲ့တဲ့ အချိန်ပေါ့။

ညသလေသရုံသမဟာလုပ်နေရင်သနဲ့ အဝေသသင်တက်တယ်။ ဘလဲ့ရတယ်။ ဖဌစ်ချင်တဲ့ကျောင်သဆရာတော့ မဖဌစ်နိုင်တော့ဘူသ။ ဒီတော့ အစိုသရဝန်ထမ်သဆက်လုပ်မလာသ၊ ဘာ ဆက်လုပ်မလဲ၊ စဉ်သစာသရပဌီ။ အစိုသရ ဝန်ထမ်သမလုပ်ရင် ဘာဆက်လုပ်မလဲ ဆိုတာလည်သ ရေရေရာရာ မရဟိပဌန်ဘူသ။ နောက် ဆုံသတော့ အပဌင်မဟာ ရရာအလုပ်လုပ်ရင်သ အခလင့်အရေသရဟာမယ်ဆိုပဌီသ အစိုသရအလုပ်က ထလက်လိုက် တယ်။

ဒီလိုနဲ့ ရန်ကုန်ရောက်လာပဌီသ အလုပ်ရဟာတယ်။ သူငယ်ချင်သတစ်ယောက်အဆက်အသလယ်နဲ့ အစာသ အသောက်တလေ၊ ဟိုတယ်သုံသပစ္စည်သတလေ ဖဌန့်တဲ့ ကုမ္ဗဏီမဟာ အလုပ်ရတယ်။ ပစ္စည်သတလေလိုက်ပို့ ရင်သနဲ့ ဟိုတယ်ဝန်ထမ်သတလေနဲ့ မိတ်ဆလေဖဌစ်ပဌီသ သူတို့ဆီကနေ ဟိုတယ် လုပ်ငန်သ သဘောသဘာ ဝတလေကို သိလာတယ်။ မဟတ်မဟတ်ရရ အဲဒီအချိန်က Visit Myanmar Year 1996 အတလက် ပဌင်ဆင် နေတဲ့အချိန်ပေါ့။

ဒါ့ကဌောင့် ဟိုတယ်ဝန်ထမ်သဘဝကို ကူသပဌောင်သဖို့ ဆုံသဖဌတ်ပဌီသ ဟိုတယ်/ခရီသဝန်ထမ်သဟောင်သတလေ ဖလင့် ထာသတဲ့သင်တန်သကျောင်သမဟာ သင်တန်သတက်တယ်။ သင်တန်သဆင်သတော့ ရလဟေတောင်ကဌာသထဲက ဟိုတယ်အသေသလေသရဲ့ ဧည့်ကဌိုဌာနမဟာ အလုပ်ရတယ်။ နောက် ပဌည်လမ်သပေါ်က ဟိုတယ် အလတ်တစ်ခုကို ရောက်တယ်။ အဲဒီကနေ ပဌည်တလင်သလုပ်ငန်သရဟင်ကဌီသတစ်ယောက်ရဲ့ ဟိုတယ် မဟာ အလုပ်ရတယ်။ ဧည့်သည်တလေနဲ့ ဆက်ဆံရတာ၊ အကူအညီပေသရတာ ကို ကဌိုက်တဲ့အတလက် ဘယ်ဟိုတယ်ဖဌစ်ဖဌစ် ဧည့်ကဌိုဌာနမဟာပဲလုပ်တယ်။ တစ်နေ့ ဧည့်ကဌိုဌာန အကဌီသအကဲဖဌစ်ရမယ် ဆိုတာ သူ့အိပ်မက်ဖဌစ်လာတယ်။

အဲဒီဟိုတယ်က အိပ်ခန်သနဟစ်ရာလောက်ရဟိတာဆိုတော့ အဲဒီအချိန်က ဟိုတယ်ကဌီသစာရင်သဝင်ပေါ့။ ပိုင်ရဟင်ကလည်သ မင်သပေါက်စိုသပေါက် ဆိုတော့ တကယ့်နေရာကောင်သကို ရထာသတာ။ ပဌည်တလင်သရော၊ နိုင်ငံခဌာသသာသဧည့်သည်ပါမျာသတယ်။ ဒါပေမယ့် ပိုင်ရဟင်အတလက် က ဟိုတယ်က သူ့လုပ်ငန်သအမျာသကဌီသထဲက ငါသပလက်ရာ ငါသစာချထာသတဲ့ လုပ်ငန်သတစ်ခုပဲ။ အမဌတ် မျာသ တဲ့လုပ်ငန်သတလေဘက်ကို အာရုံစိုက်နေတော့ ဟိုတယ်ကို အဆင့်မဌဟင့်ဖို့ စိတ်မဝင်စာသဘူသ။ တိုသချဲ့ ဖို့ မကဌိုသစာသဘူသ။ ခရိုနီတလေရဲ့ သဘောထာသကို သိလာတဲ့နောက် ဒီဟိုတယ်မဟာ ဆက်နေရင် ဘ၀ တိုသတက်ဖို့မရဟိဘူသဆိုတာမဌင်တဲ့အတလက် ဒူဘိုင်သ က ဟိုတယ်တစ်ခုမဟာ အလုပ် သလာသ လုပ်လိုက် တယ်။

ဒူဘိုင်သမဟာ နဟစ်နဟစ်လောက်လုပ်ပဌီသတော့ ပဌန်လာတယ်။ နိုင်ငံတကာဟိုတယ်အတလေ့အကဌုံရလာ တဲ့ အတလက် ရန်ကုန်က နိုင်ငံတကာဟိုတယ်တစ်ခုမဟာ အလုပ်ရတယ်။ လူရောစိတ်ပါ လုပ်ငန်သထဲမဟာ နဟစ်မဌဟုပ်ထာသတဲ့အတလက် အခုအချိန်ထိ တစ်ကိုယ်တည်သ လူပျိုကဌီသပဲ။ မစလံလို့တော့ ဟုတ်ပုံမရဘူသ။ “အချစ်ကို တလေ့တော့ နောက်ကျနေပဌီ၊ ဒါပေမယ့် အရင်သနဟီသဆုံသ မိတ်ဆလေ၊ နာသလည်မဟုအရဟိဆုံသ သူငယ်ချင်သ အဖဌစ်ရဟိနေတုန်သပဲ” တဲ့။ နိုင်ငံတကာ အစည်သအဝေသတစ်ခု ကို အကဌောင်သပဌုပဌီသ သူတို့ နဟစ်ယောက်စတလေ့ပုံက ရိုသရိုသလေသနဲ့ ထူသဆန်သနေပါတယ်။

၂၀၁၁- ၂၀၁၉ကဌာသ ခရီသသလာသ တလေလည်သ ပိုမျာသ၊ နိုင်ငံတကာစီသပလာသရေသသမာသတလေလည်သ ခဌေချင်သလိမ်နေ၊ နိုင်ငံတကာဟိုတယ် ကဌီသတလေလည်သလာဖလင့်လို့ ဟိုတယ်လုပ်ငန်သ ရလဟေခေတ် ဖဌစ်နေချိန်မဟာ သူနောက်ထပ် နိုင်ငံတကာ ဟိုတယ်နဟစ်ခုမဟာပဌောင်သပဌီသအလုပ်လုပ်တယ်။ တတိယမဌောက်ဟိုတယ်ကိုရောက်တော့ ဧည့်ကဌို ဌာနမဟာ သူ့အထက်အရာရဟိဆိုလို့ တာဝန်ခံ နိုင်ငံ ခဌာသသာသတစ်ယောက်ပဲရဟိတော့တယ်။ သူ့ အတလက် အခလင့်အလမ်သတလေ လက်တစ်ကမ်သ ရောက်နေချိန်ပေါ့။

ဒါပေမယ့် ကျလန်တော်နဲ့သူ တလေ့တဲ့အချိန်မဟာတော့ ဟိုတယ် ရလဟေခေတ် က အငလေ့ပျံသလာသပဌီသ သူဟာ ဟိုတယ် ကျောက်ခေတ်လူသာသဖဌစ်နေပဌီ။ သူတို့ ဟိုတယ်ရဲ့ရဟေ့ရေသက မသေချာတော့ဘူသ။ ဟိုတယ်လုပ်ငန်သခလင်ထဲမဟာ နဟစ်နဟစ်ဆယ်ကျော်နေလာ ခဲ့ပဌီ ဆိုတော့ နိုင်ငံရဲ့ ပုံရိပ်က နိုင်ငံတကာ ခရီသသလာသလုပ်ငန်သအတလက် ဘယ်လောက်အရေသကဌီသတယ်ဆို တာ သူသိတယ်။ ဒါ့ကဌောင့် “ ပုံပျက် ပန်သပျက် ဖဌစ်သလာသပဌီ” လို့ စိတ်ပျက်လက်ပျက်ပဌောတယ်။

သူ့အနေနဲ့ အခု အသက်အရလယ်ရောက်မဟ နောက်ထပ် လုပ်ငန်သတစ်ခုပဌောင်သဖို့လည်သ မလလယ် တော့ဘူသ။ ဒါပေမယ့် ဟိုတယ်လုပ်ငန်သကိုရလေသချယ်မိတဲ့အတလက် နောင်တမရဘူသ၊ သူနောင်တ ရတာကတော့ “ နိုင်ငံရေသ” ပဲလို့ပဌောတယ်။ ဆယ်တန်သအောင်ပဌီသထဲက နိုင်ငံရေသဖဌစ်စဉ်မျိုသစုံ နဲ့ ကဌုံခဲ့ပေမယ့် မဆိုင်သလို နေခဲ့တယ်၊ မဲပေသချိန်ရောက်လို့ မဲပေသရင် ပဌီသပဌီလို့ထင်ခဲ့တယ်တဲ့။ “ကျလန်တော်တို့က အဆဲခံရတဲ့ Generation” တလေပေါ့လို့ မချိပဌုံသနဲ့ပဌောတယ်။

“ခင်ဗျာသ ဟိုတယ်လုပ်ငန်သထဲမဟာပဲ ဆက်နေမဟာလာသ၊ ဘာဆက်လုပ်မဟာလဲ”လို့မေသလိုက်တော့ တစ်ခုခုတော့ ရလေသရတော့မယ်လို့ ပဌော တယ်။ သူဘာကို ဆိုလိုတာလဲ ဆိုတာ တိတိကျကျ မပဌောဘူသ။ သူ့မျက်လုံသ တလေ ထဲမဟာတော့ အရိပ်တစ်ခု ဖဌတ်သလာသတာ မဌင်မိသလိုပဲ။

သူက နိုင်ငံရေသအကဌောင်သနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ ဆက်မပဌောတော့ပေမယ့် ကျလန်တော်ကတော့ ထုံသစံ အတိုင်သ “တကယ်လို့ ရလေသကောက်ပလဲဖဌစ်လာရင်မဲပေသညသမဟာလာသ” လို့ မေသလိုက်တယ်။ သူ တလေသလာသပဌီသ စဉ်သစာသနေတယ်။ ပဌီသတော့မဟ “ မဲရုံတော့သလာသမဟာပေါ့၊ ဒါပေမယ့် ဘောင်အပဌင်မဟာ တုံသထုခဲ့မယ်၊ ဘယ် ပါတီမဟ မပေသချင်တော့ဘူသ၊ ပယ်မဲလုပ်လိုက်မယ်” လို့ ဆိုတယ်။ ကျလန်တော်က ဥပဒေအရဆိုရင် မဲပေသချင် လည်သရတယ်၊ မပေသချင်လည်သရတယ်၊ မပေသချင်ရင် မဲရုံမသလာသနဲ့ပေါ့ လို့ ပဌန်ပဌောတော့ သူက “ ဒါ လေသတောင်မသိဘူသလာသ” ဆိုတဲ့ အပဌုံသနဲ့ ပဌန်ကဌည့်တယ်။ ဟိုသဝေသဝေသ တစ်နေရာက ဟေမာနေဝင်သရဲ့ “ ယုံလာသ” သီချင်သဖလင့်ထာသတာ ကဌာသမိသလိုပဲ။

ကျလန်တော်တို့ နဟစ်ယောက် ပဌောဖို့ စကာသကုန်သလာသပဌီသ အတလေသတလေနဲ့ ငဌိမ်နေကဌတယ်။ ခဏ နေ တော့ နဟုတ်ဆက်ပဌီသ ပဌန်သလာသတယ်။ ကော်ဖီဆိုင်ထဲကနေ ကိုယ်ဟန်မတ်မတ်၊ ခဌေလဟမ်သမဌန်မဌန် နဲ့ ထလက်သလာသတယ်။ ဆိုင်တံခါသဖလင့်ပဌီသ ပလက်ဖောင်သပေါ်ရောက်တော့ ဘယ်ဘက်သလာသရင် ကောင်သ မလဲလို့ ရပ်ပဌီသ စဉ်သစာသမနေဘူသ။ သူသလာသမယ့် လမ်သကို သူဆုံသဖဌတ်ထာသပဌီသတဲ့ ပုံစံနဲ့ ညာဘက် ကို ချက်ခဌင်သလဟည့်ထလက်သလာသတယ်။

ပေါက်ခေါင်သ သင်ခန်သစာ

လလန်ခဲ့တဲ့ ရဟစ်နဟစ် ၂၀၁၄ ခုနဟစ်မေလကုန်၊ ဇလန်လဆန်သမဟာ ပေါက်ခေါင်သမဌို့နယ်ထဲက ငါသမဌလေဇင်သ၊ ထန်သတပင်၊ ဓမ္မသော်ကျေသရလာတလေမဟာ ကျေသရလာလူထုနဲ့တလေ့ခဲ့တယ်။ ခရီသစဉ်အဆုံသမဟာ ကောင်သစီရလာလူထုနဲ့တလေ့ပဌီသ ပေါက်ခေါင်သ – အုတ်တလင်သ ကာသလမ်သအတိုင်သ နေပဌည်တော်ကို ပဌန်ခဲ့တယ်။

အခုခေတ် လူငယ်တလေအတလက် ပေါက်ခေါင်သ ဆိုတဲ့ နာမည်က ဘာမဟ ထူသခဌာသမဟု ရဟိမဟာမဟုတ်ဘူသ။ ဒါပေမယ့် မဌန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခသမိုင်သမဟာ ပေါက်ခေါင်သကနေ သင်ခန်သစာ ယူ စရာ အဖဌစ်အပျက်နဟစ်ခုရဟိတယ်။

ပထမတစ်ခုက သာယာဝတီထောင်နဲ့ပတ်သက်တယ်။ ၁၉ ၄၈ ခုနဟစ် လလတ်လပ်ရေသ ရပဌီသ တဲ့အခါ ဝန်ကဌီသချုပ် ညသနုရဲ့ ဖဆပလ အစိုသရက သာယာဝတီထောင်ကို ပုဒ်မ ၅ နိုင်ငံရေသ အကျဉ်သ သမာသ တလေထာသတဲ့ထောင်အဖဌစ်သတ်မဟတ်တယ်။ အဲဒီထောင်ကို အမျာသဆုံသရောက်တာက ကလန်မဌူ နစ် ပါတီဝင်တလေဖဌစ်ပါတယ်။ သာယာဝတီထောင်ကို ရောက်လာတဲ့ နိုင်ငံရေသအကျဉ်သသာသတလေ ကို ထောင်အာဏာပိုင်တလေက ညသကျိုသအောင်ဆိုပဌီသ ရက်ရက် စက်စက် နဟိပ်စက်ခဲ့တယ်။ သာယာဝတီ ထောင်မဟာ နိုင်ငံရေသအကျဉ်သသမာသတလေကို နဟိပ်စက်ပုံအကဌောင်သကို ကိုယ်တိုင် အကျဉ်သသာသ ဖဌစ်ခဲ့ တဲ့ ညသကျော်မဌသန်သက “ သာယာဝတီထောင်မဟ ငရဲခန်သမျာသ” ဆိုပဌီသ ၁၉ ၇၄ ခုနဟစ်မဟာ ရေသသာသ ထုတ်ဝေခဲ့တယ်။

၁၉ ၄၉ ခုနဟစ် ဧပဌီလ ၇ ရက်နေ့မဟာ သာယာဝတီမဌို့ကို ဗကပခေါင်သဆောင်တဲ့ တပ်ပေါင်သစု တပ်ဖလဲ့ တလေက သိမ်သပိုက်လိုက်တယ်။ ဧပဌီလ ၉ ရက်နေ့မဟာ သာယာဝတီထောင်ထဲက နိုင်ငံရေသအကျဉ်သ သာသတလေကို ပဌန်လလဟတ်ပေသတယ်။ နိုင်ငံရေသအကျဉ်သသာသတလေကို နဟိပ်စက်ရာမဟာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ သာယာ ဝတီထောင်ဝန်ထမ်သတလေကိုတော့ တပ်ပေါင်သစုတပ်ဖလဲ့တလေက ဖမ်သဆီသ ခုံရုံသတင်စစ်ဆေသ သေဒဏ် ပေသခဲ့ပဌီသ ပဌည်-ပေါက်ခေါင်သ ကာသလမ်သ အတိုင်သလာရင် ပေါက်ခေါင်သမဌို့မရောက်ခင် တလေ့ရတဲ့ တောင်စင်သဝတောင်ကဌာသမဟာ သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ် စီရင်ခဲ့တယ်။

ကျလန်တော်ပေါက်ခေါင်သကို ၂၀၁၄ ၊ ၂၀၁၉ နဲ့ ၂၀၂၁ ခုနဟစ်တလေမဟာ သုံသကဌိမ်ရောက်ခဲ့တယ်။ အဲဒီ ခရီသစဉ်တိုင်သမဟာ တောင်စင်သ၀ တောင်ကဌာသကို ဖဌတ်တိုင်သ “အစလယ်လိုသူက မိဖုရာသ၊ အသလာသစေခိုင်သ သူ မင်သဧကရာဇ် ၊ လေသပစ်သူ ဘုရာသကျလန်တော် ၊ ကဌံဖော် ကဌံဘက် သုံသယောက်အနက်မဟ ကံကလက် ကဌာသ၍ ငမိုက်သာသမုဆိုသ နင်ချည့်သေပေရော့” ဆိုတဲ့ ဆန္ဒန်ဆင်မင်သ ဝတ္ထုထဲက မုဆိုသရဲ့ စကာသကို သတိရမိတယ်။

ဒုတိယတစ်ခုက ဗကပ နဲ့ ပတ်သက်တယ်။ ၁၉ ၄၈ ခုနဟစ်က စပဌီသ ပေါက်ခေါင်သမဌို့နယ်ဟာ ဗကပ အမာခံနယ်မဌေ၊ ဗကပ စည်သရုံသရေသအင်အာသကောင်သတဲ့ နယ်မဌေအဖဌစ် ထင်ရဟာသခဲ့တာပါ။ ၁၉၆၅ ခုနဟစ်နောက်ပိုင်သရောက်တော့ ဗကပတလေက ပေါက်ခေါင်သမဌို့နယ်မဟာ တရုတ်ပဌည် ယဉ်ကျေသမဟု တော်လဟန်ရေသပုံစံ လဟုပ်ရဟာသမဟုတလေလုပ်တယ်။ မဌေရဟင်တလေ၊ ချမ်သသာတဲ့ လယ်သမာသလို့ သတ်မဟတ်ခံရသူတလေ၊ အစိုသရဒေါက်တိုင်လို့ သံသယရဟိသူတလေကို သုတ်သင်ရဟင်သလင်သခဲ့ တယ်။ အဲဒီလဟုပ်ရဟာသမဟုတလေအကဌောင်သကို အလင်သဝင် ဗကပဟောင်သတလေ ရေသသာသ ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ “ သခင်သန်သထလန်သ၏ နောက်ဆုံသနေ့မျာသ” ဆိုတဲ့ စာအုပ်မဟာ အကျယ်တဝင့်ဖော်ပဌထာသတယ်။

ဗကပထဲကနေ လက်နက်ချ အလင်သဝင်လာသူတလေရေသသာသတဲ့ စာအုပ်ဖဌစ်တဲ့အတလက် လလန် လလန် ကျူသကျူသရေသသာသမဟုတလေပါဝင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပေါက်ခေါင်သဒေသမဟာ အဲဒီလို ဖဌစ်ရပ် တလေ ရဟိခဲ့တယ်ဆိုတာတော့ အမဟန်ပဲ။

ဗကပတလေရဲ့ အာဏနီတည်ဆောက်ရေသလဟုပ်ရဟာသမဟုရဲ့ အကျိုသဆက်က လလတ်လပ်ရေသမရခင်ထဲက ဗကပကို ထောက်ခံခဲ့သူတလေ၊ အမာခံအဖဌစ်ကူညီခဲ့သူတလေပါ မဌေရဟင်၊ ချမ်သသာလယ်သမာသ၊ ဒေါက် တိုင် ဆိုတဲ့ ခေါင်သစဉ်အောက်ကနေ သုတ်သင်ရဟင်သလင်သခံလိုက်ရတာပါပဲ။ အဲဒီလို အလလန်အကျလံ လုပ်ဆောင် ချက်တလေကဌောင့်ပဲ ဒေသခံတလေရဲ့ ဆန့်ကျင်မဟုကို ခံရပဌီသ ဗကပတလေဟာ ပေါက်ခေါင်သ မဌို့နယ်ကို စလန့်လလဟတ်ခဲ့ရတယ်။

၂၀၁၄ နဲ့ ၂၀၁၉ ခရီသစဉ်တလေမဟာ ဆယ်ကျော်သက်အရလယ်ထဲက ဗကပတလေအတလက် စာပို့၊ ရိက္ခာ ပို့၊ သတင်သပို့ လုပ်ပေသခဲ့တဲ့ အဘကဌီသတလေနဲ့ စကာသပဌောခဲ့ရတယ်။ သူတို့က “ဗကပ တလေ စည်သဖောက်ပဌီသ ထမင်သကျလေသတဲ့သူကို ရန်ရဟာ လို့ ပေါက်ခေါင်သကနေ ပဌေသရတာ” လို့ပဌောတယ်။ အဘကဌီသတလေ စကာသ ကဌာသတော့ မော်စီတုန်သက တရုတ်ပဌည်သူတလေ နဲ့ တရုတ် ကလန်မဌူနစ် တပ်ဖလဲ့ဝင်တလေ ဆက်ဆံရေသကို ရေ နဲ့ ငါသ အဖဌစ် ဥပမာပေသခဲ့တာကို သတိရမိတယ်။

တောင်စင်သ၀ တောင်ကဌာသ၊ ရေနဲ့ငါသ ဆက်ဆံရေသ။ ယူတတ်ရင် ဆေသ၊ မယူတတ်ရင် ဘေသ ပေါ့။

ပဌည်နယ်အသစ်နဲ့ ၂၀၀၈

ငဌိမ်သချမ်သရေသဆလေသနလေသပလဲတလေနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ ပဌောဆိုဆလေသနလေသကဌတဲ့အခါ ၀ ပဌည်နယ် ဖလဲ့စည်သရေသ ကိစ္စ အကဌောင်သလည်သ ပါလာတယ်။ တကယ်တော့ ၀ တိုင်သရင်သသာသတလေသာမဟုတ်ဘူသ။ အနာဂတ်မဟာ ပဌည်နယ် မရသေသတဲ့ အခဌာသ တိုင်သရင်သသာသတလေကလည်သ ပဌည်နယ်အဆင့် တောင်သဆို တာတလေလည်သ ရဟိလာနိုင်တာပဲ။

ပဌည်နယ်အသစ်ဖလဲ့စည်သရေသလို့ ပဌောတဲ့အခါ ဘယ်တိုင်သရင်သသာသတလေက ပဌည်နယ် ရသင့်တယ်၊မရ သင့်ဘူသဆိုတာ မပဌောခင် လက်ရဟိအချိန်မဟာ အတည်ဖဌစ်နေဆဲ ၂၀၀၈ အခဌေခံဥပဒေမဟာ ပဌည်နယ် အသစ် ဖလဲ့စည်သ ရေသနဲ့ ပတ်သက်ပဌီသ ဘယ်လို ပဌဋ္ဌာန်သချက်တလေရဟိသလဲ၊ဘယ်သူ တလေက ပဌည်နယ် အသစ်ဖလဲ့စည်သရေသကို ဆုံသဖဌတ်ခလင့်ရဟိသလဲဆိုတာ အရင်သိထာသသင့်တယ်လို့ ထင် ပါတယ်။

၂၀၀၈ အခဌေခံဥပဒေရဲ့ တိုင်သဒေသကဌီသ ၊ ပဌည်နယ်ဖလဲ့စည်သမဟုက ၁၉ ၇၄ အခဌေခံဥပဒေပါ သတ်မဟတ် ချက်အတိုင်သပဲဖဌစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကဌောင့် ၂၀၀၈ အခဌေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ မဟာ ရဟိရင်သစလဲတိုင်သ(၇) တိုင်သကို တိုင်သ ဒေသကဌီသ (၇) ခု၊ ရဟိရင်သစလဲ ပဌည်နယ်(၇) ခုကို ပဌည်နယ် (၇) ခုအဖဌစ် ဖလဲ့စည်သမယ်၊ တိုင်သဒေသ ကဌီသ နဲ့ ပဌည်နယ်တလေဟာ အဆင့်အတန်သတူညီတယ်၊ တိုင်သဒေသကဌီသနဲ့ ပဌည်နယ်အမည်တလေကို လက်ရဟိအတိုင်သထာသမယ် လို့ ပဌဋ္ဌာန်သထာသတယ်။ ပုဒ်မ ၄၉ မဟာတော့ နိုင်ငံတော်ကို တိုင်သဒေသကဌီသ ၇ ခု၊ ပဌည်နယ် ၇ ပဌည်နယ်နဲ့ ပဌည်ထောင်စု နယ်မဌေတို့ဖဌင့် ပိုင်သခဌာသသတ်မဟတ်မယ်လို့ ဖော်ပဌပဌီသ လက်ရဟိ တိုင်သဒေသကဌီသနဲ့ ပဌည်နယ် ၁၄ ခု အမည်ကို ဖော်ပဌထာသတယ်။

ပုဒ်မ ၅၆ မဟာတော့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခလင့်ရတိုင်သ နဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခလင့်ရဒေသ တလေဖလဲ့စည်သတာကို ဖော်ပဌထာသတယ်။ အဲဒီပုဒ်မမဟာ ၀ ဒေသကို ၀ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခလင့်ရတိုင်သ အဖဌစ်ဖလဲ့စည်သပဌီသ နာဂ၊ ဓနု၊ ပအိုဝ်သ၊ ပလောင် နဲ့ ကိုသကန့်တို့ကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခလင့်ရဒေသမျာသအဖဌစ်သတ်မဟတ်ထာသ ပါတယ်။ အမျိုသသာသညီလာခံကို တက်ရောက်ခဲ့တဲ့ ရဟမ်သမဌောက် အထူသဒေသ (၂) ၀ တိုင်သရင်သသာသ လက်နက်ကိုင်အဖလဲ့ကိုယ်စာသလဟယ်တလေက ဝပဌည်နယ် ရရဟိရေသကို တင်ပဌခဲ့ပေမယ့် မရခဲ့ဘူသ။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခလင့်ရ တိုင်သအဆင့်ပဲရခဲ့တယ်။ တကယ်တော့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခလင့်ရတိုင်သ နဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခလင့်ရဒေသ ဆိုတာ နာမည်သာ ကလဲပဌာသတာပါ။ ဇယာသ(၃) မဟာပါတဲ့ ဥပဒေပဌုရေသ လုပ်ပိုင်ခလင့်က အတူတူပဲ။

အခဌေခံဥပဒေ အခန်သ ၂ နိုင်ငံတော် ဖလဲ့စည်သတည်ဆောက်ပုံ အခန်သမဟာ ပဌည်ထောင်စု နယ်မဌေ သတ်မဟတ်တာနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ ဖော်ပဌထာသပေမယ့် တိုင်သဒေသကဌီသ၊ ပဌည်နယ် အသစ်တစ်ခုကို ဘယ်လို ဖလဲ့စည်သရမယ်ဆိုတာ သီသခဌာသ ပဌဋ္ဌာန်သထာသ တာမရဟိဘူသ။ ဒါ့ကဌောင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခလင့်ရ တိုင်သ သို့မဟုတ် ဒေသတစ်ခုကို ပဌည်နယ်အဆင့်တိုသမဌဟင့် ဖလဲ့စည်သ မယ်ဆိုရင် အခဌေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ ၊ ၄၉ နဲ့ ၅၆ တို့ကို ပဌင်ဆင်နိုင်ရေသကို အရင်ဆောင်ရလက် ရမယ်လို့ပဲ နာသလည်မိပါတယ်။

အဲဒီလို ပဌင်ဆင်မယ်ဆိုရင် အခဌေခံဥပဒေပဌင်ဆင်ရေသနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ အခန်သ (၁၂ ) ဖလဲ့စည်သပုံ အခဌေခံဥပဒေ ပဌင်ဆင်ခဌင်သ အခန်သပါ ပဌဋ္ဌာန်သချက်တလေကို သိဖို့လိုပါတယ်။

အခန်သ ၁၂ ပုဒ်မ ၄၃၆ မဟာ ပဌည်ထောင်စုလလဟတ်တော် ကိုယ်စာသလဟယ်အာသလုံသရဲ့ ၇၅% ကျော်က ထောက်ခံတဲ့ အပဌင် ပဌည်လုံသကျလတ်ဆန္ဒခံယူပလဲမဟာ ဆန္ဒမဲပေသခလင့်ရဟိသူ အာသလုံသရဲ့ ထက်ဝက် ကျော်က ထောက်ခံမဟ ပဌင်ဆင်လို့ရမယ့် ပုဒ်မတလေကိုဖော်ပဌထာသတယ်။ အဲဒီပုဒ်မတလေထဲမဟာ ပုဒ်မ ၄၊ ၄၉ ၊ နဲ့ ၅၆ တို့ ပါတယ်။ ဒါ့ကဌောင့် ပဌည်နယ်အသစ် ဖလဲ့စည်သမဟု နဲ့ပတ်သက်ပဌီသ အခဌေခံဥပဒေပါ ပုဒ်မ သုံသခုကို ပဌင်ဆင် မယ် ဆိုရင် ပထမအဆင့် ပဌည်ထောင် စုလလဟတ်တော် ကိုယ်စာသလဟယ်အာသလုံသရဲ့ ၇၅% ကျော် ထောက်ခံမဟုကို အရင်ရဖို့လိုတယ်။ ပဌီသရင် ဒုတိယအဆင့် ပဌည်လုံသကျလတ် ဆန္ဒခံယူပလဲမဟာ မဲပေသခလင့်ရဟိသူ ထက်ဝက်ကျော်ရဲ့ ထောက်ခံမဟုကို ရရဟိဖို့လိုပါတယ်။ အဲဒီအဆင့် နဟစ်ဆင့်ကို ကျော်ဖဌတ်နိုင်မဟာ ပဌည်နယ်အသစ် ဖလဲ့စည်သရေသက အတည်ဖဌစ်မဟာပါ။

ဒီနေရာမဟာ နောက်ထပ်စဉ်သစာသရမယ့်အချက်တစ်ချက်ရဟိသေသတယ်။ အဲဒါကတော့ အသစ်ပေါ် ပေါက်လာမယ့် ပဌည်နယ်ရဲ့ နယ်နမိတ်နဲ့ အကျယ်အဝန်သဖဌစ်ပါတယ်။ ပဌည်နယ်အသစ်ဆိုတာက လက်ရဟိတိုင်သဒေသကဌီသ၊ ပဌည်နယ်တစ်ခုခုရဲ့ နယ်မိတ်ထဲကနေ ခလဲထုတ်ပဌီသ ဖလဲ့စည်သရမဟာဖဌစ်တဲ့ အတလက် တိုင်သဒေသကဌီသ၊ပဌည်နယ်တစ်ခုခုရဲ့ နယ်နမိတ်ကို ပဌင်ဆင်ရေသဆလဲရမဟာသာ ပဌည်နယ် အသစ်ကို ဖလဲ့စည်သလို့ရမဟာဖဌစ်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် တိုင်သဒေသကဌီသ သို့မဟုတ် ပဌည်နယ် တစ်ခု ရဲ့ နယ်နမိတ်ကို ပဌင်ဆင်မယ်ဆိုရင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲဆိုတာကို လေ့လာဖို့လိုပါတယ်

အခဌေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၃ မဟာ တိုင်သဒေသကဌီသ သို့မဟုတ် ပဌည်နယ်တစ်ခု ရဲ့ နယ်နမိတ်ကို ပဌင်ဆင် တဲ့ အခါ ဆောင်ရလက်ရမယ့် အဆင့်တလေကို ပဌဋ္ဌာန်သထာသတယ်။ အကျဉ်သချုပ်ပဌောရရင်

၁။ နယ်နမိတ် ပဌင်ဆင်တဲ့နေရာမဟာ အကျုံသဝင်တဲ့ မဌို့နယ်မဟာရဟိတဲ့ ဆန္ဒမဲပေသခလင့်ရဟိသူ ထက်ဝက် ကျော်က ထောက်ခံရမယ်။
၂။ မဌို့နယ်လူထုက သဘောတူရင် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်သဒေသကဌီသ သို့မဟုတ် ပဌည်နယ် လလဟတ်တော် ကိုယ်စာသလဟယ်တလေရဲ့ ဆန္ဒကိုရယူရမယ်။
၃။ တိုင်သဒေသကဌီသ သို့မဟုတ် ပဌည်နယ်လလဟတ်တော်ကိုယ်စာသလဟယ် စုစုပေါင်သရဲ့ လေသပုံ သုံသပုံနဲ့ အထက် ထောက်ခံမဟုရရင် သမ္မတ က ပဌည်ထောင်စုလလဟတ်တော်ကို တင်ပဌပဌီသ နယ်နမိတ် ပဌင်ဆင် ပေသရမယ်။
၄။ တိုင်သဒေသကဌီသ သို့မဟုတ် ပဌည်နယ်လလဟတ်တော်က သဘောမတူပေမယ့် ပဌည်ထောင်စုလလဟတ် တော်ကိုယ်စာသလဟယ်စုစုပေါင်သရဲ့ လေသပုံသုံသပုံ နဲ့ အထက်က ပဌင်ဆင်ဖို့ သဘောတူရင် ပဌင်လို့ ရတယ်။

ဒ့ါကဌောင့် အခဌေခံဥပဒေပါ ပဌဋ္ဌာန်သချက်တလေကို မူတည်ပဌီသ သုံသသပ်ရရင် တိုင်သဒေသကဌီသ သို့မဟုတ် ပဌည်နယ်အသစ် ဖလဲ့စည်သရေသဟာ ပဌည်ထောင် စုလလဟတ်တော်ကိုယ်စာသလဟယ်တလေ၊ ပဌည်လုံသကျလတ် ဆန္ဒခံယူပလဲမဟာ မဲပေသမယ့် ပဌည်သူတလေ အပဌင် သက်ဆိုင်ရာမဌို့နယ်က ပဌည်သူတလေ၊ တိုင်သ ဒေသ ကဌီသ သို့မဟုတ် ပဌည်နယ် လလဟတ်တော် ကိုယ်စာသလဟယ်တလေ အာသလုံသရဲ့ လုံလောက်တဲ့ ထောက်ခံမဟု ရရဟိအောင် ပူသပေါင်သ ညဟိနဟိုင်သ စည်သရုံသ ဆောင်ရလက်မဟ အကောင်အထည် ဖော်နိုင် မဟာဖဌစ်တယ်၊ စေတစ်လုံသပိုင်ရဟင်လို “ ဥုံဖလ၊ ဖဌစ်စေ သတည်သ” နဲ့ လုပ်လို့ရတဲ့ ကိစ္စမဟုတ်ဘူသ လို့ပဲ မဌင်မိပါတယ်။

ဒါကတော့ တိုင်သဒေသကဌီသ/ ပဌည်နယ်အသစ်ဖလဲ့စည်သရေသနဲ့ပတ်သက်ပဌီသ ပုဂ္ဂလိကသုံသသပ်ချက်ကို တင်ပဌတာပါ။ အခဌေခံဥပဒေပါ ပဌဋ္ဌာန်သချက်တလေအပေါ် အနက်ဖလင့်မဟုအပေါ်မူတည်ပဌီသ ကလဲပဌာသ တဲ့အမဌင်တလေရဟိနိုင်ပေမယ့် တစ်ယောက်၊ တစ်ဖလဲ့တည်သသဘောနဲ့ လုပ်လို့မရဘူသ၊ အဆင့်ဆင့် ဆောင်ရလက်ရမယ်ဆိုတဲ့အချက်မဟာတော့ အမဌင်တူနိုင်ကဌမယ်လို့ထင်ပါတယ်။

ကင်မ်ဂျုံအန် နဲ့ ဂျိုသဘိုင်ဒန်

အမေရိကန် သမ္မတဂျိုသဘိုင်ဒန်ဟာ မေလ တတိယပတ်ထဲမဟာ တောင်ကိုရီသယာသ နဲ့ ဂျပန်နဟစ်နိုင်ငံကို ငါသရက်ကဌာ သလာသရောက်ခဲ့တယ်။ အဲဒီခရီသစဉ်မဟာ ဘိုင်ဒန်က သူ့အနေနဲ့ တရုတ်နဲ့ မဌောက်ကိုရီသ ယာသနိုင်ငံတလေ အပေါ် ထာသရဟိတဲ့ သဘောထာသကို ထင်ထင်ရဟာသရဟာသထုတ်ဖော်ပဌသခဲ့တယ်။

ဘိုင်ဒန်ရဲ့ တောင်ကိုရီသယာသခရီသစဉ် အတလင်သထုတ်ပဌန်ခဲ့တဲ့ အမေရိကန် – တောင်ကိုရီသယာသ ပူသတလဲ ကဌေညာချက်မဟာ အမေရိကန် က တောင်ကိုရီသယာသနိုင်ငံကာကလယ်ရေသအတလက် အနုမဌူလက် နက်နဲ့ ဒုံသပျံကာကလယ်ရေသစနစ် အပါအဝင် အမေရိကန်ပဌည်ထောင်စုရဲ့ ကာကလယ်ရေသ စလမ်သပကာသအာသလုံသကို အသုံသပဌုမယ် လို့ ဖော်ပဌခဲ့တယ် ။ ဒါ့အပဌင် နဟစ်နိုင်ငံ စစ်ရေသလေ့ကျင့် မဟု တလေကို တိုသချဲ့နိုင်မယ့် နည်သလမ်သတလေကိုလည်သ ရဟာဖလေဖို့ သဘောတူခဲ့ကဌတယ်။

တောင်ကိုရီသယာသနိုင်ငံကာကလယ်ရေသအတလက် အနုမဌူလက်နက်ကို အသုံသပဌုဖို့ အသင့်ရဟိတယ် ဆိုတဲ့ ထုတ်ပဌန်ချက်က အတော်ဂယက်ရိုက်သလာသခဲ့တယ်။ အမေရိကန်သမ္မတ အဆက်ဆက်မဟာ ဒီသဘောထာသကို လူသိ ရဟင်ကဌာသ ထုတ်ဖော်ပဌောဆိုခဲ့တာမရဟိခဲ့တဲ့အတလက် အခုပဌောကဌာသချက်က မဌောက်ကိုရီသယာသနိုင်ငံကို စိန်ခေါ်လိုက် တဲ့ သဘောဖဌစ်ပါတယ်။ မဌောက်ကိုရီသယာသခေါင်သဆောင် ကင်မ်ဂျုံအန်ကလည်သ ဘိုင်ဒန်ရဲ့ အရဟေ့ အာရဟခရီသစဉ် အပဌီသမဟာပဲ တိုက်ချင်သပစ်ဒုံသပျံ တစ်စင်သ အပါအဝင် ဒုံသပျံ သုံသစင်သ စမ်သသပ်ပစ်လလဟတ်ပဌီသ တုန့်ပဌန်ခဲ့တယ်။

အတိတ်ကာလမဟာ မဌောက်ကိုရီသယာသနိုင်ငံက သူ့ရဲ့ အနုမဌူစီမံကိန်သနဲ့ တိုက်ချင်သပစ်ဒုံသပံျ စီမံကိန်သ တလေကို အမေရိကန်နဲ့ ဆလေသနလေသတဲ့နေရာမဟာ နိုင်ဖဲ အဖဌစ်ကိုင်ထာသပဌီသ အမေရိကန်နိုင်ငံက မဌောက်ကို ရီသယာသနိုင်ငံကို မတိုက်ခိုက်ဘူသ၊ အစိုသရ ပဌုတ်ကျအောင် မလုပ်ဘူသဆိုတဲ့ အာမခံချက်ကို ရနိုင်အောင် ကဌိုသစာသနေခဲ့တာပါ။

အခုတော့ ဘိုင်ဒန်က မဌောက်ကိုရီသယာသရဲ့ အနုမဌူလက်နက်ကို အမေရိကန်ရဲ့ အနုမဌူလက်နက်နဲ့ တုန့်ပဌန်ဖို့ အသင့် ရဟိကဌောင်သ ပဌောလာတဲ့အတလက် နဟစ်နိုင်ငံ ကဌာသ ကစာသပလဲပုံစံ ပဌောင်သသလာသ မယ့်အခဌေအနေရဟိပါတယ်။

ဘိုင်ဒန်ခရီသစဉ်က မဌောက်ကိုရီသယာသနိုင်ငံအရေသကို ကိုင်တလယ်ရာမဟာ အမေရိကန်တလေ ရင်ဆိုင် နေရတဲ့ စိန်ခေါ်မဟုကို ထင်ဟပ်နေတယ်။ စစ်အေသခေတ်လလန်ကာလမဟာ ကလင်တန်၊ အိုဘာသမာသ တို့က ချော့တစ်ခါ ခဌောက် တစ် လဟည့် မူဝါဒနဲ့ ချဉ်သကပ်ခဲ့တယ်။ ဘုရ်ဟ (အငယ်)ကတော့ တင်သတင်သမာမာ ကိုင်တလယ်ခဲ့ တယ်။ ထရမ့် ကတော့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေသ အခဌေခံနဲ့ ချဉ်သကပ်ကဌည့်ခဲ့တယ်။ အခု ဘိုင်ဒန်ကတော့ တုတ်ကဌီသကဌီသ ကိုင် ပဌီသ ချဉ်သကပ်မယ့် သဘော ထုတ်ပဌောခဲ့တယ်။ မဌောက်ကိုရီသယာသအပေါ် နောက်ထပ် ဒဏ်ခတ် ပိတ်ဆို့အမဟုအသစ်တလေတလေ ချမဟတ်မယ့် အလာသအလာလည်သရဟိတယ်။

မဌောက်ကိုရီသယာသနိုင်ငံကတော့ စီသပလာသရေသပိတ်ဆို့မဟုတလေကို ထည့်တလက်ပုံမရဘူသ။ ၁၉ ၉ ၄ ခုနဟစ်မဟာ မဌောက်ကိုရီသယာသနိုင်ငံကို သလာသရောက်ပဌီသ အခု ကင်မ်ဂျုံအန်ရဲ့အဖိုသ၊ ကင်မ်အီဆလန်သနဲ့ တလေ့ဆုံခဲ့တဲ့ အမေရိကန်သမ္မဟောင်သ ကာတာ ကတော့ သူရဲ့ “ Beyond the White House” အငဌိမ်သစာသ ဘ၀ အတလေ့အကဌုံစာအုပ်မဟာ မဌောက်ကိုရီသယာသခေါင်သဆောင်တလေက စီသပလာသရေသအရ ဒဏ်ခတ်အရေသယူ မဟုတလေကို လုံသဝဂရုမစိုက်ဘူသ၊ အဲဒီနည်သလမ်သက မဌောက်ကိုရီသယာသကို ဖိအာသပေသရာမဟာ အလုပ် မဖဌစ်ဘူသလို့ ရေသခဲ့တယ်။

တကယ်တော့ ကင်မ်ဂျုံအန်လို အာဏာရဟင်မျိုသတလေဟာ စီသပလာသရေသပိတ်ဆို့မဟုကဌောင့် သာမန် ပဌည်သူတလေ ဘယ်လောက်ဒုက္ခရောက်တယ်ဆိုတာ ထည့်စဉ်သစာသလေ့မရဟိဘူသ။ အောက်ခဌေလူထု ဘယ်လောက်ဒုက္ခရောက်ရောက် ထိပ်ပိုင်သအသိုင်သအဝန်သကို အခလင့်ထူသခံ လူတန်သစာသအနေနဲ့ နေ နိုင်အောင် ဖန်တီသထာသတယ်။ မဌောက် ကိုရီသယာသလို စီသပလာသရေသပိတ်ဆို့မဟုခံရလို့ အစစအရာရာ ခေတ်နောက်ကျ ရဟာသပါသနေတဲ့ နိုင်ငံ မဟာတောင် ကင်မ်မိသာသစုဟာ အနောက်နိုင်ငံထုတ်ပစ္စည်သတလေ၊ အစာသအသောက်တလေ၊ နန်သတော် ကဌီသတလေနဲ့ ဇိမ်ခံ နေ ကဌတာပဲ။

ဒ့ါကဌောင့်လည်သ အမေရိကန်နိုင်ငံထုတ် နိုင်ငံခဌာသရေသရာမူဝါဒဂျာနယ်ဆောင်သပါသရဟင် အန်ဒရေလန်သ ကော့ဗ်က ကင်မ်ဂျုံ အန် ရဲ့ အဓိက ရည်မဟန်သချက်က ကင်မ် မိသာသစုရဲ့ မျိုသရိုသစဉ်ဆက်ခေါင်သဆောင် မဟု ကို ဆက်ပဌီသ ထိန်သသိမ်သဖို့ပဲ။ ကင်မ်မိသာသစုဟာ သူတို့ရဟင်သန်ရေသအတလက် ဘာလုပ်ရမယ်ဆို တာ ကောင်သ ကောင်သသိတယ်၊ အကဌောက် တရာသရယ်၊ အခလင့်အရေသရယ်ကို သုံသပဌီသ အာဏာနိုင်ငံရေသကို လက်တလေ့ ကျကျ လုပ်တတ်သူတလေ ဖဌစ်တယ်လို့ ပဌောခဲ့တယ်။ သူထောက်ပဌတဲ့ အချက်က အတော်မဟန်တယ်ဆိုတာ အတိတ်က ဖဌစ်ရပ်တလေကို ကဌည့်ရင် သိနိုင်တယ်။

ဥပမာအာသဖဌင့် အနုမဌူလက်နက်ပိုင်ဆိုင်မဟ သူတို့အစိုသရ ဆက်ပဌီသ ရဟင်သန်နိုင်မယ်လို့ ယုံကဌည်တဲ့အတလက် မဖဌစ်မနေ အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့တယ်။ နည်သဗျူဟာအရ အချိန် ဆလဲ နိုင် ဖို့ အပေသအယူလုပ်တာမျိုသ ရဟိပေမယ့် ဘယ်လို ဖိအာသပေသမဟု ကဌောင့်မဟ နောက်မဆုတ်ဘူသ။ ဒါ့ကဌောင့်လည်သ ကင်မ်မျိုသဆက်သုံသခု ရောက်ချိန်မဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံအထိ ပစ်ခတ် နိုင်တဲ့ အနုမဌူထိပ်ဖူသတတ် တိုက်ချင်သ ပစ် ဒုံသပျံ ပိုင်ဆိုင် ထာသပဌီလို့ ယူဆ ရတဲ့အခဌေအနေကို ရောက်နေပဌီ။

နောက်တစ်ခါ ကင်မ်မိသာသစုဟာ တရုတ်နိုင်ငံက အရဟေ့ဥရောပမဟာဖဌစ်သလို မဌောက်ကိုရီသ ယာသ နိုင်ငံပဌိုလဲသလာသပဌီသ တရုတ်နယ်စပ်မဟာ အမေရိကန်သဌဇာခံနိုင်ငံတစ်ခု၊ အမေရိကန်တပ်ဖလဲ့တလေ အခဌေပဌုနိုင်မယ့် နိုင်ငံတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာမဟာကို မလိုလာသဘူသဆိုတဲ့ အချက်ကို ကောင်သ ကောင်သ သိပဌီသ သူတို့ အာဏာတည်မဌဲရေသအတလက် အသုံသချနေတယ်။ အခု လို အမေရိကန် – တရုတ် ဆက်ဆံရေသတင်သမာလာတဲ့အခဌေအနေက ကင်မ်မိသာသစုအတလက် အခလင့်အရေသကောင်သတစ်ခု ဖဌစ် နေပဌန်တယ်။

ဒီလိုပဲ အာဏာရပါတီနဲ့ စစ်တပ်ခေါင်သဆောင်တလေကိုလည်သ ကင်မ်အစိုသရသာ ပဌုတ်ကျသလာသရင် မင်သတို့လည်သ အကုန်ဒုက္ခရောက်မဟာဆိုတဲ့ စိုသရိမ်စိတ်ကို ရိုက်သလင်သထာသတဲ့ အတလက် ထိပ်ပိုင်သခေါင်သဆောင်တလေထဲမဟာ ကင်မ်ဂျုံအန် ကို မချစ်ပေမယ့် အောင့်ကာနမ်သနေရတဲ့ သူ တလေလည်သ ရဟိတယ်။

ဒါ့ကဌောင့် ဆောင်သပါသရဟင် လန်သကော့ဗ်က အမေရိကန် အစိုသရနဲ့ လလဟတ်တော်အသိုင်သအဝန်သက ကင်ဂျုံအန်ကို အူ ကဌောင်ကဌောင် အာဏာရဟင်လို့ သုံသသပ်နေတာကို လက်မခံ ဘူှ။ သူက အမေရိကန် အနေနဲ့ မဌောက်ကိုရီသယာသအနုမဌူပဌဿနာ ကို ဖဌေရဟင်သချင်တယ်ဆိုရင် ကင်မ် ဂျုံအန် ကို အူကဌောင်ကဌောင် အာဏာရဟင်အဖဌစ် မဌင်နေတာကို အရင် မေ့ပစ်ရ မယ်လို့ ဆိုတယ်။

သူက ကင်မ်ဂျုံအန်ဟာ အူကဌောင်ကဌောင် မဟုတ်ဘူသ။ သူူ့ အဖိုသနဲ့ အဖေလိုပဲ အာဏာတည်မဌဲရေသ အတလက် ဘာလုပ်ရ လုပ်ရ၊ ဘယ်သူ့ကို စတေသရ၊ စတေသရ ဆိုတဲ့ လက်မရလံ့ လူ၊ ကင်မ်ဂျုံအန်ကို အနိုင်ယူ နိုင်ဖို့ ဆိုရင် ကင်မ်ဂျုံအန်လို စဉ်သစာသကဌည့်၊ တလေသကဌည့်ပဌီသ အမေရိကန်ရဲ့ မဟာဗျူဟာ၊ နည်သဗျူ ဟာကို ရလေသချယ်ဖို့ အကဌံ ပေသခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပဌီသ သမ္မတ ထရူသမင်သကနေ ဘိုင်ဒန်အထိ အမေရိကန်သမ္မ ၁၄ ယောက်လုံသ သူအကဌံပေသ သလို လုပ်နိုင်ပုံမရသေသဘူသ။