ကျိုက္ကစံဘုရား

ဒီနေ့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၁၃ ရက်၊ ၁၃ -၄-၂၀၂၂ မှာ ကျိုက္ကစံ ဘုရားကို ဖူးမြော်ခဲ့ပါတယ်။

ကျိုက္ကစံဘုရားရဲ့ ဘွဲ့အမည်အပြည့်အစုံက “ ကျိုက္ကစံ ဆံတော်ရှင်စေတီတော်” ဖြစ်ပါတယ်။ ကျိုက္ကစံဘုရားဟာ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ မွန်ဘာသာနဲ့ ဘွဲ့တော်အမည်ရှိတဲ့ စေတီတော် တွေထဲက ထင်ရှားတဲ့ စေတီတစ်ဆူဖြစ်ပါတယ်။ ကျိုက္ကစံ ဆိုတာ မွန်ဘာသာအရ – ကျိုက် = ဘုရား၊ အရှန် = ရဟန္တာ ၊ ရဟန္တာများတည်ထားသည့်စေတီ၊ ကျိုက်အရှန် ကနေ ကာလ ကြာတော့ ကျိုက္ကစံ ဖြစ်လာတယ် လို့ မှတ်သားရပါတယ်။

ဘုရားရင်ပြင်မှာ စိုက်ထူထားတဲ့ ကျောက်စာအရ ကျိုက္ကစံစေတီတော်ကို မဟာသက္ကရာဇ် ၁၁၁ ခုနှစ်မှာ မြတ်စွာဘုရားက ရသေ့ခေါက် ကို ပေးသနားတော်မူတဲ့ ဆံတော်နှစ်ဆူ အနက် တစ်ဆူ ကို ဌာပနာပြီးတည်ထားခဲ့တယ်လို့ဖော်ပြခဲ့တယ်။ အဲဒီနောက်၊ သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၃၈ ခုနှစ် မှာ ရှင်ယသ ဦးစီးတဲ့ ရဟန္တာရှစ်ပါးက ဆံတော်ခြောက်ဆူ၊ ဓာတ်တော် ဆယ်ဆူကို ဌာပနာပြီး ဒုတိယအကြိမ်တည်ထားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ် ။ ဒုတိယအကြိမ်တည်ထားပြီးနောက်ပိုင်း ကျိုက္ကစံ စေတီတော်အခြေအနေကို ဖော်ပြထားတာ မရှိတော့ဘဲ ၁၈ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းပြင်ဆင်မှုတွေ ကို ပဲဖော်ပြထားတယ်။

၁၈ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြင်ဆင်မှုတွေကတော့ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ( ၁၇၅၃ ခုနှစ် ) မှာ စကု မြို့သား ရှင်သာရကိတ္တထေရ်၊ ၁၁၉ ၄ ခုနှစ် မှာ ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး မင်းလှရာဇာ၊ ၁၂၀၂ ခုနှစ် ( ပုဂံမင်းလက်ထက်) မှာ မဟာမင်းခေါင်ရာဇသူ ၊ ၁၂၅၉ ခုနှစ်မှာ ဗုဒ္ဓပဋိသင်္ခရဏ အသင်းတို့ရဲ့ ပြင်ဆင်မှုတွေဖြစ်ပါတယ်။

ကျိုက္ကစံစေတီတော်ကို လက်ရှိဉာဏ်တော်အမြင့် ၂၀၄ ပေ ရောက်အောင် ပြင်ဆင်ခဲ့တဲ့ ဘုရားဒါယကာ၊ ဒါယိကာမတွေကတော့ ရန်ကုန်မြို့ ပုဇွန်တောင်၊အိုးဘိုရပ်နေ ဦးစံဘို ၊ ဒေါ်ဒွေး ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၂၇၅ ခုနှစ် ( ၁၉ ၁၃ ခုနှစ် ) မှာ မူလစေတီတော်ကို ငုံပြီးတည်တယ်။ ၁၂၈၀ ပြည့်နှစ် တပို့တွဲလပြည့်ကျော်သုံးရက်နေ့မှာ ပြီးစီးတယ်။ ကုန်ကျစရိတ် တစ်သိန်း နှစ်သောင်း ကိုးထောင့် ရှစ်ရာ ငါးဆယ် လို့မှတ်တမ်းတွေမှာ တွေ့ရပါတယ်။

စေတီတော်မွမ်းမံပြင်ဆင်မှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ထူးထူးခြားခြားဖြစ်ခဲ့တာက တပို့တွဲလပြည့်ကျော် နှစ် ရက်နေ့ မြောက်ဘက်မုခ်ကနေ ထီးတော် တတိယဘုံဆင့်ကို တင်နေတဲ့အချိန်မှာ ထီးရထား ကြိုးပြတ်ပြီး ရထားပျံ နဲ့ လိုက်ပါသွားတဲ့ ထီးဆရာ ဦးဘိုးဘေ ပြုတ်ကျသေဆုံးခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ် ပါ။ အဲဒီအကြောင်းကို ပညာအလင်းသတင်းစာက “ နှစ်နာရီအခါကျတွင်မှ တတိယ ဘုံတင်၊ လေးစိပ်တွင်တစ်စိပ်ကြွင်းတော့မှ၊ နိမိတတ်ခင်းပြသည့်အသွင်။ ဥုးဘိုးတေ ခမြာပင်၊ မကြာခင်မြေခလို့။ ပြေမရဏ လားသူအမှန်၊ များမှုမကျန်။ ကြွေမလို့ သေရဟန်ငယ်၊ ဒေဝထံ ပြောင်းပြီထင့်လေး။” ( မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်း) လို့ ဖော်ပြခဲ့တယ်။

ကျိုက္ကစံဘုရားဟာ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ထဲမှာရှိတယ်။ မုခ်လေးမုခ်လုံးက တက်လို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ရတနာလမ်းဘက်က ဝင်ရတဲ့ အနောက်ဘက် မုခ်ကတော့ ကားရပ်ဖို့နေရာ ကျယ်ကျယ်ဝန်းဝန်းရှိတဲ့အတွက် ပိုပြီး အဆင်ပြေပါတယ်။ ( မြေပုံဖော်ပြထားပါတယ်။ )

ကျိုက္ကစံဘုရား ရင်ပြင်တော်ကတော့ ကျယ်ကျယ်ဝန်းဝန်းရှိတယ်။ အာရုံခံတန်ဆောင်းအပါအဝင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာအဆောက်အဦတွေကို အုတ်တံတိုင်းဘက်မှာ ကပ်ဆောက်ထားတယ်။ ဇနီးမောင်နှံ အမည်တူတဲ့ “ ဦးခင်မြင့်၊ ဒေါ်ခင်မြင့် အာရုံခံတန်ဆောင်း” ဆိုတာလည်း တွေ့ရ တယ်။ တစ်ချို့ အဆောက်အဦတွေက တောင်စောင်းမှာမေးတင်ဆောက်ထားတယ်။ ဆောက်လုပ်ဆဲ အဆောက် အဦတစ်ခုလည်းတွေ့တယ်။ ဒါပေမယ့်နောက်ထပ် တိုးချဲ့ဖို့ နေရာမရှိတော့ဘူး။

ရင်ပြင်မှာ ကျိုက္ကစံဘုရား ဒါယိကာမ ဒေါ်ဒွေးလှုဒါန်းတဲ့ တန်ဆောင်းနဲ့ ခေါင်းလောင်းကြီးတစ်လုံး ရှိတယ်။ တန်ဆောင်းမှာ “ အမေဒွေးခေါင်းလောင်း တန်ဆောင်းကြီး၊ မွမ်းမံပြုပြင် အလှုရှင် သင်္ဃန်းကျွန်းဈေး ( ယာယီ ) ဈေးသူဈေးသားများကောင်းမှု” လို့ စာတမ်းထိုးထားတယ်။
ခေါင်းလောင်းတန်ဆောင်းထဲက ကျောက်စာမှာတော့ ၁၉ – ၁ – ၂၀၁၁ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရေစက်သွန်းချ လှုဒါန်းပါသည်လို့ ရေးထားတယ်။ အနောက်ဘက် မုခ် ကဿပ မြတ်စွာဘုရားအာရုံခံတန်ဆောာင်းမှာလည်း “ ဆယ်ပြား တန်ဆောင်းကြီး၊ သင်္ဃန်းကျွန်းဈေး ဈေးသူဈေးသားနှင့်အများကောင်းမှု” လို့ စာတမ်း ထိုး ထားတာတွေ့တယ်။ ဆယ်ပြား တန် ဆောင်းဆိုထဲက အတော်ရှေးကျတဲ့ အချိန်က လှုဒါန်းခဲ့တာသေချာပါတယ်။

ခေါင်းလောင်းကြီးကို ဘာလို့ အမေဒွေးခေါင်းလောင်း လို့ခေါ်တာလဲ၊ ဘုရားဒါယကာ ဦးစံဘို နာမည် ဘာ့ကြောင့်မပါလဲ ၊ ခေါင်းလောင်းစာမှာ အလှုရှင်အမည်ဘယ်လိုရေးထားလဲ သိချင်လို့ ဖတ်ဖို့ ကြိုးစားတယ်။ တစ်ချို့နေရာတွေမျာ စာသား တွေ မှိန်ပြီးပျောက်သလောက်နီးနီးဖြစ်နေလို့ အပြည့်အစုံဖတ် လို့မရဘူး။ ရှေးခေါင်းလောင်း ရှိတဲ့ ဘုရားတွေမှာ ခေါင်းလောင်းစာတွေကို မှတ်တမ်းတင်ဖော်ပြထားပေးရင် သမိုင်းစိတ်ဝင်စားတဲ့ ဘုရားဖူးတွေ၊ သုတေသနသမား တွေအတွက် အကျိုးရှိမယ်။ ရွှေတိဂုံဘုရားမှာ ဆိုရင် ရှေးခေါင်းလောင်းတွေအများကြီးပဲ။

အမေဒွေးခေါင်းလောင်း အနားမှာ အုတ် အာရုံခံတန်ဆောင်းတစ်ခုရှိတယ်။ ရှေးလက်ရာပဲ။ အခုတော့ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ဘုရားတွေ အပူဇော်ခံထားတယ်။ အထဲမှာ တွေ့တဲ့ ဘုရားဝန်ထမ်း အမျိုးသမီးကတော့ ဒါဟာ ဒေါ်ပွားဇရပ်လို့ပြောတယ်။ ကျိုက္ကစံစေတီတော်သမိုင်း (၁၉ ၇၃) စာအုပ်မှာ ၁၂၈၀ ပြည့်နှစ် ဘုရားဒါယက ဦးစံဘို၊ ဘုရားဒါယိကာမ ဒေါ်ဒွေး တို့ ကျိုက္ကစံ ဘုရားကို ဉာဏ်တော်မြှင့်ပြီးပြန်လည်တည်ထားချိန်မှာ မင်းတုန်းမင်းကြီး ကုသိုလ်ဇရပ်ဟောင်း ကို ဒေါ်ပွားက ပြုပြင်ရန်နှိုးဆော်တဲ့အတွက် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့တယ်လို့ ရေးထားတယ်။ တကယ်လို့ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ အာရုံခံတန်ဆောင်းက မင်းတုန်းမင်းကြီး ကုသိုလ်တော်ဇရပ်ဆိုတာမှန်ရင် အများ ပြည်သူသိအောင် ဖော်ပြထားပေးထားဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

စေတီရင်ပြင် တနလာၤထောင့် အနားမှာ ကျောက်စာတိုက်တစ်ခုရှိတယ်။ သံတိုင်တွေ ကာထား တယ်။ “ ရန်ကုန်မြို့ အရှေ့မြောက် အရပ် ကျိုက်ကဆံဘုရား ကမ္ဗည်းကျောက်စာ” ( မူရင်း သတ်ပုံအတိုင်း) လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်ထားတယ်။ အပြင်ကနေ ဖတ်လို့ရသလောက် ဖတ်ကြည့် တာ ဒီကျောက်စာက ဘုရားဒါယကာ ဦးစံဘို၊ ဘုရားဒါယိကာမ ဒေါ်ဒွေး တို့ရဲ့ အလှုမှတ်တမ်းတင် ကျောက်စာပဲ။ သံတိုင်တွေကာထားလို့ တစ်မျက်နှာပဲ မြင်ရတဲ့အပြင် အပြည့်အစုံဖတ်လို့ မရဘူး။ ဒါပေမယ့် ကျောက်စာမှာ အလှုရှင်အမည်ကို “ဦးစံခို ၊ ဒေါ်ထွေး” လို့ ရေးထားတယ်။ အလှု ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမ တို့ လှုဒါန်းခဲ့သမ ျှ အ၀၀ကို ဖော်ပြထားတာတွေ့ရတယ်။

ကျွန်တော်ကတော့ ဆရာကြီးဒေါက်တာသန်းထွန်းရဲ့ဆောင်းပါး တွေကို ဖတ်ပြီးချိန်ထဲက ကျောက်စာတွေ့ရင် ဖတ်မှတ်လေ့လာချင်နေတာဆိုတော့ ဒီကျောက်စာ ကို အပြည့်အစုံကို ဖတ်ရရင်ကောင်းမှပဲလို့ တွေးမိတယ်။ ငါးထပ်ကြီး ဘုရားဂေါပက အဖွဲ့က ထုတ်ဝေတဲ့ ငါးထပ်ကြီး ဘုရားသမိုင်းစာအုပ်မှာ ငါးထပ်ကြီး ဘုရားကမ္ဗည်းကျောက်စာ ကို အပြည့်အစုံ ဖော်ပြထား ပေးထားတာ နမူနာယူစရာဖြစ်ပါတယ်။

ကျိုက္ကစံ ဘုရားရင်ပြင်မှာ မဏ္ဍပ်ထိုးထားပြီး သင်္ကြန်အကြိုနေ့ကနေ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ အထိ သီလပေးတရားပွဲ ရှိတဲ့အကြောင်းကြေညာထားပါတယ်။ ကျိုက္ကစံ ဘုရားရင်ပြင်က ကျယ်ဝန်းပြီး အာရုံခံတန်ဆောင်းတွေလည်းများတဲ့အတွက် မနက်စောစော တရားထိုင်၊ ပုတီးစိတ်၊ ပရိတ် ရွတ်ဖတ်ပူဇော်သူတွေလည်းများတာကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ အနောက်ဘက်မုခ် အဝင် လမ်း ဈေးတန်းက လက်ဖက်ရည်နှစ်ဆိုင်မှာလည်း လူတွေ စည်ကားနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ထိုင်ဖို့ မသင့်တော်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်အတော်များများကို မြင်ရတာကတော့ စိတ်မချမ်းမြေ့ စရာပါပဲ။

ဒေါ်ဒွေးခေါင်းလောင်း နဲ့ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ အာရုံခံတန်ဆောင်း
ဦးစံဘို၊ ဒေါ်ဒွေး အလှုမှတ်တမ်းကျောက်စာ
ဦးစံဘို၊ ဒေါ်ဒွေး အလှုမှတ်တမ်းကျောက်စာ

ကျိုက္ကလဲ့ဘုရား

ဒီနေ့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၁၂ ရက်၊ ၁၂ -၄-၂၀၂၂ မှာ ကျိုက္ကလဲ့ ဘုရားကို ဖူးမြော်ခဲ့ပါတယ်။

ကျိုက္ကလဲ့ဘုရားက ရန်ကုန်မြို့စွန်က ဘုရားလို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ရန်ကုန်- ပြည်ကားလမ်းအတိုင်း ထောက်ကြန့်ဘက်ကို ထွက်လာရင် ခရေပင်လမ်းဆုံကျော်တာနဲ့ မီးရထားခုံးကျော်တံတားကို ဖြတ်ရမယ်။ တံတားကျော်ပြီးရင် ဘယ်ဘက်မှာ ကျိုက္ကလဲ့ ဘုရားမုခ်ဦးနဲ့ ကားလမ်းရှိပါတယ်။ ( မြေပုံဖော်ပြထားပါတယ်။ )

မြန်မာနိုင်ငံ ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ် ( လှသမိန် ) စာအုပ်မှာတော့ ကျိုက္ကလဲ့ ဆိုတာ မွန်ဘာသာ နဲ့ ကျိုက် ဆိုတာ ဘုရား ၊ ဒေးကလဲ့ ဆိုတာ ပျောက်သောကုန်း ၊ “ ဘုရားပျောက်သောကုန်း” လို့ အနက်ဖွင့်ထားတယ်။

ဘုရားသမိုင်းနဲ့ပတ်သက်ရင်တော့ ဒဏ္ဍာရီ ဆန်ဆန်ပြောထားတာတွေ ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် စနစ် တကျ မှတ်တမ်းမှတ်ရာနဲ့ တွေ့တာကတော့ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၉ ခုနှစ် ( ၁၈၉ ၇ ခုနှစ်) မှာ ပေါက် ကုန်းကျေးရွာသားတွေက တောင်ကုန်းထိပ်က ချုံနွယ်တွေကို ရှင်းရင်းနဲ့ စေတီပျက်တစ်ဆူကို တွေ့တယ်။ အဲဒီစေတီပျက်ကို ဇီးကုန်း၊ ကြူစမ်း၊ အုတ်ဖို၊ ပေါက်ကုန်း ၊ စမ်းကြီးဝ၊ သာဓု ၊ မိချောင်းအိုင်၊ ဒညင်းကုန်း၊ သင်္ဃန်းကျွန်း၊ မင်္ဂလာဒုံ၊ စဉ့်ကူ၊ တောင်သူစု၊ သရက်ကုန်း ရွာ သားတွေ စုပြီးပြန်ပြင်တယ်။ စေတီပျက်ကို ပြင်တဲ့အချိန်မှာ မူလစေတီကို ဂဝံအုတ်တွေ နဲ့ တည်ထားခဲ့ကြောင်းတွေ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စေတီထီးတော်ကိုတော့သက္ကရာဇ် ၁၂၆၄ ခုနှစ်မှာ အုတ်ဖိုရွာ ဦးဘိုးလှိုင်၊ ဒေါ်အေးမြ၊ အမိ ဒေါ်ငြိမ်း၊ ဒေါ်ကျော့၊ ဒေါ်သော့ တို့က ကမကထပြုပြီး တင်လှုခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် နောက်မှတ်တမ်း တစ်ခုမှာတော့ ၁၂၆၆ ခုနှစ်မှာ ထီးတင်တယ်လို့ဖော်ပြထားပြီး ထီးဒါယိကာမ ဒေါ်ကျော့ တစ်ယောက် အမည်ကိုပဲဖော်ပြထားတယ်။ ဘုရားဝတ္တကမြေကိုတော့ ၁၉၂၈ ခုနှစ်မှာ ပဲခူး တိုင်းမင်း ကြီးက သတ်မှတ်ပေးပြီး အကျယ် ၂၁ ဧက ရှိပါတယ်။

၁၂၉ ၀ ပြည့်နှစ်မှာ ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတောင်တန်းအောက်လမ်းနေ ဘုရားဒါယိကာမ ဒေါ်ခ နဲ့ ဒေါ်ရင် တို့က ဘုရားကြီးရဲ့ လုံးပတ်တော်နဲ့ ပန်းတင်ခုံကို အသစ်ပြုပြင်တယ်။ ဘုရားကြီး လုံးပတ်တော်က ၁၁၀.၇ ပေရှိပြီး ဉာဏ်တော် အမြင့် ၉ ၆ ပေ ရှိတယ်။ ဘုရားကြီး ပြုပြင် ရာမှာ ကိုးထပ်ကြီး ဘုရားဒါယကာ မောင်ကျော်နဲ့ ဒါယိကာမ မလှကြီးတို့လည်း ကုသိုလ်ပါဝင်ခဲ့ပြီး အရံ စေတီ ၁၃ ဆူတည်ထားခဲ့တယ်လို့မှတ်တမ်းမှာတွေ့ရပါတယ်။ လက်ရှိ ကျိုက္ကလဲ့ စေတီတော်ဟာ ၁၂၉ ၀ ပြည့်နှစ်က ပြုပြင်ခဲ့တဲ့ ပုံစံအတိုင်းပဲ ရှိတယ်လို့ ယူဆရ ပါတယ်။

ကျိုက္ကလဲ့ စေတီရင်ပြင်ကတော့ နှောင်းခေတ်အလှုရှင်တွေရဲ့ တန်ဆောင်းတွေ၊ စေတီငယ်တွေနဲ့ ပြည့်လုနီးပါးဖြစ်နေပါပြီ။ အလှုရှင်တွေရဲ့ သဒ္ဓါထက်သန်မှုနဲ့ ရှေးဟောင်းလက်ရာများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန်လိုအပ်မှု၊ စေတီတော်ကို မြင်ကွင်းရှင်းရှင်း၊ ကြည်ကြည်လင်လင်၊အေး အေးချမ်းချမ်း ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်ရန် လိုအပ်မှု တွေ ကြားလွန်ဆွဲမှုကတော့ ဘုရားစေတီ အတော်များများမှာ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ စိန်ခေါ်မှုပါပဲ။

ဘုရားအာရုံခံတန်ဆောင်းထဲက မှန်စီရွှေချ အလှုရှင်အမည်တွေထဲမှာ “ သထုံ ပြည် ဆိုင်တောင် မှ ဘတော်ဘုရားကြီး နှင့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ဟော်နန်းက နောင်တော်ဘုရား ၊ အမတော် ဘုရား များနှင့် ဆွေတော်ရှစ်သောင်း မျိုးတော်ပေါင်းတို့ ကောင်းမှု၊ နတ်လူ သာဓု ခေါ်စေသော် ။ ရွှေ – ကျော့ – ဖော့ ” ဆိုတဲ့ စာသားကိုလည်း စိတ်ဝင်စားဖွယ်တွေ့ခဲ့ရတယ်။ ဘုရားရင်ပြင်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁၃၅ နှစ်ကျော်ပြီ ဆိုတဲ့ ခရေပင် ကြီးလည်း တွေ့ခဲ့တယ်။

ကျိုက္ကလဲ့ ဘုရားတောင်ကုန်းအခြေမှာ ရွှေကျင်တိုက် နဲ့မင်းကျောင်း ဆိုတဲ့ ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်း နှစ်ကျောင်းရှိတယ်။ ဘုရားပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေထဲမှာ သစ်ကြီး ဝါးကြီး တွေအတော်ကျန်သေးတယ်။ ဘုရားအဝင်လမ်းဝဲယာမှာသာ ကားဝပ်ရှော့တွေ၊ ဈေးဆိုင်တွေ ရှိပေမယ့် ဘုရားပတ်ဝန်းကျင်မှာတော့ တောရိပ်တောင်ရိပ်တွေနဲ့ အေးချမ်းပါတယ်။

ကျိုက္ကလဲ့ ဘုရားဟာ တောင်ကုန်းအမြင့်လေးပေါ်မှာ တည်ရှိပြီး တောရိပ်တောင်ရိပ်နဲ့ ဆိုတော့ ရွာဦးစေတီ နဲ့ပိုပြီးတူတယ်။ စေတီတော်ရင်ပြင်မှာသာ သာသနိက အဆောက်အဦတွေနဲ့ ပြည့်ကျပ်မနေဘူးဆိုရင် ဘုရားဖူးရတာ ပိုကောင်းမလားလို့လည်း တွေးမိတယ်။

ငါးထပ်ကြီးဘုရား

ဒီနေ့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၁၁ ရက်၊ ၁၁ -၄-၂၀၂၂ မှာ ငါးထပ်ကြီး ဘုရားကို ဖူးမေ ျှာ်ခဲ့ပါတယ်။

ငါးထပ်ကြီးဘုရားရဲ့ ဘွဲ့အမည်အပြည့်အစုံက “ မဟာသကျ အတုလ မာရ်အောင်ဘုရား” ဖြစ်ပါတယ်။

ငါးထပ်ကြီးဘုရားရာဇဝင်စာအုပ်မှာ ငါးထပ်ကြီးဘုရားလို့ ခေါ်တာဟာ မင်းရဲရန္တမိတ် ( ၁၀၁၀ – ၁၀၂၃) တည်ထားကိုးကွယ်တဲ့ စစ်ကိုင်းမြို့ ငါးထပ်ကြီးဘုရား ရုပ်ပွားတော်ကြီး ရဲ့ ပုံတော်ကို မှီငြမ်း ပြုပြီး တည်ထားတဲ့ အတွက်ကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ရေးထားပါတယ်။ ဒါဆိုရင် ဝါးငါးပြန် ငြမ်းထိုးရ လို့ ငါးထပ်ကြီးလို့ခေါ်တာက စစ်ကိုင်း ငါးထပ်ကြီး ဖြစ်မယ်ထင်တယ်။

ငါးထပ်ကြီးဘုရားဟာ ကိုးထပ်ကြီး ဘုရားလိုပဲ အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ်မှာ ပုဂ္ဂလိက အလှုရှင် တစ်ဦး တည်းက တည်ထားလှုဒါန်းတာဖြစ်ပါတယ်။

ငါးထပ်ကြီးဘုရားကို တည်ထားတဲ့ နှစ်က သက္ကရာဇ် ၁၂၆၂ ခုနှစ်၊ ၁၉၀၁ ခုနှစ် ဖြစ်တဲ့အတွက် ကိုးထပ်ကြီးဘုရား (၁၂၆၇ ခုနှစ် ) ထက်စောပါတယ်။ ငါးထပ်ကြီးဘုရားတည်ပြီးတဲ့အချိန်မှာ အောက်မြန်မာပြည်မှာ အကြီးဆုံး အုတ်အင်္ဂတေနဲ့ ပြုလုပ်တဲ့ ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဉာဏ် တော် ၅၉ ပေရှိပါတယ်။

ငါးထပ်ကြီးဘုရားရဲ့ ဘုရားဒါယကာ၊ ဒါယိကာမတွေက ဦးဘိုးအောင် နဲ့ဒေါ်စိမ်းရင် တို့ ဖြစ်ပါ တယ်။ ဘုရားတည်တဲ့အချိန်မှာ သူတို့ နှစ်ယောက်လုံးက အသက် သုံးဆယ်ကျော်ပဲ ရှိသေး တယ်။ ဦးဘိုးအောင်က အထည်အလိပ်ကုန်သည်ဖြစ်သလို ရွှေတိဂုံဘဏ္ဍာတော်ထိန်းအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ဖူးတယ်။ ဗြိတိသ ျှ အစိုးရက ခန့်အပ်တဲ့ သမာဓိ မြို့တော်ဝန်အဖြစ်လည်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ဖူးတယ်။

ဂန္ဓကုဋိ တန်ဆောင်းထဲမှာ အလှုရှင် ဘုရားဒါယကာ ဦးဘိုးအောင် နဲ့ ဒါယိကာမ ဒေါ်စိမ်း ရင်တို့ ရဲ့ ဓာတ်ပုံချိတ်ထားတယ်။ ဦးဘိုးအောင်ရဲ့ တစ်ကိုယ်လုံးပုံလည်း ရှိတယ်။ ရှေးမြန်မာဝတ်စုံ များနဲ့ ပီဘိ ရှေးမြန်မာလူကြီးလူကောင်းပုံပါပဲ။ ဦးဘိုးအောင်တို့ ဇနီးမောင်နှံဟာ သူ့ခေတ် သူ့အခါက ထိပ်ထိပ်ကြဲ ဇနီးမောင်နှံဖြစ်ပုံရပါတယ်။

ဘုရားဒါယကာ ဦးဘိုးအောင် ရဲ့ မိဘနှစ်ပါးဖြစ်တဲ့ ဦးဘေကြီးနဲ့ ဒေါ်အုန်းခိုင်တို့က သက္ကရာဇ် ၁၂၅၄ ခုနှစ် မှာ ရွှေတိဂုံစေတီ တော် အရှေ့ဘက် အရှေ့တောရ မှာ သီတင်းသုံးနေတဲ့ ဆရာတော်ကြီး ဦးအာသဘ ကို ဘုံငါးဆင့်ရှိတဲ့ အတုလရတနာ မဟာမင်္ဂလာဘုံကျော် ကျောင်း ကို ဆောက်လုပ်လှုဒါန်းတယ်။ အဲဒီကျောင်းကို တိုင်တစ်ရာကျောင်းလို့ခေါ်ကြတယ်။ အခုထိ ရှိ သေးတယ်။ ဒါပေမယ့် အဆောက်အဦအစိတ်အပိုင်းတစ်ချို့ပျက်စီးသွားတဲ့ အတွက် တိုင် ၇၂ တိုင်ပဲ ရှိတော့တယ်လို့ မှတ်တမ်းတစ်ခုမှာ တွေ့တယ်။ အဲဒီကျောင်းတိုက်ကြီးကို အခုအချိန်မှာ ငါးထပ်ကြီးကျောင်းတိုက်လို့ သိကြ ပေမယ့် တကယ်ကတော့ ငါးထပ်ကြီးဘုရားမတည်ခင်ထဲက ရှိခဲ့တဲ့ ကျောင်းတိုက်ဖြစ်ပါတယ်။

ဆရာတော်ကြီး ဦးအာသဘ ဟာ၁၂၅၅ ခုနှစ်မှာ သာသနာပိုင်ဆရာတော် က ရန်ကုန်မြို့ အပါအဝင် ဟံသာဝတီ နယ်လေးရပ် အတွင်းမှာ သာသနာရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စ များကို စီရင်ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့အတွက် ဂိုဏ်းအုပ်အဖြစ်တာဝန်ပေးခြင်း ခံရတဲ့အပြင် ၁၂၇၆ ခုနှစ်မှာ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့ဆက်ကပ်ခြင်း ခံရတဲ့ ဆရာတော်ကြီးဖြစ်ပါတယ်။

မိဘတွေက ကျောင်းဆောက်လုပ်လှုဒါန်းပြီး ရှစ်နှစ်အကြာ ၁၂၆၂ ခုနှစ် မှာ သားဖြစ်သူ ဦးဘိုးအောင်က ဆရာတော်ကြီးကို ခွင့်တောင်းပြီး ဆရာတော်ကြီးရဲ့ ကျောင်းအရာမ်မြေအတွင်းမှာ ငါးထပ် ကြီး ဘုရား ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီး ကို ဦးစီးတည်ထားတဲ့သူက ဆရာဉာဏ်တဲ့။ ဘုရားဒါယကာ ဦးဘိုးအောင်က ဆရာဉာဏ်ကို စစ်ကိုင်း မြို့အထိ ခေါ်သွားပြီး စစ်ကိုင်းငါးထပ်ကြီး ဘုရား ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကို နမူနာယူပြီး တည်ဆောက်စေ ခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။

ဘုရားတည်ကျောက်စာမှာတော့ ဘုရားတည်ဖို့အတွက် ငွေသားဒင်္ဂါးရေ လေး သောင်းရှစ်ထောင့် ငါးဆယ် သုံးစွဲခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားတယ်။ ဘုရားတည်တဲ့အချိန်က အခုလို သံတန်ဆောင်း မဟုတ်ဘူး။သစ်သားကျောင်းတော်ကြီးဖြစ်ပါတယ်။ ကာလကြာမြင့်ပြီး အဆောက်အဦများ ပျက်စီး လာတဲ့အတွက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှာ လက်ရှိမြင်တွေ့နေရတဲ့ သံတန်ဆောင်းအဖြစ် ပြင်ဆင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဂန္ဓကုဋိတိုက်ထဲမှာ ခေါင်းလောင်းကြီးတစ်လုံးလည်းရှိတယ်။ ဒီခေါင်းလောင်းကြီးကို ဘုရား တည်ပြီး လေးနှစ်အကြာ ၁၂၆၆ ခုနှစ်မှာ ဘုရားအလှုရှင် ဦးဘိုးအောင်၊ ဒေါ်စိမ်းရင် နဲ့ အလှုရှင် များစုပေါင်းသွန်းလုပ်ခဲ့ပြီး ကြေးချိန် ငါးထောင်၊ အမြင့် ရှစ်တောင်၊ လုံးပတ် ဆယ်တောင် တစ်မိုက်၊ အချင်းလေးတောင် လေးသစ်ရှိတယ်။ ခေါင်းလောင်းစာမှာ “ ဓမ္မ ဆောက်ဆူး ဖြည့်ဆီးဆူးလ ျှက် အထူးအကျိုးဆောင် မောင်ဘိုးအောင် နှင့် ယခေါင်ရေစက် သွေမကွက်ဘဲ ရွှေထက် စိန်စီ ရှိန်ရတီ နှင့် သိင်္ဂ ီ လှသွင် မစိန်းရင်တို့ ” ( မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်း) ဆိုပြီး ဖွဲ့နွဲ့ထားတာ နှစ်သစ်ဖို့ ကောင်းလှပါတယ်။

ငါးထပ်ကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးရဲ့ နောက်ဘက်မှာ ဂန္ဓကုဋိ တိုက်နဲ့ ဆက်နေတဲ့ တန်ဆောင်း တစ်ခု ရှိတယ်။ အလှုရှင်ကို အစွဲပြုပြီး ဒေါ်သော့ တန်ဆောင်းလို့ ခေါ်တယ်။ တန်ဆောင်းတိုင် တွေက ရှေးမှန်စီလက်ရာတွေဖြစ်ပါတယ်။ ပန်းခြူးပန်းနွယ်လက်ရာတွေနဲ့ ရုပ်တုတွေက ဇာတ် ကြီးဆယ်ဘွဲ့ ကို သရုပ်ဖော်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ပိတ်ထားတဲ့အတွက် အထဲတော့ ဝင်ကြည့်လို့ မရဘူး။

နောက်ထပ် ထူးခြားချက်တစ်ခုကတော့ ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးရဲ့ သစ်သားတံကဲတော်ကြီး ဖြစ် ပြီး မြန်မာနိုင်ငံက ဘုရားဆင်းတုတော်တွေမှာ ရှိတဲ့ သစ်သားတံကဲတော်တွေထဲမှာ အကြီးဆုံး ဖြစ် ပါတယ်။ ဒီတံကဲတော်ကတော့ ရှေးလက်ရာမဟုတ်ပါဘူး။ ၁၉ ၉ ၆ ခုနှစ် ဘက်စုံမွမ်းမံ ပြင်ဆင် ရေးပြုလုပ်ချိန်မှာ ထုလုပ်တပ်ဆင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ မှတ်တမ်းများအရ ကျွန်းသား ၂၄ တန်ကျော်သုံးခဲ့ရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ငါးထပ်ကြီး ဘုရားဟာ ငါးထပ်ကြီးကျောင်းတိုက်မြေထဲမှာရှိတဲ့အတွက် ငါးထပ်ကြီး ဆရာ တော်အစဉ်အဆက်က တာဝန်ယူစောင့်ရှောက်ခဲ့ပြီး ၁၉ ၈၁ ခုနှစ်ရောက်မှ ဂေါပက အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းတာဝန်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပါတယ်။

ငါးထပ်ကြီးဘုရားအနီးမှာ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ဆွေတော်မျိုးတော်တွေ သင်္ချ ိုင်း ရှိတယ် လို့ မှတ်သားဖူးတယ်။ မေးကြည့်တော့ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေထဲက ဖြတ်ပြီး ဆယ်မိနစ်လောက် သွားရမယ်လို့ ပြောတယ်။ အချိန်မရလို့ မသွားခဲ့ရဘူး။

ကိုးထပ်ကြီးဘုရား

ဒီနေ့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၁၀ ရက်၊ ၁၀ -၄-၂၀၂၂ ရက်နေ့မှာ ကိုးထပ်ကြီးဘုရားကို ဖူးမေ ျှာ်ခဲ့ပါတယ်။

ကိုးထပ်ကြီး၊ ငါးထပ်ကြီး ၊ ခြောက်ထပ်ကြီး စသည် ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှာ “ ထပ်ကြီး” ဝေါဟာရ ပါတဲ့ ဘုရား သုံးဆူရှိတယ်၊ “ ထပ်ကြီး” ဆိုတာက ဘုရားတည်တဲ့အချိန် ဝါးငြမ်း ဆင်တဲ့အခါ ဝါးကိုးပြန် ငြမ်းဆင်ရလို့ ကိုးထပ်ကြီးလို့ခေါ်တယ်၊ ခြောက်ပြန်ဆင်ရရင် ခြောက် ထပ်ကြီးလို့ ခေါ်တယ်လို့ လေ့လာမှတ်သားဖူးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကိုးထပ်ကြီးဘုရားမှာတွေ့ခဲ့တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးကတော့ ရုပ်ပွားတော် အတွင်း မှာ ဌာပနာ ကိုးထပ်ရှိလို့ ကိုးထပ်ကြီးလို့ ခေါ်တယ်ဆိုပြီး ပြောတယ်။ ကျွန်တော်က ဒါဆိုရင် ငါးထပ်ကြီး၊ ခြောက်ထပ်ကြီးဆိုတာက ဌာပနာ ငါးထပ်၊ ခြောက်ထပ်ရှိ လို့ခေါ်တာလားလို့ ပြန် မေးတော့ ရေရေရာရာမဖြေနိုင်ဘူး။ “ ထပ်ကြီး” ဝေါဟာရနဲ့ပတ်သက်ပြီး သိရှိသူများ မှတ်ချက် ပေးဆွေးနွေးစေချင်ပါတယ်။

ကိုးထပ်ကြီးဘုရားရဲ့ ဘွဲ့အမည်အပြည့်အစုံက “ အတုလာဓိပတိ မဟာမုနိသကျ ကိုးထပ်ကြီး ဘုရား” ဖြစ်ပါတယ်။

ဘုရားကြီးကို တစ်ဦးတည်းတည်ထားလှုဒါန်းတာက ဘုရားဒါယကာ ဦးကြင်၊ ဘုရားဒါယိကာမ ဒေါ်ငွေဇံ ဖြစ်ပြီး ဆက်လက်ပြုပြင်မွမ်းမံတာက သားဖြစ်သူ ဘုရားဒါယကာ မောင်ကျော် နဲ့ ဒါယိကာမ မလှကြီး တို့ဖြစ်ပါတယ်။

ဘုရားကြီးတည်ထားကိုးကွယ်ရတဲ့အကြောင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘုရားသမိုင်းမှာ ဘုရား ဒါယကာ ဦးကြင်နဲ့ ဒါယိကာမ ဒေါ်ငွေဇံ တို့က အခု ဘုရားကြီးရှိရာ ကုန်းမြေမှာ သီးနှံတွေ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင် စားသောက်တယ်။ သူတို့ နှစ်ယောက်က ဗားကရာတိုက် တတိယ ပဓာန နာယက ဆရာတော် ဦးအာစရ ရဲ့ ဒကာရင်းတွေဖြစ်ပါတယ်။

တစ်နေ့မှာ ဆရာတော် ဦးအာစရဟာ ထူးဆန်းတဲ့ အိပ်မက်မက်တယ်။ အိပ်မက်ထဲမှာ ဖားကို မြွေကလိုက်တယ်၊ နောက် တစ်ခါ ဖားက မြွေကို ပြန်လိုက်တယ်။ အခု ကိုးထပ်ကြီး ဘုရား တည်ထားတဲ့ ကုန်းတော်ပေါ် အရောက်မှာ ဖား နဲ့ မြွေ ဟာ အချင်းချင်း ရန်မမူတော့ဘဲ သင့်မြတ်စွာနေကြတယ်။ ဒါနဲ့ ဆရာတော် က ဒီကုန်းမြေဟာ ရန်ပြေငြိမ်းတဲ့ အောင်မြေ နေရာဖြစ်တယ်။ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးတစ်ဆူ တည်ထားကိုးကွယ် နိုင်ရင် အကျိုးရှိမယ် လို့ ဦးကြင်ကို မိန့်ကြားခဲ့တယ်။

အဲဒီနောက် ဦးကြင်နဲ့ ဒေါ်ငွေဇံဟာ ဘုရားတည်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေတုန်းမှာပဲ တစ်ညမှာ အလွန်ကျယ်တဲ့ ဖားအော်သံကြားရလို့ထွက်ကြည့်တယ်။ ဖားက အော်ရင်းနဲ့ ရှေ့က သွား၊ ဦးကြင် တို့က နောက်ကလိုက်ရင်းနဲ့ အခု ဘုရားကုန်းနေရာက တောင်ပို့ထဲကို ဝင်သွားတယ်။ အဲဒီ တောင်ပို့ကို တူးတော့ ဖားကို မတွေ့ဘဲ မြွေကြီးတစ်ကောင်တွေ့တယ်။ ဗုဒ္ဓတရားစာတွေရွတ် တော့ မြွေကြီးပျောက်သွားတယ်၊ ဆက်တူးတဲ့အခါ ကျွန်းသေတ္တာတစ်လုံးနဲ့ ရွှေချောင်းတွေ တွေ့ တယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဦးကြင်နဲ့ ဒေါ်ငွေဇံဟာ သူတို့ ဆန္ဒရှိတဲ့အတိုင်း ကိုးထပ်ကြီးရုပ်ပွားတော်မြတ် ကို တည်ထားကိုးကွယ်နိုင်ခဲ့တယ် လို့ ဖော်ပြထားတယ်။

ကိုးထပ်ကြီးဘုရားကို ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၇ခုနှစ်၊ဝါခေါင်လဆန်း(၁၀)ရက်၊ခရစ်နှစ် ၁၉၀၅ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၉ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နံနက် ၅နာရီ မှာ ပန္နက်တော်တင် မင်္ဂလာ ပြုလုပ်တယ်၊ ၁၉ ၁၀ ပြည့်နှစ်မှာ ပြီးစီးတယ်။ အဲဒီအချိန်က အခုလို ဂန္ဓကုဋီတန်ဆောင်းမရှိသေးဘူး။ ၁၉ ၁၅ ခုနှစ်မှာ ဦးကြင်ကွယ်လွန်ပြီးတဲ့နောက် သားဖြစ်သူ ဦကျော်က သံမဏိ သံပေါင်တွေကို ဗြိတိန်နိုင်ငံကနေ မှာပြီး အခု မြင်နေရတဲ့ ဂန္ဓကုဋီ တန်ဆောင်းကြီးကို ဆောက်လုပ်လှုဒါန်းခဲ့တာ လို့ ဘုရားသမိုင်းမှာ ဆက်ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဂန္ဓကုဋီ တန်ဆောင်း ရုပ်ပွားတော်ကြီးရဲ့ နောက်ဘက် ဗုဒ္ဓဖြစ်စဉ်တော်တွေ ပြသထားတဲ့ ဘေးနံရံ မှာ ကျောက်စာတစ်ချပ်ရှိတယ်။ ဘုရားဖူးအတော်များများ သတိထားမိမယ်မထင်ဘူး။ အဲဒီ ကျောက်စာမှာ “ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့ ၊ အတုလာဓိပတိ မဟာမုနိသကျ ဘွဲ့ပံသသော၊ ၉ ထပ်ကြီး ဘုရား နှင့် မိဘနှစ်ပါးတို့ ဂုဏ်ကို အာရုံပြု၍ ၁၂၈၁ ခု သီတင်းကျွတ်လပြည့် ၅ ကြိမ်မြောက် အထူး ကန်တော့ပွဲ အလှုမင်္ဂလာတွင် ဘတ်ကြားသောစာတမ်း” ( မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်း) လို့ ခေါင်းစဉ်တပ် ထားတယ်။

အဲဒီကျောက်စာအရ ဘုရားဒါယကာ ဦးကြင်နဲ့ ဘုရားဒါယိကာမ ဒေါ်ငွေဇံ တို့ဟာ ကြည့်မြင့်တိုင် မြို့၊ ဈေးကြီးရပ် အိမ်နံပါတ် ၁၃ မှာ နေခဲ့တယ်။ ကိုးထပ်ကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ်ရဲ့ ဉာဏ်တော် ၄၃ တောင် တစ်မိုက်၊ ပလ္လင်တော်အမြင့် ၄ တောင် တစ်မိုက် ရှိတယ်။

ဒေါ်ငွေဇံက သက္ကရာဇ် ၁၂၇၆ ခုနှစ် အသက် ၅၁ နှစ်မှာ မှာ ကွယ်လွန်တယ်။ သူကွယ်လွန်တော့ ကျန်ရစ်သူ မိသားစုက ၉ ရက် တိတိ အလှုလုပ်တယ်။ ငွေ ၇၀၀၀ ကုန်တယ်။ သံဃာတော် အပါးတစ်ရာကို လှုဖွယ်ပစ္စည်း တွေလှုဒါန်းတယ်။ အမြောက် ၂၅ ချက်ဖောက်ပြီး ဘုရားကြီးအနီးမှာ ဂူသွင်းသင်္ဂြ ိုဟ်တယ်။ ဂူပေါ် မှာ ဘုရားဘက်ကို မျက်နှာမူထားတဲ့ ဒေါ်ငွေဇံ ရုပ်တုကို ထားတယ်။

ဦးကြင်က ၁၂၇၇ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း ၂ ရက်နေ့ အသက် ၅၀ နှစ်မှာ ကွယ်လွန်တယ်။ သား မောင် ကျော်၊ ဇနီး မလှကြီး တို့က ၁၂ ရက် တိတိ အလှုလုပ်တယ်။ ငွေ တစ်သောင်းကျော်ကုန်တယ်။ သံ ဃာတော် ၁၀၁ ပါးကို လှုဖွယ်ပစ္စည်းတွေလှုဒါန်းတယ်။ အမြောက် ၃၅ ချက်ဖောက်ပြီး ဒေါ်ငွေဇံ ဂူ အနားမှာပဲ ဂူသွင်းသင်္ဂြ ိုဟ်တယ်။ ဂူပေါ် မှာ ဘုရားဘက်ကို မျက်နှာမူထားတဲ့ ဦးကြင် ရုပ်တုကို ထားတယ်။

မိဘနှစ်ပါးကွယ်လွန်တော့ ဘုရားဒါယကာ မောင်ကျော် နဲ့ ဒါယိကာမ မလှကြီး တို့က ဘုရားကြီးကို ဆက်ပြီး စောင့်ရှောက်တယ်။ တန်ဆောင်းထဲမှာ အိန္ဒိယက မှာပြီး ကျောက်ပြားခင်းတယ်၊ ည ၆ နာရီ ကနေ မနက် ၆ နာရီအထိ လ ျှပ်စစ်မီးပူဇော်နိုင်အောင် စီစဉ်တယ်။ ဘုရားပတ်ဝန်းကျင်မှာ ပန်းဥယျာဉ် လုပ်တယ်။ နမိတ်ကြီးလေးပါးပုံတွေထုတ်လုပ်တယ်။ အိန္ဒိယနဲ့ နီပေါနိုင်ငံက ဗုဒ္ဓဝင်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ နေရာတွေကို ဓာတ်ပုံရိုက်ပြီး ဘုရားဖူးတွေကြည်ညိုနိုင်အောင် ပြသထားတယ်။ ဘုရားဝင်းကို တံတိုင်းခတ်တယ်၊ အုတ်ချပ်ရေ လေးသိန်းကုန်တယ်။မိဘနှစ်ပါးကို အမှူးထားပြီး နှစ်စဉ် သီတင်းကျွတ် လပြည့်နေ့၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့၊ ပြာသိုလပြည့်နေ့၊ တပေါင်း လပြည့် နေ့၊ သင်္ကြန်ကာလ၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့ ၊ ဝါဆိုလပြည့်နေ့ ခုနှစ်ကြိမ် အလှုဒါနပြုလုပ်တယ် ။

ဂန္ဓကုဋီ တန်ဆောင်း နဲ့ပတ်သက်လို့ကတော့ ကျောက်စာမှာ ဦးကြင် ဒေါ်ငွေဇံတို့ရဲ့ လှုဒါန်းမှု အစုစုကို ဖော်ပြတဲ့အခါ “ အတုလာ ဓိပတိ မဟာမုနိသကျ ဘွဲ့ပုံသသော ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ ဝေနေ များဗိုလ်ခြေတို့ အကျိုးငှာ တည်ထား ပြုစုတော်မူလျက်၊ ယင်းဥဒ္ဒိသ ကိုယ်စား ရုပ်ပွား တော်ကြီး ကိမ်းဝပ်တော်မူရန် အဘိုးငွေ ( သုံးသိန်းကျော်ကုန်) မဟာ ဂန္ဓကုဋီ သံ တန်ဆောင်းတော်ကြီးနှင့်သံစောင်းတန်းတော်ကြီးများကိုဆောက်လုပ်လှုဒါန်းပူဇော်လေသတည်း” ( မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်း ) လို့ဖော်ပြထားတဲ့အတွက် ဘုရားသမိုင်းမှာပါတဲ့ သားဖြစ်သူလက်ထက်မှာ ဂန္ဓကုဋီ တန်ဆောင်း ဆောက်လုပ်ခဲ့ တယ်ဆိုတဲ့အချက်နဲ့တော့ ကွဲလွဲနေတယ်။ ဒီကျောက် စာက မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်ပြီး ငါးကြိမ်မြောက်အလှုပွဲမှာ ဘတ်ကြားခဲ့တဲ့ စာတမ်းကို မှတ်တမ်းတင် ထားတာဆို တော့ အချက်အလက်ပိုခိုင်လုံမလားလို့ ထင်ပါတယ်။

နောက်ထပ်ကျောက်စာတစ်ချပ်ကိုတော့ ဗားကရာလမ်းဘက်က တက်လာရင် စောင်းတန်းထိပ် ညာဘက်အခြမ်းမှာတွေ့ရတယ်။ အဲဒီကျောက်စာမှာ “ “ အတုလ ဓိပတိ မဟာမုနိသကျ ဘွဲ့တော် ရှိသော ကိုးထပ်ကြီး ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကို စောင့်ရှောက်ရန် တောင်ပြုန်းမင်းညီနောင်တို့အား ထားရှိ သည့် အမိန့်စာတမ်း” ( မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်း) လို့ခေါင်းစဉ်တပ်ထားတယ်။

ဒီကျောက်စာကို သားဖြစ်သူ ဘုရားဒါယကာ မောင်ကျော် နဲ့ ဇနီး ဘုရားဒါယိကာ မလှကြီးတို့က ၁၂၉ ၀ ပြည့်နှစ်၊တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၈ ရက် စနေနေ့မှာ ရေးထိုးတယ်။ ကျောက်စာမှာ မြန်မာ ပြည် ဝင်းဂိုဏ်း အထက်ဆရာကြီး ဆရာဘိုးနဲ့ ဘုရားဒါယက မောင်ကျော် တို့က ကိုးထပ်ကြီး ဘုရားကို ကူညီ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းဖို့ အတွက် တောင်ပြုန်းမင်းညီနောင်ကို နတ်ကွန်း ဆောက်ပြီး တာဝန်ပေးတဲ့အကြောင်းဖော်ပြထားတယ်။

အဲဒီလို စောင့်ရှောက်ရာမှာ လိုက်နာရမည့် စည်းကမ်းချက် ရှစ်ချက်ကိုလည်း ကျောက်စာမှာရေးထိုး ထားတယ်။ အဲဒီထဲမှာ ကိုးထပ်ကြီး ဘုရားဝင်းအတွင်းနဲ့ နတ်နန်းရှေ့မှာ သောက်စားမူးယစ်ခြင်း၊ နတ်ကန္နားပေးခြင်း၊ နတ်ကခြင်း၊ နတ်ပူးခြင်း၊ နတ်ထိန်း၊ နက်ကတော်လုပ်ခြင်း တို့ မပြုလုပ်ဖို့ တားမြစ်ထားတဲ့ စည်းကမ်းချက်တွေလည်းပါတယ်။ နံပါတ် ၈ အချက်မှာတော့ “ဤ ကိုးထပ်ကြီး မဟာရံ တံတိုင်းအတွင်း မြတ်စွာဘုရား တရားတော်နှင့် ဆန့်ကျင်၍ နှောက်ရှက်လာသသူ၊ ဖျက်ဆီး အပ်သောသူများကို တောင်ပြုန်းမင်းညီနောင်တို့က အောင်မြင်သော နတ်တန်ခိုးဖြင့် လွှမ်းမိုး ဖိစီး လျက် ဝေးကြီးဝေးအောင် လွှင့်ဆောင်ပယ်ရှားရမည်။” ( မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်း) လို့ တာဝန်ပေး ထားတယ်။

ဘုရားဒါယကာ မောင်ကျော်အလှု ကျောက်စာမှာတော့ ကိုးထပ်ကြီးဘုရားပတ်ဝန်းကျင်မှာ နန္ဒာဝန် ဥယျာဉ်ပမာဆန်းကြယ်စွာသော ပန်းဥယျာဉ်ကို တည်ဆောက်ထားတယ်လို့ပါပေမယ့် အခုတော့ နောက်ပိုင်း အလှုရှင်တွေ လှုဒါန်း ထားတဲ့ သာသနိကအဆောက်အဦတွေ၊ နတ်နန်းတွေ၊ ဈေးတန်း တွေနဲ့ ပြည့်နေတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီအဆောက်အဦတွေကြားထဲက ရသမ ျှနေရာလေးမှာ မြေယာ ရှုခင်းကို လှလှပပ ဖန်တီးထား တာလည်း တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒီမြေယာရှုခင်းတွေကို ထိန်းသိမ်းပေး နေတာက ဦးကျော်ဝင်းတဲ့။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်ထဲက ဒီတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့တာ၊ အခုအသက် ခုနှစ်ဆယ်ကျော်နေပြီ။ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် မူလ ဘုရားဒါယကာ၊ ဒါယိကာမတွေ ဖြစ်စေချင်တဲ့ ပန်းဥယျာဉ် လေးတစ်ခု ဆက်ရှိနေတာပဲ ကျေးဇူးတင်ရပါတယ်။

ကိုးထပ်ကြီးဘုရားကို မူလ ဘုရားဒါယက ဦးကြင်၊ ဒေါ်ငွေဇံတို့ရဲ့ သားစဉ် မြေးဆက်က မျိူးဆက် သုံးဆက်အထိ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့ပြီး ၁၉ ၇၁ ခုနှစ်မှာတော့ ဂေါပက အဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်းတာဝန်လွှဲပေးခဲ့ပါတယ်။

ကိုးထပ်ကြီးဘုရားအနီးက ဗားကရာတိုက်ဝင်းမှာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ၃၈ ကျောင်းရှိတယ် လို့သိခဲ့ ရတယ်။ ဗားကရာတိုက်သမိုင်းကို လေ့လာနိုင်ဖို့ ကြိုးစားပါဦးမယ်။

မူလဘုရားဒါယကာ ဦးကြင်၊ ဘုရားဒါယိကာမ ဒေါ်ငွေဇံ
သား ဘုရားဒါယက မောင်ကျော် နှင့် ဇနီး ဘုရားဒါယိကာမ မလှကြီး
ဘုရားဒါယိကာ ၊ ဒါယိကာမ မျိုးဆက်နှစ်ဆက် ရုပ်တု
ဘုရားဒါယကာ မောင်ကျော်၊ ဘုရားဒါယိကာမ မလှကြီး အလှု ကျောက်စာ
ကိုုးထပ္ၾကီးဘုုရားအား ေစာင့္ေရွာက္ရန္ ေတာင္ျပဳန္းမင္းညီေနာင္ကိုု တာ၀န္ေပးသည့္ ေက်ာက္စာ
၁၉ ၂၆ ခုနှစ်က ဗားကရာလမ်းက ဘုရားကုန်းနဲ့ အမြင့်အတူတူ ပဲရှိခဲ့တယ်။ နောက်မှ လမ်းကို နှိမ့်ပြီး ဖောက်လုပ်ခဲ့တာပါ။
၁၉ ၂၆ ခုနှစ်က ဗားကရာလမ်းက ဘုရားကုန်းနဲ့ အမြင့်အတူတူ ပဲရှိခဲ့တယ်။ နောက်မှ လမ်းကို နှိမ့်ပြီး ဖောက်လုပ်ခဲ့တာပါ။

ပင်စင် မနက်ခင်း

ပင်စင် ထုတ်တဲ့ အကြောင်းမပြောခင် ကိုယ့်ပင်စင်အကြောင်း အရင်ပြောမှဖြစ်မယ်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ကျွန်တော် တပ်မတော်က အငြိမ်းစားယူတဲ့အခါ တပ်မတော်ပင်စင်ကို မယူဘူး။ ကျွန်တော့်ရဲ့ တပ်မတော်သားလုပ်သက်ကိုပဲ အရပ်ဘက်ကို သက်တမ်းဆက်ပြီး ယူတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်ရဲ့ ပင်စင်အမျိုးအစားက မြို့ပြ ( လုပ်သက်ပြည့်) ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်က နှစ်သီးစားမဟုတ်သလို နိုင်ငံရေးပင်စင်ရတဲ့အထဲမှာလည်း မပါဘူး။

ပင်စင်ကို သင်္ကြန်မတိုင်ခင် တစ်ခါ၊ သီတင်းကျွတ်မတိုင်ခင် တစ်ခါ ထုတ်တယ်။ အရင်က တော့ ကိုယ်စားလှယ်နဲ့ ထုတ်ပေမယ့် ၂၀၁၉ ကစပြီး အငြိမ်းစားတွေရဲ့ ဘဝအမျိုးမျိုးကို မြင်နိုင် ကြားနိုင်အောင်နဲ့ ၊ ထောက်ခံစာတွေယူရတဲ့ အဖြစ်ကလွတ်အောင် ကိုယ်တိုင်ပဲ သွားထုတ်တော့ တယ်။

ပန်းဆိုးတန်းက ကားရပ်ဖို့နေရာအတော်ရှားတော့ ပင်စင်ထုတ်မယ်ဆိုရင် တက္ကစီ နဲ့ သွားတာ အကောင်းဆုံးပဲ။ ဒ့ါကြောင့် တက္ကစီငှားဖို့လမ်းထိပ်ထွက်တယ်။ လမ်းထိပ်ရောက်တာနဲ့ မောင်းလာနေတဲ့ တက္ကစီ သမားက သွားမှာလားလို့မေးတဲ့အနေနဲ့ လက်ညှိးထောင်ပြတယ်။ ခေါင်းငြိမ့်ပြလိုက်တော့ ထိုးရပ်တယ်။ ဈေးမေးတယ်။ အရင်ဈေးထက် တစ်ထောင်များတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုဆီဈေးနဲ့ဆိုရင် ဒီလောက်တော့ပေးရမှာပဲ။

တက္ကစီဆရာက လူပျော်ပဲ။ ယောက္ခမ ကားကိုမောင်းတာ ဖြစ်လို့ အုံနာကြေးစိတ်မပူရဘူးတဲ့။ အုံနာကြေးတစ်နေ့ ရှစ်ထောင်ဆိုပေမယ့် အဆင်ပြေသလို စုပေးလည်းရတယ်။ ကားမထွက်ဖြစ်ရင် ပေးစရာ မလိုဘူး။ကားထွက်လားမထွက်ဘူးလား၊ငွေဘယ်လောက်ရလဲဆိုတာ သူ့သမီးကနေ တဆင့် စာရင်း စစ်လို့ရနေလို့ ယောက္ခကလည်း စိတ်ချတယ်ဆိုပဲ။

ကားဆွဲရတာ ဘယ်လိုလဲ လို့ မေးတော့ “မဲနယ်ဆိုးထားတယ်” လို့ဖြေတယ်။ ဘာလဲဗျ လို့ ပြန်မေးတော့ “ ပြာနေတာလေ” တဲ့။ ဒါဖြင့် လူရောလို့ မေးလိုက်တော့ ခရီးသည်ရအောင် အသည်းအသန် ရှာနေရလို့ “ ပြာကလတ်စိန်” ဖြစ် နေသတဲ့။

၂၀၂၀ ကိုဗစ်မဖြစ်ခင်အချိန်တွေက ဆိုရင် တစ်နေ့ သုံးလေးသောင်း အသာလေးပဲ၊ နှစ်သစ်ကူး ညလိုမျိုးဆိုရင်တစ်နေ့လုံး၊တစ်ညလုံးဆွဲရင် တစ်သိန်းခွဲလောက်အထိ နေ့တွက်စီခဲ့ဖူးတယ်။ အခု လို သင်္ကြန်နားနီးရင်လည်း အကြိုနေ့လောက်အထိ ဆွဲလို့ကောင်းတယ်။ အခုတော့ သေချင် စော်နံနေပြီ လို့ ဆိုတယ်။

ဘဏ်ရောက်တော့ အလယ်ခေတ် ရဲတိုက်ကြီးရဲ့တံခါးနဲ့တူတဲ့ ဘဏ်တံခါး အမြင့်ကြီးက ပိတ်ထား တယ်။ တံခါးမှာ “ပင်စင်စားများသိသာရန်” ဆိုတဲ့ ကြော်ငြာစာရွက်တစ်ရွက်ကပ်ထားတယ်။ အဲဒီ ကြော်ငြာစာရွက်မှာ လစဉ် ၂၁၊ ၂၂ ၊ ၂၃ ရက်နေ့တွေမှာ နံနက် ၀၇၃၀ မှာ ထုတ်ပေးမယ် ။ ကျန်တဲ့ နေ့တွေမှာ ပုံမှန်ရုံးချိန်အတိုင်းထုတ်ပေးမယ်၊ ပင်စင်လစာကို နေ့လယ် တစ်နာရီ အထိပဲ ထုတ်ပေးမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ၁၂း၃၀ နာရီနောက်ဆုံးထားပြီးလာဖို့ ရေးထားတယ်။ လမ်းခရီးမှာ အကြောင်းမျိုးမျိုးကြောင့် ကြန့်ကြာပြီး အချိန်မီ မရောက်နိုင်ရင် ဖုန်းဆက်အကြောင်းကြား ပါဆိုပြီး ဖုန်းနံပါတ်တွေဖော်ပြထားတယ်။

ဘဏ်ရှေ့ လှေကားထစ်တွေမှာ ၊ ဘဏ်ဘေး အရိပ်ကောင်းတဲ့နေရာ တွေမှာ ရပ်နေ၊ ထိုင်နေတဲ့သူ နှစ်ဆယ်လောက်ရှိတယ်။ တစ်ယောက်တည်း ကိုယ်တိုင်လာတဲ့ သူရှိ တယ်။ အဖော်နဲ့လာထုတ် တဲ့သူရှိတယ်။ မိသားစုဝင်တွေထဲက ကိုယ်စားလှယ်လွှဲစာနဲ့ လာထုတ်တာလည်း ရှိတယ်။

ဒီမနက်ကိုယ်တိုင်လာထုတ်သူတွေထဲမှာ အမျိုးသမီးကြီးတွေများတယ်။ အများစုက အဖော်ပါ တယ်။ ကိုဗစ်ကာကွယ်ရေး နှာခေါင်းစည်းရော၊ ခေါင်းအကာအကွယ်ရော အပြည့်အစုံ ဝတ်ထား တဲ့ အမျိုသမီးကြီးနှစ်ယောက်ကတော့ သူငယ်ချင်းတွေဖြစ်မယ်။ တစ်ယောက်က ခြေထောက် တွေ အားနည်းနေလို့ထင်တယ်၊ တုတ်ကောက်နဲ့။ ပိုကျန်းမာပုံရတဲ့ အမျိုးသမီးကြီးက နင် နောက်က ဖြေးဖြေးလိုက်ခဲ့၊ ငါတန်းစီထားလိုက်မယ်ဆိုပြီးပြောနေတယ်။ အမျိုးသား ကြီး နှစ်ယောက်လည်း ဒီရောက်မှ ဆုံတာထင်တယ်။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဘက်တွေအကြောင်းပြောနေ တယ်။ အဲဒီထဲက တစ်ယောက်က လက်ထဲမှာ တာလီမှတ်တဲ့ စက်လေးနဲ့ ၊ စကားပြောနေ ရင်း နဲ့ တစ်ချောက်ချောက်နှိပ်နေတယ်။ ပုတီးစိတ်နေတာလား၊ တစ်ခုခုကို ရွတ်ဖတ်နေတာလား မသိနိုင်ဘူး။

ကိုးနာရီခွဲဖို့ ငါးမိနစ်အလိုမှာ ထိုင်စောင့်နေတဲ့၊ ရပ်စောင့်နေတဲ့ သူတွေ ဘဏ်တံခါးရှေ့မှာ စုလာ ကြတယ်။ တန်းစီတာမဟုတ်ပေမယ့် အချင်းချင်း ဘယ်သူ အရင်ရောက်တယ်ဆိုတာ သိနေတော့ ရှေ့နောက်အလိုက်သင့်နေပေးလိုက်တာပါပဲ။

ကိုးနာရီခွဲအတိအကျ ဘဏ်တံခါးပွင့်သွားတယ်။ ပင်စင်စားများနဲ့ အပေါင်းအဖော်များ ဘဏ်ထဲကို သွက်သွက်လက်လက် ၊ တုန်ချိချိ ပုံစံမျိုးစုံနဲ့ဝင်သွားတယ်။ ငွေထုတ်ကောင်တာရှေ့မှာတန်းစီ တယ်။ အဖော်ပါတဲ့သူတွေက ခုံတန်းမှာထိုင်စောင့်၊ အဖော်က တန်းစီပေါ့။

ကျွန်တော်နဲ့ ခုနက အမျိုးသားကြီးနှစ်ယောက်က ရှေ့နောက်။ တာလီမှတ်တဲ့ စက်နဲ့ လူက စက်လေးကို တစ်ချောက်ချောက် နှိပ်ရင်း၊ သူ့မိတ်ဆွေကို “ သင်္ကြန်အမီ လာထုတ်တာ၊ မထုတ်ရင် ရေပြတ်မှာဗျ” လို့ ပြောတယ်။ သူ့မိတ်ဆွေက “ ဟင် သင်္ကြန်ရေဖြတ်မှာလား” လို့ ပြန်မေးတော့ “ ဟာ ခင်ဗျားက အတော်ခေတ်အောက်တာပဲ၊ ပိုက်ဆံပြတ်မှာကို ပြောတာဗျ” လို့ မာန်တယ်။ ပြီးတော့ တစ်ချောက်ချောက်နဲ့ ဆက်နှိပ်နေတယ်။

ဘဏ်ဝန်ထမ်းတွေကလည်း စားပွဲခုံတွေမှာ စာရွက်စာတမ်းတွေ၊ ဖိုင်တွေနဲ့ ပြင်ဆင်နေတယ်။ ငွေ ထုတ်ကောင်တာမှာ အမျိုးသမီးနှစ်ယောက်ရှိတယ်။ ဘဏ်ဝန်ထမ်းတွေလည်း အရင်လို တူညီ ဝတ်စုံနဲ့မဟုတ်တော့ဘူး။ ရုံးတက်ရင် ရန်ရှာမယ်ဆိုတဲ့ သူတွေကို အပြစ်တင်ရမလား၊ ရန်ရှာ ခံရတဲ့ အခြေအနေရောက်အောင် လုပ်သူတွေကို အပြစ်တင်ရမလား။ လက်ညှိုးထိုးတာနဲ့ လက်ညှိုးကွေးတာပဲ ခေတ်စားနေပြီး လက်မလည်း မထောင်နိုင်၊ လက်ခလယ်လည်း လယ်လယ်မသွားနိုင်၊ လက်သူကြွယ်လည်း ရတနာမကြွယ်နိုင်၊ လက်သန်း လေးလည်း မျက်နှာငယ်နေရတဲ့ခေတ်မှာ လူဖြစ်ရလေ တို့တစ်တွေ သည် xxx။

ငွေထုတ်ကောင်တာက အမျိုးသမီးနှစ်ဦးအသင့်ဖြစ်တာနဲ့ ပင်စင်ထုတ်ပေးတဲ့ လုပ်ငန်းစတယ်။ ကောင်တာရှေ့မှန်ပေါက်အဝိုင်းလေးထဲကနေ အီးပင်စင်ကတ်ပြားလေး ထိုးပေးရတယ်။ ကိုယ်စား လှယ်ဆိုရင် ကိုယ်စားလှယ်လွှဲစာနဲ့ မှတ်ပုံတင်ပါတွဲပေးရတယ်။ ဝန်ထမ်းအမျိုးသမီးက အဲဒါတွေ ကို ယူ၊ ကိုယ်တိုင်လာသူဆိုရင် ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းယူနိုင်ဖို့အတွက် နှာခေါင်းစည်းကို ချွတ်ခိုင်း တယ်။ ပြီးရင် ကတ်ပြားဖတ်တဲ့စက်မှာ ကတ်ပြားကို ဖတ်တယ်။ စက်ထဲက ထွက်လာတဲ့ စလစ် နှစ်ရွက်ကို သူ့ညာဘက်အပေါက်ထဲကနေ အပြင်ပြန်ထုတ်ပေးပြီး လက်မှတ်နှစ်ချက် ထိုးခိုင်း တယ်။ ကိုယ်စားလှယ်ဆိုရင် အဲဒီစလစ်နှစ်ရွက်ကို ကိုယ်စားလှယ်လွှဲစာနဲ့တွဲချုပ်တယ်။ နောက် ဆုံးမှာ အီးပင်စင်ကတ်ပြား၊ မှတ်ပုံတင်စတာတွေကို ပြန်ပေးပြီး ကတ်ပြားတွေပြန်ပေးပြီ နော် လို့ သတိပေးတယ်။ ပင်စင်ထုတ်မယ့်လူက စလစ်ပြားနှစ်ရွက်ကို ယူပြီး ငွေထုတ်မယ့် အပေါက်မှာ သွားတန်းစီရတယ်။

ဒီဝန်ထမ်းအမျိုးသမီးက သူ့အလုပ်တော့ သူ အတော်ကျွမ်းကျင်ပုံရတယ်။ သူပြောရမယ့် စကား တွေကို ဆက်တိုက် ပြောတယ်။လက်ကလည်း ကတ်ပြားဖတ်လိုက်၊ ကွန်ပျူတာနှိပ်လိုက်နဲ့ ဇယ် ဆက်သလို၊ ဒီကြားထဲ ဘယ်ဘက်လက်က စားပွဲပေါ်တင်ထားတဲ့ ပေါင်မုန့်ကို လှမ်းယူပြီး စား လိုက်သေးတယ်။ ဒီအမျိုးသမီးက စိတ်လည်း အတော်ရှည်တယ်။ ပင်စင်စား အများစုက နှေးနှေး ကွေးကွေး ၊ လေးလေးပင်ပင်၊ မကြားတကြားဆိုတော့ နှစ်ခါ သုံးခါ ထပ်ပြောရပေမယ့် အပြုံး မပျက်ဘူး။

ငွေထုတ်ပေးတဲ့ ဝန်ထမ်းအမျိုးသမီးလည်းတော်ပါတယ်။ တစ်ချို့အမကြီးတွေက ငါးထောင်တန် မလိုချင်ဘူး။ တစ်ထောင်တန်တွေပဲ ပေးပါဆိုလည်း စိတ်ရှည်ရှည်နဲ့ ပြန်လုပ်ပေးရှာပါ တယ်။ ကျွန်တော်လည်း ကိုယ့်အလှည့်ရောက်တော့ ကတ်ပြားပေး၊ စလစ်ယူ၊ ငွေထုတ်ဖို့တန်းစီ၊ ငွေ ထုတ်ပေါ့။ ဘဏ်ထဲ ဝင်ပြီး ၄၅ မိနစ်ကြာတော့ အားလုံးပြီးပြီ။ ဝန်ထမ်းအမျိုးသမီးကို ကျေးဇူး တင်ကြောင်းပြောပြီး အပြင်ပြန်ထွက်ခဲ့တယ်။

ဘဏ်ရှေ့တည့်တည့်မှာ ကားနောက်ဖုံးဖွင့်ပြီး ကားဆရာ ထိုင်နေတဲ့ တက္ကစီတစ်စီးတွေ့တယ်။ ဈေးမေး တယ်။ သူပြောတဲ့ဈေးက အလာထက် ငါးရာပိုများနေတယ်။ ဈေးဆစ်တော့ ရတယ်။ ကားထွက် ပြီး ခဏကြာတော့ ကားဆရာဆီကို ဖုန်းဝင်လာတယ်။ ဟိုဘက်က ပြောတာကို နားထောင်ပြီး အင်း ၊ အင်း ဆိုပြီး တုန့်ပြန်တယ်။ ပြီးတော့ အေးအေး ငါ နည်းနည်းစောပြန် ခဲ့မယ်လို့ ပြောပြီး စကားဖြတ်လိုက်တယ်။ ဖုန်းဘေးချပြီး သက်ပြင်းရှည်ကြီးချတယ်။ “မလွယ်ဘူး” လို့ သူ့ဘာ သာ သူပြောတယ်။

ကျွန်တော် သူ့ကို ကြည့်နေမှန်းသိတော့ အိမ်က ဆက်တာ၊ ကလေးရင်ကြပ်နေလို့ ဆိုပြီးပြော တယ်။ ကလေးက ရင်ကြပ်တတ်တော့ အချိုနဲ့ မတည့်ဘူး။ အဖိုးအဖွားတွေက အလိုလိုက်ပြီး မုန့်ချိုတွေ ကျွေးတော့ ခဏခဏ ရင်ကြပ်တယ်။ ဖြစ်ရင် အထူးကုဆေးခန်းပြေးရတယ်။ ဖြစ်ပြီ ဆိုရင် စမ်းသပ်ခ တင် တစ်သောင်းနှစ်ထောင်၊ ဆေးဝယ်ရတာမပါသေးဘူး။ အရမ်းကြပ်လို့ ဂေါက်ရှုရရင် တစ်သောင်း။ ကားဆွဲကောင်းနေရင်တော့ ပြဿနာမရှိဘူး။ အခုကတော့ လူလည်း ပရုတ်လုံး ဖြစ်နေပြီလို့ ပြောတယ်။ အင်း ပရုတ်လုံးကတော့ သူတစ်ယောက်တည်း မဟုတ် လောက်ဘူး။ ကျွန်တော်လည်း ဘာအားပေးရမှန်းမသိတော့ ကိုယ်ရင်ကြပ်ချိန်က သောက်ဖူး တဲ့ တိုင်းရင်းဆေး နာမည်တွေ ရွတ်ပြပြီး အဲဒါတွေလည်း စမ်းကြည့်ပေါ့ဗျာ လို့ အားပေးရတယ်။

လမ်းထိပ်ရောက်တော့ ကားကိုရပ်ခိုင်းပြီး သူပထမပြောတဲ့ဈေးအတိုင်းပဲ ပေးလိုက်လိုက် တယ်။ အိမ်ဘက်ကို လမ်းဆက်လေ ျှာက်တယ်။ ပူလိုက်တာ။ နေကလည်း ပူ။ ကတ္တရာလမ်းက လည်း အပူပြန်။ အပေါ်ပူ ၊ အောက်ပူ ၊ အတွင်း ပူ တွေနဲ့ လူတွေလည်း အပူသည်ဖြစ်နေပေါ့။ ပူတာကို မသိချင်ယောင်ဆောင်နိုင်တဲ့၊ လျစ်လျူရှုထားနိုင်တဲ့ သူတွေပဲ အားလုံးကောင်းပါသည်ပေါ့။

ကျွန်တော်နဲ့ Facebook

လွန်ခဲ့တဲ့ ခြောက်နှစ် ၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ မဇ္ဈိမ သတင်းဌာနနဲ့ တွေ့ဆုံဖြေကြားခဲ့တဲ့ အထဲက ဖေ့စ်ဘွတ်အသုံးပြုရတဲ့အကြောင်းအရင်း၊ ကျွန်တော့်ပို့စ်တွေအောက်မှာ မှတ်ချက် ရေးသား သူတွေအပေါ် ကျွန်တော့်သဘောထား၊ နောက်ပြီး ကျွန်တော်နဲ့ မီဒီယာဆက်ဆံရေး အကြောင်း တွေကို မဖတ်ရသေးသူတွေ သိနိုင်ဖို့ ပြန်မ ျှဝေလိုက်ပါတယ်။

မ ဇ္ဈိမ နှင့်တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှု အပိုင်း ၃
ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဦးရဲထွဋ်နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း (အပိုင်း ၃)

ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး၊သမ္မတ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးရဲထွဋ်ကို မြန်မာနိုင်ငံမီဒီယာ အခြေအနေ၊ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလအတွင်း လုပ်ဆောင်နေမှုများ၊ ရလဒ်များနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ၊ ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲနှင့်သတင်းမီဒီယာ အခန်းကဏ္ဍ၊ ၂၀၁၅ အလွန် ဦးရဲထွဋ် ဘာတွေဆက်လုပ်မလဲ စသည့် အခြေအနေများကို မဇ္ဈွိမအယ်ဒီတာချုပ် ဦးစိုးမြင့်က မတ် ၂၈ ရက်တွင် တွေ့ဆုံမေးမြန်းထား သည်များအနက် ပထမပိုင်းနှင့် ဒုတိယပိုင်းကို ဖော်ပြပြီးဖြစ်သည်။ယခုတတိယပိုင်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြပါ သည်။ အင်တာဗျုးကို ရန်ကုန်မြို့ ချက်ထရီယမ်ဟိုတယ်၊မတ်လ ၂၇-၂၈ ရက်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော International Press Institute (IPI) ၏ ၆၄ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ညီလာခံအတွင်း တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

မေး – ဝန်ကြီးက လူမှုကွန်ရက် ဆိုရှယ်မီဒီယာဖေ့ဘွတ်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သုံးတယ်ပေါ့နော်။ အဲ့ဒါက ပျော်တာလား။ enjoy ဖြစ်တာလား။ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ရဲ့တာဝန် ဝတ္တရားအနေနဲ့ သုံးတာလား။

ဖြေ – ကျွန်တော့်ရဲ့ပင်ကိုယ်သဘာဝပြောရရင်ကျွန်တော်က လူတွေနဲ့တွေ့ဆုံစကားပြောရတာကို သဘောကျ တယ်။ အရင်ဒုညွှန်ချုပ် ညွှန်ချုပ်လုပ်ခဲ့တုန်းက ဝန်ထမ်းတွေကို မေးကြည့်ရင်လည်း သိမှာပါရုံးမှာနေရင် တောင် တစ်ရက်ကို ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ခေါ်ပြီး သူတို့အကြောင်းတွေမေးတယ်။

ခရီးသွားတယ်ဆိုရင်လည်း ဈေးဆိုင်မှာထိုင်ရင်ဈေးဆိုင်ကလူတွေ အကြောင်းမေးတယ်ပေါ့။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော် ရာထူး ကြီးကြီးလာတဲ့အခါကျတော့ တွေ့ဆုံနိုင်တဲ့အခွင့်အရေးက နည်းနည်းနည်းလာတယ်။ အဲ့တော့ဒီလိုတွေ့ဆုံနိုင်ဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းကို လိုက်ရှာလိုက်တဲ့အခါကျတော့ဒီဖေ့ဘွတ်ကို သွားတွေ့ တာပေါ့။ ဒါကိုဖွင့်ပေးထားခြင်းအားဖြင့် ကျွန်တော့်အတွေးအမြင်တွေကို လူတွေဆီကို ပေးလို့ရတယ်။ လူတွေ(ဆီက)နေမှ ကောင်းတာဆိုးတာ feedbackလိုမျိုးကိုလည်း ကျွန်တော်ကြည့်လို့ရတယ်။ နောက်တစ်ခါ သမ္မတရဲ့ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ်နဲ့ တာဝန်ထမ်းဆောင်တယ်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်း ဆောင်တဲ့အခါကျတော့ တစ်ချို့feedback တွေက ကျွန်တော့်လုပ်ငန်းမှာလည်း သုံးလို့ရတယ်။ဒါကြောင့်မို့ ကျွန်တော်ရဲ့ ဝါသနာကို အခြေခံပြီးတော့မှ မိမိလုပ်ငန်းတာဝန် အောင်မြင်မှုမှာ ပိုပြီးတော့ ထိရောက်အောင် သုံးတယ်လို့ပဲ ပြောရမှာပေါ့။

နောက်တစ်ခုက ကျွန်တော့်အထက်မှာ အထက်အရာရှိတွေခေါင်းဆောင်တွေ အများကြီး ကြုံဖူးတာပေါ့။ ကျွန်တော်မကြိုက်တဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေလည်းရှိတယ်။ တချို့က ကိုယ့်ရဲ့တာဝန်နဲ့နေတယ်၊ နေပြီးတော့မှ ခံယူချက်တော့အမျိုးမျိုးရှိမှာပေါ့။ သို့သော် မနက်ရုံးတတ်ချိန်ကနေ စပြီးတော့ ရုံးဆင်းချိန်ထိလမ်းမှာတွေ့တဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ကိုတောင်မှ ပြုံးမပြဘူး နှုတ်ဆက်စကားမပြောတဲ့ခေါင်းဆောင်မျိုးလည်း ကျွန်တော် တွေ့ဖူးတယ်။ အဲ့တော့ ဘယ်လောက်ထိ ဖြစ်လဲဆိုရင်ဒုညွှန်ချုပ် ညွှန်ချုပ်လောက်ထိတောင်မှ တာဝန်ကလွဲရင် ဟက်ဟက်ပက်ပက် စကားမပြောတဲ့ခေါင်းဆောင်မျိုးနဲ့လည်း ကျွန်တော်ကြုံဖူးတယ်။ အဲ့ဒီ့လူတွေမှာ ကျွန်တော်ဘာအားနည်းချက်တွေ့လဲဆိုတော့ သူတို့က သီအိုရီပေါ်မှာ ပျော်မွေ့ပြီးတော့မှ နေတယ်။လက်တွေ့ လောကမှာ ရှိတဲ့လူတွေရဲ့ခံစားချက်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ မရှိဘူး။

အဲ့တော့ (၁)က ကျွန်တော်ရဲ့ဝါသနာနဲ့အလုပ်တာဝန်ကို ကျွန်တော်က ပေါင်းစပ်ပြီး သုံးချင်တာကြောင့် ဖေ့စ်ဘွတ် ကိုကျွန်တော်သုံးတယ်။ (၂)ကတော့ ကျွန်တော်မကြိုက်တဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုပုံစံမျိုးပေါ့၊ကင်းကွာပြီး တော့မှ ကိုယ့်ရဲ့သီအိုရီထဲမှာပဲ နေပြီးတော့မှ ဖြစ်နေတဲ့ဟာမျိုးကိုလည်းရှောင်ရှားချင်တယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ကျွန်တော်ဖေ့စ်ဘွတ်ကို သုံးတာ။

မေး – ဖေ့ဘွတ်ကို အသုံးပြုတဲ့အခါမှာတချို့တွေဆို ဝန်ကြီးကို ရိုင်းရိုင်းစိုင်းစိုင်း စကားပြောတာတွေ ရှိတယ်၊ဝန်ကြီးကလည်း ပြန်ပြီးတော့ ဖြေရှင်းတဲ့ အပြန်အလှန်ဟာမျိုးတွေ ရှိတယ်။ စိတ်ညစ်တာတွေကိုယ်တင်လိုက်တာကို နောင်တရတာတွေ မရှိဘူးလား။

ဖြေ – ကျွန်တော်တင်တဲ့ ဟာတွေနဲ့ပတ်သက်လို့နောင်တမရပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ကျွန်တော် စဉ်းစားပြီးမှ တင်တာကိုး။နောက်တစ်ခုကတော့ လာဆဲတာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးကတော့ဗျာ နံပါတ်(၁)က သူတို့အဆင့်အတန်းသူတို့ဖော်ပြနေတာပဲ။ (၂)ကတော့ မြတ်စွာဘုရားဟောတဲ့ သုတ္တန်တစ်ပုဒ်ထဲမှာလည်းရှိတယ်လေ။ ကိုယ်မယူရင် ကိုယ့်ဆီမရောက်ဘူးပေါ့။ ဒီလိုနဲ့ပဲ ကျွန်တော်ကတော့လုပ်တာပဲ။ သို့သော် ဒီလိုအဆဲခံရလို့ Comment တွေကို ပိတ်ပစ်မယ် ဆိုတဲ့စိတ်တော့မရှိပါဘူး။

မေး- ဝန်ကြီးက ပုဂ္ဂလိက မီဒီယာတွေနဲ့ရင်းနှီးတယ်။ ဒါပေမယ့် တစ်ဖက်မှာလည်း သူတို့ကို တချို့ကို ဝေဖန်တယ်။ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်တာရှိတယ်။ အဲ့တော့ ပုဂ္ဂလိကမီဒီယာတွေကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအနေနဲ့ ရန်သူလို သဘောထားတာလား မိတ်ဆွေလို သဘောထားတာလား ဘယ်လိုဆက်ဆံတာ လဲခင်ဗျ။

ဖြေ- ကျွန်တော်က Professional ကိုးဗျ။တကယ်တမ်းကျတော့ ခင်ဗျားတို့လည်း မီဒီယာသမားဆိုတော့ မီဒီယာလုပ်ငန်းလုပ်ပြီဆိုခင်ဗျားတို့လည်း Professional ဖြစ်ရမှာ။ ကျွန်တော်လည်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနမီဒီယာနဲ့ဆက်ဆံတာဆိုတော့ Professional ပေါ့။ အဲ့တော့ Professional ကိုတော့မြန်မာလိုတော့ တိတိကျကျ ဘာသာပြန်ဖို့ တော်တော်ခက်ပါတယ်။ ဆိုလိုချင်တာကတော့ချစ်ခြင်းမုန်းခြင်း မရှိဘဲနဲ့ မိမိအလုပ် ကို မိမိ တာဝန်ကျေအောင် လုပ်ဖို့ပေါ့။ခင်ဗျားတို့အနေနဲ့ဆိုလည်း ကျွန်တော့်ကို ချစ်လို့မုန်းလို့ မဟုတ်ဘူး။ထောက်ခံသင့်ထောက်ခံရမယ်။ ချီးကျူးသင့် ချီးကျူးရမယ်။ ဝေဖန်သင့် ဝေဖန်ရမယ်။ ဒီလိုပဲကျွန်တော်က လည်း ခင်ဗျားတို့မှားတယ်ထင်ရင် ထောက်ပြမှာပဲ၊ခင်ဗျားတို့ပြောလိုက်တဲ့ဟာ တစ်ခုသည် ကျွန်တော်ပြင်သင့် တယ်ထင်ရင်ကျွန်တော်ပြင်မှာပဲ။

သို့သော် ကျွန်တော့်ကို ဝေဖန်လို့ခင်ဗျားတို့ကို နောက်တစ်ခါ မဆက်ဆံဘူးဆိုတဲ့ ကိစ္စမျိုးတော့ ကျွန်တော် မရှိဘူး။ကျွန်တော့်ဘဝမှာ ဂျာနယ်တစ်စောင်ကိုပဲ သံတော်ဆင့်ကိုပဲ အင်တာဗျူး မဖြေဘူးလို့ဆုံးဖြတ်ထားတာ ရှိတယ်။ အဲ့ဒါကလည်း ကျွန်တော်မပြောတဲ့ စကားတစ်ခုကိုမျက်နှာဖုံးတင်ပြီးတော့ ပြောလို့၊ ကျွန်တော်က ပြန်ပြင်ပေးပါလို့ ပြောတဲ့အခါမှာမပြင်ဘူး။ မပြင်တဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ ဒါကတော့ Professional မဆန်တဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့မဖြေတာပါ။ ဒါပေမယ့် သူတို့ကို လူချင်းတွေ့ရင်တော့ စကားပြောရင် ပြောမယ်။ ဒါပေမယ့်ကျွန်တော့ကို သတင်းကုတ် (Quote) လုပ်ဖို့မေးရင်တော့ ကျွန်တော်မဖြေပါဘူး။

ယူကရိန်း နဲ့ နေတိုး

ပူတင်က ယူကရိန်းသာ နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သွားရင် ရုရှားနိုင်ငံလုံခြုံရေးအတွက် အန္တရာယ် ရှိတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ယူကရိန်းကို ဝင်တိုက်ရတာလို့ ပြောတယ်။ ပူတင်ကို ထောက်ခံသူတွေက လည်း ဒီစကားကို သံယောင်လိုက်ပြောတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီလူတွေဟာ ယူကရိန်းအနေနဲ့ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲတဲ့အချိန် ၁၉ ၉ ၂ ခုနှစ်က စလို့ နှစ်နှစ်ဆယ်ကျော်လောက် နေတိုးအဖွဲ့ဝင်ဖို့ မကြိုးစားခဲ့ပဲ ဘာဖြစ်လို့ အခု မှ ကြိုးစားရသလဲဆိုတဲ့ အဖြေကို ရှာဖို့ မစဉ်းစားကြဘူး။

တကယ်တော့ ဒီဇာတ်လမ်းအားလုံးရဲ့ အစ ဟာ ၁၉ ၉ ၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ မြို့တော် ဘူဒါပက်စ် မှ စခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုပြိုကွဲသွားတော့ ယူကရိန်းနိုင်ငံထဲမှာ ဆိုဗီယက် အနုမြူထိပ်ဖူးတပ် ဒုံးပျံ တွေကျန်နေခဲ့တယ်။ အဲဒီအချိန်က စာရင်းအရဆိုရင် အနုမြူ ထိပ်ဖူး ခြောက်ခု ပါတဲ့ တိုက်ချင်း ပစ်ဒုံးပျံ ၁၃၀ စင်း၊ အနုမြူထိပ်ဖူး ဆယ်ခု ပါတဲ့ တိုက်ချင်းပစ်ဒုံးပျံ ၄၆ စင်း ၊ အနုမြူဗုံး/ ဒုံးကျည် တွေ သယ်ဆောင်နိုင်တဲ့ ဗုံးကြဲလေယာဉ် ၃၃ စင်း နဲ့ တာလတ်ပစ်ဒုံးတွေ၊ စုစုပေါင်း အနုမြူဗုံး ၁၇၀၀ လောက် ယူကရိန်းလက်ထဲမှာ ရှိနေတယ်။ အဲဒီလက်နက်တွေကြောင့် ယူကရိန်း နိုင်ငံဟာ အမေရိကန် နဲ့ ရုရှား ပြီးရင် တတိယမြောက် အင်အားအကြီးမားဆုံးအနုမြူအင်အားကြီး နိုင်ငံ ဖြစ်လာတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ အမေရိကန်ရော၊ ရုရှားကရော ယူကရိန်းနိုင်ငံက အနုမြူလက် နက်နဲ့ နည်းပညာ တွေ အခြားနိုင်ငံတွေလက်ထဲရောက်သွားမှာ စိုးရိမ်တယ်။ ဒ့ါကြောင့် အမေရိကန်က ဦးဆောင်ပြီး ယူကရိန်းနိုင်ငံကို အနုမြူလက်နက်တွေ ဖျက်သိမ်းဖို့ တိုက်တွန်းတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ယူကရိန်း နိုင်ငံမှာလည်း အနုမြူလက်နက်တွေကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရင် နိုင်ငံလုံခြုံရေး အားနည်းသွားမှာကို စိုးရိမ်သူတွေရှိတယ်။

ဒါ့ကြောင့် အနုမြူလက်နက်တွေကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ရင် ယူကရိန်းနိုင်ငံရဲ့ လုံခြုံရေးကို ဘယ်သူက အာမခံမလဲ လို့ မေးခွန်းထုတ်တယ်။ အဲဒီနောက်မှာတော့ အမေရိကန်၊ ရုရှား နဲ့ ယူကရိန်း သုံးနိုင်ငံကြားမှာ အပြန်အလှန်ဆွေးနွေးပြီး ၁၉ ၉ ၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ မြို့တော် ဘူဒါပက်စ် မှာ ယူကရိန်းနိုင်ငံ လုံခြုံရေး နဲ့ အနုမြူလက်နက် ဖျက်သိမ်းရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ကို အမေရိကန်၊ ရုရှား၊ ဗြိတိန် နဲ့ ယူကရိန်း တို့ လက်မှတ်ထိုးခဲ့တယ်။

ဘူဒါပတ်စ် သဘောတူညီချက်လို့ ခေါ်တဲ့ အဲဒီသဘောတူညီချက်မှာ အရေးကြီးတဲ့ အချက်တွေကို အတိုချုပ်ကောက်နှုတ်ဖော်ပြရရင် အမေရိကန်၊ ရုရှားနဲ့ ဗြိတိန် နိုင်ငံတို့က

၁။ ယူကရိန်းနိုင်ငံရဲ့ လွတ်လပ်ရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာနဲ့ နယ်နမိတ်ကို လေးစားအသိ အမှတ်ပြုတယ်။

၂။ ယူကရိန်းနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးလွတ်လပ်ခွင့်နဲ့ နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှုကို အင်အားသုံးပြီးခြိမ်းခြောက်မှု မလုပ်ဘူး။

၃။ ယူကရိန်းနိုင်ငံအပေါ် စီးပွားရေးအရ အကျပ်ကိုင်ဖိအားပေးတာမျိုး မလုပ်ဘူး။

၄။ ယူကရိန်းနိုင်ငံအပေါ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိလာရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက် မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေရှိလာရင် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီကနေ အရေးယူဆောင်ရွက် မယ်။

လို့ ကတိပေးခဲ့ကြတယ်။

အဲဒီအချိန်တုန်းက ယူကရိန်းဘက်က ယူကရိန်းနိုင်ငံကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိလာရင် စစ်ရေး အရ အကာအကွယ်ပေးမယ်ဆိုတဲ့ အာမခံချက်မျိုးကို အမေရိကန်နဲ့ ဗြိတိန် ဘက်က ပေးစေချင်တယ်။ ဒါပေမယ့် မရခဲ့ဘူး။

နောက်ဆုံးတော့ ဘူဒါပတ်စ် သဘောတူညီချက်အရ ယူကရိန်းမှာ ရှိတဲ့ အနုမြူလက်နက်တွေကို ဖျက်ဆီးနိုင်ဖို့ အမေရိကန်က နည်းပညာနဲ့ ဘဏ္ဍာရေး အကူအညီပေးတယ်။ ရုရှားက ယူကရိန်း အနုမြူစွမ်းအင်သုံးဓာတ်အားပေးစက်ရုံတွေအတွက် ယူရေနီယံပေးဖို့ ကတိပြုတယ်။ သဘာ၀ ဓာတ်ငွေ့ ကြွေးမြီတွေကို လေ ျှာ်ပေးတယ်။ ယူကရိန်းက အနုမြူလက်နက်မပံျ့ပွားရေး စာချုပ်မှာ လက်မှတ်ထိုးပြီး သူ့နိုင်ငံမှာ ရှိတဲ့ အနုမြူထိပ်ဖူးတွေကို ရုရှားနိုင်ငံကို လွှဲပြောင်းပေးတယ်။ ရုရှား နိုင်ငံက အမေရိကန်ရဲ့ နည်းပညာအကူအညီနဲ့ အဲဒီအနုမြူထိပ်ဖူးတွေကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့တယ်။

၂၀၀၈ ခုနှစ်မှာ ရုရှား-ဂျော်ဂျီယာစစ်ပွဲဖြစ်တယ်။ အဲဒီစစ်ပွဲကလည်း အခု ယူကရိန်းစစ်ပွဲပုံစံပါပဲ။ ဂျော်ဂျီယာကနေ ခွဲထွက်ဖို့ကြိုးစားနေတဲ့ ခွဲထွက်ရေးသမားတွေ ဘက်ကနေ ရုရှားက ဝင်တိုက်ခဲ့ တာပါ။ အဲဒီအချိန်မှာ ယူကရိန်း၊ ရုရှားဆက်ဆံရေးကလည်း ကောင်းလှတာမဟုတ်ဘူး။ သဘာ၀ ဓာတ်ငွေပိုက်လိုင်းကိစ္စ၊ ကရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်မှာရှိတဲ့ ရုရှားရေတပ်စခန်းငှားရမ်းခွင့်ကိစ္စတွေ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဖုအထစ်တွေများတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဂျော်ဂျီယာဖြစ်စဉ်ကိုကြည့်ပြီး ယူကရိန်း နိုင်ငံကလည်း သူ့နိုင်ငံလုံခြုံရေး အတွက် နေတိုးအဖွဲ့ထဲဝင်ရင်ကောင်းမလားဆိုတဲ့ ဆွေးနွေးမှု တွေရှိလာတယ်။

ဒါပေမယ့် ၂၀၁၀ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမှာ ရုရှားဘက်ယိမ်းတဲ့ အစိုးရအဖွဲ့ အနိုင်ရလိုက်တော့ နေတိုးအဖွဲ့ထဲ ဝင်ဖို့ ကိစ္စ တစ်ခန်းရပ်သွားတယ်။ ဘူဒါပတ်စ်စာချုပ်ရှိနေတဲ့အတွက် ယူကရိန်း လုံခြုံရေးကို စိတ်ပူဖို့မလိုဘူးဆိုတဲ့ ဘက်က အားကောင်းလာတယ်။ဒါပေမယ့် ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာ လွှတ်တော်က အတည်ပြုထားတဲ့ ယူကရိန်း – ဥရောပ သမဂ္ဂ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသဘောတူညီချက်ကို သမ္မတက ပယ်ချရာကနေ အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး လူထုဆန္ဒပြပွဲ တွေဖြစ်တယ်။ ၂၀၁၄ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့မှာ ယူကရိန်းလွှတ်တော်က သမ္မတ ကို ရာထူး ကဖယ်ရှားဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ရုရှားလိုလားတဲ့ အစိုးရ ပြုတ်ကျသွားတယ်။ သမ္မတ လည်း ရှရှားကို ထွက်ပြေးရတယ်။

အဲဒီနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့မှာ ရုရှားလိုလားတဲ့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေ က ကရိုင်းမီးယားဒေသလွှတ်တော်ကို ဝင်သိမ်းပြီး ယာယီအစိုးရဖွဲ့တယ်။ ရုရှားနဲ့ ပူးပေါင်းမယ် လို့ကြေညာတယ်။ ကရိုင်းမီးယားမှာ ရှိတဲ့ ရုရှားစကားပြောလူမျိုးစုတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ဆိုပြီး ရုရှားတပ်တွေ ကရိုင်းမီးယားကို ဝင်လာတယ်။ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့မှာ ကရိုင်းမီးယားယာယီ အစိုးရက ပြည်သူ့ဆန္ဒခံယူပွဲလုပ်ပြီး ရုရှားနဲ့ ပူပေါင်းဖို့ ဆုံးဖြတ်တယ်။ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့ မှာ ရုရှားအစိုးရက ကရိုင်းမီးယားကို ရုရှားနိုင်ငံအတွင်းသိမ်းသွင်းကြောင်းကြေညာခဲ့တယ်။ ဧပြီလ မှာ နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း ဒွန်းဘက်စ်ဒေသနယ်မြေအချို့ကို ခွဲထွက်ရေးသမားတွေက ရုရှားတပ်ဖွဲ့တွေ အကူအညီနဲ့ သိမ်းလိုက်ပြီး လွတ်လပ်တဲ့ နိုင်ငံနှစ်ခုအဖြစ်ကြေညာခဲ့တယ်။

ဒီလုပ်ရပ်တွေဟာ ရုရှားနိုင်ငံက ပါဝင်လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ ဘူဒါပက်စ်သဘောတူညီချက်ကို ပြောင်ချိုးဖောက်ခဲ့တာပါ။ ဒီလုပ်ရပ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်နဲ့ နေတိုးက ရုရှားနိုင်ငံကို စီးပွားရေးဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုလုပ်ပေမယ့် ကရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်ကနေ ရုရှားတပ်တွေ ပြန်ရုပ်သိ်မ်းသွားအောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်ဘူး။ လုံခြုံရေးကောင်စီကနေ အရေးယူဖို့လုပ်ပေမယ့် ရုရှား ကဗီတိုအာဏာသုံးတဲ့အတွက် အလုပ်မဖြစ်ဘူး။

ဘူဒါပက်စ် စာချုပ်ကို ချိုးဖောက်ပြီး ရုရှားက ကရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်ကို သိမ်းပိုက်လိုက် တဲ့နောက် မှာ ယူကရိန်းက နိုင်ငံလုံခြုံရေးအတွက် ဘူဒါပက်စ်စာချုပ်ကို အားကိုးလို့မရတော့ဘူး ဆိုတာ လက်ခံလိုက်ပြီး နေတိုးအဖွဲ့ဝင်ဖို့ပြန် ကြိုးစားတယ်။ ၂၀ ၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက် နေ့မှာ ယူကရိန်းလွှတ်တော်က ယူကရိန်းနိုင်ငံရဲ့ ဘက်မလိုက်နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို စွန့်လွှတ် ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့တယ်။

၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လမှာ ယူကရိန်းလွှတ်တော်က နေတိုးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လေ ျှာက်ထားဖို့ အတွက် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခဲ့တယ်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှာ နေတိုး အဖွဲ့ကို ဝင်ဖို့လိုအပ်တဲ့ အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်ကို လွှတ်တော် မဲပေးခွင့်ရှိသူ ၃၈၅ ဦးအနက် ၃၃၄ ဦး ရဲ့ ထောက်ခံမှု နဲ့ အတည်ပြုခဲ့တယ်။

အဲဒီအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အရ ပုဒ်မ ၈၅ မှာ လွှတ်တော်ဟာ ယူကရိန်း နိုင်ငံ ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နဲ့နေတိုး အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရေးအတွက် လိုအပ်တဲ့ မဟာဗျူဟာမူဝါဒတွေကို ချမှတ်ရမယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တယ်။ ပုဒ်မ ၁၀၅ မှာတော့ သမ္မတ က လွှတ်တော်က ချမှတ်ထားတဲ့ ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နဲ့ နေတိုး အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒတွေကို အကောင်အထည်ဖော်ရမယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့တယ်။

၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမှာ လက်ရှိသမ္မတ ဇာလန်းစကီး အနိုင်ရတော့ အခြေခံ ဥပဒေပါပြဋ္ဌာန်းချက်တိုင်း နေတိုးအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရေးကို ဆက်လုပ်တယ်။ အဲဒီမှာ ရုရှားနဲ့ထိပ်တိုက် တွေ့ပြီး ရုရှားက ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်တဲ့အထိ ဖြစ်လာတာပဲ။

ဒါဟာ ယူကရိန်းနိုင်ငံ နေတိုး အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရေးလုပ်ဆောင်လာတဲ့ သမိုင်းကြောင်းပဲ။ ယူကရိန်း နိုင်ငံ နေတိုး အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သွားရင် ရုရှားနိုင်ငံ လုံခြုံရေး အန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ပြောရင် ယူကရိန်း ကို နေတိုးအဖွဲ့ဘက် တွန်းပို့ခဲ့တဲ့အတွက် ပူတင်မှာလည်း တာဝန်ရှိတယ်လို့ ပြောရမှာပဲ။

ယူကရိန်း နဲ့ ခွဲထွက်ခွင့်

ယူကရိန်းစစ်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး တစ်ချို့က ပုူတင် ယူကရိန်းကို တိုက်တာဟာ ရုရှားပိုင်ခဲ့တဲ့ နယ်မြေကို ပြန်သိမ်းသွင်းနိုင်ဖို့ဖြစ်တယ်၊ ရုရှားရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာတည်မြဲရေးအတွက် ဖြစ်တယ်၊ ယူကရိန်းဟာ အနောက်အုပ်စု မြှောက်ပေးလို့ ရုရှားနိုင်ငံကနေ ခွဲထွက်ခဲ့တာဖြစ်တယ် လို့ ပြောကြတယ်။

တကယ်တော့ ယူကရိန်းက ပဒေသရာဇ် ဇာဘုရင်လက်ထက်မှာ ရုရှားပိုင်နယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့ပေ မယ့် ခေတ်သစ် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုဆိုတဲ့ နိုင်ငံထဲမှာတော့ ရုရှား နဲ့ တန်းတူသမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ တာဖြစ်ပါတယ်။ ရုရှားရဲ့ ပြည်နယ်မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါ့ကြောင့် ယူကရိန်းဟာ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုထဲမှာ ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ ပါခဲ့သလဲ၊ ဘယ်လို ခွဲထွက်ခဲ့သလဲဆိုတာ သိဖို့လိုပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အခုဆောင်းပါးက ခွဲထွက်ခွင့် နဲ့ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံရေး စနစ်ကို သုံးသပ်တဲ့ဆောင်းပါးမဟုတ် ဘူး။ ရုရှား နဲ့ ယူကရိန်းဆက်ဆံရေးသမိုင်းကြောင်းကို ဖော်ပြတဲ့ ဆောင်းပါးသာဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော် တို့ သိခဲ့တဲ့ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုဆိုတာရဲ့ အမည်အပြည့်အစုံက “ ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ နိုင်ငံများ ပြည်ထောင်စု Union of Soviet Socialist Republics, USSR ” ဖြစ် ပြီး သမ္မတနိုင်ငံပေါင်း ၁၅ နိုင်ငံပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားတာဖြစ်ပါတယ်။အဲဒီထဲမှာ ရုရှားဖက်ဒရယ် ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ Russian SFSR အမည်နဲ့ ရုရှားပါသလို ယူကရိန်း ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ Ukraine SSR အမည်နဲ့ ယူကရိန်းလည်းပါတယ်။ အဲဒီ သမ္မတ နိုင်ငံအားလုံးဟာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုထဲမှာ နိုင်ငံရေးအရတန်းတူပဲ။ အဲဒီသမ္မတနိုင်ငံအားလုံး မှာ အခြေခံဥပဒေရှိတယ်၊ လွှတ်တော်ရှိတယ်၊ အစိုးရအဖွဲ့ရှိတယ်၊ ကိုယ်ပိုင်လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ ရှိ တယ်။

အခုလို ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံများပြည်ထောင်စု USSR ဖြစ်ပေါ်လာရတဲ့ သမိုင်း ကြောင်းက ၁၉ ၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးက အစပြုပါတယ်။ ၁၉ ၁၇ ခုနှစ် အောက် တိုဘာတော်လှန်ရေးအပြီးမှာ လီနင်ခေါင်းဆောင်တဲ့ ကွန်မြူနစ်တွေ (ဘော်လ်ရှီဗစ်တွေ) အာဏာရလာပေမယ့် တစ်နိုင်ငံလုံးကို ချက်ခြင်း ထိန်းချုပ်နိုင်တာမဟုတ်ဘူး။

ဇာဘုရင်ရဲ့ ရုရှားအင်ပါယာကြီးထဲမှာ ဇာဘုရင်ကို ထောက်ခံတဲ့ အုပ်စုတွေ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေရှိတယ်။ ဒေသခံလူမျိုးစုခေါင်းဆောင်တွေက ရုရှားအင်ပါယာထဲကနေ ခွဲထွက် ကြောင်းကြေညာထားတဲ့ နယ်မြေတွေရှိတယ်။ လီနင်ခေါင်းဆောင်တဲ့ ကွန်မြူနစ်တွေက အဲဒီ အင်အားစုတွေကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် တိုက်ခိုက်ပြီးမှ တစ်နိုင်ငံလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်အောင် လုပ်ခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။

ရုရှားကွန်မြူနစ်တွေက သူတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးတဲ့နယ်မြေတွေမှာ ဆိုဗီယက် အစိုးရတွေကို ထူ ထောင်တယ်။ ဆိုဗီယက် Soviet ဆိုတာက ရုရှားဘာသာစကားနဲ့ ( လူထု ရွေးချယ်ထားတဲ့ ) ကောင်စီ ကို ခေါ်တာ ဖြစ်ပြီး ကျေးလက်အဆင့်ကနေ ဗဟိုအထိ ဆိုဗီယက်အဆင့်ဆင့်ကို ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်တဲ့ စနစ်ဖြစ် ပါတယ်။ ( မြန်မာနိုင်ငံ ၁၉ ၇၄ ခုနှစ် ဆိုရှယ်လစ်အခြေခံဥပဒေမှာပါတဲ့ ပြည်သူ့ ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်ဆိုတာ ဒီသဘောပါပဲ။ )

၁၉ ၂၂ ခုနှစ်ရောက်တော့ ရုရှားပြည်တွင်းစစ်ပွဲမှာ ကွန်မြူနစ်တွေ အသာစီးရလာပြီး အရင် ဇာဘုရင်ရဲ့ ရှရှားအင်ပါယာတစ်ခုလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တဲ့အခြေအနေဖြစ်လာပါ တယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ အနာဂတ်နိုင်ငံတော်ကို ဘယ်လိုပုံစံနဲ့တည်ဆောက်မလဲဆိုတာ ကွန်မြူနစ် ခေါင်း ဆောင်တွေ စဉ်းစားရွေးချယ်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြတယ်။

၁၉ ၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့မှာ အဲဒီအချိန်က ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားပြီးဖြစ်တဲ့ ရုရှား၊ ယူကရိန်း၊ ဘီလာရုပ်စ် နဲ့ ထရန်ကော့ကေးရှန်း ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ လေးခု ကို ပူးပေါင်းပြီး ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံများပြည်ထောင်စု USSR ကို ထူထောင်ဖို့ နဲ့ ဗဟို အစိုးရကို မော်စကိုမှာ ရုံးစိုက်ဖို့ ဆုံးဖြတ် ခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီစာချုပ်ကို “ The Declaration and Treaty on the Formation of the Union of Soviet Socialist Republics” လို့ခေါ်တယ်။

ဒါ့ကြောင့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကို စတင်တည်ထောင်တဲ့အချိန်ထဲက ရုရှား၊ ယူကရိန်း၊ ဘီလာရုစ် (အဲဒီအချိန်ကဘိုင်လိုရုရှားလို့ခေါ်တယ်) နဲ့ ထရန်ကော့ကေးရှန်းလေးနိုင်ငံဟာ တန်းတူပါဝင်ခဲ့တာပါ။ ဒါ့ကြောင့် ၁၉ ၄၅ ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂ ဖွဲ့ စည်း ထူထောင်ချိန်မှာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုအပြင် ဘီလာရုစ်နဲ့ ယူကရိန်းတို့ပါ ကုလ သမဂ္ဂအဖွဲ့ ဝင် ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ရုရှားကတော့ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနဲ့ ထပ်တူထားတဲ့ အတွက် သီးခြားနေရာမရဘူး။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုပြိုကွဲသွားတော့မှ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုနေရာကို ယူပြီး လုံခြုံရေးကောင်စီအမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာတယ်။ ထရန်ကော့ကေးရှန်း ကတော့ ၁၉ ၃၆ ခုနှစ်မှာ အဇာဘိုင်ဂျန်၊ ဂျော်ဂျီယာနဲ့ အာမေးနီးယား သမ္မတနိုင်ငံဆိုပြီး သုံးနိုင်ငံ ခွဲလိုက်တဲ့ အတွက် ကုလသမဂ္ဂ မှာ နေရာမရတော့ဘူး။

ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ဘယ်လို ဖွဲ့စည်းတယ်ဆိုတာ ပြောပြီးတော့ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ထဲ ကနေ ယူကရိန်းအပါအဝင် ဆိုဗီယက်သမ္မတနိုင်ငံတွေ ဘယ်လိုခွဲထွက်ခဲ့သလဲဆိုတာ သိဖို့ လို ပါတယ်။

၁၉ ၂၂ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်အရ ၁၉ ၂၄ ခုနှစ်မှာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ပထမဆုံး အခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြု နိုင်ခဲ့တယ်။ အဲဒီအခြေခံဥပဒေမှာ နောက်ထပ် ဆိုဗီယက်သမ္မတ နိုင်ငံတွေကို အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လက်ခံခွင့်ပြုထားတယ်။ အရေးကြီးဆုံးအချက်ကတော့ အဖွဲ့ဝင် သမ္မတနိုင်ငံတွေအားလုံးကို ပြည်ထောင်စုကနေ ဆန္ဒအလျောက်ခွဲထွက်ခွင့် ပေးထားတဲ့ အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ အခုလို သမ္မတနိုင်ငံတွေအဖြစ် တန်းတူဖွဲ့စည်းတာနဲ့ ခွဲထွက်ပေးခွင့် ပေးတာဟာ လီနင်ရဲ့ လူမျိုးစုဆိုင်ရာသဘောတရားနဲ့ မူဝါဒအရ ဆောင်ရွက်ခဲ့တာဖြစ်ပါ တယ်။
( လီနင်က ၁၉၁၃ ခုနှစ်နဲ့ ၁၉ ၂၂ ခုနှစ်ကြားမှာ လူမျိုးစုဆိုင်ရာသဘောတရားနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆောင်းပါး/စာတမ်း ၁၂ စောင်ရေးခဲ့တယ်။ )

လီနင်ကို ဆက်ခံတဲ့ စတာလင်ကနေ ဂိုဘာချော့ဗ် အထိ ဆိုဗီယက်ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင် အဆက်ဆက်ကလည်း ဒီမူဝါဒကို လက်ခံခဲ့တယ်။ ဒ့ါကြောင့် နောင်ပေါ်ပေါက် လာတဲ့ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ နှစ်ခု ၁၉ ၃၆ နဲ့ ၁၉ ၇၇ မှာလည်း သမ္မတ နိုင်ငံများ ဖွဲ့စည်းမှု နဲ့ ခွဲထွက်ခွင့် ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းခဲ့တယ်။

၁၉ ၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေရောက်တော့ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှာ အဖွဲ့ဝင်သမ္မတနိုင်ငံ ၁၅ ခု အထိ ရှိနေပြီ။ ဒါပေမယ့် ကွန်မြူနစ်ပါတီအင်အားကောင်းနေတဲ့အတွက် သမ္မတနိုင်ငံ အားလုံး ကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တယ်။ ဘယ်သူမှ ခွဲထွက်ရေးအကြောင်းမပြောကြဘူး။

ဒါပေမယ့် ဂိုဘာချော့ဗ်ရဲ့ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု အောက်မှာ ကွန်မြူနစ်ပါတီရဲ့ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု အားနည်းလာတယ်။ ပြည်ပမှာလည်း ဝါဆောအုပ်စုဝင်နိုင်ငံတွေအပေါ်ထိန်းချုပ်နိုင်မှု လျော့လာ တယ်။ ၁၉ ၈၉ ခုနှစ်မှာ ဂိုဘာချော့ဗ်က ဝါဆောအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေရဲ့ ပြည်တွင်းရေးမှာ ဝင်ရောက် စွက်ဖက်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ကြေညာခဲ့ပြီးနောက်မှာ အားလုံးသိတဲ့အတိုင်း အရှေ့ဥရောပနိုင်ငံ တွေမှာ ကွန်မြူနစ်အစိုးရတွေ ပြိုလဲသွားတယ်။

အဲဒီဖြစ်စဉ်တွေနောက်မှာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုဝင်နိုင်ငံတစ်ချို့ကလည်း အခြေခံဥပဒေပါ ခွဲထွက်ရေးပုဒ်မကို ကျင့်သုံးဖို့ ကြိုးစားလာတယ်။ ဂိုဘာချော့ဗ်က ပြည်ထောင်စုစာချုပ်အသစ် နဲ့ အခြေအနေကို ထိန်းနိုင်ဖို့ကြိုးစားတယ်။ ဒါပေမယ့် ၁၉ ၉ ၁ သြဂုတ်လ မအောင်မြင်တဲ့ အာဏာ သိမ်းရန် ကြိုးစားမှု ဖြစ်ပြိးနောက်ပိုင်းမှာ ဂိုဘာချော့ဗ် အာဏာလုံးဝမရှိတော့ဘူး။ ဆိုဗီယက် ကွန်မြူနစ် ပါတီရဲ့ အာဏာစက်လည်း ကျိုးပျက်သွားခဲ့တယ်။

အဲဒီအခြေအနေကြောင့် ၁၉ ၂၂ ခုနှစ် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကိုစတင်တည်ထောင်တဲ့ စာချုပ် နိုင်ငံ သုံးနိုင်ငံဖြစ်တဲ့ ရုရှား၊ ယူကရိန်း နဲ့ ဘီလာရုစ် တို့အစည်းအဝေးလုပ်ပြီး ၁၉ ၉ ၁ ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့မှာ ၁၉ ၂၂ ခုနှစ် စာချုပ်ကို ဖျက်သိမ်းကြောင်းကြေညာခဲ့တယ်။ စာချုပ် ပျက်သွားတော့ ကျန်တဲ့သမ္မတနိုင်ငံ တွေ လည်း အလိုအလျောက် သီးခြားလွတ်လပ်တဲ့နိုင်ငံ တွေဖြစ်သွားတယ်။ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက် နေ့ ကျတော့ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ဆိုဗီယက်လွှတ်တော်အဆင့်ဆင့် ကို ဖျက်သိမ်းကြောင်း ကြေညာခဲ့တယ်။ အဲဒီမှာ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု တစ်ခန်းရပ်သွားတာပဲ။

ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကနေ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေ ခွဲထွက်တဲ့အခါ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်ပြီး ခွဲထွက်ခဲ့တာမဟုတ်ဘူး။ အရင်ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ၊ ပေးရန်၊ ရရန်ကြွေးတွေ၊ အနုမြူလက်နက်အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့တွေကို ဘယ်လို ပုံစံခွဲဝေယူမယ်ဆိုတာ အပြန် အလှန် ညှိနှိုင်းမှုတွေလုပ်ပြီးမှ ခွဲထွက်ခဲ့ကြတာပါ။ ဥပမာအားဖြင့် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု ရဲ့ နိုင်ငံတကာကြွေးမြီ ဒေါ်လာ ဘီလျံ ၁၀၀ နီးပါးကို ရုရှားနိုင်ငံက တာဝန်ယူပေးဆပ်ခဲ့တယ်။ အနုမြူ လက်နက်တွေကို ရုရှားက ယူတယ်။ ပင်လယ်နက်ရေတပ်ကို ရုရှားနဲ့ ယူကရိန်းခွဲဝေယူတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ပြည်နယ်တွေက ခွဲထွက်ခွင့်မရှိဘဲ ခွဲထွက်ကြလို့ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကြီး ပြိုကွဲ ခဲ့ ရတယ်၊ ပူတင်က ရုရှားပိုင်နယ်မြေတွေကို ပြန်လည်စုစည်းဖို့ ကြိုးစားနေတာပါ ဆိုတာ အခု ခေတ်စကားနဲ့ ပြောရင် ဂျင်း သက်သက်ပဲ။

ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲတာက လင်မယား ရန်ဖြစ်၊ နင်နဲ့မပေါင်းဘူး ဆိုပြီး အိမ်ပေါ်က တစ်ဖက်သတ် ဆင်းလာတာမျိုးမဟုတ်ဘူး။ အတူနေလို့ မဖြစ်နိုင်တော့တဲ့အတွက် တရားရုံး ရှေ့မှာ စာချုပ် စာတမ်းနဲ့ ၊ လက်ထက်ပွား ပစ္စည်းကို ဘယ်လိုခွဲမလဲ၊ သားသမီးတွေကို ဘယ်သူ ထိန်းသိမ်း မလဲဆိုတာ သဘောတူပြီး ပြတ်စဲခဲ့ကြတာ။ ဒါ့ကြောင့် အခုအချိန်ရောက်မှ အိမ်ပေါ် အတင်းတက်ပြီး ငါ နဲ့ ပြန်ပေါင်းဆိုပြီးလို့လက်ဆွဲခေါ်လို့ မရတော့ဘူး။ နောက်အိမ် ထောင်မပြုရ ဘူး လို့လည်း တားလို့မရဘူး။

တကယ်တော့ ပူတင်ဟာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကို ပြန်အသက်သွင်းချင်တာမဟုတ်ဘူး။ သူ့ကိုယ်သူ ဇာဘုရင်နေရာမှာ ထားပြီး ရုရှားအင်ပါယာကို ပြန်အသက်သွင်းချင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်လား ရှုံးလား ရုရှား

ရုရှား အစိုးရ ရုပ်သံဌာန RT သတင်းအရ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ရုရှားတပ်မတော် စစ်ဆင်ရေးဌာန အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Sergey Rudskoy က ရုရှားတပ်ဖွဲ့တွေဟာ သူတို့ရဲ့ ပထမ အဆင့် စစ်ဆင်ရေး ရည်မှန်းချက်တွေကို အောင်မြင်ခဲ့ပြီ၊ ယူကရိန်းတပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ စစ်ရေးစွမ်းအားကို သိသိ သာသာ အားနည်းသွားအောင်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီ၊ ဒါ့ကြောင့် ဒွန်းဘက်စ်ဒေသ ( နိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက်က ခွဲ ထွက်ရေးသမားတွေ ထိန်းချုပ် ထားတဲ့နယ်မြေ အပါအဝင် ရုရှား စကားပြောယူကရိန်းနိုင်ငံသားတွေ အများဆုံးနေထိုင်တဲ့ ဒေသ) လွတ်မြောက်ရေးကို ပိုပြီးအာရုံစိုက်နိုင်တော့ မယ် လို့ ပြောကြားခဲ့တယ်။

ဒါ့အပြင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Sergey Rudskoy က ယူကရိန်းမြို့တော် ကိဗ် အပါအဝင် မြို့ကြီး တွေကို တိုက်ခိုက်နေတာဟာ ယူကရိန်းတပ်တွေကို အဲဒီဒေသတွေမှာ ထိန်းချုပ်ထားပြီး ရုရှားတွေ အနေနဲ့ အရှေ့ဘက်ဒေသ စစ်ဆင်ရေးကို အာရုံစိုက်နိုင်ဖို့ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။

ဒီပြောကြားချက်ဟာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့ ယူကရိန်းနိုင်ငံကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ချိန်က ရုရှားသမ္မတ ပူတင်ပြောကြားခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲ ရည်မှန်းချက်တွေနဲ့ ကွဲလွဲ နေ တယ်။ ဒါ့အပြင် ယူကရိန်းတပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ စစ်ရေးစွမ်းအားလျော့ကျသွားပြီဆိုတာကလည်း မြေပြင် အခြေအနေနဲ့ ကွဲလွဲနေပြန်တယ်။

ပူတင် ပြောစကား

ယူကရိန်းစစ်ပွဲနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ပူတင် ရဲ့ မိန့်ခွန်းလို့ ပြောလိုက်ရင် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့ မိန့်ခွန်းကို ပဲ လူပြောများတယ်။ တကယ်တော့ ပူတင်က ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့ နဲ့ ၂၄ ရက် နေ့ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ရုရှားပြည်သူတွေကို ရုပ်မြင်သံကြားကတဆင့် မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

အတိုချုပ်ပြောရရင် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့မိန့်ခွန်းက ယူကရိန်းပြဿနာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရုရှား နိုင်ငံရဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေ မှန်ကန်ကြောင်း သမိုင်း ကြောင်းနဲ့ချီရှင်းပြခဲ့တဲ့ မိန့်ခွန်းရှည်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့မိန့်ခွန်းကတော့ ပထမ မိန့်ခွန်းမှာ ပါတဲ့တောင်းဆိုချက်တွေ ကို မရလို့ ယူကရိန်းကို ဝင်တိုက်ရတဲ့အကြောင်းနဲ့ ယူကရိန်းစစ်ပွဲရဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေက ဘာလဲဆိုတာ ရှင်းပြတာဖြစ်ပါတယ်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့မိန့်ခွန်းမှာ ပူတင်ဟာ နေတိုးနဲ့ ယူကရိန်းက ရုရှားရဲ့ တောင်းဆိုချက် တွေကို မလိုက်လျော တဲ့အတွက် ယူကရိန်းကို တိုက်ရတဲ့အကြောင်းပြောတယ်။ အဲဒီအခါမှာ ၁၉ ၄၁ ခုနှစ်က နာဇီ ဂျာမနီတွေ စစ်ပြင်နေတာ သိပေမယ့် အလေးမထားခဲ့လို့ စစ်ပွဲအစပိုင်းမှာ ဆိုဗီယက် တပ်နီတော် အထိနာခဲ့ရတဲ့အကြောင်းကို ဥပမာပေးပြီး ဒါ့ကြောင့် ရုရှားက လက်ဦးမှု ယူ တိုက်ရတာဖြစ်တယ်လို့ အကြောင်းပြတယ်။

ပူတင်က ဒီစစ်ပွဲရဲ့ ရည်မှန်းချက်က ယူကရိန်းအစိုးရရဲ့ လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မယ့် အန္တရာယ်နဲ့ ရင် ဆိုင်နေရတဲ့ ဒွန်းဘက်စ်ဒေသက ပြည်သူတွေကို ကာကွယ်ဖို့၊ ယူကရိန်းက စစ်ဝါဒီတွေနဲ့ နာဇီ လက်သစ်တွေကို ဖယ်ရှားဖို့၊ ဒွန်းဘက်စ်ဒေသပြည်သူတွေအပြင် ရုရှားပြည်သူတွေအပေါ်မှာပါ ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်ခဲ့သူတွေကို တရားစွဲဆို အပြစ်ပေးဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်။

ဒါ့အပြင် ယူကရိန်းပြည်သူတွေကိုလည်း ရုရှားနဲ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့၊ နှစ်နိုင်ငံကြား ချစ်ကြည် ရင်းနှီးမှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး ယူကရိန်းတပ်မတော်သားတွေကိုတော့ နာဇီ လက်သစ်အစိုးရရဲ့ အမိန့်ကို နာခံခြင်းမပြုဖို့နဲ့ ရုရှားတပ်များကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုဖို့ ပန် ကြားခဲ့တယ်။

ဒီမိန့်ခွန်းနှစ်ရပ်လုံးကို ခြုံငုံသုံးသပ်လိုက်ရင် သမ္မတ ပူတင်အနေနဲ့ ယူကရိန်းအစိုးရကို ဖြုတ် ချ ပြီး ရုပ်သေးအစိုးရနဲ့ အစားထိုးဖို့၊အစိုးရ ဟောင်းက တာဝန်ရှိသူတွေကို အရေးယူဖို့ ၊ ဒွန်းဘက်စ်ဒေသက ခွဲထွက်ဒေသတွေကို ယူကရိန်း အစိုးရသစ်က လွတ်လပ်သောနိုင်ငံတွေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး စစ်တိုက်ခဲ့တယ် ဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်။

လက်ရှိအခြေအနေ

အခု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Sergey Rudskoy ရဲ့စကားအရဆိုရင်တော့ ရုရှားတပ်ဖွဲ့တွေဟာ ယူကရိန်း စစ်ပွဲမှာ ထင်တိုင်းမပေါက်တော့တဲ့အတွက် ယူကရိန်းအရှေ့ပိုင်းနဲ့ တောင်ပိုင်းမှာပဲ ကန့်သတ် ရည်မှန်းချက် ထားပြီး စစ်ဆင်ရေးလုပ်တော့မယ်အခြေအနေဖြစ်သွားပါပြီ။ ရုရှားတပ်တွေ ထိုးစစ်ဆင်မှု အခြေ အနေနဲ့ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ထိ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ရရှိမှုအခြေအနေကို ပုံ ၁ နဲ့ ၂ မှာ တွေ့နိုင် ပါတယ်။

အဲဒီမြေပုံတွေအရ ရုရှားတပ်တွေဟာ ယူကရိန်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှာ အခြေမလှပေမယ့် နိုင်ငံတောင်ဘက်ပိုင်းမှာ အရေးကြီးတဲ့ အောင်မြင်မှု နှစ်ခုရခဲ့တယ်။ ပထမ တစ်ခုက ကရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်ကို ရေပေးဝေနေတဲ့ အရင်းအမြစ် နေရာတွေကို သိမ်းပိုက်လိုက်နိုင်တဲ့ အတွက် ၂၀၁၄ ခုနှစ်ထဲက ယူကရိန်းအစိုးရက ရေဖြတ်ထားလို့ အခက်အခဲတွေ့နေတဲ့ ကရိုင်းမီးယားဒေသအတွက် အဆင်ပြေ သွားတာဖြစ်ပါတယ်။

ဒုတိယတစ်ခုက အာဇော့ဖ်ပင်လယ်ကမ်းခြေအတိုင်း ကရိုင်းမီးယားနဲ့ ဒွန်းဘက်စ်ဒေသကို ဆက်သွယ်တဲ့ မြေပြင်လမ်းကြောင်းပွင့် သွားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကရိုင်းမီးယား ဒေသလုံခြုံရေးအတွက် အရေးပါသလို အာဇော့ဖ် ပင်လယ် Sea of Azov ထိန်းချုပ်ရေး အတွက်လည်း အရေးကြီးတယ်။ အရင်ကတော့ အာဇော့ဖ် ပင်လယ်က ရုရှားနဲ့ ယူကရိန်း နိုင်ငံ ကြားမှာရှိတဲ့အတွက် နိုင်ငံတကာပင်လယ်ပြင်ဖြစ်နေတယ်။ ယူကရိန်းတောင်ပိုင်းဒေသကို ကရိုင်းမီးယားလိုပဲ ရုရှနိုင်ငံထဲ သိမ်းသွင်းလိုက်ရင် အာဇော့ဖ် ပင်လယ်က ရုရှားပိုင်ရေပိုင် နက်လုံးလုံးဖြစ်သွားမယ်။ အနောက်အုပ်စု ရေတပ်သဘောၤတွေ ဝင်ထွက်လို့မရတော့ဘူး။

ဒါပေမယ့် ယူကရိန်းနိုင်ငံရဲ့ ပင်လယ်နက်ထွက်ပေါက်ကိုပါ ပိတ်ဆို့နိုင်ဖို့ဆိုရင် ပင်လယ်နက် ကမ်းခြေက အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်တဲ့ အိုဒက်ဆာ မြို့ကို သိမ်းဖို့လိုတယ်။ အဲဒီရည်မှန်း ချက်ကို ရုရှားတပ်တွေ မရသေးဘူး။ နောက်တစ်ခုက ဒွန်းဘက်စ်ဒေသတစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်နိုင်ဖို့ အတွက် ဆိုရင် နောက်ထပ်စစ်ဆင်ရေးတွေလုပ်ရဦးမယ်။ သမိုင်းအစဉ်အလာရ သတ်မှတ် ထားတဲ့ ဒွန်းဘက်စ် ဒေသ နဲ့ အခုလက်ရှိ ရုရှားလိုလားတဲ့ ခွဲထွက်ရေးဝါဒီတွေသိမ်းထား တဲ့ နယ်မြေကို ပုံ ၃ မှာ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လို့ရပါတယ်။

ဘာဆက်ဖြစ်မလဲ

ယူကရိန်းစစ်ပွဲကို ရက်ပိုင်းအတွင်း အနိုင်ရမယ်လို့ မေ ျှာ်လင့်ခဲ့တဲ့ ပူတင်ရဲ့ အိပ်မက် ပျက်သွား တာတော့ သေချာနေပါပြီ။ ဒါကို ဝန်မခံချင်တဲ့အတွက် ရုရှားပြည်သူတွေကို ပထမအဆင့် ရည်မှန်းချက်အောင်မြင်သွားပြီ၊ ဒွန်းဘက်စ်ဒေသကိုပဲ အာရုံစိုက်တော့မယ်ဆိုပြီး ချွေးသိပ် နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပူတင်လိုချင်တဲ့ ယူကရိန်းကို ကြားနေနိုင်ငံအဖြစ်ထားဖို့ရည်မှန်းချက် အောင်မြင်ဖို့ကလည်း အလှမ်းဝေးပါသေးတယ်။ ယူကရိန်းဘက်က ကြားနေနိုင်ငံကိစ္စနဲ့ နေတိုးအဖွဲ့မှာ ပါဝင်မှု မပြု ရေး ဆိုတဲ့တောင်းဆိုချက်တွေအတွက်ဆွေးနွေးမှုကို ရုရှားတပ်ဖွဲ့တွေ ရုပ်သိမ်းပေးရမယ် ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ချိတ်ဆက်ထားသလို ရုရှားနဲ့ ရရှိတဲ့သဘောတူညီချက်ကို ပြည်သူ့ဆန္ဒခံယူပွဲနဲ့ မှ အတည်ပြုမယ်လို့ပြောထားတဲ့အတွက် ရုရှားဘက်က လက်ခံဖို့ မလွယ်လှဘူး။

ရုရှားတပ်တွေ ယူကရိန်းနယ်မြေကို သိမ်းထားသရွေ့ ယူကရိန်းတွေရဲ့ ခုခံမှု၊ အမေ ရိကန်နဲ့ နေတိုးအဖွဲ့ဦးဆောင်တဲ့ စီးပွားရေးဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွေက ပြီးသွားမှာမဟုတ်ဘူး။ ပူတင် က ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့မိန့်ခွန်းမှာ အနောက်အုပ်စုရဲ့ စီးပွားရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးအရ ပိတ်ဆို့မှု တွေကို ခံနိုင်ဖို့ ပြင်ဆင်ထားတယ်လို့ပြောခဲ့ပေမယ့် အခုလောက်ပြင်းထန်တဲ့ တုန့်ပြန်မှု မျိုး ကို မေ ျှာ်လင့်ထားပုံမရဘူး။ အထူးသဖြင့် ရုရှားရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို မှီခိုနေရတဲ့ ဥရောပ သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေဟာရုရှားပေါ်အရေးယူမှုနဲ့ပတ်သက်ရင် အမေရိကန်နဲ့ သဘောထား ကွဲလွဲမှုတွေ ရှိနိုင်တယ်လို့ မေ ျှာ်လင့်ခဲ့ပေမယ့် ထင်သလိုဖြစ်မလာခဲ့ဘူး။

ရုရှားဟာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ဘဝက အနောက်အုပ်စုရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုကို ခံခဲ့ရဖူးတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီအချိန်မှာ ဆိုဗီယက်နဲ့ အနောက်အုပ်စု စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုက ဂျုံနဲ့ ရေနံ ပဲရှိတယ်။ ဆိုဗီယက် စီးပွားရေးကလည်း အခုလို ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး၊ ဘဏ္ဍာရေး၊ ငွေရေးကြေးရေး ဈေးကွက် နဲ့ ချိတ်ဆက်နေတာမဟုတ်ဘူး။ ဒါ့အပြင် ဆိုဗီယက် ဦးဆောင်တဲ့ အရှေ့အုပ်စုရဲ့ COMECON လို့ ခေါ်တဲ့ စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအုပ်စု အတွင်းမှာ ကုန်သွယ်မှုတွေ ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တွေလုပ်လို့ရတယ်။ အခု ရုရှားစီးပွားရေးပုံစံက ဆိုဗီယက်ခေတ်နဲ့ မတူတဲ့အတွက် စီးပွားရေး ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုရဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုက ပိုပြင်းထန်မှာသေချာပါတယ်။

အခုတော့ယူကရိန်းစစ်ပွဲက ရေရှည်စစ်ပွဲဖြစ်သွားပြီ။ စစ်မြေပြင်မှာတင် မဟုတ် ဘူး၊ စီးပွားရေးအရ၊ သံတမန်ရေးအရ ၊ သတင်းပြန်ကြားရေးအရ ဘက်စုံတိုက်ပွဲဖြစ်သွားပြီ။ စစ်ပွဲရဲ့ အဆုံးသတ် က ဘယ်လို ဖြစ်မလဲဆိုတာ မသိနိုင်သေးပေမယ့် ယူကရိန်းစစ်ပွဲဟာ ရုရှားသမ္မတ ပူတင်အတွက် နိုင်ငံရေးသိက္ခာရော၊ အာဏာပါ လောင်းကြေးထပ်ရတဲ့ပွဲဖြစ်သွားပြီ။ ပူတင် ဘယ်လဲ ဆိုတာ စောင့်ကြည့်ရတော့မှာပဲ။

အနှေးယာဉ်

သစ်ပင်အောက်က ဆိုက်ကားဂိတ်မှာ ဆိုက်ကားငါးစီးထိုးထားတယ်။နှစ်စီးပေါ်မှာ လူမရှိဘူး။ သုံးစီးပေါ်မှာတော့ ဆိုက်ကားဆရာတွေထိုင်နေတယ်။ တစ်ယောက်က ဂျာနယ်တစ်စောင် ဖတ် နေတယ် ။ကျန်တဲ့နှစ်ယောက်ကတော့ ဆိုက်ကားပေါ်ထိုင်ပြီး လမ်းပေါ်က လူသွားလူလာတွေကို ငေးနေတယ်။ သစ်ပင်မှာ ကပ်ရိုက်ထားတဲ့ သစ်သားတန်းမှာတော့ တိုကင်ပြားလေး တွေ ချိတ်ထားတယ်။ တစ်ချိန်က ဒီလို ဂိတ်လေးတွေမှာ ဂိတ်နာမည်၊ ဆိုက်ကား အရေအတွက် တွေ ဖော်ပြထားတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်လေး တွေရှိခဲ့ဖူးတယ်။ ဆိုက်ကားဆရာတွေကို အနှေးယာဉ် လုပ်သားလို့ ခေါ်ခဲ့ကြဖူးတယ်။

တကယ်တော့ မနက်လမ်းလေ ျှာက်ရင် အိမ်အထိ အသွားအပြန်လေ ျှာက်တာပါ။ ဒီနေ့တော့ ခါတိုင်းထက် ဝေးဝေးလေ ျှာက်တာရယ်၊ မုန့်ဟင်းခါးစားလိုက်တာများသွားတာရယ်ကြောင့် ဆိုက်ကား နဲ့ ပြန်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။

ဆိုက်ကားတွေအနားသွားပြီး xxx ကို ဘယ်လောက်လဲဆိုတော့ သူတို့ ပြောတဲ့ဈေးက တက္ကစီ ခ ရဲ့ သုံးပုံတစ်ပုံပဲရှိတယ်။ သွားမယ်လို့ပြောလိုက်တော့ အလှည့်ကျတဲ့ လူလတ်ပိုင်းတစ်ယောက်က ဆိုက်ကားတွန်းပြီးထွက်လာတယ်။ ကျွန်တော့်အနားရောက်တော့ လှဲချထားတဲ့ နီညိုရောင် နောက်မှီလေးကို ထောင်တယ်။ ခရီးသည်ထိုင်မယ့်နေရာကို အဝတ်စုတ်နဲ့ တစ်ချက်နှစ်ချက် ပုတ်ပြီး တက် ဆရာ လို့ပြောတယ်။

ဆိုက်ကားဆရာလေးက ယာဉ်ကြောပြောင်းပြန်ထွက်လာပြီး တစ်ဖက် ယာဉ်ကြောထဲကို အသာမျောဝင်လိုက်တယ်။ ကားနှစ်စီးကြားက လမ်းဖြတ်ကူးဖို့ ထွက်လာတဲ့ အမျိုးသမီးကို ဘဲလ်တီးပြီးသတိပေးတယ်။ အရှိန်ရလာတဲ့ ဆိုက်ကားက သွက်သွက်လေးခရီးနှင်နေတယ်။ သူဆိုက်ကားနင်း တာ သက်တောင့်သက်သာရှိတယ်။ ဆိုက်ကားနင်းတာ ဆယ်နှစ်ကျော် ပြီတဲ့။

ဒါပေမယ့် သူက ရန်ကုန်သားမဟုတ်ဘူး။ ညောင်ဦးမြို့နယ် ရွာတစ်ရွာက သူ့ဇာတိ။ ဇနီး ရှိတယ်။ သုံးတန်းတက်နေတဲ့ကလေးတစ်ယောက်ရှိတယ်။ ဆိုက်ကားဂိတ်ရှိတဲ့ မြို့နယ်ထဲမှာပဲ အခန်းငှားနေတယ်။ အခန်းငှားတယ်ဆိုပေမယ့် အဆောင်ထဲက သီးသန့်ခန်းလေးကို ငှားနေ တာပါ။ ထမင်းတော့ ပေါင်းအိုးနဲ့ ချက်ခွင့်ရတယ်။ ဟင်းချက်လို့မရဘူး။ ရေ၊ အိမ်သာကတော့ မ ျှသုံးပေါ့။ သူက ဆိုက်ကားနင်းတယ်။ ဇနီးဖြစ်သူက ဂိတ်နားက ဈေးမှာ ဆိုင်အကူလုပ် တယ်။

ဆိုက်ကားက အငှားနင်းတာ။ အုံနာခ တစ်နေ့ နှစ်ထောင်ပေးရတယ်။ အခုတော့ ခရီးသည် အရနည်းလို့ အုံနာက တစ်ထောင်ပဲယူတော့တယ်။ သူတို့ ဂိတ်က နင်းသား အားလုံးဟာ နယ်က လာတဲ့ လူတွေချည်းပဲ။ “ ရန်ကုန်သားတွေက ဆိုက်ကားမနင်းတော့ဘူး။ ဆိုက်ကားပဲ ထောင် စားတော့တယ်” လို့ ရယ်ပြီးပြောတယ်။

ကပ်ဘေးနှစ်ခုဒဏ်ကို ခံရတဲ့အထဲမှာ ဆိုက်ကားလည်းမလွတ်ဘူး။ အရင်ကဆိုရင် တစ်ရက် ကို နှစ်သောင်း၊ သုံးသောင်းရတယ်။ အခုဆိုရင် တစ်ရက် တစ်သောင်းကျော်ရင် လက်ခမောင်းခတ် ပေတော့။ ကိုဗစ်မဖြစ်ခင်ကဆိုရင် မနက်ပိုင်း၊ ညနေပိုင်း ဈေးချိန်၊ ကျောင်းချိန်ဆိုရင် ဂိတ်မှာ တောင် ဆိုက် ကားမကျန်ဘူး။ ရောက်ထွက်။ အခုတော့ ပြန်ရောက်တာနဲ့ ကျောက်ချထား သလိုပဲတဲ့။ လုပ်ငန်း ကိုင်ငန်းကလည်း မကောင်း၊ လုံခြုံရေးကလည်း စိတ်မချရတော့ နယ်ပြန် တဲ့သူတွေလည်း ရှိတယ်။ အခုဆိုရင် သူတို့ ဂိတ်မှာ ၁၄ စီးရှိရာကနေ ၈ စီးပဲကျန်တော့တယ်။

ဆိုက်ကားဆရာက ကိုဗစ်ဖြစ်တဲ့အခါ ဒယ်လီတွေ ခေတ်စားလာတာကြောင့်လည်း ဝင်ငွေကျ တယ်တဲ့။ အရင်ကဆိုရင် ဖောက်သည် အိမ်တွေက ဖုန်းဆက်ပြီး ဘာဝယ်ပြီးလာပို့ပါ စသည်ဖြင့် ခိုင်းတာရှိတယ်။ အခု မရှိသလောက်ပဲ။ နောက်ပြီး ဆိုင်တွေကလည်း ဖောက်သည်တိုးအောင် သူတို့ ကိုယ်တိုင်ပို့တာလည်းရှိတယ် လို့ ရှင်းပြတယ်။ စီးပွားရေးပုံစံအပြောင်းအလဲ နဲ့ အတူ လိုက်ပါ ပြောင်းလဲနိုင်ဖို့အတွက် ဆိုက်ကားဆရာတွေ ကြိုးစားရတော့မှာပဲ။

ဆိုက်ကားက ဘုန်းကြီးကျောင်း မုခ်ဦးရှေ့က ဖြတ်သွားတော့ ဆိုက်ကားဆရာလေးက ဒီနှစ် ကထိန်ခင်းဖို့လည်း ဘယ်လိုလုပ်ရဦးမလဲ မသိဘူးလို့ စကားစတယ်။ အရင်ကတော့ ကထိန်ရာသီနီးပြီဆိုရင် ဆိုက်ကား ဂိတ်လေးတွေမှာ ပဒေသာပင်တွေထောင်ပြီး အလှုခံကြ၊ သီချင်းတွေဖွင့်ကြပေါ့။ မနှစ်ကတော့ စည်စည်ကားကား မလုပ်ချင်တာလည်းပါ၊ မလုပ်ရဲ တာလည်း ပါတော့ နီးစပ်ရာ အလှုခံ၊ ဂိတ်သားတွေ နိုင်သလောက်ထည့်ပြီး အကျဉ်းရုံးပဲ လုပ်ခဲ့ရ တယ်တဲ့။

“ ကျွန်တော်တို့က ရွာပြန်ပြီး ကထိန်မခင်းနိုင်တော့ နှစ်စဉ် စုပေါင်းကထိန်နဲ့ ကုသိုလ်ယူ နေရတာ” လို့ ပြောတယ်။ သူ့စကားကြားတော့ တစ်ခါတစ်လေ ဆိုက်ကားဂိတ်က လော်သံဆူ လို့ ငြိုငြင်ခဲ့ဖူးတဲ့ ကိုယ်တောင် အပြစ်မကင်းသလို ခံစားမိတယ်။ ဟုတ်တာပေါ့၊ ရွာမှာဆိုရင် အလှုဝင်၊ အလှုထွက် ဝိုင်းကူလုပ်ကြ၊ ရွာနီးချုပ်စပ်ပါမကျန် လာကြ၊ လှုကြ၊တန်းကြ၊ စားကြ ပျော်စရာကြီးကိုး။ ရန်ကုန်မှာ ရောက်နေတော့ နိုင်သလောက်လေးလှု၊ ပျော်လို့ရသ လောက် လေး ပျော်ကြရတာ ပေါ့လေ။

အလှုအတန်းတွေအကြောင်း စကားရောက်သွားတော့ ဆိုက်ကားဆရာက ကျွန်တော်တို့တွေက ဘာသာရေးလည်းမမေ့ဘူး။ ဂိတ်မှာဆိုရင် ဘုရားစင်က ပန်း၊ ရေချမ်းမပြတ်ဘူးလို့ဆိုတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်ရောက်တဲ့အချိန်မှာ ဘုရားစင်မတွေ့ခဲ့ဘူး။ သူ့ကို မေးလိုက်တော့ မနှစ်က ညဘက်ကြီး လမ်းဘေးဆိုင်တွေ၊ လှည်းတွေ ဖျက်တဲ့၊ သိမ်းတဲ့အချိန် သူတို့ ဂိတ်သစ်ပင် အောက်က ကွပ်ပျစ်ရော၊ ဘုရားစင်ပါ ဖျက်သွားသတဲ့။ အင်း အရှည်အတို အတိုင်းအဆ မသိ၊ ဝါးလုံးရှည် နဲ့ သိမ်းရိုက်တဲ့သူတွေ မြို့မေတ္တာခံယူကြပေါ့။

နောက်တော့ စကားက ဒီခေတ်မှာ မပါမပြီး ဆီ နဲ့မီး ဘက်ရောက်သွားတယ်။ ကျွန်တော်က ခင်ဗျားတို့က ဓာတ်ဆီမထည့်ရတော့ တက္ကစီသမားတွေထက်စာရင် တော်သေးတာပေါ့ လို့ ပြောတော့ “ ဆိုက်ကားကို ဆီ မထည့်ရပေမယ့် ဗိုက်ထဲကို အစာထည့်ရတယ်လေ ဆရာရဲ့” လို့ပြောပြီး ဆန်ဈေး၊ စားအုန်းဆီဈေး ဘက်ရောက်သွားတယ်။ သူ့ဇနီးက ဈေးထဲမှာ အလုပ် လုပ်တာဆိုတော့ ကုန်ဈေးနှုန်းသတင်းက Up to Date ပေါ့လေ။ နောက်တော့ ကုန်ဈေးနှုန်း ကနေ အစိုးရ လုပ်ပုံ ဘဝင်မကျတာတွေပါ ပါလာတာပေါ့။

သူပြောတာ နားထောင်ရင်း အွန်လိုင်းပေါ်က လော်ဘီတွေ ပြောလေ့ရှိတဲ့စကားကို သတိရ သွားတယ်။ ဒ့ါကြောင့် သူ့ကို ပြောပြလိုက်ရင် ဘယ်လို တုန့်ပြန်မလဲလို့ သိချင်တာနဲ့ “ ဒါပေမယ့် ကုန်ဈေးနှုန်း ဆိုတာ အစိုးရအဆက်ဆက် အတက်ပဲရှိတာပဲလေဗျာ။ ပြီးတော့ အရင်အစိုးရလည်း အားနည်းတာတွေ၊မှားတာတွေရှိတာပဲ မဟုတ်လား” လို့ ပြောလိုက်တယ်။

ဆိုက်ကားဆရာ ငြိမ်သွားတယ်။ ဘာမှမပြောတော့ဘူး။ ဆိုက်ကားက မီးပွိုင့်မိလို့ ရပ်သွားတယ်။ ဆိုက်ကားဆရာက ဆိုက်ကားကို ကားနှစ်စီးကြားက ရှေ့ကို တိုးပြီးရပ်ထားလိုက်တယ်။ မီးစိမ်းတော့ မတ်တပ်ရပ်နင်းပြီး အရှိန်နဲ့ လမ်းကို ဖြတ်တယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ ဆိုက်ကားဆရာ ဟာ လော်ဘီတွေ အဆိုကို ပြန်ချေနိုင်မှာမဟုတ်တော့ဘူးလို့ တွေးမိတယ်။

ဒါပေမယ့် ဆိုက်ကားက ယာဉ်ကြောထဲကို ပုံမှန် ပြန်ရောက် သွားတော့မှ ဆိုက်ကားဆရာက ကျွန်တော့်ကို လှည့်ကြည့်ပြီး “ ချစ်လို့ ယူတာနဲ့၊ အဖေအမေ အတင်းပေးစားလို့ ယူတာတော့ ကွာ တာပေါ့။ ချစ်လို့ ယူထားရင်တော့ တော်ရုံ မှားရင်လည်း သည်းခံပေါင်းမှာပဲ” လို့ ပြောတယ်။ ဟား ညောင်ဦးသား စကား လှတောသားထက် သာပါပေတယ်။ ကြားတယ်နော်၊ ကိုလော်ဘီ၊ မလောဘီတို့ ချစ်လို့ ယူတာနဲ့ အတင်းပေးစားတာ ကွာသတဲ့။

ဒီလိုနဲ့ စကားက နိုင်ငံရေးဘက် နည်းနည်းရွေ့သွားတယ်။ ကျွန်တော်က သိချင်တာနဲ့ စိတ်တော့ မရှိနဲ့နော် လို့စကားခံပြီး ပြီးခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ သူတို့ ဂိတ်က ဆိုက်ကားတွေ ဘယ်ပါတီ အလံထောင်လဲ၊ ထီးသုံးလဲ၊ အဲဒီလို သုံးရင် ပိုက်ဆံရတယ်ဆိုတာ ဟုတ်လား ဆိုပြီး မေးလိုက် တယ်။

ဆိုက်ကားဆရာက ကျန်တဲ့ နေရာတွေတော့မသိဘူး။ ဒီမြို့နယ်ထဲက ဂိတ်တွေကတော့ ခွပ်ဒေါင်း ပဲ။ အလံလေးတွေကတော့ လာဝေပေးရင်လည်း ယူတယ်။ လမ်းသွားရင်း ရောင်းနေတာတွေ့ရင် လည်း ဝယ်တပ်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် ဆိုက်ကားတွေမှာ အလံတွေ ပလူပျံနေတာပေါ့။ ထီးလို ဟာမျိုး ကတော့ ဘယ်ဝယ်နိုင်မလဲ။ လာပေးရင် ယူပြီး ဆိုက်ကားမှာ ဆင်ထားတာပေါ့။ ထီးသုံးတာ နည်းပါတယ်။ ပိုက်ဆံပေး လို့ တပ်ထားမဟုတ်ဘူး။ ကိုယ်ကြိုက်လို့ ကိုယ်တပ်တာချည်းပဲ လို့ ဆိုတယ်။

ခဏနေတော့ “ အလကားပါဗျာ။ အဲဒီလူတွေက သူတို့ ပိုက်ဆံပေးပြီး လူခေါ်ရတိုင်း ကျန်တဲ့ လူတွေ ပိုက်ဆံရလို့ အလံထောင်တယ်ထင်နေတာ၊ ကျွန်တော် ဒီရပ်ကွက်ထဲနေတာ ဆယ် နှစ်ကျော်ပြီ၊ ဘယ်သူဘာလဲ ကောင်းကောင်းသိတယ်။” လို့ဆက်ပြောတယ်။ သူ့လေသံက ပြင်း လာတယ်။ ဆိုက်ကားဆရာက သူ့ ဒေါသတွေကို ခြေသလုံးထဲ ထည့်လိုက်ပုံရတယ်။ ဆိုက်ကား အရှိန်ပိုမြန်လာတယ်။ ဆိုက်ကားဆရာက အဲဒီလူတွေဟာ ဘယ်သူဆိုတာ မပြောဘူး။ ဒါပေမယ့် လောကမှာ မပြောပေမယ့် သိတဲ့ အရာတွေအများကြီးရှိတာပဲ။ လူထု စိတ်ကို မဖတ်နိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေးသမား စာမေးပွဲကျတာ မဆန်းပါဘူး။

စကားပြောရင်းနဲ့ပဲ ခရီးဆုံးကို ရောက်တယ်။ ဆိုက်ကားဆရာဟာ သူတို့ ထုံးစံအရ ဒီနေရာမှာ ခရီးသည်စောင့်လို့မရဘူး။ ဂိတ်အထိ ခါလီပြန်နင်းရမှာ။ လမ်းမှာ တားစီးတဲ့ ခရီးသည်ရှိရင် တော့ တင်လို့ရတာပေါ့။ ဒါပေမယ့် ဆိုက်ကားကို တားစီးတယ်ဆိုတာလည်း ဖြစ်တောင့် ဖြစ်ခဲပါ။ ဒါ့ကြောင့် အပြန်အတွက်ပါထည့်တွက်ပြီး ဆိုက်ကားခကို နှစ်ဆပေးလိုက်တယ်။ အနည်းဆုံး လူတစ်ယောက် စိတ်ချမ်းသာအောင်တော့ လုပ်ခွင့်ရတာပေါ့။

ဆိုက်ကားခပေးပြီးတော့ ဆိုက်ကားဆရာကို ၂၀၂၃ ရောက်ရင်ကော အလံတွေ၊ ထီးတွေ ပြန်ထောင်ဦးမှာလားလို့ မေးလိုက်တယ်။ ဆရာလေးက “ကိုယ်ကြိုက်တဲ့သူပါရင်တော့ လုပ် မှာပေါ့၊ မဟုတ်ရင်တော့ နေပူပဲခံတော့မယ်” လို့ ပြောပြီး ဆိုက်ကားကို သွက်သွက်လေးနင်း ရင်း ပြန်ထွက်သွားတယ်။ အနှေးယာဉ်ဆိုပေမယ့် သူ့အတိုင်းအတာနဲ့သူ မြန်တယ်၊ ခိုင်မာတယ်၊ ခရီးတစ်ခုကို ရောက်အောင် သွားနိုင်တယ်။ လေ ျှာ့တွက်လို့မရဘူး။